Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Электрлі тартылатын ішекті аспап
Electric plucked string instrument
Бас гитара, электр бас немесе жай ғана бас (/b//eɪ//s/) – гитаралар отбасының ең төмен дыбысты мүшесі. Бұл электрлік немесе акустикалық гитараға сыртқы түрі мен құрылысы жағынан ұқсас, бірақ мойны мен тарту шкаласы ұзын, ішекті тартып ойналатын аспап. Бас гитарада көбінесе төрт ішегі болады, бірақ бес және алты ішекті модельдер де жиі кездеседі, тіпті одан да көп (немесе аз) ішегі бар бас гитаралар да жасалған. 1950 жылдардың ортасынан бері бас гитара халық музыкасында контрабастың орнын басып, одан жеңіл салмақты болды, көптеген модельдерде тарту тақталары (оңай нота табу үшін) болды және, ең бастысы, электр күшейткіші үшін арнайы жасалған. Бұл сондай-ақ контрабастың дыбыс диапазоны үшін акустикалық жағынан жетілмейтіндігіне (виола сияқты) байланысты, төмен ноталарға сәйкес келетін ең қолайлы өлшемнен кіші болып жасалған. Төрт ішекті бас гитара әдетте контрабас сияқты, гитараның төрт ең төменгі ішегінен (әдетте E, A, D және G) бір октава төмен дыбысқа келтіріледі. Оны көбінесе саусақтармен немесе бас бармақпен, немесе медиатормен тартады. Электр бас гитара акустикалық жағынан тыныш аспап, сондықтан оны практикалық орындау көлемінде естіп тұру үшін сыртқы күшейткіш қажет. Оны тікелей енгізу құрылғыларымен, аудио интерфейстерімен, микшерлік консольдермен, компьютерлермен немесе бас эффекттерін өңдейтін процессорлармен де қолдануға болады, олар құлаққап ұяларын ұсынады. Бас гитарадағы дыбыс алу жүйелерінің көпшілігі электромагниттік принципте жұмыс істейді.
The bass guitar, electric bass or simply bass (/b//eɪ//s/) is the lowest pitched member of the guitar family. It is a plucked string instrument similar in appearance and construction to an electric or acoustic guitar, but with a longer neck and scale length. The bass guitar most commonly has four strings, though five and six stringed models are also relatively popular, and bass guitars with even more (or fewer) strings or courses have been built. Since the mid 1950s, the bass guitar has largely come to replace the double bass in popular music due to its lighter weight, the inclusion of frets (for easier intonation) in most models, and, most importantly, its design for electric amplification. This is also due to the fact that the double bass is acoustically compromised for its range (like the Viola) in that it's scaled down from the optimal size that would be appropriate for those low notes. The four string bass guitar is usually tuned the same as the double bass, which corresponds to pitches one octave lower than the four lowest pitched strings of a guitar (typically E, A, D, and G). It is played primarily with the fingers or thumb, or with a pick. The electric bass guitar is acoustically a relatively quiet instrument, so to be heard at a practical performance volume, it requires external amplification. It can also be used in conjunction with direct input boxes, audio interfaces, mixing consoles, computers, or bass effects processors that offer headphone jacks. The majority of bass pickup systems are electromagnetic in nature.
Терминология
New Grove Dictionary of Music and Musicians сөздігінде «Электр бас гитарасы, әдетте, E1'–A1'–D2–G2 ноталарымен келген төрт қалың ішекпен жабдықталады» делінген. Сондай-ақ, бас – «Дабыл бас немесе Электр бас гитарасының қысқартылған түрі» деп анықталған. Кейбір авторлардың пікірінше, дұрыс атау – «электр бас». Аталған аспапты «бас гитара», «электр бас гитарасы» және «электр бас» деп атау қалыпты. Ал кейбір авторлар бұл атаулардың тарихи тұрғыдан дұрыс екенін айтады. Ішегінде табақшалары жоқ бас гитара «табақшасыз бас» деп аталады.
According to the New Grove Dictionary of Music and Musicians, an "Electric bass guitar, usually with four heavy strings tuned E1'–A1'–D2–G2." It also defines bass as "Bass (iv). A contraction of Double bass or Electric bass guitar." According to some authors the proper term is "electric bass". Common names for the instrument are "bass guitar", "electric bass guitar", and "electric bass" and some authors claim that they are historically accurate. A bass guitar whose neck lacks frets is termed a fretless bass.
