Кіріспе

12 ғасырдағы Сицилия королевасы Жанна Англиялық (1165 жылдың қазаны – 1199 жылдың 4 қыркүйегі) – Сицилия королевасы және Тулуза графының әйелі. Ол Англия королі Генрих II және Аквитания герцогинясы Элеонораның жетінші баласы еді. Ол дүниеге келген сәттен бастап саяси мақсаттағы және патшалық үйленуге арналған болатын. Ол Сицилияның Вильгельм II-іне, содан кейін Тулуза графы Реймонд VI-ға үйленді, бұл ортағасырлық Еуропаның саяси аренасындағы екі өте маңызды және күшті тұлғалар еді.

Ерте өмір

Жоан 1165 жылы қазанда Анжудағы Анже сарайында Англия королі Генрих II және оның әйелі, Аквитанияның Элеонорасының жетінші баласы ретінде дүниеге келді. Ол өмірінің жастық шағын анасының Винчестер мен Пуатьедегі сарайларында өткізді. Жас Анжу ханшайымы ретінде Жоанның алғашқы білімі династиялық некеге дайындауға бағытталған пәндерден құралды. Ол тігін-тоқуды, ән салуды, музыкалық аспаптарда ойнауды және атқа мініуді үйренген болуы мүмкін – соңғысы оған өте ұнаған, себебі ол өсиетінің ішінде атын атап кеткен.

Сицилияның патшайымы

1176 жылы Сицилияның Вильгельм II Жоаннаның қолын сұрау үшін ағылшын сарайына елшілер жіберді. 20 мамырда оның күйеуге шығуы расталды, ал Жоанның әкесі сапар мен тойдың шығындарын төлеу үшін ақша жинауға мәжбүр болды. Ол бұл үшін ағылшын халқына салық салды. Жоаннан тікелей мұрагер қалмады. 1181 немесе 1182 жылы Богемонд есімді ұлы болғаны туралы әңгімелер тарады, бірақ ол туған кезде немесе одан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Соңында Танкред шарттарға келісіп, Жоанның қалың малын жіберді. 1191 жылдың наурыз айында Элеонора Аквитаниялық Ричардтың келіні, Наварралық Беренгариямен бірге Мессинаға келді. Элеонора Англияға қайтып, Беренгарияны Жоанның қамқорлығына қалдырды. Ричард тойды кейінге шегеріп, қарындасы мен келінін кемеге мінгізіп, теңізге шықты. Екі күннен кейін флот қатты дауылға тап болды, бірнеше кемелер қирады, ал Жоан мен Беренгарияның кемесі жолынан жаңылды. Ричард Критке аман-есен жетті, бірақ олар Кипр жағалауларында қамауға түсті. Кипрдің өзін-өзі билеушісі деп жариялаған Исаак Комнен оларды тұтқынға алуға дайындалып жатқанда, Ричардтың флоты күтпеген жерден пайда болды. Принцессалар құтқарылды, бірақ деспот Ричардтың қазынасымен қашып кетті. Ричард Исаакты қуды, тұтқынға алды, түрмеге тастады, 1191 жылдың 12 мамырында Кипрдің Лимасолында Беренгарияға үйленді, содан кейін Жоан мен Беренгарияны Акраға жіберді. Жоан Ричардтың сүйікті қарындасы болды, бірақ ол оны саяси мақсаттары үшін пайдаланудан тартынбады. Ол тіпті оны Саладиннің бауыры Әл-Адилге үйлендіруді және оларды Иерусалимнің бірлескен билеушілері етуді ұсынды. Әл-Адил мен Саладин екеуі де бұл ұсынысқа келіссе де, жоғары дәрежелі дін қызметкерлері бұл одаққа қарсылық көрсетіп, Ричардты христиан шіркеуінен шығарып тастаумен қорқытқандықтан жоспар сәтсіз аяқталды. Франция королі Филипп II де оған үйленуге қызығушылық танытты, бірақ бұл жоспар да сәтсіз аяқталды (мүмкін, туыстық байланыс себепті, өйткені Филипптің әкесі Людовик VII бұрын оның анасына үйленген еді).

Тулуза графесі

1196 жылы қазанда Жанна Руанда Реймонд VI, Тулуза графына төртінші әйелі ретінде үйленді, оның қалыңдығы ретінде Кверси мен Аген аймақтары берілді. Ол оның мұрагері Реймонд VII Тулузалықтың (1197 жылы туған) және Бернард II де ла Турдың, Ла Тур иесінің әйелі болған Жаннаның (1198 жылы туған) анасы болды. Реймонд VI, Тулуза графына (оны дінге қарсы деп санайтын) ұнамайтын кейбір тарихшылар, оның Жаннамен некесі тез бақытсыз болғанын, ал ол 1199 жылы ағасы Ришардтың өлімі туралы естігенде оның иеліктеріне қашып баруға тырысқанын айтады. Алайда "Гийом де Пуйлоренс шежіресі" Жаннаның соңғы айлары туралы былай деп баяндайды: "Ол зор рухы бар қабілетті әйел болды, және босанғаннан кейін күйеуіне көптеген салтанатты тұлғалар мен рыцарьлардың келтірген зиянын тоқтатуға бел буды. Сондықтан ол Сент-Феликс иелеріне қарсы қару алып, оларға тиесілі Кассес деп аталатын бекініске шабуыл жасады. Бірақ оның күш-жігері бекер болды, оның жанындағылардың бірі сенімсіздікпен және жасырын түрде қоршауға алынған жауға қару-жарақ пен көмек берді. Бұл әрекеттен қатты ренжіген ол шабуылдан бас тартты, ал сатқындардың қолынан шыққан өрт лагерінен кетуіне кедергі келтірді. Осы оқиғадан қатты күйзелген ол ағасы Ришард патшаға хабарласуға асықты, бірақ ол қайтыс болғанын естіді. Ол өзі де жүкті кезінде осы қос қайғыға жеңіліп қайтыс болды."

Өлім және жерлеу

Жанна үйленген, жүкті әйел үшін ерекше өтінішпен Фонтеврольт аббатханасына қабылдануды сұрады, бірақ бұл өтініш қабылданды. Ол босанғанда қайтыс болды және өлім төсегінде кесіп шашылған монах ретінде қабылданды. Жанна қайтыс болғаннан кейін кесаров тілімі арқылы туған ұлы Ричард деп аталып, крещение алуға үлкерді. Жанна отыз үш жаста болды. Жанна Фонтеврольт аббатханасына жерленді. Оның мүсіні бастапқыда әкесінің қабірінің басында, қолын қосқан және басын иілген, бетінен берілгендік көрінетін күйде тізе бүккен қалпында бейнеленген. Оның ұлы Реймонд оның қасына жерленді және оның мүсіні оның мүсініне қарай тізе бүгіп отырды. Екі мүсін де Франция революциясы кезінде қиратылды.