Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марс аймағы
Area of Mars
Цидония (/s//ᵻ/'/d//oʊ//n//i//ə///, /s//aɪ/'/d//oʊ//n//i//ə/) – Марс планетасының ғылыми және көпшіліктің қызығушылығын тудырған аймағы. Бұл атау бастапқыда Жердегі телескоптардан көрінетін альбедо ерекшелігіне (айқын түрлі аймаққа) қатысты. Аймақ Acidalia Planitia жазықтарымен және Arabia Terra жоталарымен шектеседі. Аймаққа Cydonia Mensae, яғни үстіңгі жағы тегіс, үстел тәрізді нысандардан тұратын аймақ; Cydonia Colles, кішкентай төбелер немесе дөңгелектер аймағы; және Cydonia Labyrinthus, қиылысатын аңғарлардың күрделі кешені кіреді. Марстағы басқа альбедо ерекшеліктері сияқты, Цидония атауы классикалық антикалық дәуірден алынған, бұл жағдайда Крит аралындағы Кідoния (Κυδωνία;) тарихи полисінен (қала-мемлекеттен). Цидонияда Арандас және Бамберг кратерлерінің арасында орналасқан "Марстағы Бет" бар, сондай-ақ Цидония бұрын жағалау аймағы болған болуы мүмкін. Бұл Mare Acidalium төртбұрышында орналасқан.
Cydonia (/s//ᵻ/'/d//oʊ//n//i//ə///, /s//aɪ/'/d//oʊ//n//i//ə/) is a region on the planet Mars that has attracted both scientific and popular interest. The name originally referred to the albedo feature (distinctively coloured area) that was visible from earthbound telescopes. The area borders the plains of Acidalia Planitia and the highlands of Arabia Terra. The region includes the named features Cydonia Mensae, an area of flat topped mesa like features; Cydonia Colles, a region of small hills or knobs; and Cydonia Labyrinthus, a complex of intersecting valleys. As with other albedo features on Mars, the name Cydonia was drawn from classical antiquity, in this case from Kydonia (Κυδωνία; ), a historic polis (city state) on the island of Crete. Cydonia contains the "Face on Mars", located about halfway between the craters Arandas and Bamberg. and that Cydonia may once have been a coastal zone. It is in the Mare Acidalium quadrangle.
"Марстағы бет"
Сидония алғаш рет Viking 1 және Viking 2 орбиталық аппараттарымен егжей-тегжейлі суретке түсірілді. Орбиталық аппараттар Сидония аймағының он сегіз суретін түсірді, олардың жетісінің ажыратымдылығы 250 м/пикселден жоғары болды. Қалған он бір суреттің ажыратымдылығы 550 м/пикселден (1800 фут/пиксел) төмен және олар жер бетінің ерекшеліктерін зерттеу үшін шектеулі пайдалы. Жеті жақсы суреттің ішінде, екі жұп сурет түсірілген жарық және уақыт жағдайлары өте жақын болғандықтан, олардың саны бесеуге дейін азайды. "Марсқа сапар: Викинг орбиталық суреттері" CD-ROM жинағындағы осы суреттердің нөмірлері: 035A72 (VO 1010), 070A13 (VO 1011), 561A25 (VO 1021), 673B54 & 673B56 (VO 1063) және 753A33 & 753A34 (VO 1028). 1976 жылдың 25 шілдесінде "Викинг 1" аппараты түсірген суреттердің бірінде 40.75° солтүстік ендікте және 9.46° батыс бойлықта орналасқан Сидония үстіртінде адамға ұқсас бет пайда болды. Сурет алғаш алынғанда, Викингтің бас ғалымы Джерри Соффен 035A72 суретіндегі "Марстағы бетті" "жарық пен көлеңкенің алдауы" деп жоққа шығарды. 070A13 деген екінші суретте де "бет" көрінді, ол 035A72 суретінен өзгеше күн бұрышынан 35 Викинг орбитасынан кейін алынған. Бұл соңғы жаңалықты NASA-ның Годдард ғарыш ұшу орталығының екі компьютерлік инженері Винсент ДиПьетро және Грегори Моленар тәуелсіз түрде ашты. ДиПьетро мен Моленар NASA архивтерінде іздеу кезінде 035A72 және 070A13 Викинг кадрлары сияқты екі дұрыс емес сақталған суретті тапты. Бұл суреттердің ажыратымдылығы шамамен 50 м/пикселді құрады.
