Кіріспе

Француз органисті және композиторы Феликс Александр Гильман (Félix Alexandre Guilmant; 12 наурыз 1837 – 29 наурыз 1911) – француз органисті және композиторы. Ол 1871 жылдан 1901 жылға дейін Ла Трините шіркеуінде органшы болды. Танымал педагог, орындаушы және импровизатор, Гильман Париждің Schola Cantorum-ын құруға атсалысты. 1896 жылы Париж консерваториясында орган кафедрасының профессоры болып тағайындалды.

Өмірбаян

Гилман Булонь-сюр-Мер қаласында дүниеге келген. Алдымен әкесі Жан Батисттің, кейін бельгиялық шебер Жак Николас Лемменстің шәкірті болды. Ол туған жерінде органшы және мұғалім болып жұмыс істеді. 1871 жылы Париждегі Ла-Трите шіркеуінде органда тұрақты орындаушы болып тағайындалды, және ол бұл қызметті – органшы титуляры – 30 жыл бойы атқарды. Гилман концерттік және шіркеу ортасында импровизация жасауымен танымал болды. Оның шабыты григориан әндерінен туды, және ол әріптестері арасында мелодияларды меңгергені үшін ерекше құрметке ие болды. Марсель Дюпре оның көптеген шәкірттерінің ішіндегі ең танымал болды. Басқаларының арасында Аугустин Бариэ, Жозеф Артур Бернье, Жозеф Бонне, Александр Эжен Селье, Абель Деко, Габриэль Дюпон, Чарльз Генри Галлоуэй, Филипп Хейл, Эдгар Хенрихсен, Эдуард Мигнан және Эмиль Пуальо болды. Гилманның Марсель Дюпреге деген қызығушылығы оның бала кезінен бастау алды. Белгілі Марсельдің әкесі Альбер Дюпре, ұлының дүниеге келгеніне дейін жеті жыл бойы Гилманнан орган сабақтарын алған. Дюпренің естеліктерінде Гилман ұлының туғаннан кейін анасына барып, оның болашақта органшы болатынын айтқан оқиға келтіріледі. Балалық шағында жиі келіп тұрғаннан кейін, Марсель Дюпре 11 жасында Гилманнан ресми түрде сабақ ала бастады. Осы уақыттан бастап өмірінің соңына дейін Гилман жас виртуозды қолдап, оның мансабын дамытуға үлкен үлес қосты. Кейін Гилманның үйі Дюпреге сатылып, ол оны бұзып, қайта тұрғызды. Оның үйіндегі орган да Дюпреге сатылды.

Композициялар

Гилман өте қабілетті және тым жоғары өнімді композитор болған. Барлық негізгі жанрларда көптеген музыка тудырған Видордан айырмашылығы, Гилман өзін дерлік толығымен өзінің аспабы – органға арналған шығармаларға арнады. Оның органға арналған шығармалары: 18 кітаптан тұратын «Pièces dans différents styles»; 12 кітаптан тұратын «L'organiste pratique»; он сегіз «Pièces Nouvelles»; және 10 кітаптан тұратын «L'Organiste liturgique». Гилманның Сегіз сонатасы Ла Тринитедегі Кавайе-Колл органы есінде тудырылған, сондықтан олардың стилі мен формасы симфониялық, Сезар Франктың симфониялық орган шығармаларымен және Шарль Мари Видордың орган симфонияларымен бірге тұр. Орган мен оркестрге арналған Соната № 1/Симфония № 1, Op. 42, 1930 жылдары Сергей Кусевицкий бағдарламасына енгізілген, бірақ 1977 жылы Игорь Букетов Батлер университетінің оркестрімен жасаған тікелей жазуға дейін қайта естілген жоқ (ескерту, композитордың аты бастапқы деректе «Гилмонт» деп қате жазылған). Оның органнан басқа аспаптарға арналған шығармалары аз болғанымен, олар толығымен ұмытылған жоқ. Мысалы, «Morceau Symphonique» – ең көп орындалатын тромбон сололарының бірі, ол кәсіби және дамыған студент-тромбоншілер арасында ұзақ жылдар бойы танымал.

