«Лаган: Енді бір уақыттарда Үндістанда»

Кіріспе

2001 жылғы үнді спорттық драмалық фильмі

«Лаган: Бір кезде Үндістанда» немесе жай ғана «Лаган» – 2001 жылғы үнді хинди тіліндегі эпикалық кезеңдік музыкалық спорттық драмалық фильм. Оның авторы және режиссері – Ашутош Говарикер. Фильмді Амир Хан продюсерлік етті, оның жанында дебют жасаған Грейси Сингх, сондай-ақ британдық актерлер Рейчел Шелли мен Пол Блэкторн ойнады. 1893 жылы, Үндістанда британдық отаршылдық билігінің Виктория дәуірінің соңында оқиға Орталық Үндістандағы бір ауылдың тұрғындары туралы баяндайды. Олардың үстінен биік салықтар мен бірнеше жылдық құрғақшылық ауырлық салады. Сонда асқақ британдық армия офицері оларға салық төлеуден құтылу үшін крикет ойынына қатысуға шақырады. Ауыл тұрғындары өздеріне жат ойынды үйреніп, жеңіске жету үшін күш салады. «Лаган» фильміне жұмсалған бюджет – 200 миллион теңге. Оның өндірісі кезінде бірнеше қиындықтар туды: Хан бастапқыда спорттық фильмде түсуге күмәнданды, ал кейін болашақ продюсерлер бюджетті қысқартуды және сценарийге өзгерістер енгізуді талап етті. Ақырында, бұл фильм Амир Хан Продакшнның тұңғыш жобасы болды және Ханның киноөндіріс саласына қадамын басқандығын белгіледі. Говарикер фильмді жасау барысында 1957 жылғы «Ная Даур» спорттық драмасының кейбір элементтерінен шабыттанды. Фильмде қолданылған тіл негізінен аудхи диалектіне құрылған, бірақ қазіргі көрермендер үшін стандартты хинди тілімен жұмсатылған. Басты түсірілімдер Будж маңындағы ауылдарда өтті. Арт-директор – Нитин Чандракант Десай, ал костюмдерді Бхану Атхайя жасады. Оригиналды саундтректі А.Р. Рахман жазды, ал лирикасын Жавед Ахтар жазды. «Лаган» 2001 жылдың 15 маусымында үнді кинотеатрларында көрсетілді, сол күні «Гадар: Ек Прем Катха» фильмі де шықты. Фильм Говарикердің режиссерлік шеберлігі, Ханның актерлік өнері, диалогтары, саундтрегі және империализмге қарсы тұрғандығы үшін кеңінен мақтау алды. Алғашқы көрсетілімдерден түскен табыс 200 миллион теңгені құрады, бұл 2001 жылғы ең табысты хинди фильмдерінің ішінде үшінші орынға ие болды. «Лаган» көптеген халықаралық кинофестивальдерде көрсетілді және көптеген наградаларға ие болды. Бұл «Ана-Индия» (1957) және «Салам Бомбей!» (1988) фильмдерінен кейін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясына ұсынылған үшінші және 2023 жылға дейін соңғы үнді фильмі болды. «Лаган» 47-ші «Фильмфэр» сыйлығында 8 жүлде алып, ең көп марапатқа ие болды, оның ішінде «Үздік фильм», Говарикер үшін «Үздік режиссер» және Хан үшін «Үздік актер» сыйлықтары бар. 49-шы Ұлттық кино сыйлығында фильм сегіз марапатты жеңіп алды, соның ішінде «Ең танымал фильм» атағына ие болды.

Lagaan: Once Upon a Time in India, or simply Lagaan, is a 2001 Indian Hindi language epic period musical sports drama film written and directed by Ashutosh Gowariker. The film was produced by Aamir Khan, who stars alongside debutant Gracy Singh and British actors Rachel Shelley and Paul Blackthorne. Set in 1893, during the late Victorian period of British colonial rule in India, the film follows the inhabitants of a village in Central India, who, burdened by high taxes and several years of drought, are challenged by an arrogant British Indian Army officer to a game of cricket as a wager to avoid paying the taxes they owe. The villagers face the arduous task of learning a game that is alien to them and play for a victory. Produced on a budget of , Lagaan was the most expensive Indian film at the time of its release. It faced multiple challenges during production: Khan was initially skeptical to star in a sports film, and later, prospective producers called for budget cuts and script modifications. Eventually, the film would become the maiden project of Aamir Khan Productions, and mark Khan's foray into film production. Gowariker was inspired by aspects of the sports drama Naya Daur (1957) in developing the film. The language featured in the film was based on Awadhi, but was diluted with standard Hindi for modern audiences. Principal photography took place in villages near Bhuj. Nitin Chandrakant Desai served as art director, while Bhanu Athaiya was the costume designer. The original soundtrack was composed by A. R. Rahman, with lyrics written by Javed Akhtar. Lagaan was theatrically released in India on 15 June 2001, clashing with Gadar: Ek Prem Katha. It received widespread critical acclaim for Gowariker's direction, Khan's performance, dialogues, soundtrack, and the film's anti imperialist stance. With earnings of during its initial release, the film was the third highest grossing Hindi film of 2001. Lagaan was screened at numerous international film festivals and garnered multiple accolades. It was the third, and as of 2023 the last, Indian film to be nominated for the Academy Award for Best Foreign Language Film after Mother India (1957) and Salaam Bombay! (1988). Lagaan became the most awarded film at the 47th Filmfare Awards with eight wins, including Best Film, Best Director for Gowariker and Best Actor for Khan. At the 49th National Film Awards, the film won eight awards, including Best Popular Film.

