Кіріспе

Австралиялық бу кеме компаниясы

Illawarra Steam Navigation Company – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының оңтүстік жағалауында 1858 жылдан 1950 жылдардың басына дейін қызмет көрсеткен кеме компаниясы. Ол General Steam Navigation Company, Kiama Steam Navigation Company және Shoalhaven Steam Navigation Company компанияларының бірігуі арқылы құрылды, олардың әрқайсысы оңтүстік жағалаудың белгілі бір бөліктеріне тиісті кемелерімен қызмет көрсетті. Бірлескеннен кейін жаңа компания оңтүстік жағалаудағы кеме тасымалында дерлік монополияға ие болды, ал олардың флоты Сидней мен Виктория шекарасы арасындағы барлық маңызды порттарға барып тұрды. Компания жолаушыларды да, мал және басқа да өнімдерді де тасымалдады, сондықтан ол «Шошқа мен сыбызғы желісі» деп аталды: айтуынша, кемелер шошқа үшін бір сағат күтетін, бірақ жолаушы үшін бір минут та күтпес еді. Жылдар бойы флотының құрамына 1112 тонналық «Меримбула» және 693 тонналық «Еден» сияқты жиырмадан астам бу кемелері кірді. Осы кемелердің көптегені компанияның қажеттіліктері үшін арнайы салынды және Австралияда да, шетелде де кеме жасаушылық орындарында құрастырылды. Компанияның ақыры құлауына бірқатар факторлар себеп болды, соның ішінде жол және теміржол бәсекелестігінің күшеюі, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кемелерді ауыстырудың қымбаттығы, жағалаудағы даулар мен бағаның өсуі. Нәтижесінде, шамамен 100 жыл қызмет еткеннен кейін компания өз еркімен таратылды және 1955 жылы қор биржасынан шығарылды.

Тарих

1858 жылы Illawarra Steam Navigation Company компаниясы құрылғанға дейін, Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстік жағалауында бірнеше компаниялар мен жеке тұлғалар бу кемелерін пайдаланды. Олардың алғашқысы – «София Джейн» болды, ол Ұлыбританиядан Австралияға өз күшімен келді (бұл осылай істеген алғашқы бу кемесі) және 1831 жылы Сиднейге жетті. «София Джейн» Вуллонгонгқа жүйтіп қызмет көрсеткенімен, 1839 жылдан бастап Illawarra Steam Packet Company құрылғаннан кейін тұрақты қызмет пайда болды. Illawarra Steam Packet Company ұзақ уақыт бұл атаумен танымал болған жоқ, себебі құрылғаннан кейін үш ай өткен соң, компания Брисбен су бу жолаушылар компаниясымен бірігіп, General Steam Navigation Company атанды. Жаңадан құрылған компания бастапқыда екі бу кемесін – «Мейтленд» және «Уильям IV» жұмысқа алды, екеуі де Жаңа Оңтүстік Уэльсте, Уильямс өзенінде салынған. Компания Оңтүстік жағалаумен қатар Хантер өзенін де қамтыды. Вуллонгонгтан оңтүсқарай орналасқан порттарға қызмет көрсетудің нашарлығы нәтижесінде басқа да бәсекелестер пайда болды. Осы қалалардың екеуінің – Киама мен Шоалхейвеннің тұрғындары 1854 жылы екі жаңа бу кеме компаниясын құрды. Бұл жаңа компаниялар, Kiama Steam Navigation Company және Shoalhaven Steam Navigation Company тиісінше «Киама» және «Нора Крейна» бу кемелерін пайдаланды. Осы кезде оңтүстік жағалауда үш бу кеме компаниясы жұмыс істеді, бұл олардың мүдделері үшін тым көп бәсекелестік тудырды. Сондықтан 1855 жылы келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде оңтүстік жағалау Илаварра, Киама және «Нора Крейна» компанияларына берілді. Олардың кемелері Сидней мен Виктория шекарасы арасындағы барлық порттарда тоқтауы тиіс болды. 1904 жылы компания Illawarra and South Coast Steam Navigation Company (ISCSNC) болып тіркелді және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін табысты жұмыс істеді. Дегенмен, компанияның қаржылық жағдайы жақсы болғанына қарамастан, маңызды проблемалар туындады. Атап айтқанда, автомобиль көлігі есіктен есікке дейін қызмет көрсетуге мүмкіндік берді (компания Нарумада осыған ұқсас қызмет көрсетуге тырысқанмен), ал теміржол бәсекелестікті күшейтіп, кейбір қонақ үйлермен эксклюзивті келісімдер жасады және тауарлық келісімдердің бір бөлігін теңіз компаниясынан алды. Су жағалауындағы даулар, өсетін шығындар және соғыстан кейінгі кемелерді ауыстыру шығындарымен байланысты қиындықтар компанияны қиын жағдайға түсірді, ал 1948 жылы инвесторларға алғаш рет дивиденд төленбеді. 1950 жылы компания өз еркімен таратылуға кірісті, бұл 1955 жылы Австралия қор биржасынан шығарылуына әкелді.

