Кіріспе
Герман Вуктың 1948 жылғы романы "Қала жігіті: Герби Букбиндердің оқиғалары" – Герман Вуктың 1948 жылы Simon & Schuster баспасында алғаш жарық көрген романы. Вуктың екінші романы "Қала жігіті", "Кейн бүлігі" романының сәттілігі Вук шығармашылығына қызығушылықты жаңартқанға дейін оқырмандар назарынан тыс қалды. "Кейн бүлігі" сияқты, бұл роман да, егер басты кейіпкері болмаса, оқиға оқиғасы мен жағдайлары жартылай автобиографиялық. 1969 жылы роман қайта басылып, 1980 және 1992 жылдары жұмсақ мұқабалы басылымдары жарық көрді. Вукқа сәйкес, роман 11 тілге аударылған. Джон П. Маркуанд 1969 жылғы 20 жылдық мерекелік басылымға алғы сөз жазып, Герби Букбиндерді қалалық Хаклбери Финн немесе Том Сойерге теңеді. Көптеген романдарында Вук кейіпкерлері арқылы Диккенске деген құштарлығын көрсетеді, әсіресе көңіл-күйді беру үшін тілді пайдалануда. "Қала жігіті" романында ол осы өмірге келу оқиғасына көңілді тон беру үшін тілдің әдемі бұрылыстарын қолданады. Диккенс сияқты, Вук көптеген кейіпкерлерді басқарады, олардың ішінде оннан астам ересек (және Clever Sam аталған ерекше жылқы) балалар туралы әңгімеге араласып, сипаттамалары мен іс-қимылдарымен шындыққа жақын болады.
City Boy: The Adventures of Herbie Bookbinder is a 1948 novel by Herman Wouk first published by Simon & Schuster. The second novel written by Wouk, City Boy was largely ignored by the reading public until the success of The Caine Mutiny resurrected interest in Wouk's writing. Like The Caine Mutiny, the novel is semi autobiographical in setting and situations, if not protagonist. In 1969, the novel was re issued, with paperback editions in 1980 and 1992, and according to Wouk was translated into 11 languages. John P. Marquand, in a preface to the 1969 20th anniversary release, likened Herbie Bookbinder to a city dwelling Huckleberry Finn or Tom Sawyer. In many of his novels Wouk evinces through his characters a love of Dickens, particularly in use of language to set mood. In City Boy he devises humorous twists of language to set a less than serious tone throughout this coming of age story. Also like Dickens, Wouk manages a large cast of characters, including more than a dozen adults (and a one of a kind horse named Clever Sam) woven in and out of a narrative about children, with depictions that ring true both in description and actions.
Сюжет
1928 жылдың көктемі мен жазында, Нью-Йорк штатының Бронкс ауданындағы 11 жасар еврей баласының оқиғасы баяндалады. Романның басында Герберт Букбиндердің Нью-Йорк қалалық 50-ші мектебіндегі соңғы күндері, содан кейін мектебінің директоры басқаратын Беркшир тауларындағы «Маниту» жазғы лагерінде өткен жазғы демалысы көрсетіледі. Гербидің қалалық әлемі – шексіз армандар мен қарапайым қалалық қуаныштарға толы: бос орындарда ойнау, сенбі күндері киноға бару, тыйым салынған оттың басында достарымен дауласу, «фрапс» (бұл жағдайда әсем балмұздақ) жеу үшін Боровски мырзаның кондитерлік дүкеніне бару, әкесімен және оның серіктестерімен «Golden’s» мейрамханасында кешкі ас ішу. Герби – ерекше дарынды, бірақ ірі денелі жетінші сынып оқушысы, көзге түсетін шәкірт. Спортпен айналысуда нашар болғанымен, Герби мектептегі достарының арасында «қалыпты жігіт» болуға ұмтылады және өзінің шапшаң ойлау қабілеті мен табиғи ұқыпсыздығынан туындайтын қиындықтармен әкесі Яков Букбиндердің серігінің ұлы Ленни Кригермен үнемі күреседі. Өте жарқын қиялымен екі жақтан да сыналған Герби жасөспірім шаққа қадам басқан, оқиға оның өршіл, қызыл шашты Люсиль Гластың жүрегін жеңуге жасаған тырашасы төңірегінде өрбиді. Герби, оның ата-анасы және он үш жасар әпкесі Фелисия Гомер даңғылындағы ескі үйдің пәтерінде тұрады. Яков Букбиндер – Герби мен оның туысы Клифф Блокқа белгілі өнеркәсіптік мұз шығаратын зауыттың негізін қалаушы және бір бөлігінің иесі. Бұл орын Гербидің тағдырында маңызды рөл атқарады және оқиғаның мән-жайын анықтайтын ересектерге арналған қосымша сюжеттік желіге айналады. Герби өзін (және оның қарындасын, туысы Клифф Блокты және бәсекелесі Ленниді) «Маниту» лагеріне (П.С. 50 мектебінің директоры Гаус мырзаның жазғы табыс көзі ретінде басқаратын) жіберуге тырысады, ол Люсиль Гластың сол жерде болатынын білгенде. Романның екінші жартысы 1920-шы жылдардағы жазғы лагерь өмірін сатиралық тұрғыдан бейнелейді, сонымен қатар Герби үшін бір-бірінен кейін келетін сәтсіздіктер мен керемет жетістіктерге жол ашады. Герби мен Клифф жақсы ойланған лагерь жобасын қаржыландыру үшін «Орынды» тонауды жоспарлайды, және осы қылмыс Диккенс стиліндегі барлық қосымша сюжеттік желілердің бірігуіне себеп болады.