Сюжет

Шампанер ауылының шаруалары Орталық Үндістан агенттігіндегі қатал және нәсілшіл британдық үкімшілік астында өмір сүреді, олар жыл сайын британдықтарға жер салығын (лагаан) төлейді. Жаңбырдың аз болуына байланысты, олар өткен жылы толық салық төлей алмады және ағымдағы жылға екі еселенген лагаан төлеуге міндеттелді. Бұл салықтан ашуланған шаруалар жергілікті патша Раджа Пуран Сингхтен лагааннан босатуды сұрайды. Олар британдық офицерлердің арасындағы крикет ойынын тоқтатады, ал олардың бірі, Буван есімді шаруа, олардың ойынына тіл тигізеді. Бұл полк капитаны Эндрю Расселлді ашуландырады, ол келесі шартты ұсынады: егер шаруалар британдықтарды крикетте жеңсе, Расселл Шампанер және бүкіл провинция үшін келесі үш жылға лагаанды жоюға келіседі. Бірақ егер олар жеңіліп қалса, олар әдеттегі салықтан үш есе көп төлеуге міндетті болады. Буван ауыл үшін шешім қабылдауға міндетті және келіседі. Расселлдің бұл әрекеті оның жоғары лауазымдағыларын ашуландырады, олар егер ол жеңіліп қалса, үш еселенген лагаанды өзі төлеп, Африкаға ауыстырылатынын мәлімдейді. Ойын үш айдан кейін өтеді. Буван ауылдағылардың қолдауын табуға кіріседі, оған Расселлдің қарындасы Элизабет көмектеседі, ол оларға ойынды үйретеді. Басқа ауыл тұрғындары да қосылуға ынталы, бірақ олардың бірі, Лакха, Бхуванға деген өшпенділігі үшін ғана қатысады. Лакха Расселмен бірге оның командасына қарсы ойын ойнау үшін құпия жоспар құрады. Ол сондай-ақ Расселлге Элизабеттің шаруаларға көмектесу әрекеттері туралы хабарлайды. Расселл Элизабеттің лагерьтен шығуына шектеу қоюға тырысады, бірақ ол оған қарсы тұрады. Элизабет Бхуванға ғашық, бірақ Бхуван ауылдық дәрігердің қызы Гауриге ғашық. Ойын күні таң атқанда, лагерь алаңы көрермендерге толығады. Ойын үш күнге созылады, британдықтар бірінші соққыны таңдайды, яғни шаруалар жеңіске жету үшін олардан бір ұпай артық жинауы керек (қараңыз: Крикет ережелері). Лакханың саботаж жасауы салдарынан британдық команда бірінші күні жақсы нәтиже көрсетеді. Сол түні шаруалар Элизабеттен Лакханың сатқандығын біліп, оны өлтіруге тырысады. Бхуван Лакхамен кездеседі, ол кешірім сұрайды және өзін түзетуге уәде береді. Бхуван келіседі, ал келесі күні британдықтар 322 ұпай жинап жеңіледі; шаруалар ойынды жеңу үшін 323 ұпай жинауы керек. Шаруалардың иннингі үмітпен басталады, бірақ екінші күнінің соңында олар барлық үздік ойыншыларынан айырылады. Бхуван үшінші күні ойынды тұрақтандыруға тиіс. Ойын соңғы оверге еніп, шаруалардың мүмкіндігі төмендеп, соңғы доптан бес ұпай қажет. Но-болл болғандықтан, Бхуван соққыға шығып, соңғы доптан алты ұпай жинап, ойынды жеңіп алады. Көрермендер қуаныштан жарылып, жаңбыр жауғанда қуаныштары екі есе артады. Элизабет Буван мен Гауридің бірге екенін көріп, шындықты түсініп, қайғыға батады. Жеңіліске төтеп бере алмай, британдық полк провинцияны және Шампанерді тастап кетеді, бұл ауыл тұрғындарын қуантады. Капитан Расселл өз әрекеттері үшін жаза ретінде Африкаға жіберіледі. Элизабет барлық ауыл тұрғындарымен соңғы рет қоштасып, Англияға қайтып келеді, ешқашан үйленбейді және Бхуванды жүрегінде сақтайды. Бхуван Гауриге Раджа Пуран Сингхтің батасымен той жасап үйленеді, ал Шампанер ауылы мәртебелі мәртебеге ие болады.

