Кіріспе

Диагностикалық және терапевтік техника
адам денесін бейнелеу

Медициналық ультрадыбыс ультрадыбысты қолданатын диагностикалық әдістерді (негізінен бейнелеу әдістері), сондай-ақ ультрадыбыстың терапевтік қолданысын қамтиды. Диагностикада ол сіңірлер, бұлшық еттер, буындар, қан тамырлары және ішкі органдар сияқты дене мүшелерінің ішкі құрылымдарының суретін жасау, кейбір сипаттамаларды (мысалы, қашықтықтар мен жылдамдықтарды) өлшеу немесе ақпаратты естілетін дыбыс тудыру үшін қолданылады. Медициналық мақсаттарда визуалды бейнелерді алу үшін ультрадыбысты қолдану медициналық ультрадыбыстық немесе жай ғана сонография, немесе эхография деп аталады. Жүкті әйелдерді ультрадыбыс арқылы тексеру акушерлік ультрадыбыс деп аталады және ол клиникалық ультрадыбыстың ерте дамуы болды. Қолданылатын аппарат ультрадыбыстық аппарат, сонограф немесе эхограф деп аталады. Бұл техникамен алынған бейне ультрадыбыс суреті, сонограмма немесе эхограмма деп аталады. Ультрадыбыс 20 000 Гц-тен жоғары жиілікті дыбыс толқындарынан тұрады, бұл шамамен адамның есту қабілетінің жоғарғы шегі. Ультрадыбыстық суреттер, сонограмма деп те аталады, тіндерге ультрадыбыстық импульстерді жіберу арқылы жасалады. Ультрадыбыстық импульстер әртүрлі шағылыстыру қасиеттері бар тіндерден қайтарылады және бейне ретінде жазып алатын зондқа оралады. Көптеген бейнелеу мақсаттары үшін жалпы мақсаттағы ультрадыбыстық түрлендіргіш қолданылуы мүмкін, бірақ кейбір жағдайларда арнайы түрлендіргішті пайдалану қажет болуы мүмкін. Көптеген ультрадыбыстық зерттеулер дене бетінде орналасқан түрлендіргіш арқылы жүргізіледі, бірақ түрлендіргішті денеге енгізгенде көбінесе визуализацияны жақсартуға болады. Осы мақсатта, трансвагиналды, эндоректалды және трансэзофагеалды түрлендіргіштер сияқты арнайы түрлендіргіштер жиі қолданылады. Ең жоғары жағдайда, өте кішкентай түрлендіргіштерді диаметрі кішкентай катетерлерге орнатып, қан тамырларының қабырғаларын және ауруларын бейнелеу үшін қан тамырларына енгізуге болады.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Басқа медициналық бейнелеу әдістерімен салыстырғанда, ультрадыбыстың бірнеше артықшылықтары бар. Ол суреттерді нақты уақытта көрсетеді, портативті, сондықтан оны төсек басына жеткізуге болады. Оның құны басқа бейнелеу әдістерінен әлдеқайда төмен. Кемшіліктеріне көрініс даласының шектеулі болуы, пациенттің қатысуының қажеттігі, пациенттің дене бітіміне тәуелділік, сүйек, ауа немесе газдар артында жасырылған құрылымдарды бейнелеудегі қиындықтар және көбінесе кәсіби білімі бар тәжірибелі оператордың қажеттілігі жатады.

Қолданылуы

Медицинада ультрадыбыстық зерттеу (эхография) кеңінен қолданылады. Биопсия сияқты араласу процедураларын жүргізу үшін немесе сұйықтық жинақтарын дренаждау үшін ультрадыбыс қолданылып, диагностикалық және емдік шаралар жүзеге асыруға болады. Сонографтар – бұл медициналық мамандар, олар жүзеге асырған сканерлеулерді радиологтар (медициналық бейнелеу әдістерін қолдану және интерпретациялауға маманданған дәрігерлер) немесе жүрек ультрадыбыстық зерттеуі (эхокардиография) жағдайында кардиологтар түсіндіреді. Ультрадыбыстық зерттеу денедегі жұмсақ тіндерді бейнелеу үшін тиімді. Бұлшық ет, сіңір, ұрық, кеуде, қалқанша безі, паратиреоид бездері және нәресте миы сияқты беткі құрылымдар жоғары жиіліктерде (7–18 МГц) бейнеленеді, бұл жақсы сызықтық (осілік) және көлденең (жанама) ажыратымдылықты қамтамасыз етеді. Бауыр және бүйрек сияқты терең орналасқан құрылымдар төменгі жиіліктерде (1–6 МГц) бейнеленеді, бірақ бұл терең тіндерге енудің құны ретінде осілік және жанама ажыратымдылық төмендейді.

Анестезиология

Анестезиологияда ультрадыбыс көбінесе жүйкелерді ультрадыбыс кескінінде анықтағанда, олардың жанына жергілікті анестезиялық ерітінділерді енгізу кезінде инелерді дұрыс орналастыру үшін қолданылады (жүйке блокадасы). Ол ірі орталық көктамырларды катетеризациялау және қиын артериялық катетеризациялау сияқты тамырға қол жеткізу үшін де пайдаланылады. Нейроанестезиологтар бас ми тамырларындағы қан ағысының жылдамдығы туралы мәлімет алу үшін жиі транскраниалды Допплерді қолданады.

Ангиология (қан тамыр)

Ангиологияда немесе қан тамырлары медицинасында артериялық және веноздық ауруларды диагностикалау үшін дуплекстік ультрадыбыс (Доплер ағынын өлшеумен біріктірілген B режиміндегі бейнелеу) қолданылады. Бұл әсіресе неврологиялық мәселелер кезінде маңызды, онда каротидтік ультрадыбыс қан ағынын және каротидтік артериялардағы мүмкін немесе күдікті тарылуларды бағалау үшін қолданылады, ал транскраниалды Доплер бас миының ішіндегі артериялардағы ағынды бейнелеу үшін қолданылады. Интраваскулярлық ультрадыбыс (IVUS) – бұл арнайы жасалған катетер, оның ұшына миниатюралық ультрадыбыс зонды бекітіледі, содан кейін ол қан тамырының ішіне енгізіледі. Катетердің басы компьютерлік ультрадыбыс жабдығына қосылады және пиезоэлектрлік немесе сыйымдылық микромеханикалық ультрадыбыс түрлендіргіш сияқты ультрадыбыс технологиясын қолдануға мүмкіндік береді, бұл тірі адамдардағы қан тамырларының эндотелиін көруге арналған. Аяқтардың терең тамырларындағы қан ұюдың жиі кездесетін және қауіпті мәселесі кезінде ультрадыбыс маңызды диагностикалық рөл атқарады, ал аяқтардың созылмалы веноздық жеткіліксіздігінің ультрадыбыстық зерттеуі симптомдарды жеңілдету немесе сыртқы түрін жақсарту үшін қолайлы емшараларды жоспарлауға көмектесу үшін үстіңгі тамырларға назар аударады.

