Кіріспе

Мангеймдегі театр және опера компаниясы, Баден-Вюртемберг, Германия. Мангейм ұлттық театры – Германияның ең ірі театры, онда 3000-нан астам артист түрлі аймақтардағы театрлардан тіркелген. Мангейм ұлттық театры (Nationaltheater Mannheim) – Германияның Мангейм қаласындағы театр және опера театры, түрлі сахналық кеңістіктерге ие. Ол 1779 жылы құрылған және Германиядағы ең көне театрлардың бірі болып саналады.

Тарих

XVIII ғасырда Мангейм – Палатинат сайлауының астанасы және биліктегі сайлаушы князьдердің резиденциясы болды. 1777 жылы Карл Теодор Бавария герцогы болған соң Мюнхенге көшіп, Мангеймнен Теобальд Маршанның театр труппасын әкелді. 1778 жылы ол ханзада-сайлаушы және Ұлы герцог Карл Теодор фон Дальбергтің ағасы Вольфганг Хериберт фон Дальбергке Мангеймде жаңа театр құруды тапсырды. Бастапқыда Дальберг 1778 жылдан 1779 жылға дейін Мангеймде эпизодты түрде өнер көрсету үшін Абель Сейлердің театр компаниясымен келісімшарт жасады. Олардың қойылымдарында Шекспирдің «Гамлет» және «Макбет» сияқты пьесалары болды. 1779 жылдың күзінде Сейлер театр труппасының қалған мүшелерімен бірге Мангеймге тұрақты көшіп келді. Конрад Экхофтың басшылығымен Гота сарай театрымен байланысты болған бірнеше актерлер де оған қосылды; ал Экхоф өзі өткен жылы қайтыс болған еді. Мангейм ұлттық театры 1779 жылдың қазан айында ашылды, Сейлер оның алғашқы көркемдік директоры (Direktor), ал Дальберг – бас әкімшісі (Intendant) болды. Сейлер 1781 жылға дейін директор қызметін атқарды. Соңғы үш жүз жылда неміс театры мен музыкасының тарихының маңызды бөлігі осы бастапқы театр мен Мангеймде жазылды, онда театр, музыка және би салаларында жаңа көркемдік стильдер дамыды және жетілдірілді. Осылайша ол Фридрих Шиллер және Вольфганг Амадей Моцарт сияқты неміс өнерінің көптеген көрнекті өкілдерінің дәстүрін жалғастырады. Театр тарихындағы маңызды оқиға ретінде, Фридрих Шиллердің алғашқы ірі драмасы – «Жарлаушылар» (Die Räuber) 1782 жылы драматургтың өзінің қатысуымен Ұлттық театрда тұңғыш рет қойылды. Көрермендердің реакциясы зор болды: «Театр есі дұрыс болмағандар үйіне айналды, көздер аунады, жұмсақ оқшаулар, аяқтарды тепті, зал ішінде дауыс көтерілді! Ғажап адамдар бір-біріне құлап, жабысып қалды».

Театр және басқа да фестивальдар

1979 жылдан бері екі жылда бір рет өткізілетін Шиллер пьесаларының фестивалі Мангейм фестивалі үшін қойылымдарды іріктейді, олар театрдың негізгі сахнасында (сондай-ақ басқа жерлерде эксперименттік қойылымдар сериясында) көрсетіледі. Бұрын негізгі сахналық серияда Шиллердің ерте туындысы "Жарлаушылар" (осы пьесаға негізделген Верди операсы "Маснадьери" қойылымымен бірге), сондай-ақ "Интрига мен махаббат", оның кейінгі пьесалары "Вильям Телл" (1804) (Россинидің 1829 жылғы осы аттас операсының негізі) және "Орлеан қызы" (Die Jungfrau von Orléans) қойылған, олардың кейбіреулері Чайковскийдің операсына енген.