П.С.50 оқушылары мен мұғалімдері
Герберт Букбиндер (Херби) – романның басты кейіпкері, Бронксте тұратын "көк шашы бар" он бір жасар бала, П.С. 50-дегі 7B 1-сыныптың үздік оқушысы. Ол мектептің әлеуметтік қызмет жасау отрядының (әдетте "қоқыс тобы" деп аталады) бас бақылаушысы. Ақылды және тапқыр бала, бірақ спортта нашар, Херби әрқашан "қалыпты бала" болуға тырысады, бірақ көбінесе сәтсіздікке ұшырайды. Тіпті кейбір жеңістері де күмәнді болып келеді, мысалы, бір жетістігінен кейін ол мәңгілікке "Жалпы қоқыс" деп аталады. Ол барлық қыздарды жек көретін болса да, бір "керемет қызға" жиі ғашық болып, соның салдарынан қиын жағдайға түседі. Хербидің бір қызға әсер ету әрекеттері мен құлдырауы осы оқиғалармен байланысты. Леонард Кригер (Ленни) – мистер Букбиндердің мұз бизнесіндегі серігінің ұлы және Хербидің табиғи қарсыласы. Өзімшіл, ол Хербиден өзгеше: ірі, сұлу, табиғи көшбасшы және жақсы спортшы. Ол мектепті жек көреді және Хербиге деген қарсылығы, Хербиден екі жас кіші болғанымен, олардың бір сыныпта оқығанда ең жоғары нүктеге жетеді. Миссис Мортимер Горкин – 7B 1-сыныптың жаңадан үйленген мұғалімі, миссис Горкин (бұрынғы Диана Вернон) – жиырмасыншы жылдардың соңындағы әдемі қызылшашты, қатаң, жоғары сезімтал және театрға құмар мұғалім. Херби оның сыныбындағы үздік оқушылар тізімінде бірінші орында тұрады және оның некеге тұруына дейін ол оның сүйікті шәкірті болған. Ол Хербидің құрметіне бөленген алғашқы ересек әйел болды, бірақ оның жаңа некесі бұл "қызметті" күрт аяқтап, орнын бос қалдырды. Люсиль Гласс – Хербидің әкесі басқаратын мұз зауытын өкілдік ететін адвокаттың 11 жасар қызы, Люсиль кішкентай, әдемі, бірақ өте тез өзгеріп отыратын, қызыл иілген шашы мен үлкен қоңыр көздері бар, бір сынып төменде және беделді Полиция отрядында. Миссис Горкиннің "жоғалуынан" әлі де күйзелген Херби, басты бақылаушы рөлінде Люсильді дәлізден кездестіреді және бірден оның сұлулығына тәнті болады. Херби оның мектеп директоры басқаратын жазғы лагерь, Маниту лагеріне баратынын білгенде, сол лагерьге баруды жоспарлайды. Джулиус Гаус (Гасси аға) – П.С. 50-нің директоры. Жазда ол Беркшир тауларындағы Маниту лагерін басқарып, кірісін арттырады. Қызыл, жылтыр бетімен, Херби оның лагеріне баруды жоспарлайды, бірақ баланың ата-анасына ұсыныс жасағанда, Гаустың беделі Хербидің көзінде қорқынышты билік иесінен "қажетті туысқа" дейін төмендейді. Гаус мырза сөздерін жалпылама айтады, өзінің қадір-қасиетін әрқашан қорғайды және өте қисық. Фелисия Букбиндер (Флисс) – Хербидің әдемі 13 жасар әпкесі. Ол Люсиль Глассқа "бала" болғаны үшін, бірақ бірдей әлеуметтік мүмкіндіктерге ие болғаны үшін ренжіседі және көптен бері Ленни Кригерге ғашық, ол оны өзіне ұнаған кезде ғана байқайды. Клиффорд Блок (Клиф) – Хербидің туысы. Клиф ірі және тыныш, бірақ жақсы мінезді, ақылы баяу, бірақ ақылды. Ол кішкентай туысын қорғайды және Хербидің интеллектуалдық жоғарылығына төзімді. Клифтің жануарларға деген сүйіспеншілігі бар және ол басқа балаларда жиі кездесетін қатыгездікке мүлдем ұшырамайды. Ол Хербидің жоспарларына ерікті түрде қосылады.