Кардиология (жүрек)

Эхокардиография - жүрек қақпақшаларының функциясын, мысалы, тарылуын немесе жеткіліксіздігін, жүрек бұлшық етінің жиырылу күшін, негізгі камералардың (қарынша және құлақша) гипертрофиясын немесе кеңеюін бағалауға көмектесетін кардиологиядағы маңызды құрал.

Жедел жәрдем медицинасы

Шұғыл медицинада қолға ұсталатын ультрадыбыстың көптеген қолданыс орындары бар. Оларға жедел тыныс жетіспеушілігінің себептерін жүрек және өкпе ауруларынан ажырату, сондай-ақ травма кезінде шоғырландырылған ультрадыбыстық бағалау (FAST) тексеруі, травмадан кейін маңызды гемоперитонеум немесе жүрек қапшасының тампонадасын анықтау үшін кеңейтілген (EFAST) тексеруі жатады. Басқа қолданыстарға ішек ауруының себептерін ажыратуға көмектесу, мысалы өт тастары мен бүйрек тастары. Шұғыл медицина резидентура бағдарламалары дәрігерлерді оқыту кезінде қолға ұсталатын ультрадыбысты қолдануды кеңінен насихаттаудың ұзақ тарихына ие.

Гастроэнтерология/ колоректалды хирургия

Асқазан және эндоанальды ультрадыбыс гастроэнтерология және колоректальды хирургияда жиі қолданылады. Асқазан ультрадыбысында (сонографиясында) бүйрек үсті безі, аорта, төменгі қуыс вена, бауыр, өт қабы, өт жолдары, бүйректер және көкбауыр сияқты асқазанның негізгі органдары бейнеленуі мүмкін. Дегенмен, ішектегі газ дыбыс толқындарын тоқтатуы мүмкін, ал май оларды әртүрлі деңгейде әлсіретуі мүмкін, кейде диагностикалық мүмкіндіктерді шектейді. Апендикс қабыну кезінде (мысалы, апендицит) көрінуі мүмкін, және ультрадыбыс бастапқы бейнелеу әдісі болып табылады, мүмкін болса сәулеленуден аулақ болуға мүмкіндік береді, бірақ көбінесе одан кейін КТ сияқты басқа бейнелеу әдістері қажет болады. Эндоанальды ультрадыбыс, әсіресе, ішек қозғалысының ұстамауы немесе дефекацияның қиындығы сияқты аноректальды симптомдарды зерттеу үшін қолданылады. Ол тікелей перианальды анатомияны бейнелейді және анальды сфинктердің жарылуы сияқты көрінбейтін ақауларды анықтауға қабілетті.

Гепатология

Бауыр ісіктерін ультрадыбыстық тексеру анықтауға және сипаттауға мүмкіндік береді. Майлы бауыр ауруын бағалау кезінде ультрадыбыстық зерттеулер көбінесе жасалады. Ультрадыбыстық зерттеулер эхогенділігі жоғары, "жарық" бауырды көрсетеді. Кішкентай ультрадыбыстық құрылғыларды бауыр майлануын (стеатозды) диагностикалау үшін алғашқы скрининг құралы ретінде қолдануға болады.

Гемодинамика (қан айналымы)

Қан ағынының жылдамдығын түрлі қан тамырларында, мысалы, мидың орталық артериясында немесе төменгі аортада, салыстырмалы түрде арзан және қауіпсіз ультрадыбыстық Доплер зондтарымен, портативті мониторларға қосылып өлшеуге болады. Бұл инвазивті емес немесе тері арқылы (тесіп кірмейтін) минималды инвазивті қан ағынын бағалауға мүмкіндік береді. Көбінесе қолданылатындар: транскраниалды Доплер, эзофагалды Доплер және супрастерналды Доплер.

Отоларингология (бас және мойын)

Мойынның көптеген құрылымдары, соның ішінде қалқанша безі мен паратиреоидты бездер, лимфа түйіндері және сілекей бездері, жоғары жиілікті ультрадыбыспен ерекше анатомиялық толықтығымен жақсы көрінеді. Ультрадыбыс қалқанша безі ісіктері мен зақымдануларын зерттеу үшін басым әдіс болып табылады, және оның қолданылуы қалқанша безі қатерлі ісігі бар пациенттерді бағалауда, операцияға дейінгі жоспарлауда және операциядан кейінгі бақылауда маңызды рөл атқарады. Бас және мойын аймағындағы көптеген қатерсіз және қатерлі жағдайларды диагностикалық ультрадыбыс пен ультрадыбыс бағытталған процедуралардың көмегімен ажыратуға, бағалауға және емдеуге болады.

Неонатология

Неонатологияда транскраниалды Допплер мидың құрылымдық аномалияларын, күдікті қан кетуді, вентрикуломегалияны немесе гидроцефалияны және аноксиялық зақымдануларды (перивентрикулярлық лейкомаляция) бастапқы бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Ол жаңа туған нәрестенің бас сүйегіндегі жұмсақ жерлер (Fontanelle) арқылы, олар ультрадыбысқа өткізбейтін акустикалық кедергіге айналатын шамамен 1 жасқа дейін жасалуы мүмкін. Бас ми ультрадыбыстық зерттеуінің ең көп қолданылатын жері – алдыңғы фонтанел. Фонтанелдің көлемі неғұрлым кіші болса, бейне соғұрлым нашарлайды.

Пулмонология ( өкпе)

Ультрадыбыс өкпені бағалау үшін түрлі жағдайларда қолданылады, оның ішінде жан сақтау бөлімдерінде, жедел жәрдемде, травматологиялық хирургияда, сондай-ақ жалпы медицинада. Бұл суреттеу әдісі төсек басында немесе қарап тексеру кезінде өкпедегі әртүрлі патологияларды анықтау үшін, сондай-ақ торацентез (өкпе қапшығындағы сұйықтықты (эффузияны) сығу), инемен биопсия жасау, катетер орнату сияқты процедураларды бақылау үшін пайдаланылады. Өкпедегі ауа ультрадыбыс толқындарының жақсы өтпеуіне кедерес келтірсе де, өкпе бетінде пайда болатын нақты артефакттарды талдау арқылы патологияларды анықтауға болады.

