Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жарыстық пікірталас стилі
Style of competitive debate
Британдық парламенттік стиль – 1800 жылдардың ортасында Ливерпульде пайда болған академиялық пікірталастың маңызды түрі. Ол бүкіл әлемде кең қолдауға ие және Дүниежүзілік университеттер пікірталас чемпионатының (WUDC) ресми форматы болып табылады.
British Parliamentary style is a major form of academic debate that originated in Liverpool in the mid 1800s. It has gained wide support globally and is the official format of the World Universities Debating Championship (WUDC).
Ережелер
Британдық парламенттік дебаттар төрт командадан тұрады, әр командада екі спикер болады. Командалар ұсынысты қолдайтын және қарсы шығатын екі жаққа бөлінеді. Осы стильдің британдық парламенттік процедурадан бастау алғандығына байланысты, екі жақ Үкімет және Оппозиция деп аталады. Сондай-ақ, жақтар "банктер" деп те аталады, олар ашылу және жабылу командаларынан тұрады. Командалар айналымдағы барлық үш командамен, тіпті өздерінің ашылу немесе жабылу командаларымен де бәсекелеседі, оларға көмектесу күтілмейді. Сөз сөйлеу кезегі екі "банк" арасында кезекпен алмасады, бірінші үкімет спикерінен басталып, барлық сегіз қатысушы сөйлегенше жалғасады. Сөз сөйлеу ұзақтығы әдетте бес (орта мектеп деңгейінде) немесе жеті (жоғары оқу орны деңгейінде) минутты құрайды.
British Parliamentary debates consist of four teams, containing two speakers each, which are divided into two sides that speak for and against the motion. Due to the style's origins in British parliamentary procedure, the two sides are called the Government and the Opposition. Similarly, sides are known as benches, consisting of two teams an opening team and a closing team. Teams compete against all three other teams in the round, including against its own opening or closing team, which it is not expected to help. The order of speeches alternates between the two benches, starting with the first government speaker, until all eight participants have spoken. Speeches are usually either five (secondary school level) or seven (university level) minutes in duration.
Премьер-министр/Оппозиция басшысы
Әр орындықтың бірінші спикері Премьер-министр/Оппозиция жетекшісі (PM/LO) деп аталады. Олар негізгі терминдерді анықтауға, мәселенің алдыңғы тарихын немесе қазіргі жағдайын түсіндіруге, дебат өтетін ұсыныстың сипаттамасын белгілеуге, сондай-ақ өз командалары үшін (Ашық Үкімет немесе Ашық Оппозиция) аргументтерді және олардың маңыздылығын жеткізуге жауапты.
The first speaker from each bench is known as the PM/LO. They are responsible for defining the key terminologies, explaining the background or status quo and establishing the characterisation of the motion under which the debate will take place, along with forwarding arguments and their importance for their own teams (Opening Government or Opening Opposition).
Депутаттардың сөйлеген сөздері
Әр орыннан екінші сөйлейтін спикер – Орынбасар. Орынбасарлар өз командасының мазмұндық аргументтеріне жаңа аргументтер қоса алады, бірақ олардың басты міндеттері – қолданыстағы жағдайды нығайту және жаңарту, қарсы орынға шабуылдар жасау, сондай-ақ олардың аргументтеріне қосымша салмақ қосып, жабылу сөздерінде келтірілетін кеңейтулерге/жаңа аргументтерге қарсы оларды алдын ала дайындау.
The second speaker from each bench is known as the Deputy. Deputies may add new arguments to their team's substantive argument, but their primary responsibilities are to consolidate and rebuild the existing case, to launch challenges to the opposing bench, and to add additional weighing to their arguments to preemptively frame them against any extensions/new arguments from closing.
Мүшелер / кеңейту баяндамалары
Әр орындықтың үшінші спикері (яғни, жабылушы тараптардың бірінші спикері) Мүше деп аталады. Мүшелердің сөздері өздерінің бастаушы тараптары айтқандармен қайшы болмауы керек (яғни, «пышақтау»), егер бастаушы командалар пікірталасқа бас исе немесе мәселені дұрыс түсінбесе. Мүшелердің басты міндеті – өз жағын бастаушы жақтан ажырату, яғни нақты вертикальді кеңейту арқылы, оның қай бөліктері жаңа екенін көрсете отырып, аргументтердің пайдасын талдау, немесе көлденең кеңейту арқылы оны айналымдағы басқа аргументтермен тікелей салыстыру. Олар пікірталас барысындағы алғашқы жартысына қысқаша жауап бере алады, бірақ бұл олардың негізгі мақсаты емес.
The third speaker from each bench (i. e., the first speaker for the closing sides), is known as the Member. Member speeches cannot contradict what has been said by their opening sides (i. e., knifing), unless the opening teams have conceded the debate or misinterpreted the motion. The primary duty of Members is to differentiate their side from their opening, by running either a clear vertical extension, flagging what parts of it are exclusively new, and be analytical for the actualisation of the arguments' benefits, or a horizontal extension and weighing it directly against other arguments in the round. They can also provide some brief response to the opening half of the debate as a whole, but this is not their primary goal.