The farmers of the village of Champaner live under the oppressive and racist British rule in the Central India Agency, paying land tax (lagaan) every year to the British. Due to lack of rain, they haven't been able to pay the full taxes the previous year, and are told to pay double lagaan for the current year. Upset by this tax, they ask the local king, Raja Puran Singh, for an exemption from the lagaan. They interrupt a cricket match underway between British officers, and one of their party, a farmer named Bhuvan, insults their game. This provokes the regiment captain, Andrew Russell, who offers a wager: in exchange for the farmers beating the British at cricket, Russell offers to cancel lagaan for the next three years for Champaner and the entire province if the farmers win. But if they lose, they will have to pay triple the usual lagaan should they lose. Bhuvan is made to decide for the village and agrees. Russell's actions infuriate his superiors, who state that if he loses, he'll pay the triple lagaan himself and be transferred to Africa. The match is scheduled to take place after three months. Bhuvan begins to enlist support for the match amongst the village, and is aided by the appearance of Elizabeth, Russell's sister who offers to teach them the game. Other villagers are motivated to join, but one of them, Lakha, only does so out of a grudge against Bhuvan. Lakha secretly schemes with Russell to play against his team in the match. He also informs Russell of Elizabeth's actions to help the farmers. Russell tries to restrict Elizabeth's movement out of the cantonment, but she stands up to him. Elizabeth has fallen for Bhuvan; Bhuvan, though, is in love with Gauri, daughter of the village medic. The day of the match dawns and the cantonment grounds fill with spectators. The match will be played over three days, and the British choose to bat first, meaning that the farmers must score one extra run than them to win (see: Rules of cricket). Due to Lakha's sabotage, the British team does well on the first day. Later that night, the farmers learn about Lakha's betrayal from Elizabeth and attempt to kill him. Bhuvan confronts Lakha, who apologizes and offers to redeem himself. Bhuvan agrees, and the following day, the British are finally defeated after getting a score of 322; the farmers have to score 323 to win the game. The farmers' innings starts off with promise, but they lose almost all of their best batters by the end of the second day. Bhuvan must steady the innings on the third day to keep them in the game. The match enters the final over, and odds are stacked against the farmers as they need five runs off the last ball. Bhuvan, taking strike due to a no ball, hits six runs off the last ball to win the match. The crowd erupts in celebration, and their joy is doubled when clouds gather and it starts raining. Elizabeth sees Bhuvan and Gauri together, and heartbreakingly realizes the truth. Unable to bear the defeat, the British regiment leaves the province and Champaner, delighting the villagers. Captain Russell is transferred to Africa as punishment for his actions. Elizabeth says a final heartfelt goodbye to all the villagers, and returns to England, never marrying and keeping Bhuvan in her heart. Bhuvan marries Gauri in a ceremony blessed by Raja Puran Singh himself, and the village of Champaner attains a prestigious status.

Даму

"Лағаан" фильмі Б.Р. Чопраның 1957 жылғы "Ная даур" спорттық драмасынан шабыт алды. Фильмнің сценарийін Ахтар Мирза мен Камил Рашид жазған, ал басты рөлдерде Дилип Кумар, Вьяянтимала және Ажит Хан ойнады. Режиссер Говарикер "Лағаанды" түсірудің өте қиын екенін айтты. Ол Ханға барып, толыққанды сценарийді тыңдағаннан кейін қатысуға келісім алды. Хан бастапқыда "спорттық" фильм идеясына қарсы болған, бірақ толық диалогтары бар сценарийді естігенде, көзінен жас шығып, әсерленді. Хан бұны растап, Говарикерге деген сенімі, фильмнің сюжеті мен сценарийі, сондай-ақ жеке өндіріс компаниясын құру мүмкіндігі оны "Лағаан" фильмін жасауға түрткенін айтты. Сондай-ақ, өзі продюсер болғандықтан Говарикерге шығармашылық еркіндік беруге мүмкіндік алғанын жеткізді. Мысал ретінде: "Егер режиссер продюсерге 50 түйе керек десе, ол, әдетте, 'Неге 25 емес? 25 түйемен жұмыс істей алмайсың ба?' дейді. Ал егер ол маған осыны айтса, мен оған сұрақтар қоймаймын, себебі маған не үшін олар қажет екенін де түсінікті." "Лағаан" сол кездегі үнді киносы үшін рекордтық 250 миллион рупиге түсірілді.

