Катерина Арагонская: Англияның бірінші әйелі және патшайымы

Кіріспе

1509 жылдан 1533 жылға дейінгі Англия патшайымы Екатерина Арагондық (кейде Кетерина деп те жазады, тарихи испан тілінде: Catharina, қазіргі: Catalina; 16 желтоқсан 1485 – 7 қаңтар 1536) – 1509 жылғы 11 маусымда некеге тұрған сәттен бастап, 1533 жылғы 23 мамырда некесі жойылғанша Англия королі VIII Генрихтің бірінші әйелі болды. Испанияда туған ол, Генрихтің ағасы, Уэльс ханзадасы Артурға тұрмысқа шыққан кезде қысқа мерзімге Уэльс ханшайымы болды. Кастилияның Изабелла I және Арагонның Фердинанд II-нің қызы Екатерина үш жасында Англия тағының мұрагері Артурға келін болып берілді. Олар 1501 жылы үйленді, бірақ Артур бес айдан кейін қайтыс болды. Екатерина жылдар бойы беймәлім күйде болды, осы уақытта 1507 жылы Англияға Арагон елшісі ретінде келді, бұл Еуропа тарихындағы алғашқы әйел елші болды. Ол Генрих таққа отырғаннан кейін көп ұзамай, 1509 жылы үйленді. 1513 жылы Генрих Францияда болған кезде ол Англияның регенті қызметін атқарды. Осы уақытта ағылшындар Флодден шайқасында шотландтарды жеңіске жеткізді, осы оқиғада Екатерина батылдық пен патриотизм туралы құмарлықпен айтқан сөзімен маңызды рөл атқарды. 1526 жылға қарай Генрих Анна Болейнге ғашық болды және Екатеринамен некесінен ұлдарының тумауына наразы болды, сол кезде әйелдің таққа отыруына ешқандай заңдық негіз болмағандықтан, олардың қызы Мэри мұрагер болып қалды. Ол олардың некесін жоюға тырысты, бұл Англияның Католик шіркеуінен айырылуына әкеп соққан оқиғалар тізбегін бастады. Рим папасы VII Климент некені жоюдан бас тартқанда, Генрих Англиядағы діни мәселелердегі жоғары билікке ие болып, оған қарсы шықты. 1533 жылы олардың некесі жарамсыз деп жарияланды және Генрих Англиядағы дін қызметкерлерінің шешімімен, папаға жүгінбестен Аннаға үйленді. Екатерина Генрихті Англия шіркеуінің жоғарғы басшысы деп мойындаудан бас тартты және өзін патшаның заңды әйелі және патшайымы деп санады, бұл көптеген адамдардың қолдауын алды. Дегенмен, Генрих оны Уэльс ханшайымының жесірі ретінде ғана мойындады. Генрихтің сарайынан қуылғаннан кейін Екатерина өмірінің соңына дейін Кимболтон сарайында тұрды және 1536 жылғы қаңтарда рактан қайтыс болды. Англия халқы Екатеринаны жоғары бағалады, ал оның өлімі үлкен қайғыға ұласты. 1553 жылы оның қызы Мэри Англияның бірінші даусыз патшайымы болды. Екатерина 1523 жылы патшайымға арналған Хуан Луис Вивестің «Христиан әйелінің тәрбиесі» атты кітабын жаздыруға тапсырыс берді, ол кітап сол кезде даулы болды. Екатеринаның адамдарға тигізген әсері соншалық, тіпті оның қарсыласы Томас Кромвелл оның туралы: «Егер оның жынысы болмаса, ол тарихтың барлық батырларына қарсы тұра алатын еді» деді. Ол «Зұлым мамыр күні» көтерілісіне қатысқан көтерілісшілердің өмірін сақтап қалу үшін, олардың отбасыларын еске алып, сәтті өтініш жасады, сондай-ақ кедейлерге көмек көрсету үшін ауқымды бағдарламаны бастап, көптеген адамдардың құрметіне ие болды. Екатерина Ренессанс гуманизмінің қолдаушысы және Ротердамдық Эразм мен Томас Мордың досы болды.