Өлшемі
Бас аспаптың шкаласы – бұл жақтауыштан бастап көпірге дейінгі бос күйде тербелетін ішектердің ұзындығы. Қазіргі заманғы 4 ішекті бас гитарада 30" (76 см) немесе одан кемі – қысқа шкала, 32" (81 см) – орташа шкала, 34" (86 см) – стандартты немесе ұзын шкала, ал 35" (89 см) – аса ұзын шкала деп есептеледі.
The scale of a bass is defined as the length of the freely oscillating strings between the nut and the bridge saddles. On a modern 4 string bass guitar, 30" (76 cm) or less is considered short scale, 32" (81 cm) medium scale, 34" (86 cm) standard or long scale and 35" (89 cm) extra long scale.
Көтергіш
Басқыш жинағыштар әдетте гитараның корпусына бекітіліп, саптардың астына орналастырылады. Олар саптардың дірілдеуін ұқсас электр сигналдарына түрлендіреді, бұл сигналдар өз кезегінде аспап күшейткішіне жіберіледі.
Bass pickups are generally attached to the body of the guitar and located beneath the strings. They are responsible for converting the vibrations of the strings into analogous electrical signals, which are in turn passed as input to an instrument amplifier.
Таспалар
Бас гитараның ішектері өзектен және орамнан тұрады. Өзек – ішектің ортасынан өтетін сым, ол көбінесе болаттан, никельден немесе қорытпадан жасалады. Орам – өзекке оралған қосымша сым. Бас гитара ішектері орамның материалы мен көлденең қима пішініне қарай әртүрлі болады. Көбінесе қолданылатындары: дөңгелек орамды, жазық орамды, жартылай орамды (топыраққа орамды), қапталған, таспамен орамды және конустық орамды (таспамен орамды шатастырмау). Дөңгелек және жазық орамды ішектердің орамдары дөңгелек және дөңгелек төртбұрышты көлденең қимаға ие, ал жартылай дөңгелек (жартылай орамды, топырақтан зақымдалған, қысымнан зақымдалған деп те аталады) ішектер екеуінің аралық нұсқасы болып табылады. Қапталған ішектердің беті синтетикалық қабатпен жабылады, ал таспамен орамды ішектерде металл өзегі металл емес ораммен қапталған. Конустық ішектердің ұшы конус тәрізді болып келеді, онда ашық өзегі тіреуге оралмаған күйде орналасады. Орамның таңдалуы аспаптың дыбысына елеулі әсер етеді, және кейбір музыкалық жанрлар үшін нақты орам стилі көбінесе артықшылыққа ие болады.
Bass guitar strings are composed of a core and winding. The core is a wire which runs through the center of the string and is generally made of steel, nickel, or an alloy. The winding is an additional wire wrapped around the core. Bass guitar strings vary by the material and cross sectional shape of the winding. Common variants include roundwound, flatwound, halfwound (groundwound), coated, tapewound and taperwound (not to be confused with tapewound) strings. Roundwound and flatwound strings feature windings with circular and rounded square cross sections, respectively, with halfround (also referred to as halfwound, ground wound, pressure wound) strings being a hybrid between the two. Coated strings have their surface coated with a synthetic layer while tapewound strings feature a metal core with a non metallic winding. Taperwound strings have a tapered end where the exposed core sits on the bridge saddle without windings. The choice of winding has considerable impact on the sound of the instrument, with certain winding styles often being preferred for certain musical genres.
1930 жылдар
1930 жылдары музыкант және өнертапқыш Пауль Тутмарк Сиэтл, Вашингтон қаласында қазіргі түріндегі алғашқы электр бас гитарын жасады – оны көлденең ұстап ойнауға арналған табақшалы аспап. 1935 жылы Тутмарк компаниясының Audiovox сату каталогында оның "Model 736 Bass Fiddle" атты төрт ішекті, белгілі бір ұзындықтағы (scale length) және бір датчикпен (pickup) жабдықталған қатты корпусты электр бас гитарасы ұсынылды. Осы кезеңде шамамен 100 данасы жасалды. Audiovox сонымен қатар "Model 236" бас күшейткішін (amplifier) сатты.