Кастинг

Говарикер алғашқыда Бхуван рөліне Шахрух Хан, Бобби Диол, Хритик Рошан және Абхишек Баччанды қарастырған. Баччан киноға Дж. П. Даттаның "Босқын" (2000) фильмімен кіріскен соң, бұл идея Ханға ұсынылды. Бірнеше актриса фильмде ойнауға ниет білдірді, бірақ Ханға сценарийдегі кейіпкердің сипаттамасына сай келетін актриса қажет болды. Рани Мукерджинің фильмге уақыты болмағандықтан, Сонали Бендре, Нандита Дас, Шәмита Шетти және Амеша Пателге ұсыныс жасалды. Говарикер Сингхті басты рөлге таңдады, өйткені ол жақсы актриса және биші екеніне, сондай-ақ актриса Виджаянтималаға ұқсайтынына сенімді болды. Жаңадан келген Сингх бар уақытын фильмге арнады. Сценарийде британдық актерлер де қажет болғандықтан, Говарикер мен Хан кастинг директорларының бірі ретінде Даниэль Роффты шақырды. Даниэль мен Говарикер көптеген үміткерлерді сынақтан өткізгеннен кейін, Шелли мен Блэкторн басты рөлдерге ие болды. Барлығы алтында, фильмге 15 шетелдік актер тартылды. Рагхабир Ядав "Мулла Насируддин" телеспектаклінде аңызға айналған Хажи Насруддин рөлін ойнады және "Мунгерилал Ке Хасен Сапне" сияқты есте қаларлық көптеген рөлдерді сомдады. Ядав "Жер" (1998) фильміндегі рөліне байланысты құс шаруашылығымен айналысатын Бура рөліне таңдалды. Ол түсірілім кестесі арасында апендицит операциясын жасатып, кейбір көріністерін аяқтау үшін қайта оралды. Ақиқатты болжаушы Гуран рөлін сомдаған Раджеш Вивекті Говарикер "Жунун" (1978) фильмінде байқаған. Оның крикетке деген құштарлығы рөлін ойнауға көмектесті. Радж Зучи Ханмен достығы мен бірнеше фильмдегі бірлескен жұмысы оған ойнауға ұсынылған Исмаил, сазгер рөлін әкелді. Прадип Раваттың "Сарфарош" (1999) фильмінде Ханмен бірлесе жұмыс істегені оған бастапқыда Мукеш Ришиге арналған сикх экс-сепойы Дева рөлін сыйлады. Рават бұл өміріндегі ең жоғары гонорары екенін мәлімдеді. Кахра рөлін қалайтыны белгілі болған Дая Шанкар Пандейді Хан мен Говарикер бұрынғы фильмдерінен білген ("Пхела Наша" (1993), "Баази" (1995) және "Гулам" (1998)). Пандей фильмдегі Голи рөлі үшін Говарикерге алғыс айтып, түсірілім алдында қажетті эмоциялар мен мінез-құлқы туралы талқылағанын айтты. Яшпал Шарма Говарикердің "Самар" (1999) фильміндегі Лакха рөліне оның сомдауынан кейін таңдалды. Ол Хан мен Говарикермен бірге жұмыс істегенін жақсы тәжірибе деп бағалады. Әмин Хажи бұрын Говарикермен бірге фильмде жұмыс істеген. Достық қарым-қатынас Говарикерді оған сценариймен келуге итерді, ол оған ұнады, содан кейін ол үнсіз барабаншы Бага рөліне сәтті аудиттен өтті. Мылқау адамдар туралы білімі және музыкалық топтан алынған көмек оған рөлін жақсырақ дайындауға көмектесті. Говарикер Әминнің Сильвестр Сталлонеге ұқсайтынына сенгендіктен, түсірілім кезінде оны Сталлоне деп атады. Адитя Лакхиа Говарикермен бірге "Кабхи хан кабхи наа" (1993) және "Пехла наша" (1993) фильмдерінде Кахра рөлін сомдады. Ол кейіпкерін жақсырақ түсіну үшін П. Саинаттың "Әркім жақсы құрғақшылықты жақсы көреді" кітабын оқыды.

