Кіріспе
1973 жылы түсірілген үнді драма фильмі
"Гарм Хава" (аударма: Қайып желдер немесе Шілделі желдер) – Үндістандағы Бөлістен кейінгі мұсылмандардың қиын жағдайы туралы салған саналы фильмдердің санатындағы ең маңызды туындылардың бірі болып саналады. Ол жиі хинди киносындағы көркем киноның жаңа толқынының бастаушысы деп есептеледі, осымен қатар басқа жаңа режиссер Шьям Бенгалдың "Анкур" (1973) фильмі де осы толқынға ықпал еткен.
Сюжет
Мирзалар – мұсылман отбасы, олар үлкен ата-бабалар үйінде тұрады және Солтүстік Үндістанның Біріккен провинцияларының Агра қаласында (қазіргі Уттар-Прадеш штаты) аяқ киім өндіру бизнесін жүргізеді. Оқиға Үндістанның тәуелсіздік алғаннан кейінгі және 1947 жылғы Үндістанның бөліну кезінде басталады. Отбасының басында екі бауыр: Салим (Балрадж Сахни), ол отбасылық бизнесті басқарады, және оның үлкен ағасы Халим, ол негізінен саясатпен айналысады және Бүкіл Үндістан Мұсылман Лигасының провинциялық бөлімшесінің жетекшісі болып табылады. Салимнің екі ұлы бар: үлкені Бақар, ол бизнесте оған көмектеседі, және Сикандер (Фарук Шейх), ол жас студент. Халимнің ұлы Қазим Салимнің қызы Әминаға күйеу болады. Мұсылмандардың мүддесі үшін Үндістанда қалуға ашық уәде бергенімен, Халим кейіннен Үндістанда мұсылмандардың болашағы жоқ деп ойлап, әйелі мен ұлымен бірге Пәкістанға жасырын көшіп кетуге шешім қабылдайды. Салим көшіп кету идеясына қарсы тұрады, өйткені ол бейбітшілік пен келісім тез арада қайта оралады деп санайды, сонымен қатар, ол ата-бабаларының үйінен кетуден бас тартқан қартайған анасына қамқорлық жасауы керек. Бұл Қазим мен Әминаның неке жоспарларын күтіп тұрғызады, бірақ Қазим оған үйлену үшін тез оралуға уәде береді. Халимнің жасырын көшіп кетуі Салимнің қоғамдағы беделін төмендетеді. Бөлінуден кейін Аградан көптеген мұсылмандардың кенеттен көшіп кетуі банктер мен басқа несие берушілерді бұрын жоғары бағаланған Салим Мирза сияқты мұсылман кәсіпкерлеріне қарыз беруге қатты тартындырады, өйткені олар қарызды қайтарып берместен елден кетеді деп қорқытады. Өнімді қаржыландыру үшін капитал жинауға мүмкіндігі болмағандықтан, Салим Мирзаның бизнесі зардап шегеді. Салим Мирзаның бұрынғы Лиганың жақтасы болған күйеуінің інісі тәуелсіз Үндістанда алға жылжу үшін биліктегі Үнді ұлттық конгрессіне қосылады, ал оның ұлы Шамшад әлі де Қазимге адал және оның қайта оралуына үміттенетін Әминаны табысты емес. Халимнің Пәкістанға көшіп кетуі отбасылық үйді «эвакуацияланған мүлік» етеді, өйткені үй Халимнің атына жазылған және Халим оны Салим Мирзаға бермеген. Үндістан үкіметі Салим Мирзаның отбасын ата-бабаларының үйінен көшіруге мәжбүр етеді, үйді басып алуға бұйрық береді, бұл Мирзаның қарт анасына өте қиын. Салимнің әйелі оны Пәкістанға кеткенге дейін ағасы Халимге бұл мәселені көтермегені үшін айыптайды. Мирза әйеліне олардың да Пәкістанға көшіп кетуі туралы және үлкен ұлының отбасылық бизнесті жаңғырту туралы шақыруларына қарсы тұрады. Мирзаға үйді жалға алу қиын, өйткені ол өз дініне байланысты кемсітушілікке ұшырайды және мұсылман отбасы Пәкістанға кетуді шешсе, жалға беруден қалады деп қорқады. Ақыры ол кішігірім үйді жалға алуға мүмкіндік алады, бірақ оның бизнесі сәтсіз болып келеді және ұлының үгіт-насихаттарына қарамастан, Алла оларды қорғайды деп сеніп, заманға сай өзгеруден бас тартады. Салим Мирзаның бейшаралығы мен сыртқы әлеммен байланысы жоқ болуы оның әйелі мен ұлын ренжітеді. Мирзаның үйін жақын серіктесі Аджмани (А. К. Хангал) сатып алады. Ауыр жағдайларға қарамастан, отбасы қысқа уақытқа Сикандердің колледжді бітіруінен қуанды. Әмина мен оның отбасы Халимнің