In the 1930s, musician and inventor Paul Tutmarc of Seattle, Washington, developed the first electric bass guitar in its modern form, a fretted instrument designed to be played horizontally. The 1935 sales catalog for Tutmarc's company Audiovox featured his "Model 736 Bass Fiddle", a solid bodied electric bass guitar with four strings, a scale length, and a single pickup. Around 100 were made during this period. Audiovox also sold their "Model 236" bass amplifier.
1950 жылдар
1950 жылдары Лео Фендер мен Джордж Фуллертон алғашқы сериялық өндірілген электр бас-гитараны жасады. Fender Electric Instrument Manufacturing Company компаниясы 1951 жылдың қазан айында Precision Bass, немесе P Bass өндірісін бастады. Дизайн қарапайым, контурсыз «плита» корпусымен және Telecaster-ге ұқсас бір катушкалы пикаппен жасалған. 1957 жылға қарай Precision Fender Stratocaster-ге көбірек ұқсады, оның корпусы жиектері ыңғайлы болу үшін бейімделген, ал пикап екі бөлікті катушкалы дизайнға өзгертілді. Fender Bass – музыканттар үшін революциялық аспап болды. 20 ғасырдың басынан 1940 жылдарға дейін танымал музыкадағы басты бас аспап болған үлкен, ауыр тік басқа қарағанда, бас-гитараны концерттерге оңай тасымалдауға болады. Күшейткенде бас-гитара акустикалық бас-гитараларға қарағанда аудио кері байланысқа аз бейімделді. Лады қосылуы бассистерге ладсыз акустикалық немесе электрлік тік басқа қарағанда дұрыс ойнауға мүмкіндік берді, сондай-ақ гитаристерге аспапқа оңай көшуге көмектесті. 1953 жылы Монк Монтгомери Лионель Хэмптонның соғыстан кейінгі биг-бэндымен Fender Bass-пен гастрольдеген алғашқы бассист болды. Монтгомери, сондай-ақ, 1953 жылдың 2 шілдесінде Art Farmer Septet тобымен электр басымен жаздырған алғашқы музыкант болуы мүмкін. Рой Джонсон (Лионель Хэмптонмен) және Шифти Генри (Луис Джордан және оның Tympany Five тобымен) – Fender Bass-тың алғашқы пионерлері. Элвис Преслимен бірге ойнаған Билл Блэк шамамен 1957 жылы Fender Precision Bass-қа ауысты. Бас-гитара гитаристерге де, тік бас-гитарашыларға да тартымды болды, және Карол Кей, Джо Осборн және Пол Маккартни сияқты аспаптың көптеген алғашқы пионерлері бастапқыда гитаристер болды. 1953 жылы Gibson алғашқы қысқа масштабты скрипка пішіндес электр басын – EB 1 шығарды, оның созылатын тірегі бассист оны тік немесе көлденең ойнауға мүмкіндік берді. 1958 жылы Gibson қақпақталған үстіңгі жағы бар EB 2 шығарды, ол Gibson каталогында «екі түрлі дыбыстық сипаттамасы бар Bass/Baritone түймесі бар қуыс корпус электр басы» деп сипатталған. 1959 жылы оларға көбірек стандартты EB 0 Bass қосылды. EB 0 сыртқы түрі жағынан Gibson SG-ге өте ұқсас болды (бірақ ең алғашқы үлгілердің корпусы екі кесілген Les Paul Special-ға жақын болды). Fender және Gibson нұсқаларында бұрандалы және біріктірілген мойындар қолданылды. 1950 жылдары бас-гитараларды өндіруді басқа компаниялар да бастады. Kay Musical Instrument Company 1952 жылы K162 өндірісін бастады, ал Danelectro 1956 жылы Longhorn шығарды. Сондай-ақ 1956 жылы «Musikmesse Frankfurt» неміс сауда жәрмеңкесінде екінші буын скрипка шебері Уолтер Хофнердің скрипка техникасын қолдана отырып жасалған ерекше Höfner 500/1 скрипка пішіндес басы алғаш рет пайда болды. Пол Маккартни оны қолданғандықтан, ол «Beatle bass» деп аталды. 1957 жылы Rickenbacker 4000 үлгісін ұсынды, ол мойны корпустың бөлігі болған алғашқы бас-гитара. Burns London Supersound 1958 жылы ұсынылды.