Жеңгейлер сөйлеген сөз
Әр орындықтың соңғы спикері Whip деп аталады. Whip спикерлерінің басты міндеті – дебаттағы маңызды келіспеушіліктерді (қақтығыс нүктесін) анықтау, дебатта ұсынылған аргументтерді қорытындылау, жаңғырту және бағалау, сондай-ақ өз командасының (Жабылатын Үкімет немесе Жабылатын Оппозиция) дебатта жеңіске жеткенін көрсету. Whip спикерлері өз орындығындағы бұрынғы спикерлердің аргументтеріне негізделген жаңа материалдар ұсына алады (бұл аргументтерді кеңейту болып саналады), бірақ бұрынғы сөздерде айтылмаған, дебатқа қатысы жоқ жаңа аргументтер келтіре алмайды.
The final speaker from each bench is known as the Whip. The primary duty of whip speakers is to note the major disagreement (point of clash) in the debate, and summarise, frame, and weigh the arguments presented in the debate and show that their team (Closing Government or Closing Opposition) wins the debate. Whip speakers can still provide new materials which are based on the arguments made by previous speakers in their own bench (still considered as extension), however, Whip speakers cannot make new arguments which are irrelevant to arguments made in previous speeches.
Ақпарат беру орындары
БП форматындағы спикерлер қарсылас командаларға Ақпараттық сұрақтар (АС) қоюға мүмкіндік алады. Басқа спикер сөйлеп тұрғанда АС қою үшін, пікір таластырушы тұрып, "Нұқтап" немесе "Ақпарат" деп айтып, спикер шақыруын күтуі керек. Спикер АС-ты қабылдауы, қабылдамауы немесе назарға алмауы мүмкін. Егер спикер келіссе, АС қосқан адам 15 секундқа дейін немесе спикер үзілгенше, спикерге аргумент келтіруге, қарсылық білдіруге немесе сұрақ қоюға құқылы. Спикерлер АС-ты қол қимылымен (мысалы, қолын сілтеп) немесе ауызша бас тарту арқылы қабылдамауы мүмкін. Спикерлерге "қорғалған уақыт" беріледі, осы уақыт ішінде АС қоюға болмайды. Көбінесе бұл сөйлеудің алғашқы және соңғы минуты болады. АС-ты тек қарсы команданың спикерлері ғана қазіргі спикерге қоя алады. Бір жақтан болатын спикерлер, тіпті олар әртүрлі командадан болса да, АС қоя алмайды (мысалы, Ашық және Жабық Үкімет Ашық Оппозицияға АС қоя алады, бірақ Жабық Оппозиция қоя алмайды).
Speakers in the BP format can offer Points of Information (POIs) to opposing teams. To offer a POI during another speaker's speech, a debater may stand, say something such as "Point" or "Point of Information", and wait to be called on. The speaker may accept, reject, or ignore the POI. If they accept, the individual who offered the POI may state an argument, a rebuttal, or ask a question to the speaker for up to 15 seconds or until interrupted by the speaker. Speakers may reject POIs with a physical cue (e. g. waving one's hand) or a verbal indication of rejection. Speakers are granted "protected time", during which no points of information may be offered. Most commonly, this is the first and last minute of a speech. Only speakers from the opposing bench may offer POIs to the current speaker. Speakers on the same side of the motion cannot do so even if they are from different teams (e. g. Opening and Closing Government may offer POIs to Opening Opposition, but Closing Opposition cannot).
BP стилі бойынша жарыстар
Талқылау маусымы Солтүстік жарты шар елдерінде оқу жылымен тығыз байланысты. Бірінші жарыстар Ұлыбритания мен Ирландияда қазан және қараша айларында өтеді, дәстүрлі түрде қазанның бірінші аптасында Эдинбург кубогымен басталады, одан кейін Кембридж және Оксфорд IV (университеттер аралық) жарыстары, соңынан Рождество мерекесінде Әлем чемпионатына дейін жалғасады. "Әлем чемпионатыннан" кейін Дублиндегі Тринити IV, Ирландиядағы ең бағалы турнир, жаңа жылда маусымды қайта бастайды. Маусым наурыздан маусымға дейін Солтүстік Атлантика аралдарында (IONA) және Еуропалық жарыстармен жалғасады, соның ішінде әдетте сәуір айының басында өтетін HWS Round Robin жарысы да бар. Еуропа чемпионаты, немесе "Еуро", бастапқыда Пасха демалысында өткізілген, бірақ қазір жазда, әдетте шілде немесе тамызда өтіп, Еуропалық дебаттар маусымын аяқтайды. Әлем чемпионаттары, сондай-ақ көптеген басқа турнирлер команда мүшелерінің университет немесе басқа жоғары білім беру мекемесінің студенттері болуын талап етеді. Дегенмен, студент емес және құрама командалардың да қатысуына рұқсат беретін "ашық" турнирлер де бар.
The debating season closely follows the academic year in Northern Hemisphere countries. The first competitions are in Britain and Ireland in October and November, traditionally commenced by the Edinburgh Cup in the first week of October, followed by the Cambridge and Oxford IV (intervarsity)s, all the way up to the World Championships held over the Christmas holidays. After the "Worlds", the Trinity IV in Dublin, the premier tournament in Ireland, recommences the season in the new year. The season continues with a large number of Islands of the North Atlantic (IONA) and European competitions from March to June, including the HWS Round Robin normally held in early April. The European Championship, or Euros were initially held over the Easter break, but is now held over the summer, normally in July or August and concludes the European debating season. The world championships, as well as many other tournaments, require team members to be registered students of a university or another tertiary level institution. However, "open" tournaments also exist that allow non students and composite teams to compete.