Өкпе ультрадыбысының негізгі қағидалары

Өкпе бетінің қалыпты күйі: Өкпе беті ішкі және сыртқы плеврадан тұрады. Бұл екі бет әдетте біріктіріліп, өкпе (немесе плевралық) ультрадыбыстың негізі болып табылатын плевралық сызықты құрайды. Бұл сызық көптеген ересектерде қабырға сызығынан бір сантиметрден төмен көрінеді. Ультрадыбыста, егер ультрадыбыс зонды теріге перпендикуляр орналасса, ол гиперехогенді (ақшыл) көлденең сызық ретінде көрінеді. Артефакттар: Өкпе ультрадыбысы артефакттарға сүйенеді, олар көбінесе бейнелеу кезінде қиындық тудырады. Ауа ультрадыбыс сәулесін тоқтатады, сондықтан осы бейнелеу әдісімен сау өкпе тінін көру мүмкін емес. Сондықтан дәрігерлер мен ультрадыбыс мамандары сау немесе ауру өкпе тінін бейнелегенде ультрадыбыс сәулелерінің қандай үлгілер құратынын білуге үйренді. Өкпе ультрадыбысында жиі кездесетін және қолданылатын үш артефакт – өкпе сырғанауы, А сызықтары және В сызықтары. § Өкпе сырғанауы: Тыныс алу кезінде ішкі және сыртқы плевралардың бір-біріне қарсы қозғалысынан туындайтын (кейде «жүргіншілердің қадамы» деп сипатталады) плевралық сызықтың жылтырауы – қалыпты ауалы өкпедегі ең маңызды белгі. Өкпе сырғанауы өкпенің кеуде қабырғасына жанасқанын және оның жұмыс істеп тұрғанын көрсетеді. Сонымен қатар, плевралық бет пен ультрадыбыс толқыны арасындағы әрекеттесудің әртүрлі түрлері В сызықтарына ұқсас, бірақ патологиялық маңызы жоқ артефакттарды тудыруы мүмкін екенін ескеру қажет. Пневмоторакс: Пневмоторакс күдіктелген жағдайларда өкпе ультрадыбысы диагноз қоюға көмектеседі. Пневмоторакс кезінде екі плевра қабатының арасында ауа болады, сондықтан ультрадыбыста өкпе сырғанауы байқалмайды. Өкпе сырғанауының жоқтығының прогностик құндылығы ультрадыбыста 99,2–100% деп хабарланады, яғни өкпе сырғанауы болса, пневмоторакс жоқ деп сенімді түрде айтуға болады. Плевралық эффузия ультрадыбыста артефакт емес, көкірек қуысының құрылымдық бейнесі ретінде көрінеді. Олар әдетте плевралық сызық, екі қабырға көлеңкесі және терең шекараны қамтитын төрт анық шекараға ие болады. COVID-19: Өкпе ультрадыбысы COVID-19 диагностикасында, әсіресе басқа зерттеулер қол жетімді болмаған жағдайларда тиімді болып табылды.

Зәр шығару жолдары

Ультрадыбыс урологияда пациенттің несеп қуысында қалған сұйықтықтың мөлшерін анықтау үшін кеңінен қолданылады. Кіші кезеңдік сонограммада әйелдерде жатыр және жұмыртқалық бездер немесе несеп қуысы көрсетіледі. Еркектерде сонограмма несеп қуысы, простата немесе ұрықтар туралы ақпарат береді (мысалы, эпидидимит пен ұрық бұралуын жедел түрде ажырату үшін). Жас еркектерде ұрықтың қатерлі ісігінен гөрі жақсы қасиеттегі ұрық массаларын (варикоцеле немесе гидроцеле) ажырату үшін қолданылады, оны емдеуге болады, бірақ денсаулықты және репродуктивтік функцияны сақтау үшін емдеу қажет. Кіші кезеңдік сонографияны сырттан немесе іштен жүргізудің екі тәсілі бар. Ішкі кіші кезеңдік сонограмма трансвагинальды (әйелдерде) немесе трансректальды (еркектерде) жолмен жасалады. Кіші кезеңнің сонографиялық бейнелеуі аномальды құрылымдардың басқа кіші кезең мүшелерімен нақты байланысы туралы маңызды диагностикалық ақпаратты ұсынуы мүмкін және кіші кезеңнің түсуіне, екі еселі инконтиненцияға және ішек қозғалысының бұзылуына байланысты шағымдары бар пациенттерді емдеуге көмектеседі. Сонымен қатар, ол бүйрек тастарын немесе бүйрек кристалдарын (нефролитиаз) диагностикалау үшін және жоғары жиілікте оларды жою (ұсату) үшін де қолданылады.

Пенис және ұрық

Скротальды ультрадыбыстық зерттеу мүшеқаптық ауруды бағалауда қолданылады және қатты ісіктерді анықтауға көмектеседі. Ультрадыбыс – травма, приапизм, эректильді дисфункция немесе Пейрони ауруы күдікті болған жағдайларда, сондай-ақ қанайналымды зерттеу үшін өте жақсы әдіс.

Мүшелік- қаңқалық

Бұлшықет-скелеттік ультрадыбыс көмегімен сіңірлер, бұлшықеттер, жүйкелер, байланыстырғыш тіндер, жұмсақ тіндердегі ісіктер және сүйек беттері тексеріледі. Ол байланыстырғыш тіндердің созылуын, бұлшықеттердің жарақатын және буын патологиясын анықтауға көмектеседі. 12 жасқа дейінгі науқастарда білек, шынтақ және иық сүйектерінің сынықтарын анықтауда рентгенге балама немесе қосымша әдіс ретінде қолданылады (Сынық сонографиясы). Санаттық ультрадыбыс балалардағы миопатиялық ауруларды анықтау үшін қосымша бұлшықет-сүйек жүйесінің тестісі болып табылады; ересектердегі майсыз дене массасын бағалауға және саркопениямен ауыратын егде жастағы адамдардағы бұлшықет сапасын (яғни тіндердің құрамын) бағалауға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, ультрадыбыс бұлшықетке немесе буынға инъекция жасау кезінде инеге бағыттау үшін де қолданылуы мүмкін, мысалы, ультрадыбыс бағытталған жамбас буынына инъекция жасау.

Бүйрек

Нефрологияда бүйрек ауруларын диагностикалау және емдеуде бүйректің ультрадыбыстық зерттеуі маңызды рөл атқарады. Бүйректерді тексеру оңай, ал көптеген патологиялық өзгерістер ультрадыбыс арқылы анықталады. Бұл, бүйрек симптомдары бар пациенттерде шешім қабылдауға, сондай-ақ бүйректерге жасалатын араласуларға бағыт беруге мүмкіндік беретін қолжетімді, әмбебап, салыстырмалы түрде экономикалық және жылдам құрал болып табылады. B режиміндегі бейнелеуді пайдалану арқылы бүйрек анатомиясын бағалау оңай жүзеге асырылады, ал ультрадыбыс көбінесе бүйректерге қатысты араласулар үшін бейнелік бағдар ретінде қолданылады. Сонымен қатар, контрастты күшейтілген ультрадыбыс (CEUS), эластография және біріктірілген бейнелеу сияқты жаңа тәсілдер бүйрек ультрадыбысына енгізілді. Дегенмен, бүйрек ультрадыбысының шектеулері бар, сондықтан бүйрек ауруын бағалау үшін КТ (КЭКТ) және МРТ сияқты қосымша зерттеулерді қарастыру қажет. Ескі технологиядағы түрлендіргіштер сәулені физикалық линзалармен шоғырландырды. Заманауи технологиядағы түрлендіргіштер цифрлық антенналық массивтерді (түрлендіргіштегі пьезоэлектрлік элементтер әртүрлі уақытта эхо сигналдарын тудырады) пайдаланады, бұл ультрадыбыс машинасына сәуленің бағытын және шоғырлану тереңдігін өзгертуге мүмкіндік береді. Түрлендіргіштің жанында ультрадыбыс сәулесінің ені түрлендіргіштің еніне шамалас, ал түрлендіргіштен белгілі бір қашықтықта (жақын аймақ ұзындығы немесе Френель аймағы) сәуле ені түрлендіргіш енінің жартысына дейін тарылады, содан кейін ені кеңейеді (алыс аймақ ұзындығы немесе Фраунгофер аймағы), онда бүйірлік ажыратымдылық төмендейді. Сондықтан, түрлендіргіш ені неғұрлым кең және ультрадыбыс жиілігі неғұрлым жоғары болса, Френель аймағы соғұрлым ұзын болады және бүйірлік ажыратымдылық түрлендіргіштен үлкен тереңдікте сақталады. Ультрадыбыс толқындары импульстармен тарайды. Сондықтан, қысқа импульс ұзақтығы үшін ультрадыбыс импульсын құру үшін жоғары өткізгіштік қажет (жиіліктердің көп саны). Дыбыс түрлендіргіш пішінімен, түрлендіргіш алдындағы линзамен немесе ультрадыбыс сканерінен келетін басқару импульстерінің күрделі жиынтығымен, сәуле қалыптастыру немесе кеңістікті сүзгілеу техникасы арқылы шоғырландырылады. Бұл шоғырлану түрлендіргіш бетінен доға тәрізді дыбыс толқынын тудырады. Толқын денеге еніп, қажетті тереңдікте шоғырланады. Түрлендіргіш бетіндегі материалдар дыбыстың тиімді түрде денеге таралуын қамтамасыз етеді (көбінесе серпімді жабын, кедеріс сәйкестігінің бір түрі). Сонымен қатар, пациенттің терісі мен зондтың арасына ультрадыбыстың ағзаға өтуін жеңілдету үшін су негізіндегі гель жағылады. Себебі ауа ультрадыбысты толыққанды кері шағылыстырып, оның денеге өтуіне кедергі келтіреді. Дыбыс толқыны әртүрлі тіндер арасындағы қабаттардан ішінара шағылысады немесе кішігірім құрылымдардан шашырайды. Атап айтқанда, дыбыс денеде акустикалық кедеріс өзгеретін кез келген жерде шағылысады: мысалы, қан плазмасындағы қан жасушалары, мүшелердегі кішкентай құрылымдар және т.б. Шағылысқан дыбыстың бір бөлігі түрлендіргішке қайта оралады.

Кескінді көрсету

Ультрадыбыстық сканерден алынған кескіндер DICOM стандарты арқылы жіберіліп, көрсетіледі. Көбінесе, оларға минималды пост-өңдеу жасалады.

Денедегі дыбыс

Ультрадыбыстық зерттеу (сонография) материалға дыбыс импульстарын жіберу үшін бірнеше акустикалық түрлендіргіштерді қамтитын зондты пайдаланады. Дыбыс толқыны басқа тығыздыққа ие материалмен кездескенде (акустикалық кедеріс), дыбыс толқынының бір бөлігі шашырайды, ал қалғаны зондқа кері қайтарылып, эхо ретінде анықталады. Эхоның зондқа қайту уақыты өлшеніп, эхо тудырған тіндердің интерфейсінің тереңдігін есептеу үшін қолданылады. Акустикалық кедерістер арасындағы айырмашылық қанша үлкен болса, эхо сонша күшті болады. Егер импульс газдарға немесе қатты денелерге тисе, тығыздық айырмашылығы сонша үлкен болады, дыбыс энергиясының көп бөлігі кері шағылысып, одан әрі ілгерілеу мүмкін болмайды. Медициналық бейнелеу үшін қолданылатын жиіліктер әдетте 1-18 МГц аралығында болады. Жоғары жиіліктерге сәйкесінше кіші толқын ұзындығы тән, олармен егжей-тегжейлі сонограммалар жасауға болады. Дегенмен, дыбыс толқынының әлсіреуі жоғары жиіліктерде артады, сондықтан терең тіндерге ену үшін төмен жиілік (3–5 МГц) қажет. Ультрадыбыспен дененің тереңіне ену қиын. Әр эхо пайда болған сайын акустикалық энергияның бір бөлігі жоғалады, бірақ оның көп бөлігі (шамамен) акустикалық сіңіруден жоғалады. (Акустикалық әлсіреу және акустикалық сіңіруді модельдеу туралы толық мәліметтер үшін қараңыз.) Дыбыстың жылдамдығы әртүрлі материалдардан өтетін кезде өзгереді және материалдың акустикалық кедерісіне байланысты. Алайда, сонографиялық құрал акустикалық жылдамдық 1540 м/с тұрақты деп есептейді. Бұл болжамның салдары – нақты денедегі біртекті емес тіндерде сәуле біршама бұрмаланады және бейненің ажыратымдылығы төмендейді. 2D бейне жасау үшін ультрадыбыстық сәуле сканерленеді. Түрлендіргішті айналдыру немесе тербеліс арқылы механикалық түрде сканерлеуге болады, немесе сәулені электрондық түрде сканерлеу үшін 1D фазалық тізбекті түрлендіргіш қолданылуы мүмкін. Алынған деректер өңделіп, бейне құру үшін пайдаланылады. Бейне – бұл дененің кесілімінің 2D бейнесі. 3D бейнелерді іргелес 2D бейнелер тізбегін алу арқылы жасауға болады. Көбінесе, дәстүрлі 2D бейне түрлендіргішін механикалық түрде сканерлейтін арнайы зонд қолданылады. Алайда, механикалық сканерлеудің жылдамдығы төмен болғандықтан, қозғалатын тіндердің 3D бейнесін жасау қиын. Жақында сәулені 3D форматында сканерлей алатын 2D фазалық тізбекті түрлендіргіштер жасалды. Олар жылдам бейнелеуге мүмкіндік береді, тіпті соққан жүректің 3D бейнесін де жасауға болады. Доплерлік ультрадыбыс қан ағыны мен бұлшықет қозғалысын зерттеу үшін қолданылады. Анықталған әртүрлі жылдамдықтар түспен көрсетіледі, түсінуді жеңілдету үшін, мысалы, жүрек клапандарының ағып кетуі: ағып кету бірегей түсті жарқырау ретінде көрінеді. Түстерді қабылданған эхолардың амплитудасын көрсету үшін де пайдалануға болады.

Кеңейтулер

Ультрадыбыстың тағы бір кеңейтілуі – екі жақты (бипланарлық) ультрадыбыс, онда зондтың өзара перпендикуляр екі 2D жазықтығы болады, бұл анықтау мен із кешуді тиімдірек етеді. 3D ультрадыбыста көптеген 2D жазықтықтар цифрлық түрде біріктіріліп, нысанның 3 өлшемді бейнесін құрайды.

Допплерлік ультрадыбыстық зерттеу

Допплер ультрадыбысты зерттеуі Допплер эффектісін пайдаланып, құрылымдардың (әдетте қанның) зондқа қарай немесе одан алыстап қозғалатынын және олардың салыстырмалы жылдамдығын бағалайды. Белгілі бір үлгі көлемінің жиіліктерінің өзгеруін есептеу арқылы, мысалы, артериядағы қан ағынының немесе жүрек клапаны арқылы қан ағынының жылдамдығы мен бағытын анықтап, визуализациялауға болады. Түсті Допплер – жылдамдықты түс шкаласымен өлшеу. Түсті Допплер суреттері көбінесе сұр масштабты (B режиміндегі) суреттермен біріктіріліп, дуплексті ультрадыбыстық суреттерді көрсетеді. Қолданылуы: Допплер эхокардиографиясы – жүректі тексеру үшін Допплер ультрадыбысты зерттеуін қолдану. Эхокардиограмма, белгілі бір шектеулерде, Допплер эффектісін пайдаланып, кез келген нүктеде қан ағынының бағытын және қан мен жүрек тінінің жылдамдығын дәл бағалай алады. Жылдамдық өлшемдері жүрек клапандарының ауданын және қызметін, жүректің сол және оң жақтары арасындағы бұрмаланған байланыстарды, клапандар арқылы қанның кері ағысын (клапандық регюргитация) және жүрек шығысын, сондай-ақ E/A қатынасын (диастолалық дисфункцияның көрсеткіші) есептеуге мүмкіндік береді. Газбен толтырылған микрокөпіршіктерді контраст зат ретінде пайдалана отырып, контраст күшейтілген ультрадыбыс жылдамдықты немесе қызығушылық тудыратын басқа да ағынмен байланысты өлшемдерді жақсарту үшін қолданылуы мүмкін. Транскраниалдық Допплер (ТКД) және транскраниалдық түсті Допплер (ТККД) бас миының қан тамырлары арқылы қан ағынының жылдамдығын өлшейді. Олар эмболияны, стенозды, субарахноидтық қан кетуден (жарылған аневризмадан қан кету) туындаған тамыр спазмын және басқа да проблемаларды диагностикалауда пайдалы. Жүктілік Доплер мониторлары Допплер эффектісін пайдаланып, жүктілік кезінде ұрықтың жүрек соғысын анықтайды. Бұл қолға ұсталатын құрылғылар, ал кейбір модельдерде жүрек соғысының жиілігі минутына соққылар (БПМ) түрінде көрсетіледі. Бұл мониторды пайдалану кейде Допплер аускультациясы деп аталады. Жүктілік Доплер мониторы көбінесе жай ғана Допплер немесе ұрықтық Допплер деп аталады және ұрықтық стетоскоппен ұсынылатын ұқсас ақпаратты ұсынады.

Молекулалық ультрадыбыстық зерттеу (ультрадыбыстық молекулалық бейнелеу)

Контрастты ультрадыбыстың қазіргі даму бағыты молекулалық бейнелеуде, ал оның клиникалық қолданылуы қатерлі ісіктерді ерте сатысында анықтау үшін скринингте күтілуде. Молекулалық ультрадыбыстық зерттеу (немесе ультрадыбыстық молекулалық бейнелеу) 1997 жылы доктор Александр Клибанов жасаған мақсатты микрокөпіршіктерді пайдаланады; бұл мақсатты микрокөпіршіктер биомолекулалық қатерлі ісіктің экспрессиясын (жаңа тамырлар пайда болуы немесе қатерлі ісіктердегі қабыну кезінде болатын белгілі бір биомолекулалардың жоғары экспрессиясы) анықтап, ісіктің микротамырларына арнайы байланады немесе жабысады. Осының нәтижесінде, қан айналымына енгізілгеннен кейін бірнеше минуттан соң мақсатты микрокөпіршіктер қатерлі ісікте жиналады, бұл ультрадыбыстық контрастты бейнеде оның орналасуын анықтауға мүмкіндік береді. 2013 жылы Нидерландының Амстердамында доктор Гессел Викстра жүргізген простата қатерлі ісігін зерттеудің алғашқы клиникалық сынағы аяқталды. Молекулалық ультрадыбыста мақсатты микрокөпіршіктерді микротамырлар қабырғасына қарай итеру үшін акустикалық сәулелену күші техникасы қолданылады (бұл қима толқыны эластографиясында да қолданылады); бұл әдіс алғаш рет 1999 жылы доктор Пол Дейтон көрсеткен. Бұл қатерлі ісікке байланысуды максималды деңгейге көтеруге мүмкіндік береді; мақсатты микрокөпіршіктер ісік микротамырларының ішкі бетінде экспрессияланатын қатерлі биомолекулалармен тікелей байланыста болады. Ғылыми клиникаға дейінгі зерттеулер кезеңінде акустикалық сәулелену күші әдісі клиникалық ультрадыбыстық жүйелерде прототип ретінде жүзеге асырылды және 2D және 3D бейнелеу режимдерінде in vivo жағдайында тестіленді.