In the 1950s, Leo Fender and George Fullerton developed the first mass produced electric bass guitar. The Fender Electric Instrument Manufacturing Company began producing the Precision Bass, or P Bass, in October 1951. The design featured a simple uncontoured "slab" body design and a single coil pickup similar to that of a Telecaster. By 1957 the Precision more closely resembled the Fender Stratocaster with the body edges beveled for comfort, and the pickup was changed to a split coil design. The Fender Bass was a revolutionary instrument for gigging musicians. In comparison with the large, heavy upright bass, which had been the main bass instrument in popular music from the early 20th century to the 1940s, the bass guitar could be easily transported to shows. When amplified, the bass guitar was also less prone than acoustic basses to unwanted audio feedback. The addition of frets enabled bassists to play in tune more easily than on fretless acoustic or electric upright basses, and allowed guitarists to more easily transition to the instrument. In 1953, Monk Montgomery became the first bassist to tour with the Fender bass, in Lionel Hampton's postwar big band. Montgomery was also possibly the first to record with the electric bass, on July 2, 1953, with the Art Farmer Septet. Roy Johnson (with Lionel Hampton), and Shifty Henry (with Louis Jordan and His Tympany Five), were other early Fender bass pioneers. Bill Black, who played with Elvis Presley, switched from upright bass to the Fender Precision Bass around 1957. The bass guitar was intended to appeal to guitarists as well as upright bass players, and many early pioneers of the instrument, such as Carol Kaye, Joe Osborn, and Paul McCartney were originally guitarists. Also in 1953, Gibson released the first short scale violin shaped electric bass, the EB 1, with an extendable end pin so a bassist could play it upright or horizontally. In 1958, Gibson released the maple arched top EB 2 described in the Gibson catalog as a "hollow body electric bass that features a Bass/Baritone pushbutton for two different tonal characteristics". In 1959, these were followed by the more conventional looking EB 0 Bass. The EB 0 was very similar to a Gibson SG in appearance (although the earliest examples have a slab sided body shape closer to that of the double cutaway Les Paul Special). The Fender and Gibson versions used bolt on and set necks. Several other companies also began manufacturing bass guitars during the 1950s. Kay Musical Instrument Company began production of the K162 in 1952, while Danelectro released the Longhorn in 1956. Also in 1956, at the German trade fair "Musikmesse Frankfurt" the distinctive Höfner 500/1 violin shaped bass first appeared, constructed using violin techniques by Walter Höfner, a second generation violin luthier. Due to its use by Paul McCartney, it became known as the "Beatle bass". In 1957, Rickenbacker introduced the model 4000, the first bass to feature a neck through body design in which the neck is part of the body wood. The Burns London Supersound was introduced in 1958.
1960 жылдар
1960 жылдары рок музыкасының танымалдылығы артып, Yamaha, Teisco және Guyatone сияқты көптеген өндірушілер электр басын жасауға кірісті. 1960 жылы ұсынылған Fender Jazz Bass, бастапқыда "Deluxe Bass" деп аталған, отыра ойнағанда ыңғайлылықты арттыру үшін алғаш рет Jazzmaster гитарында пайда болған, офсет белдік дизайнын қолданды. Джаз басы немесе J басы екі бір катушкалы датчикпен жабдықталған. Джаз бен Precision бастарына қарағанда "Гибсон шкаласына" жақын аспапты ұсыну үшін Fender Mustang Bass-ты, қысқа өлшемді құралды шығарды. Fender VI, 6 ішекті бас, стандартты гитарамен салыстырғанда бір октава төменде келісілген. Ол 1961 жылы жарық көрді және Cream тобының Джекі Брюсі қысқа мерзімге оны ұнатты. Гибсон 1961 жылы EB 3 қысқа өлшемді басын ұсынды, оны Брюс та пайдаланды. EB 3 көпірде "мини-хамбакер" датчигіне ие болды. Гибсон бастары Precision бастарына қарағанда көбінесе 30,5 дюймдік қысқа өлшемді болды. Гибсон 1963 жылға дейін, Thunderbird шығарылғанға дейін, стандартты өлшемдегі бас-гитараларды жасаған жоқ. Алғашқы коммерциялық лады жоқ бас-гитара Ampeg AUB 1, ол 1966 жылы ұсынылды. 1960 жылдардың соңында сегіз ішекті бастар, төрт октавалық жұпталған ішектері бар (12 ішекті гитараға ұқсас), мысалы, Hagström H8 пайда болды.