Cydonia was first imaged in detail by the Viking 1 and Viking 2 orbiters. Eighteen images of the Cydonia region were taken by the orbiters, of which seven have resolutions better than 250 m/pixel (820 ft/pixel). The other eleven images have resolutions that are worse than 550 m/pixel (1800 ft/pixel) and are of limited use for studying surface features. Of the seven good images, the lighting and time at which two pairs of images were taken are so close as to reduce the number to five distinct images. The Mission to Mars: Viking Orbiter Images of Mars CD ROM set image numbers for these are: 035A72 (VO 1010), 070A13 (VO 1011), 561A25 (VO 1021), 673B54 & 673B56 (VO 1063), and 753A33 & 753A34 (VO 1028). In one of the images taken by Viking 1 on July 25, 1976, a Cydonian mesa, situated at 40.75° north latitude and 9.46° west longitude, had the appearance of a humanoid face. When the image was originally acquired, Viking chief scientist Gerry Soffen dismissed the "Face on Mars" in image 035A72 as a "trick of light and shadow". A second image, 070A13, also shows the "face", and was acquired 35 Viking orbits later at a different sun angle from the 035A72 image. This latter discovery was made independently by Vincent DiPietro and Gregory Molenaar, two computer engineers at NASA's Goddard Space Flight Center. DiPietro and Molenaar discovered the two misfiled images, Viking frames 035A72 and 070A13, while searching through NASA archives. The resolution of these images was of about 50 m/pixel.
Кейінгі бейнелер
"Викинг-1" кемесі түсірген суреттерден кейін 20 жылдан астам уақыт өткен соң, бірнеше ғарыш кемелері Марс планетасына сапар шегіп, Кидония аймағын жаңадан зерттеді. Бұл ғарыш кемелерінің қатарында NASA-ның "Mars Global Surveyor" (1997–2006) және "Mars Reconnaissance Orbiter" (2006–), сондай-ақ Еуропалық ғарыш агенттігінің "Mars Express" зонды (2003–) бар. Кидонияның "Викинг" кемесі түсірген суреттерінің салыстырмалы түрде төмен сапасымен салыстырғанда, бұл жаңа платформалар әлдеқайда жақсырақ ажыратымдылықты қамтамасыз етеді. Мысалы, "Mars Express" суреттерінің ажыратымдылығы 14 м/пиксель (46 фут/пиксель) немесе одан да жоғары. "Mars Express" зондындағы Жоғары ажыратымдылықтағы стереокамераның (HRSC) және NASA-ның "Mars Global Surveyor" кемесіндегі Марс орбиталық камерасының (MOC) деректерін біріктіру арқасында "Марстағы Бет" үш өлшемді бейнеленді. Алғашқы суреттен бастап, ғалымдар бұл бетті көздің алдануы, яғни парейдолия психологиялық құбылысының мысалы деп қабылдады. Жоғары сападағы "Mars Global Surveyor" деректерін талдағаннан кейін NASA "Бұл нысанның бірнеше суретін егжей-тегжейлі талдау нәтижесінде, көру бұрышы мен жарық түсу бұрышына байланысты бетке ұқсайтын табиғи Марс төбесі анықталды" деген мәлімдеме жасады. Жердің геологиясында осыған ұқсас көздің алдануына тап болуға болады; мысалдарға Таудың қарт адамы, Румыния Сфинксі, Гивонт, Педра да Гавеа, Хойдың қарт адамы, Стак Левениш, Ұйықтаған Уте және Бадлендс сақшысы жатады.