Gowariker first thought of having Shah Rukh Khan, Bobby Deol, Hrithik Roshan and Abhishek Bachchan for the role of Bhuvan. After Bachchan chose to enter cinema with J. P. Dutta's Refugee (2000), Khan was approached with the idea. Several actresses had offered to act in the film, but Khan needed someone who matched the description of the character given in the script. After considering Rani Mukerji who did not have dates to accommodate the film, Sonali Bendre, Nandita Das, Shamita Shetty and Ameesha Patel were approached for the role, Gowariker selected Singh for the female lead because he was convinced that she was a good actress and dancer and resembled actress Vyjayanthimala. Singh, a newcomer, devoted all her time to the film. Since the script also demanded a British cast, Gowariker and Khan hired Danielle Roffe as one of the casting directors. After Danielle and Gowariker screen tested many, Shelley and Blackthorne were chosen for the prime roles. Overall, the film cast 15 foreign actors. Raghubir Yadav played the role of the legendary Haji Nasruddin in the teleplay Mullah Nasiruddin and has given many memorable performances such as Mungerilal Ke Haseen Sapne. Yadav was selected for the role of Bhura, a poultry farmer, based on his performance in Earth (1998). He had undergone an appendectomy operation in between the filming schedule and returned to complete some of his scenes. Rajesh Vivek, who played the fortune teller Guran, was spotted by Gowariker in the film Junoon (1978). His liking for cricket helped him in his role. Raj Zutshi friendship with Khan and association in several films brought him the role of Ismail the potter after auditions. Pradeep Rawat's association with Khan in Sarfarosh (1999) brought him the role of Deva, a Sikh ex sepoy, which was initially intended for Mukesh Rishi. Rawat claimed that it was the highest ever compensation he received in his career. Daya Shankar Pandey, who preferred the role of Kachra, was known to Khan and Gowariker through previous films (Pehla Nasha (1993), Baazi (1995) and Ghulam (1998)). Pandey credited Gowariker for his acting in the film as Goli, saying that Gowariker and he would discuss the required emotions and expressions before shooting. Yashpal Sharma was chosen by Gowariker for the role of Lakha, the woodcutter, after his portrayal in Samar (1999). He said it was a good experience working with Khan and Gowariker during the film. Amin Hajee earlier worked in a film with Gowariker. The friendly association brought Gowariker to him with the script, which he liked, and thereafter he successfully auditioned for his role of Bagha, a mute drummer. His knowledge of mute people and some assistance from a music band helped him better prepare for his role. Gowariker, who believed that Amin was like Sylvester Stallone, would refer to him as Stallone during filming. Aditya Lakhia's association with Gowariker in Kabhi Haan Kabhi Naa (1993) and Pehla Nasha (1993) brought him the role of Kachra, the untouchable. He read the book Everybody Loves a Good Drought by P. Sainath to better understand and portray his character.

Алдын ала өндіріс

Өндірістік топқа қосылған алғашқы мүшелердің бірі – суретші-қоюшы Нитин Чандракант Десай болды. 1998 жылдың соңында Говарикер онымен бірге бүкіл Үндістан бойынша кең ауқымды локация іздеуге шықты, 1998 жылдың соңында шамамен 1890 жылдарға арналған, ойдан шығарылған Шампанер қаласының орнын табу үшін. Раджастхан, Насик, Уттар-Прадешті аралап шыққаннан кейін, 1999 жылдың мамыр айында Гужарат штатының Куч ауданындағы Будж қаласына жақын орналасқан ежелгі ауылды таңдады, және фильм осы жерде негізгі бөлігі түсірілді. Сценарийде құрғақ климатты жер қажет болды: бірнеше жылдан бері жаңбыр жаумаған шаруашылық ауыл. 1890 жылдар дәуірін бейнелеу үшін, экипажға электр қуаты, байланыс және автомобильдері жоқ ауыл да қажет болды. Авади – хинди тілінің диалектісі, ол негізінен Уттар-Прадеш аймағында қолданылады. Ол сол дәуірде сөйленген тілдің сезімін беру үшін таңдалды. Дегенмен, тіл жеңілдетілген, сондықтан қазіргі көрермендер оны түсіне алады. Түсірілім кестесі қыс пен жаз айларын қамтыды, қаңтар айының басында басталып, маусымның ортасында аяқталды. Бұл көптеген адамдар үшін физикалық тұрғыдан қиын болды, температурасы .

