Гамбург мемлекеттік операсы тарихы

Кіріспе

Гамбург мемлекеттік операсы (неміс тілінде: Staatsoper Hamburg) – Гамбург қаласында орналасқан неміс опера компаниясы. Оның театры Гэнсемаркт алаңының жанында. 2015 жылдан бері компанияның қазіргі интенданты Жорж Делнон, ал компанияның қазіргі Generalmusikdirektor-ы Кент Нагано.

Тарих

Гамбургтегі опера 1678 жылғы 2 қаңтарда Иоганн Тейленің «Киелі кітап әні» атты туындысымен Oper am Gänsemarkt сахнасының ашылуымен басталды. Бұл сарай театры емес, Германиядағы алғашқы публично опера театры болатын, оны Ханза лигасының гүлденген мүшесі Гамбург қаласының өнерді сүйетін азаматтары құрған. Гамбургтік Bürgeroper итальяндық стильдің басымдығына қарсы тұрып, неміс бароккосының жетекші музыкалық орталығына айналды. 1703 жылы Георг Фридрих Гендель скрипкашы және клавесинист ретінде жұмысқа алынды, ал оның опералары көп ұзамай сахнада қойылды. 1705 жылы Гамбургте оның «Нерон» операсының әлемдік премьерасы өтті. 1721 жылы неміс бароккосының маңызды өкілі Георг Филипп Телеманн Гамбург операсына қосылды, ал одан кейін Кристоф Виллибальд Глюк, Иоганн Адольф Хассе және басқа итальяндық труппалар да қонақ ретінде келді. Ескі ағаш құрылысты жаңарту үшін 1826 жылғы 18 мамырда қазіргі Гамбург мемлекеттік операсы орналасқан жерде Stadt Theater-дың іргесі салынды. 2800 орындық жаңа театр бір жылдан кейін Бетховеннің «Эгмонт» пьесасына жазылған музыкасымен ашылды. 1873 жылы ғимараттың сыртқы және ішкі жағы сол заманғы «Gründerzeit» стилінде қайта жаңартылды, ал 1891 жылы электр жарығы орнатылды. Бернхард Поллини басшылығымен 1879 жылы алғашқы толық «Шеңбер» циклі қойылды. 1883 жылы, Вагнер қайтыс болған жылы, оның тоғыз операсынан тұратын цикл басталды. Музыкалық директорлар Ханс фон Бюлов (1887–1890) және Густав Малер (1891–1897) да опера үйінің даңқына үлес қосты. ХХ ғасырдың басында опера театр репертуарының маңызды бөлігін құрады; 1907–1908 жылдар маусымындағы 321 қойылымның 282-сі опера болды. Stadt Theater белгілі туындыларды ғана емес, Пол Хиндемиттың «Санкта-Сусанна», Игорь Стравинскийдің «Солдат ертегісі», Эрнст Кренектің «Джонни-спильт-ауф» және Леош Яначектың «Дженуфа» сияқты жаңа туындыларды да қойды. Ферруччо Бусонидің «Die Brautwahl» (1912) және Эрих Вольфганг Корнгольдтың «Die tote Stadt» (1920) операларының әлемдік премьерасы Гамбургте өтті. 1930 жылдары, Гитлер билікке келгеннен кейін, опера театры Hamburgische Staatsoper деп аталды. 1943 жылғы 2 тамыздағы түнгі әуе шабуылында ғимарат пен оның көршілес құрылыстары өртке түсті; төмен ұшқан ұшақ аудитория төбесінің ортасына бірнеше бензин және фосфор контейнерлерін тастады, нәтижесінде өрт шықты. Қазіргі Staatsoper 1955 жылғы 15 қазанда Моцарттың «Сиырқұйрықты флейта» операсымен ашылды. Гамбург жаңа туындыларды да қоюын жалғастырды, мысалы, Ханс Вернер Хензенің «Гомбург князі» (1960), Стравинскийдің «Су тасқыны» (1963), Джан Карло Меноттидің «Көмектесіңдер, глоболинктер!» (1968) және Маурисио Кагельдің «Staatstheater» (1971). 1967 жылы Йоахим Гесс басшылығымен Гамбург мемлекеттік операсы «Die Hochzeit des Figaro» (Le Nozze di Figaro неміс тіліне аударылған) операсын түсіріп, теледидарда көрсеткен алғашқы театр болды. ArtHaus Musik осы теледидарлық қойылымдардың ондауын 1970 жылдардың культ операсы ретінде DVD форматында шығарды, сондай-ақ жеке-жеке таратты. Олардың барлығы түпнұсқа тіліне қарамастан неміс тілінде орындалды (алтысы неміс, біреуі француз, екеуі ағылшын және біреуі итальян тілінде жазылған). Соңғы жылдары Гамбург Вольфганг Рихмнің «Мексиканы жаулап алу» (1992) және Хельмут Лахенманның «Швефелхелзерндегі қыз» (1997) операларының әлемдік премьерасын өткізді, олар үшін көптеген халықаралық мақтаулар алды. Компания 1997 және 2005 жылдары Opernwelt журналының «Жыл опера театры» сыйлығын жеңіп алды. Соңғы жылдардағы бас музыкалық директорлар (GMD) – Инго Метзмахер және Симон Янг. Янг компания тарихындағы алғашқы әйел GMD болды, ол 2005 жылдан 2015 жылға дейін қызмет етті. Кент Нагано 2015–2016 жылдар маусымында 5 жылдық келісімшарт бойынша GMD болды. 2017 жылдың қазан айында компания Наганоның Гамбургтағы келісімшартын 2025 жылға дейін ұзарту туралы хабарлады. Нагано 2024–2025 жылдар маусымының соңында GMD лауазымын аяқтау жоспарланған. 2023 жылдың ақпан айында компания 2025–2026 жылдар маусымынан бастап Омер Мейр Велберді жаңа GMD қызметіне тағайындағанын жариялады. Компанияның қазіргі интенданты – Жорж Делнон. Делнон 2025 жылы компанияның интенданты лауазымынан кетеді. 2022 жылдың желтоқсанында компания Тобиас Крацерді 2025 жылдың жазынан бастап өзінің келесі интенданты ретінде тағайындағанын жариялады.

