Кіріспе

Португалиялық зерттеуші Эстева Гомес (1538), сонымен қатар испан тіліндегі Эстебан Гомес деген атымен де белгілі, португал зерттеушісі. Ол Фердинанд Магелланның флотында Кастилия (Испания) қызметінде болды, бірақ экспедиция Магеллан бұғазына жеткен кезде одан шығып, 1521 жылдың мамырында Испанияға қайтып келді. 1524 жылы ол қазіргі Жаңа Англия және Нова-Скотия жағалауларын зерттеді. Гомес экспедициясының нәтижесінде картограф Диого Рибейро Флоридадан Нова-Скотияға дейін үздіксіз жағалау жолымен Солтүстік Американы дәл бейнелеген алғашқы адам болды.

Өмір

Гомес Португалияның солтүстігіндегі Порту қаласында туған. Жастық шағында португалдық Үндістан флотилияларында теңіз сапарлары жасаған. 1518 жылы ол Кастилияға көшіп, Севильядағы Сауда үйіне (Casa de Contratación) бағытшы болып тағайындалды.

Магеллан экспедициясы

1519 жылы Гомес Магеллан экспедициясына «Сан-Антонио» кемесіндегі флоттың бас навигаторы ретінде қатысты. Бірақ оның басты ниеті – кеме капитаны болу еді. Гомес Магелланның тәжірибесіз туысы Альваро де Мескитаға лауазым берілгенде көңілі қалды. Магеллан бұғазына жақын Гомес Мескитаны жеңіп, «Сан-Антонио» кемесін басып алып, 1521 жылдың мамырында Испанияға қайтып келді. Оралған соң Гомес бүлік жасауының себебін Магелланның зорлық-зомбылығы мен нашар басшылығымен байланыстырды. Бүлікшілер айыпталып түрмеге қамалды, бірақ алты ай ішінде Мескитадан басқалары босатылды.

Солтүстік Америка жағалауы

1523 жылы Гомес Испания королінен Солтүстік Америка жағалауында Азияға Магеллан бұғазынан гөрі жылдам әрі оңай өту жолын іздеуге рұқсат алды. Бұл мақсатта 50 тонналық “Аннусиада” атты каравель салынды және 1524 жылдың 24 қыркүйегінде 29 адамнан тұратын экипажбен Корунадан теңізге шықты. Бұл экспедицияның куәгерлерінің ешқайсысы сақталған жоқ. Саяхат туралы мәліметтер замандас тарихшылар Овиедо, Питер Мартир және Алонсо де Санта-Круздың қысқаша, екінші рет айтылған қорытындыларынан, сондай-ақ Диого Рибейроның картографиялық мәліметтерінен алынды. Тіпті олардың қай бағытта жүзгені де даулы. Ұзақ уақыт бойы Гомес Америка жағалауын солтүстіктен оңтүстікке қарай зерттегені болжалды. Бірақ соңғы кезде оның испандық Кариб теңізінен басталып, солтүстікке қарай жүзгеніне күшті дәлелдер келтірілді. Егер Гомес оңтүстіктен солтүстікке қарай жағалау бойымен жүрсе, онда ол алдымен Сантьяго-де-Кубаға тоқтаған болуы мүмкін, ол жерден жаңа жабдықтар тиеген. Содан кейін зерттеушілер Флоридадан Лабрадорға дейінгі жағалауды бойлай жүріп, болашақта Жаңа Англия аймағына айналатын жерлерді мұқият зерттеді. Гомес Пенобскот өзенімен жоғалап, болашақтағы Бангор қаласының орнына жетіп, бұл су жолын “Эль Рио де Лас Гамас” деп атады. Ол басқа да маңызды жерлерге ат қойды, мысалы “Рио де Сан-Антонио” (қазіргі Мерримак өзені) және “Кабо-де-лас-Аренас” (қазіргі Кейп-Код). Пенобскот аймағын зерттеу кезінде Гомес кем дегенде 58 жергілікті тұрғынды ұрлап, оларды Испанияға әкелді, себебі олардың құл саудасынан пайда табуға болатынын көрсетті. 1525 жылдың тамызында Испанияға келген Гомес патшаға өзінің оралғанын хабарлады. Питер Мартирдің айтуынша, хабар сарайға жеткенде, “құлдар” (esclavos) деген сөз “қимшалар” (clavos) деп қате түсінілді, бұл Гомес Шығысқа жол тапқан деген жалған ой тудырды. Қатесі анықталғаннан кейін, король америкалықтарды құлдыққа түсіруге тыйым салған бұйрықтың бұзылғанына ашуланды және оларды босатуға бұйрық берді. Гомес экспедициясының нәтижесінде картограф Диого Рибейроның 1525 жылғы Кастильон картасы Флоридадан Нова-Скотияға дейін үздіксіз жағалау сызығымен Солтүстік Американы дәл бейнелеген алғашқы карта болды. Рибейро қазіргі Жаңа Англия аймағын “Эстеван Гомес жері” (Tierra de Esteban Gómez) деп атады.

Кейінгі мансап

Солтүстік Америкадан оралғаннан кейін Гомес 1528 жылға дейін Корунада кеме жасауды бақылады. 1533 жылы ол Гуадалкивир каналын салу жөнінде тапсырыс алды, бірақ бұл әрекет көп ұзамай күйреп қалды. 1535 жылы Гомес Педро де Мендозаның Рио-де-ла-Платаға жасаған саяхатына қосылды. 1538 жылы ол Парагвай өзенінің жергілікті тұрғындарынан қаза тапты.