Эластография (эластикалық ультрадыбысты бейнелеу)

Ультрадыбыс эластография үшін де қолданылады, ол жұмсақ тіндердің серпімділік қасиеттерін картаға түсіретін салыстырмалы түрде жаңа бейнелеу әдісі. Бұл әдіс соңғы екі онжылдықта пайда болды. Эластография медициналық диагностикада пайдалы, себебі ол белгілі бір органдар мен ісіктердегі сау тіндерді сау емес тіндерден ажырата алады. Мысалы, қатерлі ісіктер көбінесе айналасындағы тіндерден қаттырақ болады, ал ауру бауырлар сау бауырларға қарағанда қатаңрақ болады. Ультрадыбыстық эластографияның көптеген техникалары бар. 25 калибрлі инемен киста ішіне ультрадыбыс бағытталған орналастырудан кейін, және киста сұйықтығын эвакуациялағаннан соң, ине ұшының оператордың қатаң бақылауымен киста көлемінің шамамен 50% - ы қуысқа қайтадан инъекцияланады. Бұл процедура цистаны өте кішкентай өлшемге дейін қысқартуда 80% тиімді. Метастаздық қалқанша безінің қатерлі ісігі мойын лимфа түйіндері: HFUS сондай-ақ хирургиялық емнен бас тартқан немесе енді оған жарамсыз науқастарда пайда болатын метастаздық қалқанша безінің қатерлі ісігі мойын лимфа түйіндерін емдеу үшін де қолданылуы мүмкін. Ұсақ мөлшердегі этанол ультрадыбыс бағытталған инемен инъекцияланады. Инъекция жасамас бұрын қуатты доплер ағыны зерттеуі жүргізіледі. Қан ағыны жойылып, түйіннің әрекеті тоқтатылуы мүмкін. Доплерлік қуатпен көрінетін қан ағыны жойылуы мүмкін, сондай-ақ түйіннің функционалдығы төмендегенде, қатерлі ісік маркері, тиреоглобулин (ТГ) көрсеткіштерінің төмендеуі мүмкін. HFUS-тің тағы бір интервенциялық қолданылуы – хирургия алдында қатерлі ісік түйінін белгілеу, хирургия кезінде түйіндер кластерін табуға көмектесу. Инекті ультрадыбыс бағытталған мұқият орналастыру арқылы алдыңғы бетке, бірақ түйінге емес, аздаған метилен бояуы инъекцияланады. Бұл бояу мойын ашылғанда қалқанша безінің хирургына көрінеді. Метилен көк түсімен ұқсас локализациялық процедура паратиреоидтық аденоманы табу үшін де қолданылуы мүмкін. Буын инъекцияларын медициналық ультрадыбыс бағыттап жүргізуге болады, мысалы, ультрадыбыс бағытталған жамбас буыны инъекциялары.

Компрессиялық ультрадыбыстық зерттеу

Компрессиялық ультрадыбыс – бұл зонд теріге басылған кезде жүзеге асырылады. Бұл нысаналық құрылымды зондқа жақындатып, оның кеңістіктік ажыратымдылығын арттырады. Нысаналық құрылымның компрессиядан бұрынғы және кейінгі пішінін салыстыру диагноз қоюға көмектеседі. Ол терең веналық тромбозды ультрадыбыспен тексеруде қолданылады, онда венаның қысылуға берілмеуі тромбоздың сенімді белгісі болып табылады. Компрессиялық ультрадыбыс симптомдары бар науқастарда проксимальді терең вена тромбозын анықтауда жоғары сезімталдыққа және ерекшелікке ие. Пациент симптомсыз болған жағдайда, мысалы, операциядан кейін тәуекелі жоғары ортопедиялық науқастарда нәтижелер сенімді болмайды.

Панорамалық ультрадыбыстық зерттеу

Панорамалық ультрадыбыс – бірнеше ультрадыбыс суретін тігіп, кеңейтілген бір сурет құру. Ол бір суретте толыққанды аномалияны және оның жақын орналасқан құрылымдармен байланысын көрсетуге мүмкіндік береді.

Дыбыс жылдамдығымен бейнелеу

Дыбыс жылдамдығын (SoS) бейнелеудің мақсаты – тіндер ішіндегі дыбыс жылдамдығының кеңістіктегі таралуын анықтау. Бұл әр түрлі тарату оқиғалары үшін салыстырмалы кешігу өлшемдерін табуға және кешігу өлшемдері мен тарату геометриясын қолданып, шектеулі бұрышты томографиялық реконструкция мәселесін шешуге негізделген. Қырқу толқыны эластографиясымен салыстырғанда, SoS бейнелеуі қатерсіз және қатерлі ісіктерді ex vivo жағдайында тіндерді жақсырақ ажыратуға мүмкіндік береді.

Атрибуттары

Барлық бейнелеу әдістері сияқты, ультрадыбыстың да артықшылықтары мен кемшіліктері бар.

Жақсы жақтары

Бұлшықет, жұмсақ тіндер және сүйек беттері өте жақсы бейнеленеді, соның ішінде қатты және сұйықтыққа толы кеңістіктер арасындағы шекаралардың анықталуы да мүмкін. "Тірі" бейнелерді динамикалық түрде таңдауға болады, бұл диагностиканы және құжаттаманы көбінесе жылдам жүргізуге мүмкіндік береді. Тірі бейнелер ультрадыбыс бағытталған биопсиялар мен инъекцияларды жүргізуге де мүмкіндік береді, бұл басқа бейнелеу әдістерімен қиын болуы мүмкін. Ағзалардың құрылымын көрсетуге болады. Егер нұсқауларға сәйкес қолданса, ұзақ мерзімді қосымша әсерлері белгісіз, ал дискомфорт минималды. Жұмсақ тіндердің механикалық қасиеттеріндегі жергілікті өзгерістерді бейнелеуге қабілетті. Жабдық кеңінен қолжетімді және салыстырмалы түрде икемді. Оңай тасымалданатын, кішкентай сканерлер бар, олар төсек басында тексеру жүргізуге мүмкіндік береді. Трансдукторлар басқа зерттеу тәсілдерімен, мысалы, компьютерлік рентген томографиясы, DEXA немесе магниттік-резонанстық бейнелеуге қарағанда салыстырмалы түрде арзан. Жоғары жиілікті ультрадыбыс трансдукторларында кеңістіктік ажыратымдылығы басқа бейнелеу тәсілдеріне қарағанда жақсы. Ультрадыбыс зерттеу интерфейсін пайдалану, тіндерді сипаттау және жаңа бейнелеу өңдеу техникаларын әзірлеу үшін қажетті деректерді жинау үшін салыстырмалы түрде арзан, нақты уақыт режимінде және икемді әдіс ұсынуы мүмкін.