Шығару

Әлемдік көрсетілімге шығар алдында Хан фильмді Бхудж қаласының тұрғындарына көрсету туралы берген уәдесін орындады. "Лаган" Анил Шарманың "Гаддар: Ек Прем Катха" фильмімен – Санни Деол және Амеша Пател бас рөлдерде ойнаған – прокатта бәсекелестікке түсті. Фильм коммерциялық көрсетілімнен кейін Ұлыбританияның үздік 10 фильміне енді. Бұл Қытайда жалпыұлттық көрсетімде шыққан алғашқы үнді фильмі болды және оның дубляждалған нұсқасы Италияда шықты. Француз баспасөздерінен жағымды пікірлер алғаннан кейін, "Лаган" 2002 жылдың 26 маусымында Парижде көрсетілді және 45 000-нан астам көрермен қатысқан тоғыз апта бойы көрсетілімде болды. Фильм АҚШ, Канада, Франция, Германия, Жапония, Малайзия, Гонконг, Оңтүстік Африка және Таяу Шығыста тиісті тілдердегі субтитрлермен шығарылды. Фильм халықаралық және отандық прокатта барлығы 2,5 миллион доллар жинады. 2001 жылы "Лаган" Оңтүстік Африканың Сан-Сити қаласында өткен Халықаралық Үнді кино академиясының (IIFA) кино марапаттарында әлемдік премьерасын өткізді. Локарно халықаралық кинофестивалінің ұйымдастырушылары фильмді көрсету алдында крикет ережелерін жариялады, көрермендер саундтрекке билегені туралы хабарлар тарады. Халықтың сұранысы бойынша фестивальде фильм 4 рет көрсетілді, әдетте фильмдер бір рет ғана көрсетіледі. "Лаганның" Локарнодағы жариялануынан кейін режиссер Говарикер Швейцария, Италия, Франция, Нидерланды, Солтүстік Африка, Финляндия және Германия дистрибьюторлары тарату құқықтарын сатып алуға ниеттенгендерін айтты. Бұдан басқа, фильм Санденс кинофестивалінде, Каир халықаралық кинофестивалінде, Стокгольм халықаралық кинофестивалінде, Хельсинки кинофестивалінде және Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Фильм Netflix платформасында қолжетімді.

Үй медиасы

DVD-ге екі нұсқа шықты. Біріншісі, 2 DVD жинағы ретінде, 2002 жылдың 27 мамырында шектеулі аймақтарда жарық көрді. Ол араб, ағылшын, иврит, хинди, түрік және бірнеше еуропа тілдеріндегі субтитрлерді қамтиды. Ол 16:9 Anamorphic кең экранды, Dolby Digital 5.1 Surround дыбыс жүйесін, прогрессивті 24 кадр/секундтық форматты, кең экранды және NTSC форматында қолжетімді. Сонымен қатар, он бес минуттық жойылған көріністер, актерлердің фильмографиясы және трейлерлер енгізілген. Екіншісі, театрлық көрсетілімнен кейін 6 жыл өткен соң, 3 дискілік DVD жинағы ретінде шығарылды. Бұл жинаққа «Чале Чало» деректі фильмі (Lagaan фильмінің түсірілуі туралы), саундтрек жасалуының көрінісі, жойылған көріністер, трейлерлер және басқа да коллекциялық заттар кірді, мысалы, 11 коллекциялық карточка, Буван кейіпкерінің бейнесі салынған коллекциялық Lagaan монетасы, сонымен қатар фильмнің түсірілген пленкасынан қолмен қиылған 35 мм CinemaScope пленка кесіндісі де қоса берілді. Жарық көргеннен кейін, бұл DVD Үндістандағы ең көп сатылған DVD болып, 1975 жылғы «Sholay» фильмін озып кетті. «Чале Чало – Фильм жасаудың ақылсыздығы» («Chale Chalo – The Lunacy of Film Making») фильмі «Ең үздік зерттеу/ойындар фильмі» номинациясы бойынша Ұлттық кино жүлдесін жеңіп алды. 2002 жылдың наурыз айында «Лаган рухы – Классиканың авторының ерекше тарихы» («The Spirit of Lagaan – The Extraordinary Story of the Creators of a Classic») атты кітап жарық көрді. Кітап фильмнің түсірілу процесін, идеядан бастап экранға шығуға дейінгі кезеңде түсіру тобының кездескен қиындықтары мен кедергілерін егжей-тегжейлі сипаттайды.