Queen of England from 1509 to 1533

Catherine of Aragon (also spelt as Katherine,
historical Spanish: Catharina, now: Catalina; 16 December 1485 – 7 January 1536) was Queen of England as the first wife of King Henry VIII from their marriage on 11 June 1509 until its annulment on 23 May 1533. Born in Spain, she was Princess of Wales while married to Henry's elder brother, Arthur, Prince of Wales, for a short period before his death. The daughter of Isabella I of Castile and Ferdinand II of Aragon, Catherine was three years old when she was betrothed to Arthur, heir apparent to the English throne. They married in 1501, but Arthur died five months later. Catherine spent years in limbo, and during this time, she held the position of ambassador of the Aragonese crown to England in 1507, the first known female ambassador in European history. She married Henry shortly after his accession in 1509. For six months in 1513, she served as regent of England while Henry was in France. During that time the English defeated a Scottish invasion at the Battle of Flodden, an event in which Catherine played an important part with an emotional speech about courage and patriotism. By 1526, Henry was infatuated with Anne Boleyn and dissatisfied that his marriage to Catherine had produced no surviving sons, leaving their daughter Mary as heir presumptive at a time when there was no established precedent for a woman on the throne. He sought to have their marriage annulled, setting in motion a chain of events that led to England's schism with the Catholic Church. When Pope Clement VII refused to annul the marriage, Henry defied him by assuming supremacy over religious matters in England. In 1533, their marriage was consequently declared invalid and Henry married Anne on the judgement of clergy in England, without reference to the pope. Catherine refused to accept Henry as supreme head of the Church in England and considered herself the king's rightful wife and queen, attracting much popular sympathy. Despite this, Henry acknowledged her only as dowager princess of Wales. After being banished from court by Henry, Catherine lived out the remainder of her life at Kimbolton Castle, dying there in January 1536 of cancer. The English people held Catherine in high esteem, and her death set off tremendous mourning. Her daughter Mary would become the first undisputed English queen regnant in 1553. Catherine commissioned The Education of a Christian Woman by Juan Luis Vives, who dedicated the book, controversial at the time, to the Queen in 1523. Such was Catherine's impression on people that even her adversary Thomas Cromwell said of her, "If not for her sex, she could have defied all the heroes of History." She successfully appealed for the lives of the rebels involved in the Evil May Day, for the sake of their families, and also won widespread admiration by starting an extensive programme for the relief of the poor. Catherine was a patron of Renaissance humanism and a friend of the great scholars Erasmus of Rotterdam and Thomas More.

Ерте өмір

Екатерина 1485 жылдың 16 желтоқсанының таңертеңінде Мадрид маңындағы Архиепископ сарайы Алькала-де-Энарес қаласында дүниеге келді. Ол Арагон королі Фердинанд II және Кастилия королевасы Изабелла I-нің ең кіші, тірі қалған баласы болды. Екатерина бойы шағын, ұзын қызыл шашы, кең көк көзі, дөңгелек беті және ақшыл терісі бар еді. Ол анасының тарапынан Ланкастер әулетінен, ағылшын патшалық әулетінен тегін алып келді; оның арғы әжесі Ланкастердің Екатеринасы, оның құрметіне аталған, және арғы арғы әжесі Ланкастердің Филиппасы Джон Гонттың қыздары және Англияның Эдуард III-нің немерелері болды. Осылайша, ол күйеуінің әкесі Англияның Генрих VII-нің үшінші туысы, ал күйеуінің анасы Йорк әулетінен шыққан Елизаветаның төртінші туысы болды. Екатеринаны діни қызметкер Алессандро Джеральдини тәрбиеледі. Ол арифметика, канондық және азаматтық құқық, классикалық әдебиет, шежіре және геральдика, тарих, философия, дін және теологияны оқыды. Ол берік діни тәрбие алды және кейінірек өмірінде маңызды рөл атқарған Рим-католик дінін дамытты. Ол испан және латын тілдерінде сөйлеуге, оқуға және жазуға үйренді, сондай-ақ француз және грек тілдерін білді. Эразм кейін Екатеринаның "бала кезінен бері оқыған жақсы әдебиетті ұнатқанын" айтты. Оған тамақ дайындау, кесте тігу, жіп иру, тігін, тоқу сияқты шаруашылық дағдылары үйретілді, сонымен қатар музыка, би, сурет салу және жақсы мінез-құлық пен сарай әдептеріне қатысты білім берілді. Әкесінен мұраға алған ағылшын тегінің арқасында Екатерина ерте жасынан бастап Англия тағының мұрагері, Уэльс ханзадасы Артурға лайықты әйел деп есептелді. Теориялық тұрғыдан алғанда, анасы арқылы Екатеринаның Англия тағына Генрих VII-нің өзінен де заңды талабы күшті болды, себебі ол Ланкастердің 1-ші герцогы Джон Гонттың алғашқы екі әйелі – Ланкастердің Бланшасы және Кастилияның Констансасы арқылы шыққан еді. Алайда Генрих VII Гонттың үшінші әйелі Кэтрин Суинфордтың ұлы болды, оның балалары заңсыз туған және Констанция қайтыс болғаннан кейін ғана және Джон Кэтринге үйленгеннен кейін заңды деп танылды. Джон мен Кэтриннің балалары заңды болғанымен, Англия тағына мұрагерлік құқығынан айырылды, бұл кейінгі ұрпақтарда ескерілмеді. Генрихтің Англия тағына отыруға құқысы жоқ заңсыз балаларынан шыққандығына байланысты Тюдор монархиясын барлық еуропалық мемлекеттер мойындамады. Сол кезде Католик монархтарының билігіне байланысты Трастамара әулеті Еуропадағы ең беделді әулет болып саналды, сондықтан Екатерина мен Артурдың одағы Тюдор әулетін еуропалық корольдіктердің алдында бекітті және Екатерина Арагонның тегі арқылы Англия тағына Тюдорлардың талабын күшейтті. Бұл олардың ұлдарына таққа талассыз құқық беруі мүмкін еді. