Кіріспе

Борнеодағы құмыра өсімдіктерінің түрі – Nepenthes macrophylla /n///'/p//ɛ//n//θ//iː//z// /,/m//æ//k//r//oʊ /'/f//ɪ//l//ə/, ірі жапырақты құмыра өсімдігі. Бұл тропикалық құмыра өсімдігі Малайзияның Борнео аймағындағы Сабах штатындағы Трусмади тауының өте тар биіктік диапазонында ғана кездеседі. Nepenthes macrophylla бұрын Nepenthes edwardsiana-ның бір түрі деп есептелген, бірақ құмыра мен жапырақ морфологиясының бірнеше ерекшеліктері бойынша одан өзгеше.

Ботаника тарихы

Непентес макрофилласы Трусмади тауында көптен бері өсіп келгені белгілі, бірақ бастапқыда жеке түр деп есептелмеген. Жақында ғана анықталғаннан кейін, оны Кинабалу ұлттық паркінде кездесетін ұқсас Непентес виллоза түрімен бірге қарастырды. 1976 жылғы «Кинабалу тауының непентестері» атты нұсқаулығында ботаник Шигео Курата былай деп жазды:

Кинабалу тауының оңтүстігінде орналасқан Трус Мади тауы осы түрдің – [[Nepenthes villosa] – өсетін жері ретінде белгілі болды. Бұл ақпарат әлі расталмағанмен, тау осы түрдің тік таралу аймағына кіретіндіктен, оның болуы күтілуде. Кейіннен N. макрофилла басқа жақын туысқан түр, Nepenthes edwardsiana-ның бір түрі ретінде қарастырылды. N. макрофилланың алғашқы үлгісін Йоханнес Марабини 1983 жылғы наурыз айында жинады, ал гербарий материалы, Марабини 2167 деп белгіленген, Германиядағы Эрланген-Нюрнберг университетінде сақталды. Бұл 1997 жылы жарияланған «Nepenthes (Nepenthaceae) түрлерінің қаңқалық қайта қаралымы» атты монографиясынан кейін болды. N. макрофилланың кездесетін жері – тау беткейлеріндегі мохты ормандар, онда Leptospermum және Rhododendron өсімдіктері басым. Көптеген таулық Nepenthes түрлері сияқты, N. макрофилла да күндіз бен түн арасындағы температураның айқын өзгеруіне тап болады – шамамен 30°C дейін көтеріліп, түнгі уақытта 5°C-қа дейін төмендейді. Осыған ұқсас бейімделу N. lowii және N. rajah түрлерінде де кездеседі, сондай-ақ N. ephippiata-да болуы мүмкін. Осы үш түрдің (N. ephippiata зерттелмеген) төменгі қақпағының түсі T. montana-ның жасыл және көк спектрдегі көру сезімталдығының ең жоғары деңгейіне сәйкес келеді, бұл оны құмыраның басқа бөліктерінен ерекшелендіреді.

Туысқан түрлері

Непентес макрофилласы ең жақын туысқан түрлері – Непентес эдуардсиана және Непентес виллоза.

Табиғи будандар

Табиғи ортада N. macrophylla тек [[Nepenthes lowii-мен ғана будандасады. Бриггс 1984 жылы Трусмади тауына қайта оралды, бірақ тек бір шағын өсімдік тобын тапты, олардың биіктігі 35 см-ге жетеді. Олар пішіні жағынан ата-ана түрлерінің аралық белгілерін сақтайды. Қақпағы N. lowii-дегідей ауыздан алысқа иілген және төменгі жағында қысқа қылшықтар бар. N. × trusmadiensis гүлшоғыры 50 см-ге дейін жетеді және екі гүлді гүлсабақтары болады. Бұл гибридтің құмыраларының өлшеміне қарамастан, өсімдік тым үлкен емес. Nepenthes × trusmadiensis Трусмади тауының ең жоғарғы бөлігіне ғана тән және теңіз деңгейінен 2500-2600 метр биіктікте кездеседі.