Кассалық жинақ

Фильм 2001 жылы дүниежүзі бойынша көрсетілді. Бұл, оны 2001 жылы «Кабхи Хуши Кабхи Гам» және «Гаддар: Эк Прем Катха» фильмдерінен кейін үшінші орынға шығарды. «Лаган» фильмінің ішкі кассалық жиынтығы жоғары болды. Оның ішкі таза табысы 34,31 крор рупийді құрады, инфляцияға қарай түзетілгенде 187 крор рупийге тең. «Лаган» фильмінің шетелдегі кассалық жиынтығы 10,84 крор рупийді құрады, оның ішінде Ұлыбританияда 600 мың фунт стерлинг, АҚШ және Канадада 910 мың АҚШ доллары, ал Парсы шығанағының араб мемлекеттерінде 180 мың АҚШ доллары болды. Бұл 1,71 крор рупийге (362,5 мың АҚШ доллары) тең. Фильмнің Қытайдағы көрсетілімдерін қоса алғанда, фильмнің жалпы дүниежүзілік кассалық жиынтығы 67,68 крор рупийді құрады. 2016 жылғы билет бағасының инфляциясы 5,5 есеге артқанда, «Таймс оф Индия» газеті былай деп жазды: «Лаган» үлкен дыбыспен орындалған А.Р. Рахман әндерінің тартымдылығын, Амир Ханның керемет актерлік шеберлігін және әдемі Грейси Сингхтың сәтті дебютін қамтиды. Сонымен қатар, көрермендерді айқай-шуға келтіретін Дәуіт пен Ғолият арасындағы әйгілі крикет матчы бар». Роджер Эберт, «Chicago Sun Times» газетінде жазған мақаласында фильмге 4 жұлдыздың 3,5-ін берді және былай деп жазды: «Лаган – бұрын-соңды көрмеген, бірақ сонымен бірге бәріміз өскен фильмдердің естелігіне ұқсайтын өте қызықты фильм. Онда анық зұлымдар мен батырлар, махаббат үшбұрышы және тіпті күнді құтқаратын комедиялық кейіпкер бар. «Лаган» – жақсы жасалған, өте қызықты эпос, ол шетел мәдениетінің дәмін сезіндіреді». «Variety» журналының журналисі Дерек Элли бұл «Болливудтың көптен күткен, этностық емес нарыққа көшуіне бастама болуы мүмкін» деп болжады. Сомни Сенгупта «The New York Times» газетінде бұл «романтика, қылышпен шайқас және ән мен бидің мүмкін емес нөмірлерімен толтырылған карнавалдық жанр» екенін жазды. «The New York Times» газетінің тағы бір киносыншысы Дейв Кехр «Лаган» фильмін «көпшілікке ұнайтын, танымал көрермендерді қуантатын және оны кәсіби шеберлікпен, шынайы талантпен көрсететін фильм» деп атады. «Los Angeles Times» газетінің жазушысы Кевин Томас фильмді «көпшілікке танымал жанрға құрметпен қарау және оны толыққанды сомдалған кейіпкерлері, терең мағынасы, күрделі стилі және көзқарасы бар өнер фильмінің деңгейіне көтеру» деп мәлімдеді. «The Guardian» газетінің Питер Брэдшоу бұл фильмді «көркем эпос, керемет махаббат тарихы және қызықты оқиғалар туралы әңгіме» деп сипаттады. «Өмірден үлкен, өте қызықты, онда спагетти-вестерн, Куросаваның сәл-пәлі және Киплингтің бір сәті бар». Би-Би-Сидің Кулжиндр Сингх «Лаган – бұл стандартты Болливудтық өнім емес, және ол Үндістанның жазғы маусымында міндетті түрде көруге тиіс фильм. Сізді күлдіріп, жылатып, бірақ күлімсіреп тастайтын фильм». «Лаган» Channel 4 телеарнасының «Өлмей тұрып көруге болатын 50 фильм» бағдарламасында 14-ші орынды иеленді және бұл тізімге енген жалғыз үнділік фильм болды. Фильм Қытайда да жақсы қабылданды, оның тақырыптары қытайлық көрермендерге әсер етті. Ол 2010 жылы «Empire» журналының «Әлемдік киноның 100 үздік фильмі» рейтингісінде 55-орынды иеленді. 2011 жылы «Trenton Independent» басылымының Джон Нюгент бұл фильмді «шедевр және Үндістанның отаршылдық тәжірибесі туралы біраз білудің ең жақсы жолы! Тарих пен керемет ойын-сауық, барлығы бір (ұзақ болса да) классикалық фильмге біріктірілген».