Порттар

1850-ші жылдардың басында, General Steam Navigation Company, Kiama Steam Navigation Company және Shoalhaven Steam Navigation Company дербес жұмыс істеген кезде, Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстік жағалауындағы маңызды порттарға Сидней, Вуллонгонг, Шоалхейвен, Меримбула, Киама және Туфолд-Бей кірді. Үш компания біріккеннен кейін бұл тізімге Геррингонг, Батеманс-Бэй және Неллиген аялдамалары қосылды. Кейін Моруя және Вагонга аудандарындағы шағын алтын асығулары олардың да қосылуына себеп болды, ал басқа порттардың ішінде Бермагуи, Эден, Нарума және Татра болды. Иллаварра бу кемелер компаниясының жағалау бойындағы жұмысының көлемін 1870 жылғы кестесінен көруге болады, онда олар үш күнде бір рет Киама, Шоалхейвен және Геррингонгқа, ал Улладулла, Клайд, Шоалхейвен және Вуллонгонгқа шамамен сондай жылдамдықпен сапар шегіп тұрды. Мурьяға екі аптада бір рет, ал Меримбула мен Улладуллаға аптасына бір рет қосымша сапар жасалды. 1873 жылы осы қызметтер жеңілдетілді, және Меримбула, Эден және Татраға апта сайынғы жүріс өзгерістердің бірі болды. Сонымен қатар, Татра қаласы кішкентай жағалау құрылысын салу арқылы құрылды, бұл жергілікті шаруалардың бұрын Меримбулада 25 км қашықтықта тоқтаған жағалау кемелеріне қол жеткізуіне мүмкіндік берді.

Кемелер

Illawarra Steamship Navigation Company флотын толықтыру қиын, себебі сол кездегі көптеген бу кеме компанияларынан өзгеше, компанияның жарнамаларында да, келу-кету туралы хабарламаларында да кемелердің аттары көрсетілмеген. Олардың орнына кемелерді, егер аталса, жай ғана "I.S.N. Steamers" деп атаған. Дегенмен, компания біріктірілген кезде олардың оңтүстік жағалау саудасымен айналысқан кем дегенде үш кемесі болғаны белгілі: Kiama Steamship Company компаниясынан Kiama, Shoalhaven Steam Navigation Company компаниясынан Nora Creina және General Steamship Company компаниясынан Illawarra. Осы үш кеме ішінде Kiama – 104 тонналық бу кемесі. Ол 1855 жылы компания қызметіне қосылған. 1854 жылы Глазгода салынған, Австралияға жетуіне 144 күн кеткен. Ол 1876 жылға дейін Оңтүстік жағалауда жұмыс істеді, содан кейін сатылып, корпусы қолданысқа берілді. Сату алдында ол бастапқы 123 футтан 154 футқа дейін ұзартылып, тоннажы 111 тоннаға дейін артты. Nora Creina, керісінше, 93 тонна салмақты, және Сиднейде жергілікті шеберлер жасаған. Ол 1861 жылы компанияға сатылды. Алғашқы үш кемеден үшіншісі – Illawarra, 1849 жылы Уотерфордта 166 тонна таза салмақпен салынған, бірақ Nora Creina сияқты, ол да жаңа компанияда 1861 жылға дейін ғана болды, содан кейін сатылды. 1864 жылға қарай компанияда кем дегенде төрт кеме жұмыс істеді – Kiama әлі де қызметте болды, және оған Hunter, Mynora және Kembla қосылды. Екеуі де – 204 тонналық темір бу кемесі Kembla және 105 тонналық Hunter, Шотландияның Глазго қаласында салынған. Компания флотындағы келесі маңызды өзгеріс 1878 жылы Illawarra (II) сатып алынуымен болды. Оның салмағы 533 тонна, ұзындығы 190 фут. Ол компанияның жолаушыларын да, жүктерін де тасымалдады және 1908 жылға дейін "өте танымал" болды, содан кейін қызметтен шығарылып, металлға тапсырылды. Компания 1904 жылы Illawarra and South Coast Steam Navigation Company болып қайта құрылғанда, олардың кемелеріне Allowrie және екі жаңа бу кемесі кірді: Eden және Bega. Eden – 693 тонналық бұрандалы бу кемесі, ол 1900 жылы келді, компания үшін Глазгода Сидней–Меримула–Эден–Татра бағытында жұмыс істеу үшін арнайы салынған. Eden компанияда 1933 жылы суға батып кеткенге дейін болды. Bega, 567 тонна салмақпен, 1883 жылы суға түсіріліп, 1907 жылы бір жолаушысы қаза болып суға батты. Айынықса, ол 1928 жылы Бикрофт-Хед жанында қарап отырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында компания төрт жаңа кеме сатып алды: Bermagui, Bonandera, Bodalla және Bergalia. Bodalla соғысқа қажеттілік үшін алынып, мина іздеуші ретінде қайта жабдықталды; ол 1924 жылы жоғалып кетті. Соғыстан кейін компания тағы үш кеме сатып алды: Nergalia, Cobargo және Kianga. Nergalia және Kianga екінші дүниежүзілік соғыс кезінде алынып, екеуі де соғыстан аман қалғанмен, Kianga қызметтен шығарылғаннан кейін компанияға қайтарылмады.