Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Species of flowering plant
Primula scotica, көбінесе шотланд алқызы деп аталады, Primulaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер түрі, яғни алқыздар және олардың туыстары. Оны алғаш рет Джеймс Смит сипаттаған, және ол Шотландияның солтүстік жағалауына ендемик.
Primula scotica, commonly known as Scottish primrose, is a species of flowering plant in the family, Primulaceae, the primroses and their relatives. It was first described by James Smith, and is endemic to the north coast of Scotland.
Сипаттама
Primula scotica - бірнеше сантиметрге жететін, тіпті толық гүлдеген кезде де, қалың сабақтары мен жапырақтары бар көп жылдық немесе кейде екі жылдық өсімдік. Жапырақтары ортасынан кеңейеді, тісті емес және төменгі розетка құрайды. Гүлдері шағын, диаметрі шамамен бір сантиметр, бес жүрек пішіндес қызғылт жапырақшалары мен ортасында жарқын сары түсті орталық бөлігі бар.
Primula scotica is a low perennial or sometimes biennial plant only a few centimetres tall, even when in full bloom, with mealy stems and leaves. The leaves are broadest at the middle and are not toothed and form a low rosette. It has small, purple flowers around in diameter with five heart shaped purple petals and a bright yellow eye in the centre.
Тарату
Primula scotica Шотландияның солтүстігіне ендемик түр, ол материктің солтүстік, Пентленд Ферт жағалауында, Хайленд (әкімшілік аймағында) бұрынғы Кэйтнес және Сазерленд округтерінде, сондай-ақ Пентленд Ферттің ар жағындағы Оркней аралдарында табады. 2008 жылы жүргізілген сараптама бойынша, шотланд примуласы Сазерлендтегі Дурнесстен солтүстік-шығыс Кэйтнестегі Данбитке дейін 194 жерде кездеседі.
Primula scotica is endemic to northern Scotland where it is found along the northern, Pentland Firth, coast of the mainland in the Highland (council area) in the former counties of Caithness and Sutherland and on the other side of the Pentland Firth in the Orkney Islands. A survey in 2008 found the Scottish primrose to be present at 194 sites from Durness in Sutherland to Dunbeath in north eastern Caithness.
Тұрғылықты орта және биология
Primula scotica жағалаудағы бұталы далалар мен шалғынды жерлерде өседі. Бұл түрдің көптеген орналасқан жерлері теңіз жағасынан бірнеше жүз метрлік аралықта болады және әдетте бұталы дала, шалғын және тасты тік жарлар мозаикасы кездеседі.
Primula scotica grows in coastal heaths and grassland. The majority of the sites where this species occurs are within a few hundred metres of the sea and there is normally a mosaic of heath, grassland and rocky outcrops.
Қауіп-қатерлер мен қорғау
Primula scotica қысқа вегетациялық кезеңді қажет етеді және жайылым тым жеңіл болса, оның өмір сүру ортасы қолайсыз болуы мүмкін. Сол сияқты, тым күшті жайылым да өсімдіктердің өсімдіктер жеуі арқысымен, әсіресе, өмір сүру ортасының сапасына зиян келтіруі мүмкін. Ауыл шаруашылығының қарқынды дамуы және ағаш отырғызу салдарынан да мекендеу ортасының жоғалуына ұшырады. Климаттың өзгеруі бұл түрге де қауіп төндіреді, ол климаттың экстремалды жағдайларына сезімтал. Жақсы басқарылатын, мысалы, жайылыммен қамтамасыз етілген, бірнеше участақты сақтау осы сирек өсімдіктің, генетикалық әртүрлілігі төмен болса да, сақтап қалуға мүмкіндік береді.
Primula scotica requires short vegetation and its habitat can become unsuitable if grazing is too light, similarly too heavy grazing can also have a deleterious effect on the quality of habitat, especially if the plants are consumed by the herbivores. There has also been a loss of habitat to agricultural intensification and to tree planting. Climate change is also a threat to this species which is sensitive to extremes of climate. Conservation of a few sites with appropriate management, such as grazing, should secure this rare plant which has low genetic diversity.
Мәдениет
Primula scotica – Кэйтнесс округінің гүлі және Шотландияның жабайы табиғат қорының алғашқы символы болған.
Primula scotica is the county flower of Caithness and was the original symbol of the Scottish Wildlife Trust.