Опус тізімі

1. Ave Verum хор мен органға арналған
2. O Salutaris Hostia хор мен органға арналған
3. Faux Bourdons Реймс және Камбра комиссиясының әні
4. Фа мажордағы месса хор мен органға арналған
6. 4 дауысты бірінші месса, хор мен органға арналған
7. Te Deum хор мен органға арналған
8. Quam Dilecta (83-ші псалм) хор мен органға арналған
9. Ұзынша месса хор мен органға арналған
11. Үшінші салтанатты месса хор мен органға арналған
12. Бір, екі, үш немесе төрт дауыстағы Құдіретті Марияға арналған бес литания
(13) Мария айының эхосы
Бір немесе екі тең дауыстағы әндер орган немесе гармоникамен сүйемелдеуде
14. Хор мен органға арналған 12 мотет
15. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 1-шы шығарылым
16. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 2-шы шығарылым
17. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 3-шы шығарылым
18. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 4-шы шығарылым
19. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 5-шы шығарылым
20. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 6-шы шығарылым
21. Kyrie Eleison хор мен органға/оркестрге арналған
22. Виолончель мен фортепианоға арналған дұға
23. Гармоникаға арналған екі шығарма
24. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 7-шы шығарылым
25. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 8-шы шығарылым
26. Гармоника және фортепиано дуэтіне арналған пастораль
27. Гармоникаға арналған дұға және бесік ән
28. Гармоникаға арналған канцонетта
29. Гармоникаға арналған концерттік фугетта
30. Гармоникаға арналған діни аспирация
31. Гармоникаға арналған скэрцо
32. Гармоникаға арналған екі шығарма
33. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 9-шы шығарылым
34. Гармоника және фортепиано дуэтіне арналған жеңіс маршы
35. Гармоникаға арналған салондық мазурка
36. Гармоника және фортепиано дуэтіне арналған каприччиозо скэрцо
37. Бас немесе баритон және органға арналған O Salutaris
38. Фортепианоға арналған идиллия
39. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 1-шы шығарылым
40. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 10-шы шығарылым
41. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 2-шы шығарылым
42. 1-ші Соната/1-ші Симфония органға (және оркестрге) арналған
43. Органға арналған екі ағылшын мелодиясы бойынша фантазия
44. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 11-шы шығарылым
45. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 12-шы шығарылым
46. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 3-шы шығарылым
47. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 4-шы шығарылым
48. Фортепианоға арналған алты кішкентай пьеса жинағы
49. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 5-шы шығарылым
50. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 6-шы шығарылым (Үлкен органға арналған екінші Соната)
51. Balthazar: Лирикалық сахна
52. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 7-шы шығарылым
53. Ariane ән-симфониясы
54. Фредерик Соваждың құрметіне хор мен оркестрге арналған ән
55. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 8-шы шығарылым
56. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 9-шы шығарылым (Үлкен органға арналған үшінші Соната)
57. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 10-шы шығарылым
58. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 11-шы шығарылым
59. Гармоникаға арналған Практикалық органшы, 12-шы шығарылым
60. Гармоника немесе органға арналған Рождество әндері (4 шығарылым)
61. Гармоника немесе үлкен органға арналған төртінші Соната
62. Булонь-сюр-Мердегі біздің гүлді ханымның тәж киюі хор мен оркестрге арналған
63. Орган мен оркестрге арналған Stabat Mater бойынша медитация
64. Christus Vincit хор мен органға арналған
65. Орган немесе гармоникаға арналған литургиялық органшы (10 шығарылым)
66. Ecce Panis хор мен органға арналған
67. Виолончель немесе скрипка мен фортепианоға арналған екі романс без сөздер
68. Орган немесе гармоникаға арналған грегориандық тоналдықтағы 60 интерлюдия
69. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 13-шы шығарылым
70. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 14-шы шығарылым
71. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 15-шы шығарылым
72. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 16-шы шығарылым
73. Pie Jesu баритон мен хорға арналған
74. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 17-шы шығарылым
75. Органға арналған әртүрлі стильдегі шығармалар, 18-шы шығарылым
77. Органға арналған жеті пьеса
78. Флейта мен фортепианоға арналған бесік ән (Элегия)
79. Флейта немесе скрипка мен фортепианоға арналған бесік ән
80. Үлкен органға арналған 5-ші Соната
81. Орган мен оркестрге арналған Allegro
82. Органға арналған екі пьеса
83. Орган мен оркестрге арналған Final alla Schumann
84. Үлкен органға арналған марш формасындағы Grand Choeur
85. Флейта мен фортепианоға арналған Романс без сөздер
86. Үлкен органға арналған 6-шы Соната
87. Папа емес, құдайға сыйынғандардың жалпы қауымы бойынша оффертория
88. Тромбон мен фортепианоға арналған Симфониялық шығарма
89. Мырза Шарль Галлоуэйге арналған Үлкен органға арналған 7-ші Соната (Сюита)
90. Органға арналған 18 жаңа пьеса (7 нұсқа)
91. Үлкен орган/орган мен оркестрге арналған 8-ші Соната/2-ші Симфония
92. Органға арналған ерікті
93. Органға арналған хоралдар мен Рождество әндері
94. Органға арналған үш дұға