Кемшіліктері

Сонографиялық құрылғылардың сүйекке енуі қиын. Мысалы, ересек адамның миын ультрадыбыспен зерттеу қазіргі уақытта өте шектеулі. Акустикалық кедерістің айқын айырмашылығына байланысты, датчик пен зерттелетін орган арасында газ болғанда сонография нашар нәтиже береді. Мысалы, асқазан-ішек жолындағы газ жиі ішек безін ультрадыбыспен тексеруді қиындатады. Дегенмен, өкпені зерттеу плевралық эффузияны анықтау, жүрек жеткіліксіздігі мен пневмонияны диагностикалау үшін пайдалы болуы мүмкін. Сүйек немесе ауа болмаған жағдайда да, бейнелеу жиілігіне байланысты ультрадыбыстың тереңдікке енуі шектелуі мүмкін. Осының салдарынан, денедегі терең жатқан құрылымдарды бейнелеу қиын болуы мүмкін, әсіресе семіз науқастарда. Семіз пациенттерде бейне сапасы мен диагностиканың дәлдігі төмендейді, ал тері астындағы май ультрадыбыс толқынын әлсіретеді. Одан кейін төмен ажыратымдылықпен жоғары жиілікті датчик қажет болады. Бұл әдіс оператордың біліктілігіне байланысты. Жақсы сапалы суреттер алу және дұрыс диагноз қою үшін тәжірибе мен шеберлік қажет. КТ және МРТ-дегідей бастапқы сурет болмайды. Суреттің қандай дене бөлігін көрсеткенін анықтаудың нақты тәсілі жоқ. Эхографиямен айналысатын мамандардың 80% -ы нашар эргономикалық жағдайларға байланысты қайталамалы жүктеме жарақаттарына (ҚЖЖ) немесе жұмысқа байланысты бұлшық-скелеттік ауруларға (ЖБСА) шалдығады.

Ультрадыбыс қауіпсіздігі жөніндегі зерттеулер

2000 жылы жарияланған бірнеше ультрадыбыстық зерттеулердің мета-талдауы ультрадыбыстың статистикалық тұрғыдан маңызды зиянды әсерлерін анықтамады. Нейрологиялық даму сияқты ұзақ мерзімді маңызды нәтижелер туралы деректердің жетіспеуі атап өтілді. 2006 жылы Йель медицина мектебінде жарияланған зерттеуде, егеуқұйрықтардағы ультрадыбыстың ұзақ және жиі қолданылуы мен нейронның бұрыс миграциясы арасындағы шағын, бірақ маңызды корреляция анықталды. 2001 жылы Швецияда жүргізілген зерттеу ультрадыбысқа байланысты неврологиялық зақымданудың айқын емес әсерлерінің ұлдарда солқай болудың (мұрагерлік емес жағдайда ми проблемаларының белгісі) және сөйлеудің кешігуінің көбеюімен байланысты екенін көрсетті. Дегенмен, аталған нәтижелер келесі зерттеуде расталмады. Бірақ, 8865 баладан тұратын үлкен үлгіде жүргізілген кейінгі зерттеу ультрадыбысқа ұшырау мен өмір бойы оңқай болмау арасында статистикалық тұрғыдан маңызды, бірақ әлсіз байланыс бар екенін анықтады.

Реттеу

Диагностикалық және терапиялық ультрадыбыс жабдықтары АҚШ-та Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасымен, ал әлем бойынша басқа ұлттық реттеуші органдармен реттеледі. FDA акустикалық шығысты бірнеше өлшемдер арқылы шектейді; көбінесе, басқа органдар FDA белгілеген нұсқауларды қабылдайды. Қазіргі таңда Нью-Мексико, Орегон және Солтүстік Дакота штаттары ғана диагностикалық медициналық сонографтарды реттейді. Сонографтарға арналған сертификаттау емтихандары АҚШ-та үш ұйым арқылы ұсынылады: Американдық диагностикалық медициналық сонография тіркелімі, Кардиоваскулярлық аккредитациялау халықаралық орталығы және Американдық радиологиялық технологтар тіркелімі. Басты реттелетін өлшемдер – механикалық индекс (МИ), кавитация биоэффектісімен байланысты өлшем, және термиялық индекс (ТИ), тінді қыздыру биоэффектісімен байланысты өлшем. FDA машинаның белгіленген шектерден аспауын талап етеді, бұл диагностикалық ультрадыбысты қауіпсіз бейнелеу әдісі ретінде сақтау үшін жеткілікті консервативті деңгейде болады. Бұл өндірушінің машинаны калибрлеу тұрғысынан өзін-өзі реттеуін қажет етеді. Үндістанда 1980-ші жылдары ультрадыбысқа негізделген перинатальдық күтім және жынысты анықтау технологиялары енгізілді. Жыныстық таңдаулы аборттар үшін оның теріс пайдаланылуына қатысты алаңдаушылықтар туындағандықтан, Үндістан үкіметі 1994 жылы УЗИ жабдықтарының заңды және заңсыз қолданылуын ажырату және реттеу мақсатында Перинатальдық диагностикалық техникалар туралы заңды (PNDT) қабылдады. 2004 жылы заңға «Туындамас бұрынғы және перинатальдық диагностикалық техникалар (реттеу және теріс пайдаланудың алдын алу)» (PCPNDT) туралы түзетулер енгізілді, оның мақсаты жүктілік кезеңінде жынысты анықтауды және жыныстық таңдаулы аборттарды тоқтату және жазалау болып табылады. Қазіргі таңда Үндістанда ультрадыбыс жабдықтарын қолдану арқылы ұрықтың жынысын анықтау немесе жариялау заңсыз және қылмыстық құқық бұзушылық болып саналады.

Басқа жануарларда қолдану

Ультрадыбыс ветеринарияда да бағалы құрал болып табылады, жануарлардағы ауруларды диагностикалау және олардың жағдайын бақылауға көмектесетін инвазивті емес бейнелеу мүмкіндігін ұсынады.