The film initially grossed worldwide in 2001. This made it the third highest grossing Hindi film of 2001, behind Kabhi Khushi Kabhie Gham and Gadar: Ek Prem Katha. Domestically, Lagaan grossed in India. Its domestic net income was 34.31 crore, equivalent to 187 crore when adjusted for inflation. With an overseas gross of 10.84 crore Lagaans overseas gross included £600,000 in the United Kingdom, US$910,000 in the United States and Canada, and US$180,000 in the Arab states of the Persian Gulf. equivalent to 1.71crore (US$362,500). Including the film's China collections, the film's total worldwide gross was 67.68 crore At a ticket inflation rate of 5.5 times in 2016, The Times of India wrote, "Lagaan has all the attractions of big sounding A. R. Rahman songs, excellent performances by Aamir Khan and a successful debut for pretty Gracy Singh. In addition, there is the celebrated David vs. Goliath cricket match, which has the audiences screaming and clapping." Roger Ebert, writing for the Chicago Sun Times, gave the film 3.5 out of 4 stars and wrote, "Lagaan is an enormously entertaining movie, like nothing we've ever seen before, and yet completely familiar At the same time, it's a memory of the films we all grew up on, with clearly defined villains and heroes, a love triangle, and even a comic character who saves the day. Lagaan is a well crafted, hugely entertaining epic that has the spice of a foreign culture." Derek Elley of Variety suggested that it "could be the trigger for Bollywood's long awaited crossover to non ethnic markets". Somni Sengupta of The New York Times, described it as "a carnivalesque genre packed with romance, swordplay and improbable song and dance routines". Dave Kehr, another New York Times film critic, called Lagaan "a movie that knows its business pleasing a broad, popular audience and goes about it with savvy professionalism and genuine flair." Kevin Thomas of the Los Angeles Times argued that the film is "an affectionate homage to a popular genre that raises it to the level of an art film with fully drawn characters, a serious underlying theme, and a sophisticated style and point of view." Peter Bradshaw of The Guardian described the film as "a lavish epic, a gorgeous love story, and a rollicking adventure yarn. Larger than life and outrageously enjoyable, it's got a dash of Spaghetti Western, a hint of Kurosawa, with a bracing shot of Kipling." Kuljinder Singh of the BBC stated that "Lagaan is anything but standard Bollywood fodder, and is the first must see of the Indian summer. A movie that will have you laughing and crying, but leaving with a smile." Lagaan was listed as #14 on Channel 4s "50 Films To See Before You Die" and was the only Indian film to be listed. The film was also well received in China, where its themes resonated with Chinese audiences. It was ranked #55 in Empire magazine's "The 100 Best Films of World Cinema" in 2010. In 2011, John Nugent of the Trenton Independent called the film "a masterpiece and what better way to learn a bit about India's colonial experience! History and great entertainment, all rolled into one (albeit long) classic film."

Марапаттар

Хан мен Говарикер «Оскар» сыйлығының жарнамасын жасау үшін Лос-Анджелеске барды. Хан: «Біз оны мүмкіндігінше көп адамға көрсеттік, тіпті қонақ үй қызметкерлеріне де». 2002 жылғы «Оскар» сыйлығына Үндістанның ресми түсуі туралы «The Daily Telegraph» газеті: «Үндістандағы британдықтарды аяусыз садистер мен мафиялық қарапайым қылмыскерлер ретінде бейнелейтін Болливуд фильмі Делидің «Оскар» сыйлығына ресми түсуі ретінде таңдалды» деп жазды. Фильмнің номинацияны жеңіп алатыны күтілуде. Номинациядан кейін Хан: «Фильмнің атын көріп, оның номинацияланғанын естігенім қатты қуантты» деді. Номинациядан кейін әлемнің әртүрлі елдерінен пікірлер келіп түсті. USA Today: «Болливуд пен Үндістанның «Лаган» фильміне құтты болсын!» деп жазды. BBC болса, бұл номинацияның Болливудтың үмітін арттырғанын, үнді фильмдері АҚШ-та танымал болатынын мәлімдеді. Үндістанда бұл номинация «Үндістан киноиндустриясына үлкен серпіліс» әкелетіні және «Амир Ханға «Бхарат Ратна» сыйлығы мен «Лаганға» ұлттық фильм мәртебесі» берілетіні туралы жаңалықтармен тойланды. «Лаган» босниялық «Ешкімнің жері» фильміне ұтылғанда Үндістанда көңіл көңілсіз болды. Хан: «Әрине, біз көңілімізді түсірдік. Бірақ бізді жігерлендірген нәрсе – бүкіл ел бізді қолдады» деді. Фильм режиссері Махеш Бхатт «америкалық киноиндустриясын» «ішкі шеңберлі» деп сынап, шетелдік үлгідегі сыйлықтардың тек формалдық үшін берілгенін айтты. Фильм Үндістандағы кино марапаттарында көптеген жүлделерді жеңіп алды, оның ішінде сегіз Ұлттық кино сыйлығы, сегіз Filmfare сыйлығы, сегіз Screen сыйлығы және 10 IIFA сыйлығы. Бұл ірі жүлделерден басқа, фильм басқа да ұлттық және халықаралық марапаттарда да жеңіске жетті.