Ересектер
Джейкоб Букбиндер – Гербидің әкесі, арық, қатал, бұрынғы иммигрант, ол Бронкс өзенінің мұз компаниясын басқарады, отбасы бұл орынды «Жер» деп атайды. Джейкоб Букбиндер Букбиндер үйінің тәртіптеушісі, ал Герби оның түзетулерінің жиі нысаны болады. Әкесі бизнестің қаржылық мәселелерімен шұғылданып, алаңдаса да, отбасына деген сүйіспеншілігі айқын байқалады. Букбиндер мырза балаларына адалдық пен үнемділікті үйретуге тырысады, және Герби көп жағдайда осы туралы білмесе де, оның ұлының өсуіне маңызды ықпал етеді. Луис Гласс – Боб Пауэрстің Бронкс өзенінің мұз компаниясын сатып алуына қатысқан заңгер. Ол Люсиль Гластың әкесі. Миссис Букбиндер – Герби мен Фелицияның сүйікті, бірақ тым қамқор анасы. Мистер Кригер – Джейкоб Букбиндердің серіктесі және Леннидің әкесі, Кригер мырза – бойы биік, ұялшақ және өзін-өзі сенімсіз сезінетін адам. Соңғы және ең қатты естіген дауысқа құлақ асып, Кригер мырза өзін ерекше сөйлеу арқылы қорғауға тырысады, ол сөздерді жиі жіберіп алады және толық сөйлем айтпайды. Роберт Пауэрс – Пауэрс «ерікті, құмды шашы бар жас жігіт» және Бронкс өзенінің мұз компаниясының номиналды көпшілік иесі, оны компанияның алғашқы ипотекалық берушісі болған әкесінен мұра еткен. Пауэрс, әкесінен айырмашылығы, бизнеске тек құмар ойындары мен ішімдікке жұмсау үшін азайып бара жатқан табыс көзі ретінде ғана қызығушылық танытады. Ол қазір Bookbinder мен Krieger компаниясының қолындағы зауытты үлкен компанияға сатқысы келеді. Генри Джуниус Драбкинд – Драбкинд мырза – кішкентай қызғылт беті, ұзын, сүйір мұрыны және көзілдірігі бар, әлсіз қарт адам. Бастапқыда Герби мен Клиффке құтқарушы болып көрінеді, Диккенс үлгісінде Драбкинд мырза Беркширдің еркін лагерь қорының өкілі ретінде Гербидің апатқа ұшуына себепкер болады.
Маниту лагеріндегі лагерьшілер
Сид аға – "семіз, орта жастағы" орта мектеп мұғалімі, лагерьге келгендерді қадағалау арқылы қосымша ақша табады. Ол Хербидің 13-ші бөлмесінің кеңесшісі. Сенди аға – Манитудағы ұлдар лагерінің шаршаған бас кеңесшісі, Сенди аға медицина студенті, қалың көзілдірігі бар алып денелі адам. Оның әділеттілік сезімі жақсы дамыған, бірақ ол басқа кеңесшілердің арасындағы өкіметін де қорғайды. Тед Кан – 15 жастағы, құлпытас жүзді, сары шашты жігіт. Тед бес жыл бойы жазда ата-анасының демалысына Манитуға жіберіледі және 13-ші бөлменің капитаны болады. Ол Маниту ережелеріне қарсылық танытып, оларды сынап көреді, бірақ Хербиге ұнайды және Ленниге мойынсұнбайды. Иши Габелсон – Манитудағы ерекше бойлы аға лагерьші, ол көкжидек жеуге құмар болғандықтан, жылдық бәсекелестікке қатысуына кедергі келтіретін қатты уытты бөртпеге шалдығады, бұл бүкіл лагерьдің ренжігеніне себеп болады, соның арқасында Ленни тағы да спортшы ретінде көзге түседі. Лагерь маусымының соңында ол Фелициямен романтикалық қарым-қатынас бастайды. Реймонд "Дейзи" Глостер – танымал емес бай бала. Ол Тарзан кітабын ешкімге оқытуға рұқсат бермейді, сондықтан Херби бәрі биге кеткенде рұқсатсыз алады. Дейзи үйден келген жәшіктегі шұжықтарын сыйлағанда қысқа ғана уақытқа танымал болады. Тилли тәте – қыздар лагерінің бас кеңесшісі, Пенобскот лагерінің кеңесшілерінің біріне деген романтикалық сезімі үшін жек көріледі. Эльмер Бин – Маниту лагерінің шеберханашысы және бұрынғы теңізші, ол Херби мен Клифф үшін ақылшы ретінде танылады. Ол Хербиге көлігін жасауға көмектеседі. Ақылды Сэм – ескі, жаңайы, көнбес жылқы, мистер Гаус оны бес долларға сатып алады, бұл мистер Гаустың қиыншылдығының символы. Сэм бастапқыда Клиффтен басқа ешкімге мінгізбейді, ол жылқыны өзіне сенім артуға көндіреді. Ақылды Сэм Херби мен Клиффті түнгі сапарда тас жолға дейін жеткізеді.
