Кіріспе

Street Smart – 1987 жылы түсірілген американдық қылмыстық триллер фильмі. Режиссері – Джерри Шацберг. Кристофер Рив амбициялық репортер рөлін ойнайды, ол қыздар сатушымен (сутенермен) жасалған сұхбатты ойлап табады. Шынайы қыздар сатушы (Фриман), суреттегі сипаттамаға өте ұқсас болғандықтан, кісі өлтіргені үшін айыпталады. Ол да, прокурор да репортерді өздерінің мүдделері үшін пайдалануға тырысады. Фильм 1987 жылдың 20 наурызында Cannon Films кинотеатрларында көрсетілді. Көрермендер мен сыншылардың жақсы қабылдауына қарамастан, фильм коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Морган Фримен мен Кэти Бейкердің актерлік шеберлігі жоғары бағаланды, ал Фримен бұл рөлді өзінің кинодағы табысы деп есептеді. Ол «Оскар» және «Алтын глобус» сыйлықтарына ұсынылып, «Еркін рух» сыйлығын «Ең үздік еркек рөлі» номинациясында жеңіп алды.

Сюжет

Джонатан Фишер, Нью-Йорктегі журналдың репортері, редакторы Тед Эвериге мақала жазуда қиындық көріп жатыр. Карьерасы туралы уайымдап, ақыры ол көшеде жүрген нағыз суицидтің профилін ұсынады, ол Тедті қызықтырады, бірақ оған өте тар мерзім береді. Джонатан өзінің уақыты үшін жезөкшеге, Пунчи деген лақап атпен белгілі бұрынғы косметологқа ақы төлейді, бірақ өзін оның сукметантына, Лео "Fast Black" Smalls, Jr. қорқынышынан қорқатынын байқайды. Қаланың екінші жағында Смоллс өзінің қыздарының біріне шабуыл жасаған меценатты ұрады; меценаттың жүрегі ауырғаннан өлімге ұшырайды, ал Смоллс екінші дәрежелі кісі өлтіру үшін айыпталады. Қыз жолдасы Элисонның түнгі өмірге көмектесуге тырысуы апатты сәтке ұшырағаннан кейін, Джонатан Тайрон есімді суицид туралы әңгімені ойлап табады. Бұл әңгімені Тед пен журнал оқырмандары ерекше жақсы қабылдайды; Джонатан тележұлдыздылыққа тартылады, нәтижесінде ол "Көшелік ақылдылық" деп аталатын жаңалықтарды алып жүреді. Алайда, Жонатан көп ұзамай "Тайрон"мен кездесіп, ол туралы көбірек әңгімелер жариялауға құштар Тедтің және Леонард Пайк есімді аудандық прокурордың көмекшісі Джонатанның үйіне келіп, оның оқиғасы Смоллстың атақтығын сот алдында тұрған кезде ғана беретіндігіне ашуланады. Джон Тайрон мен Смоллстың бір адам екенін жоққа шығарады, бірақ Пайк оған сенбейді, тіпті Смоллстың жеке заңгерлері Смоллстың өзі екенін айтады, сондықтан параллельдер өте күшті. Смоллстың адвокаты Джонатанның мақаласының жазбаларын сотқа шақырады, өйткені Тед, Джонатан және журнал бас тартатынын және олардың ынтымақтастықтан бас тартуы алқабилерге Смоллсты өлтіруден босату керектігін білдіреді. Сол арада Смоллз, Панчи және Смоллздың лейтенанты Реджи Джонатанмен араласа бастайды, тіпті Тедтің үйінде журналдың қайырымдылық шарасына құрметті қонақтар ретінде қатысады. Осы аралықта Джонатан мен Панчи романтикаға түсіп, Алисон Джонатанмен ажырасады. Смоллз өзінің әдемі сыртқы келбетіне қарамастан, қатыгез және болжауға болмайтын адам; ол өзінің сүйікті жезөкшесі Дарлиннің бетіне қаза тауып, ол өзінің табысынан ұрлап жатыр деп санайды. Смоллз журнал мақаласының өзі туралы емес екенін біледі, сондықтан Джонатаннан сұхбатының кісі өлтіру уақытымен тұспа-тұс келгенін көрсететін жазбалар жасауды сұрайды, сондықтан оған алиби береді. Джонатан Смоллстың сотына шақырылады және аталған жазбаларды (және тек Джонатан мен Элисонның ғана жоқ екенін білетінін) тапсыруға бұйрық беріледі. Жонатан келісімді қабылдамайды, сотты қорлаған деп танылады және жедел түрде қамауға алынады. Джонатан кепілдікке шығады, содан кейін оны қорғайтын журналдың адвокатына бүкіл оқиғаны ойлап тапқанын мойындайды, әңгіменің Тайрон кейіпкері мен Смоллстың өміріндегі жағдайлардың ұқсастығы тек кездейсоқ екенін және кері қайтуға тырысады, бірақ істің судьясы оған Пайк Смоллз мен Джонатанның алғашқы қоғамдық кездесуі кезінде бірге тамақтануын көрсетті, және оны тағы да қамауға алды. Пайк содан кейін Пунчиге жақындайды, ол бастапқыда оның сұрақтарына жауап беруден бас тартады және оны азғыруға тырысады, бірақ кейін ол Смоллске ол үшін трюктерді тоқтатқысы келетінін айтқысы келгенде, Смоллс оның көзін кесіп тастаумен қорқытады және ол Пунчиге қай көзімен жүретінін таңдайды. Ол сол көзін таңдап алғаннан кейін, Смоллс оған жол береді. Панчи Пайкке қайта жүгіріп барып, Смоллстың Джонатанды жоғарыда аталған жазбаларды жасақтауды қалайтынын айтады, бірақ Смоллз оны Пайк пәтерінен шыққаннан кейін көп ұзамай өлтіреді. Пайк, Мүрдеханада Панчидің денесін анықтағаннан кейін, Джонатанға оның өлтірілгенін хабарлау үшін түрмеге барады. Сондай-ақ, оған Смоллстың Джонатаннан не істегісі келетінін білетінін айтады. Сол уақытта Смоллстың бұйрығы бойынша Реджи Алисонды сатып алуға кеткенде пышақпен шауып, ауруханаға апарады. Тұтқынға түсіп, ештеңе істей алмай қалған Жонатан әңгімесін қайтадан өзгертіп, жазбаларды шығаратынын және босатылатынын мәлімдейді. Ол Смоллзбен кездесіп, оған қажетті алиби беруге келіседі. Смоллз кінәсіз деп танылады, ал ашуланған Пайк Джонатанға дәлелдемелерді жалған деп қудалайтынын айтады. Джонатанның сұрағына Пайк "қанағат" деп жауап береді. Қылмыстық айыптаулар оның басына түсіп тұрса да, Джонатанның журналистік беделі сақталып, ол және Элисон қайтадан бірге болады. Элисонның пышақтауына кек алу үшін Джонатан Реджиді Дарлиннен 200 доллар қабылдағанын бейнелеп түсіреді (оны оған Джона�...