Ұлттық театрда музыка

Мангейм XVIII ғасырдағы классикалық композиторлардың Мангейм мектебінің отаны болды. Ол Еуропадағы ең жақсы сарай оркестрлерінің бірі деп есептелді және 200 жылдан астам уақыт бойы Мангейм мектебі әлемнің түкпір-түкпіріндегі музыканттар тарапынан мойындалды. Иоганн Штамиц және оның шәкірті, сондай-ақ ізбасары Кристиан Каннабих Мангейм сарайының оркестрін әлемдегі ең жақсы оркестрлердің біріне айналдырды. XVIII ғасырда осы керемет ансамбль көптеген көрнекті музыканттарды өз тартуына алды. Осылайша, көптеген белгілі солистер Мангеймге композиторлар мен педагогтар болып жұмыс істеу үшін келді.

1900 жылдан бері

XIX ғасырдың басында Баденнің Ұлы Герцогтығы мен Мангейм қаласының театрды қаржыландыру мәселесіндегі келіспеушіліктері 1839 жылғы сәуір айында театрды басқару жауапкершілігін Мангейм қаласына жүктеу туралы министрлік бұйрығына әкелді. Осылайша, ол Германиядағы алғашқы жергілікті басқарудағы театр атанды. 1943 жылдың қыркүйегінде театр мен Мангейм қаласының бір бөлігі қиратылғаннан кейін, жаңа театрға сәулеттік конкурс ұйымдастырылуына он жыл уақыт кетті. Алғашқы жоба, қазіргі заманғы театр архитектурасының классикасы болып есептелсе де, пайдаланылмады. Оның орнына 1955-1957 жылдар аралығында архитектор Герхард Вебердің жобалары негізінде Гете алаңында (бұл алғашқы Ұлттық театрдың орны емес) жаңа театр ғимараты салынды. Жаңа Ұлттық театр ғимараты 1957 жылы Карл Мария фон Вебердің "Der Freischütz" операсы мен (театрдың тарихын еске түсіретіндей) Шиллердің "The Robbers" пьесасының бірдей қойылымымен ашылды. 1979 жылы Жастар және балалар театры (Schnawwl) құрылды, оның негізгі сахнасы Маннхаймер Некарштадттағы ескі өрт сөндіру станциясынан айналдырылған ғимаратта орналасқан.

ХХІ ғасырдағы әкімшілік және музыкалық қойылымдар

ХХІ ғасырдың басында Ұлттық театр Мангеймдегі Халықаралық оркестр академиясын ашу арқылы "Мангейм дәстүрін" қайта жаңғыртты. Тарихи аспаптар мен орындау өнері саласындағы мамандар және Ұлттық театр оркестрінің музыканттары жас музыканттармен және музыка студенттерімен бірге жұмыс істейді. Олар 18-ғасырдағы оркестрлік ойнаудың ерекше стильдік талаптарын үйретеді. 2000 жылдың қыркүйегінен бастап Адам Фишер Мангейм Ұлттық театрының бас музыкалық директоры болды және 2005 жылдың шілдесінде "Götterdämmerung" қойылымымен қызметін аяқтады. Қызмет еткен кезеңінде Фишер театры Еуропадағы Моцарттың ең жақсы орындаушыларының біріне айналдырды. Ол Мангеймде екі маңызды жобаны бастады: Мангейм Моцарт апталығы және Мангейм мектебі – әлемнің түкпір-түкпірінен келген жастарға арналған жазғы семинар. Моцарттың туындыларын ерекше атап көрсеткен Ұлттық театр оның музыкасына ерекше назар аударды және Мангейм оркестрі үшін жазылған, оның ішінде бұрын белгілі болмаған көптеген шығармаларын орындады. Жалпы алғанда, Фишер жыл сайын екі-үш жаңа қойылым қойды, соның ішінде Мангейм "Сақина" циклі де бар. Төрт қойылым 2000 жылы жеке-жеке қойылды, содан кейін Фишер 5 жыл ішінде 9 цикл өткізді. 2005 жылы Адам Фишерден кейін Фредерик Часлин, ал 2007 жылы Аксель Кобер басшылыққа келді.