With the explosion in popularity of rock music in the 1960s, many more manufacturers began making electric basses, including Yamaha, Teisco and Guyatone. Introduced in 1960, the Fender Jazz Bass, initially known as the "Deluxe Bass", used a body design known as an offset waist which was first seen on the Jazzmaster guitar in an effort to improve comfort while playing seated. The Jazz bass, or J Bass, features two single coil pickups. Providing a more "Gibson scale" instrument, rather than the Jazz and Precision, Fender produced the Mustang Bass, a scale length instrument. The Fender VI, a 6 string bass, was tuned one octave lower than standard guitar tuning. It was released in 1961, and was briefly favored by Jack Bruce of Cream. Gibson introduced its short scale EB 3 in 1961, also used by Bruce. The EB 3 had a "mini humbucker" at the bridge position. Gibson basses tended to be instruments with a shorter 30.5" scale length than the Precision. Gibson did not produce a scale bass until 1963 with the release of the Thunderbird. The first commercial fretless bass guitar was the Ampeg AUB 1, introduced in 1966. In the late 1960s, eight string basses, with four octave paired courses (similar to a 12 string guitar), were introduced, such as the Hagström H8.
1970 жылдар
1972 жылы Alembic "бутик" немесе "жоғарғы деңгейдегі" электр бас-гитараларын жасады. Фил Леш, Джек Касады және Стэнли Кларк сияқты музыканттар қолданған бұл қымбат, жеке тапсырыспен жасалған аспаптар ерекше дизайнға, қолмен өңделген ағаштан жасалған корпусқа және инновациялық құрылыс технологияларына ие болды, мысалы, мойын арқылы көп қабатты корпус және графит мойын. Alembic сондай-ақ аспаптың өзінде алдын ала күшейту және теңестіруге арналған электрониканы қолдануды алғаш рет енгізді. Активті электроника аспаптың күшін арттырады және дыбысты басқару мүмкіндіктерін кеңейтеді, осы арқылы музыкантқа белгілі бір жиіліктерді күшейту немесе әлсірету мүмкіндігін береді, сонымен қатар жалпы жиілік диапазонын жақсартады (төмен және жоғары регистрдегі дыбыстарды қоса). 1976 жылы Ұлыбританиялық Wal компаниясы өздерінің активті бас-гитараларының желісін өндіруді бастады. 1974 жылы Том Уокер, Форрест Уайт және Лео Фендер құрған Music Man Instruments StingRay бас-гитарасын ұсынды, ол аспапқа орнатылған активті (қуатпен жұмыс істейтін) электроникасы бар алғашқы кең таралған бас-гитара болды. Активті электроникасы бар бас-гитаралар төменгі және жоғары жиіліктерді күшейту және әлсіретуге арналған алдын ала күшейткіштермен және реттегіштермен жабдылуы мүмкін. 1970 жылдардың ортасында өте төмен "B" сабы бар бес ішекті бас-гитаралар пайда болды. 1975 жылы бас-гитарист Энтони Джексон аспап жасаушы Карл Томпсонға B0, E1, A1, D2, G2, C3 ретінде көйленген алты ішекті бас-гитара жасауды тапсырды, бұл төменгі B және жоғары C сабын қосты.
In 1972, Alembic established what became known as "boutique" or "high end" electric bass guitars. These expensive, custom tailored instruments, as used by Phil Lesh, Jack Casady, and Stanley Clarke, featured unique designs, premium hand finished wood bodies, and innovative construction techniques such as multi laminate neck through body construction and graphite necks. Alembic also pioneered the use of onboard electronics for pre amplification and equalization. Active electronics increase the output of the instrument, and allow more options for controlling tonal flexibility, giving the player the ability to amplify as well as to attenuate certain frequency ranges while improving the overall frequency response (including more low register and high register sounds). 1976 saw the UK company Wal begin production of their own range of active basses. In 1974 Music Man Instruments, founded by Tom Walker, Forrest White and Leo Fender, introduced the StingRay, the first widely produced bass with active (powered) electronics built into the instrument. Basses with active electronics can include a preamplifier and knobs for boosting and cutting the low and high frequencies. In the mid 1970s, five string basses, with a very low "B" string, were introduced. In 1975, bassist Anthony Jackson commissioned luthier Carl Thompson to build a six string bass tuned (low to high) B0, E1, A1, D2, G2, C3, adding a low B string and a high C string.