Тарих

Француз физигі Пьер Кюри 1880 жылы пьезоэлектрлік құбылысты ашқаннан кейін, ультрадыбыстық толқындар өнеркәсіптік мақсаттар үшін әдейі тудыру мүмкін болды. 1940 жылы американдық акустикалық физик Флойд Файрстоун металл құймаларындағы ішкі кемшіліктерді анықтау үшін бірінші ультрадыбыстық эхобейнелеу құрылғысын – «Супердыбыстық рефлектоскопты» ойлап тапты. 1941 жылы австриялық невролог Карл Тео Дюссик өзінің ағасы, физик Фридрихпен бірлесіп, адам денесін ультрадыбыс арқылы бейнелеген және адам миының қарыншаларын көрсеткен алғашқы адам болды. Ультрадыбыстық энергияны алғаш рет 1940 жылдардың соңында Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Әскери-теңіз медициналық зерттеу институтында доктор Джордж Людвиг медициналық мақсаттарда қолданды. Англияда туған физик Джон Уайлд (1914–2009) 1949 жылы ішек тінінің қалыңдығын бағалау үшін ультрадыбысты алғаш рет қолданды; ол «медициналық ультрадыбыстың әкесі» деп аталады. Келесі жетістіктер бірнеше елде бір уақытта жүрді, бірақ 1961 жылы Дэвид Робинсон мен Джордж Коссоффтың Австралия Денсаулық сақтау департаментіндегі жұмысы алғашқы коммерциялық тұрғыда қолданылатын су ваннасындағы ультрадыбыстық сканерді жасады. 1963 жылы Meyerdirk & Wright компаниясы алғашқы коммерциялық, қолға ұсталатын, икемді буынды, қосымша контактілі B режиміндегі сканерді өндіруді бастады, бұл ультрадыбысты медициналық қолдануға кең мүмкіндік берді.

Франция

Леандр Пурселот, Лион қаласындағы INSA (Institut National des Sciences Appliquées) институтының зерттеушісі және оқытушысы, 1965 жылы Ғылым академиясында "Эффект Допплера и меже ду дебита крови" ("Допплера эффекті және қан ағынының өлшемі") атты еңбегін жариялады, ол 1967 жылы жасаған Допплер ағын өлкішінің негізі болды.

Шотландия

Шотландияның Глазго қаласында профессор Иан Дональд пен Глазгодағы Корольдік аналар ауруханасының (GRMH) әріптестері жүргізген параллель зерттеулер осы техниканың алғашқы диагностикалық қолданылуына әкелді. Дональд – "машиналарға, электрондық және басқа да құрылғыларға бала кезінен қызығушылығы" бар акушер-гинеколог болды. Ол компания директорларының бірінің әйеліне ем жасағаннан кейін Ренфрюдегі қазандықтарды жасаушы Babcock & Wilcox компаниясының ғылыми-зерттеу бөліміне шақырылды. Ол олардың өнеркәсіптік ультрадыбыс жабдықтарын әртүрлі анатомиялық үлгілерде тәжірибелер жүргізу және олардың ультрадыбыстық қасиеттерін бағалау үшін бейімдеді. Медициналық физик Том Браун және әріптесі Джон МакВикармен бірге Дональд жабдықты жетілдіріп, тірі ерікті пациенттерде патологияны анықтауға мүмкіндік берді. Бұл зерттеулердің нәтижелері 1958 жылғы 7 маусымда "The Lancet" журналында "Пулстік ультрадыбыс арқылы іш қуысы массаларын зерттеу" деген тақырыпта жарияланды – бұл диагностикалық медициналық бейнелеу саласындағы ең маңызды мақалалардың бірі болуы мүмкін. GRMH-де профессор Дональд пен Джеймс Уиллокс осы әдістерін акушерлік мақсаттарға қарай жетілдірді, соның ішінде ұрықтың мөлшері мен дамуын бағалау үшін оның басын өлшеуді де қамтыды. 1964 жылы Йоркхиллдегі жаңа Король ана ауруханасы ашылғаннан кейін осы әдістерді одан әрі жетілдіруге мүмкіндік туды. Стюарт Кэмпбеллдің ұрықтың бас өлшемі (кефалометрия) бойынша жасаған алғашқы жұмысы ұрықтың өсуін зерттеудің анық әдісі ретінде ұзақ мерзімді маңызға ие болды. Сканерлеудің техникалық сапасы жақсарған сайын жүктілікті бастапқыдан соңғы күніне дейін зерттеу және көп жүктілік, ұрықтың аномалиялары және плацентаның алдын ала орналасуы сияқты оның көптеген асқынуларын диагностикалау мүмкін болды. Содан бері диагностикалық ультрадыбыс медицинаның барлық саласына енгізілді.

Швеция

Медициналық ультрадыбыстық зерттеуді 1953 жылы Лунд университетінде кардиолог Инге Эдлер мен Густав Людвиг Герцтің ұлы Карл Хеллмут Герц қолданды. Эдлер Герцтен дененің ішіне қарау үшін радарды пайдалануға бола ма деп сұрады, бірақ Герц мұның мүмкін емес екенін айтты. Дегенмен, ол ультрадыбыстық зерттеуді қолдануға болады деді. Герц америкалық акустикалық физик Флойд Файрстоунның ойлап тапқан ультрадыбыстық рефлектоскоптарын материалдарды бұзбай тексеру үшін пайдаланумен таныс еді, және Эдлер мен Герц бірлесіп осы әдістемені медицинада қолдану идеясын дамытты. Жүрек қызметін өлшеудің алғашқы сәтті нәтижесі 1953 жылғы 29 қазанда, Мальмёдегі «Коккумс» кеме құрылысы компаниясынан алынған құралды пайдалану арқылы тіркелді. Сол жылдың 16 желтоқсанында бұл әдіс эхоэнцефалограмма (мидың ультрадыбыстық зерттеуі) жасау үшін қолданылды. Эдлер мен Герц өздерінің нәтижелерін 1954 жылы жариялады.

Америка Құрама Штаттары

1962 жылы шамамен екі жылдық жұмыстан кейін Джозеф Холмс, Уильям Райт және Ральф Мейердёрк алғашқы құрама контактілі B режиміндегі сканерді жасады. Олардың жұмысына АҚШ-тың Халық денсаулығы қызметі және Колорадо университеті қолдау көрсетті. Райт және Мейердёрк университетті тастап, Physionic Engineering Inc. компаниясын құрды, ол 1963 жылы алғашқы коммерциялық, қолмен ұсталатын, икемді қолмен байланысу B режиміндегі сканерін шығарды. Бұл ультрадыбыстық сканерлер тарихындағы ең танымал дизайнның бастауы болды. 1960 жылдардың соңында Гин Стрэнднесс және Вашингтон университетінің биоинженерлік тобы қан тамырлары ауруларын диагностикалау үшін Доплер ультрадыбысын зерттеді. Нәтижесінде, олар дуплекстік бейнелеу, яғни Доплерді B режиміндегі сканерлеумен бірге қолдану технологиясын жасады, бұл қан тамырларының құрылымын нақты уақытта көруге және гемодинамикалық ақпарат алуға мүмкіндік берді. Түсті Доплерді алғаш рет көрсеткен Джефф Стивенсон болды, ол Доплер эффектісіне ие ультрадыбыстық энергияның алғашқы дамуы мен медициналық қолданысына қатысты.