Дәйексөздер
Бұл кішкентай, денелі бала күнінің бірнеше оқиғасын ойда қайта көріп шықты: бетон мұрнына тиді, қара, қалың сақалына күлді, «Жалпы қоқыс» деген есім және оның бетін ойыс ету қаупі. «Бұл П.С.50 мектебінің мұғалімдері арасында оқушының тапқырлығының шешілмеген үлкен қылмыстарының бірі ретінде қалды. Ғажап! Мұғалімдер өзін аса дана деп есептейді, бірақ бүгінге дейін ешқайсысына «аутфильдер» — дактил екені еске келген жоқ. «Теңізші тозақ кемесіне мінгендей, полицей туннельге тағайындалғандай, дін қызметкері Үндістанның қызба белдеуіндегі кедей елді мекенге жіберілгендей, Герби Букбиндер де құтылу үміті болмай, 13-ші бөлмеде жаз бойы қалды». «Қысқа үнсіздіктен кейін, әңгіме басқа тақырыптарға көшті. Герби байқаусыз қалды, сөзден шеттетілді. Ол ересектер де, балалар да кешірмейтін әдепсіздік жасады: ол көшбасшыдан көп білді». «Ешкім, әсіресе Герби, капитанның оның есімін екі рет қайталағанын елемеді. Ол тоқ баланың құлағына тәтті тиді. Адамның есімін атау – алтын медальдан да артық сыйлық берумен тең. Герби фейерверктерді көрмеді, бірақ оған ешқашан өкінген жоқ. Сол күнден бастап ол Ленниден басқа барлық балаларға «Герби» деп танылды. Бірақ бөлмеден тыс, Гербидің лақабы өзгермеді. Бірінші әсерді өзгерту қиын. Ол пойызбен жүргенде «Жалпы қоқыс» деп қорланды, және ол жаз бойы солай аталды. Егер жетпіс жасында ол бұрын 13-ші бөлмеде болған жетпіс бірінші жастағы ағасымен кездессе, оны, егер еске алса, «Жалпы қоқыс» деп есінде қалдырар еді». «Деп айтуға болады, жалғыз және тыныш жағдай, бірақ оның көп достары болды. Қайғы тоқ баланың оң жағында отырды, Ұят – сол жағында, және олар Герби үшін таңды өте қызықты етіп берді».
Бейімделулер
"City Boy" фильмінің құқықтары "Columbia Pictures" компаниясы "шағын төлем" үшін "Романтикалық дәуір" жұмыс атауымен сатып алынды. Ол 1951 жылы "Оның алғашқы махаббаты" фильміне айналды, Герби Букбиндер кейіпкері еврей емес, жасөспірім қызға өзгертілді, оны Маргарет О'Брайен сомдады (оның інісінің аты Герби болатын), бірақ сюжеттік желісі көбінесе сақталды.
Атауының өзгеруі
Кітаптың атауына қатысты шатасушылықтар туындады. Кітаптың алғашқы басылымының титул бетінде "Қала баласы" деп көрсетілген, ал төменде: Герби Букбиндер мен оның туысы Клифтің оқиғалары деген қосымша тақырып болған. 20 жылдық мерекелік басылым шығарылғанда (алғашқы басылымнан 21 жыл өткен соң) атау "Қала жігіті: Герби Букбиндердің оқиғалары" деп қысқартылды. "The Caine Mutiny" кітабының алғашқы басылымында шаң қаптамасының артқы жағында "City Boy" деп, ал артқы панелінде "The City Boy" деп жазылған. Кейінгі басылымдарда артқы панель "Қалалық бала" деп қысқартылды.