Кіріспе

Қатты денелі музыкалық аспап – әдеттегі дыбыс қорабы болмайтын, гитара, бас немесе скрипка сияқты саптық аспап. Бұл аспаптар саптардың дірілірін тікелей анықтау үшін электромагниттік қабылдағыш жүйесіне сүйенеді. Қатты денелі аспаптар акустикалық кері байланыс туындауы мүмкін жағдайларда қолданылады, сондай-ақ оларды жасау электрлі-акустикалық аспаптарға қарағанда арзан әрі берік. 1930 жылдары жасалған электр гитарасы мен электр басы – танымал қатты денелі аспаптар. Олар рок және хэви-метал сияқты электр гитараға негізделген музыка жанрларын дамытуға көмектесті. Қатты денелі аспаптарды жасау үшін көбінесе шаған, емен, клен, махоган, корина, қарағай, палисандр және эбони ағаштары қолданылады. Олардың ішінде шаған мен емен электр гитараларының көп бөлігін құрайды. Қатты денелі аспаптар акустикалық саптық аспаптардың кейбір ерекшеліктерін сақтайды. Құрамында, әдеттегі саптық аспаптар сияқты, саптарды реттеуге арналған құрылғылар, көпір және саусақ тақтасы (немесе пернетақтасы) болады. Пернетақта – мойынның үстіңгі бетіне орналасқан, мойын басынан денесіне дейін созылатын ағаш бөлігі. Саптар пернетақтаның үстінен өтеді. Пернетақтада саптарды басуға арналған ладтар немесе таяқшалар болуы мүмкін. Бұл музыканттарға сапты бірдей жерде тоқтатуға мүмкіндік береді. Эбони, палисандр және клен ағаштары пернетақта жасау үшін жиі қолданылады. Кейбір электр гитараларында пернетақта үшін жеке ағаш бөлігі болмайды. Барлық қатты денелі аспаптарда саптардың ұзындығы – яғни, құрылғыдан көпірге дейінгі арақашықтық – әртүрлі болады. Саптардың биіктігі, яғни, пернетақтадан олардың арақашықтығы, қатты денелі аспаптарда реттелуге болады. Көптеген қатты денелі аспаптарда дыбыс күшін және тембрін реттеуге арналған бақылау элементтері бар. Ал кейбіреулерінде төмен, орта және жоғары жиіліктерді теңестіретін электронды алдын ала күшейткіш орнатылған. Бұл дыбысты негізгі аспап күшейткішінің көмегімен қалыптастыруға көмектеседі. Күшейткіштер қалаған жағдайда қатты денелі аспаптарды жоғары дыбыспен естілуге мүмкіндік береді.

Коммерциялық үлгілер

Бірінші коммерциялық сәтті қатты денелі аспап 1931 жылдан 1939 жылға дейін шығарылған Rickenbacker frying pan lap steel гитарасы болды. Коммерциялық сатылымға шығарылған тұңғыш электрлік гитараны Rickenbacker/Electro компаниясы 1931 жылдан бастап шығарды. Оны "Гавайи" стиліндегі гитарадан ажырату үшін "электрлік испан гитарасы" деп атады. Коммерциялық тұрғыдан сәтті шыққан алғашқы қатты денелі электр гитарасы 1950 жылы шыққан Fender Broadcaster болды. 1951 жылы Broadcaster барабандарының желісін сатқан Gretsch Corporation компаниясымен сауда белгісіне қатысты дау туып, атау қазіргі Fender Telecaster деп өзгертілді (екі модель атауы арасында шығарылған аспаптардың бас бөлігінде модель атауы болмады және қазір олар "No Casters" деп аталады). Fender 1950 жылдан бастап Fender Esquire деп аталатын бір датчик нұсқасын да шығарды. Одан кейін 1952 жылы Gibson Les Paul пайда болды.