More than 20 years after the Viking 1 images were taken, a succession of spacecraft visited Mars and made new observations of the Cydonia region. These spacecraft have included NASA's Mars Global Surveyor (1997–2006) and Mars Reconnaissance Orbiter (2006–), and the European Space Agency's Mars Express probe (2003–). In contrast to the relatively low resolution of the Viking images of Cydonia, these new platforms afford much improved resolution. For instance, the Mars Express images are at a resolution of 14 m/pixel (46 ft/pixel) or better. By combining data from the High Resolution Stereo Camera (HRSC) on the Mars Express probe and the Mars Orbiter Camera (MOC) on board NASA's Mars Global Surveyor it has been possible to create a three dimensional representation of the "Face on Mars". Since it was originally first imaged, the face has been accepted by scientists as an optical illusion, an example of the psychological phenomenon of pareidolia. After analysis of the higher resolution Mars Global Surveyor data NASA stated that "a detailed analysis of multiple images of this feature reveals a natural looking Martian hill whose illusory face like appearance depends on the viewing angle and angle of illumination". Similar optical illusions can be found in the geology of Earth; examples include the Old Man of the Mountain, the Romanian Sphinx, Giewont, the Pedra da Gávea, the Old Man of Hoy, Stac Levenish, Sleeping Ute, and the Badlands Guardian.
Болжамдау
Сидониядағы бет-әлпеті пареидолиясы жерден тыс интеллектке және Жерге келулерге қызығушылық танытқан тұлғалар мен ұйымдарды шабыттандырды, ал суреттер 1977 жылы осы контексте жарияланды. Кейбір комментаторлар, ең әйгілісі Ричард К. Хогланд, "Марстағы Бетті" ұзақ уақыттан бері жоғалған марсиандық цивилизацияның дәлелі деп санайды, сонымен қатар олардың пікірінше, қираған қаланың бөлігі болып табылатын пирамидалар сияқты басқа да нысандар бар. "Бетті" ғылыми зерттеу нысаны ретінде қабылдаса да, астроном Карл Саган 1995 жылы жарық көрген "Жын-шайтанмен толық әлем" кітабының "Айдағы адам және Марстағы Бет" деген тарауында осыған қатысты көптеген болжамдарды сынады. Марк Дж. Карлоттоның көлеңкелік жұмысынан алынған пішін Саганның танымал "Космос" сериясының бір бөлімінде қолданылды. 1998 жылы "Ғарыш беті" туралы жаңалықтар мақаласында ғалымның табиғаттағы "ақылды дизайнды" түсіндіруі келтірілді. Чарльз Такстон бұл кескінді Принстон университетіндегі лекциясында қолданды, ол "ақылды дизайн" терминін алғаш рет жаратылыс ғылымының орнына пайдаланды. "Бет" сонымен қатар скептиктер тобы арасында талқылауға жиі тақырып болады, олар оны сенімсіздіктің мысалы ретінде келтіреді. Олар Марста басқа да беттер бар екенін, бірақ олар осы деңгейде зерттелмейтінін көрсетеді. Мысалы, Галле кратері күлімдеген смайлик пішіндес, ал басқалары Кермит қоянға немесе басқа да танымал тұлғаларға ұқсайды. Discover журналының "Скептикалық көз" бағаны осы ұқсастыққа байланысты Хогландтың мәлімдемесін әжуалай сұрақ қойып мазақтады: ол шетелдіктердің "Сезам көшесі" жанкүйерлеріне сене ме?
The Cydonia facial pareidolia inspired individuals and organizations interested in extraterrestrial intelligence and visitations to Earth, and the images were published in this context in 1977. Some commentators, most notably Richard C. Hoagland, believe the "Face on Mars" to be evidence of a long lost Martian civilization along with other features they believe are present, such as apparent pyramids, which they argue are part of a ruined city. While accepting the "face" as a subject for scientific study, astronomer Carl Sagan criticized much of the speculation concerning it in the chapter "The Man in the Moon and the Face on Mars" in his 1995 book The Demon Haunted World. The shape from shading work by Mark J. Carlotto was used by Sagan in a chapter of his famous Cosmos series. In 1998 a news article about the "Space Face" quoted a scientist talking about deciphering "intelligent design" in nature. A cutting of this was used by Charles Thaxton as an overhead visual for a lecture at Princeton, in his first public use of the term "intelligent design" as a substitute for creation science. The "face" is also a common topic among skeptics groups, who use it as an example of credulity. They point out that there are other faces on Mars but these do not elicit the same level of study. One example is the Galle Crater, which takes the form of a smiley, while others resemble Kermit the Frog or other celebrities. On this latter similarity, Discover magazine's "Skeptical Eye" column ridiculed Hoagland's claims, asking if he believed the aliens were fans of Sesame Street.