Пәкістандан тез оралу уәдесін бұзғанынан кейін Қазимге үйленуден бас тартады. Қазим шекарадан жасырын өтіп, өз бетімен қайтып келеді және әкесінің Әминаға үйленуіне қарсы екенін, оның пакистандық саясаткердің қызына үйленуін артық көретінін айтады. Канадада оқуға арналған Пәкістан үкіметінен стипендия алған Қазим, кетер алдында Әминаға үйленгісі келеді, бірақ үйлену мүмкін болмас бұрын, оны полиция тұтқындап, Пакистанға қайтарып жібереді. Аминаның жүрегі жараланып, ақыры Шәмшадтың сүйіспеншілігіне ие болады. Сикандер ұзақ уақыт бойы жұмыс сұхбаттарына қатыспай, сұхбаттасушылар оған Пәкістанда сәттілік болады деп қайта-қайта айтады. Сикандер мен оның достары тобына ұнжырғасы түсіп, жұмыссыздық пен кемсітушілікке қарсы агитация бастайды, бірақ Салим Сикандерге қатысуға тыйым салады. Салим Мирзаның қайын ағасы саяси байланыстарына қарамастан, күмәнді бизнес әрекеттері бойынша қарызға батып, Пәкістанға қашуға шешім қабылдайды. Әмина сүйіктісін жоғалту қаупімен тағы да бетпе-бет келеді, бірақ Шамшад оны Қазим сияқты тастап кетпей, қайта оралуға уәде береді. Салим Мирзаның жаңадан құрылған аяқ киімшілер одағымен байланысын нығайту және жаңғыртуға деген ықыласы жоқ, оның бизнесі меценаттық ала алмай, нәтижесінде сәтсіздікке ұшырайды. Көңілі тоңған ұлы Бақар өз ұлы мен әйелімен бірге Пәкістанға көшіп кетуге шешім қабылдайды. Салимнің қартайған анасы инсульт алады, және достасы арқылы Салим анасын сүйікті үйіне соңғы рет баруға мүмкіндік алады, онда ол қайтыс болады. Салим атпен тартылатын каретада келе жатқанда, каретаны жүргізуші, мұсылман, басқа жергілікті тұрғындармен апатқа ұшырап, дауласады. Жағдай жұмыссыздыққа және кемсітушілікке қарсы наразылыққа айналады, Салим тасқа тиіп жарақат алады. Бизнесі мен үлкен ұлы кеткеннен кейін Салим қарапайым аяқ киімші болып жұмыс істеуге кіріседі. Шәмшадтың анасы Пәкістаннан сапармен оралады, бұл Әмина мен оның анасына Шәмшад та жақын арада келіп, олардың некесі орын алады деген үміт тудырады. Алайда, Шәмшадтың анасы Салим Мирзаның байланыстарын пайдаланып, күйеуінің ақшасын босатады және Шәмшадтың Пәкістанның белгілі отбасының қызына үйленуіне келісім берілгенін ашады. Екінші рет алданып, Әмина өзіне-өзі қол жұмсайды, бұл бүкіл отбасыны қатты қиналады. Осы қиындықтардың арасында Салим Мирза Пәкістандағы Карачидегі бауырына бұрынғы мүліктерінің жоспарларын жібергені үшін тыңшылық айыбымен полиция тергеуіне түседі. Сотта ақталғанмен, Мирза қоғамнан шеттетіліп, қорлауға ұшырайды. Үндістанда қалудан ұзаққа соңғы бас тартып, Салим ашумен Пәкістанға кетпекші болады. Сикандер бұл идеяға қарсы шығып, олар Үндістаннан қашпай, бүкіл елдің жақсартуы үшін күресуі керек дейді, бірақ Салимды Пәкістан тыңшысы деп айыптап, кетпекші болады. Алайда, отбасы теміржол станциясына бара жатқанда, жұмыссыздық пен кемсітушілікке қарсы наразылыққа шыққан үлкен көшпенге тап болады, оны Сикандер жоспарлаған. Сикандердің достары оған шақырып, Салим оны наразылыққа қосылуға ынталандырады. Ол карета жүргізушісіне әйелін үйге қайтаруды бұйырады және фильм Салим Мирзаның өзі наразылыққа қосылып, жаңа шындықтан оқшаланғанын аяқтайды.
Қайта қалпына келтіру және қайта шығару
2009 жылы Пунадағы Cameo Studios студиясында жеке қаржыға фильмді қалпына келтіру жұмыстары басталды. Кейіннен қалпына келтіру бюджеті 10 миллионнан асып кетті, ал қалпына келтіру жұмыстарын Мумбайдағы Filmlab (Ужвал Ныргудкар) жасады, ал дыбыс сапасын жақсартуды АҚШ-тың Лос-Анджелесіндегі Deluxe Laboratories жүзеге асырды.
Канн кинофестивалі
1974: Канн кинофестивалі: "In Competition" бөлімінде "Алтын пальма" жүлдесіне үміткер.