Даму

Street Smart – Кристофер Ривтің ұзақ жылдар бойы жеке жобасы болды, бірақ фильмді қаржыландыруда ол қиындықтарға тап болды. Cannon Group "Супермен IV: Бейбітшілік іздеуі" фильмінің құқықтарын алғанда, Рив фильмге түсуге келісті, себебі Cannon Street Smart-қа қажетті қаржылық қолдау көрсетуге уәде берді. Сценарий авторы Дэвид Фриман сценарийді өзінің өміріне негіздеген. 1960 жылдардың соңында «New York» журналында жұмыс істеген кезде ол бір сутенер туралы мақала ойлап тапты, ол 1969 жылдың мамыр айындағы санында «Сутенердің өмір салты» деген атпен жарияланды. Осының нәтижесінде «Street Smart» фильмі «қашқан өндіріс» деп белгіленді. Басты түсірілімдер Канаданың Квебек провинциясындағы Монреаль қаласында өтті, ал Нью-Йорк қаласында екі апта бойы сыртқы локацияларда түсірілімдер жүргізілді. Шонесси ауылы жоғарғы Манхэттенге ұқсас архитектуралық стиль мен құрылымы болғандықтан таңдалды. Өндіріс дизайнері Дэн Ли американдық жерді жақсырақ бейнелеу үшін Харлемнен белгілер, заттар, телефон кабиналары, пошта жәшіктері және тіпті қоқыстар әкелді. Қазіргі уақытта Rotten Tomatoes сайтында 15 рецензия негізінде 67% рейтингке ие. Фильм прокатта нашар нәтиже көрсетті, бұл негізінен Cannon Films компаниясының театрлық көрсетілімді тиімді насибаттамауына байланысты болды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Морган Фримен өзінің рөлі үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актер» және «Алтын глобус» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актер» номинацияларына ұсынылды. 1970-ші жылдары «Электрлік компанияда» ойнағанына қарамастан, Фриман «Fast Black» фильмін өзінің табысқа жеткен рөлі деп есептейді. Сондай-ақ ол осы рөлді өзінің «Оскарға» ұсынылған сүйікті рөлі деп санайды. Кэти Бейкер өзінің рөлі үшін Ұлттық кино сыншылары қоғамының «Ең үздік қосалқы актриса» сыйлығын және «Independent Spirit» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актриса» номинациясын алды.