Opera in Hamburg dates to 2 January 1678 when the Oper am Gänsemarkt was inaugurated with a performance of a biblical Singspiel by Johann Theile. It was not a court theatre but the first public opera house in Germany established by the art loving citizens of Hamburg, a prosperous member of the Hanseatic League. The Hamburg Bürgeroper resisted the dominance of the Italianate style and rapidly became the leading musical center of the German Baroque. In 1703, George Friedrich Handel was engaged as violinist and harpsichordist and performances of his operas were not long in appearing. In 1705, Hamburg gave the world première of his opera Nero. In 1721, Georg Philipp Telemann, a central figure of the German Baroque, joined the Hamburg Opera, and in subsequent years Christoph Willibald Gluck, Johann Adolph Hasse and various Italian companies were among the guests. To replace the aging wooden structure, the first stone was laid on 18 May 1826 for the Stadt Theater on the present day site of the Hamburg State Opera. The new theater, with seating for 2,800 guest, was inaugurated less than a year later with Beethoven's incidental music to Egmont. In 1873, both the exterior and interior of the structure were renovated in the reigning "Gründerzeit" style of the time, and again in 1891, when electric lighting was introduced. Under the direction of Bernhard Pollini, the house mounted its first complete Ring Cycle in 1879. In 1883, the year of Wagner's death, a cycle comprising nine of his operas commenced. The musical directors Hans von Bülow (from 1887 to 1890) and Gustav Mahler (from 1891 to 1897) also contributed to the fame of the opera house. In the beginning of the 20th century, opera was an important part of the theatre's repertoire; among the 321 performances during the 1907–08 season, 282 were performances of opera. The Stadt Theater performed not only established repertoire but also new works, such as Paul Hindemith's Sancta Susanna, Igor Stravinsky's The Soldier's Tale, Ernst Krenek's Jonny spielt auf, and Leoš Janáček's Jenůfa. Ferruccio Busoni's Die Brautwahl (1912) and Erich Wolfgang Korngold's Die tote Stadt (1920) both had their world premieres in Hamburg. In the 1930s, after Hitler came to power, the opera house was renamed Hamburgische Staatsoper. On the night of 2 August 1943, both the auditorium and its neighbouring buildings were destroyed during air raids by fire bombing; a low flying airplane dropped several petrol and phosphorus containers onto the middle of the roof of the auditorium, causing it to erupt into a conflagration. The current Staatsoper opened on 15 October 1955 with Mozart's Die Zauberflöte. Hamburg continued to devote itself to new works, such as Hans Werner Henze's The Prince of Homburg (1960), Stravinsky's The Flood (1963), Gian Carlo Menotti's Help, Help, the Globolinks! (1968), and Mauricio Kagel's Staatstheater (1971). In 1967, under the direction of lt=Joachim Hess, the Hamburg State Opera became the first company to broadcasts its operas in color on television, beginning with Die Hochzeit des Figaro (a German translation of Le Nozze di Figaro). Ten of these television productions have been released on DVD by ArtHaus Musik as Cult Opera of the 1970s, as well as separately. All of these were performed in German regardless of the original language (six were written in German, one in French, two in English, and one in Italian). More recently, Hamburg gave the world premières of Wolfgang Rihm's Die Eroberung von Mexico (1992) and Helmut Lachenmann's Das Mädchen mit den Schwefelhölzern (1997), for which it received much international acclaim. The company has won the "Opera House of the Year" award by the German magazine Opernwelt in 1997 and in 2005. Recent General Music Directors (GMD) have included Ingo Metzmacher and Simone Young. Young was the first female GMD in the company's history, serving from 2005 to 2015. Kent Nagano became GMD as of the 2015–2016 season, with an initial contract of 5 seasons. In October 2017, the company announced the extension of Nagano's Hamburg contract through 2025. Nagano is scheduled to conclude his tenure as GMD at the close of the 2024–2025 season. In February 2023, the company announced the appointment of Omer Meir Wellber as its new GMD, effective with the 2025–2026 season. The current Intendant of the company is Georges Delnon. Delnon is scheduled to stand down as the company's Intendant in 2025. In December 2022, the company announced the appointment of Tobias Kratzer as its next Intendant, effective in the summer of 2025.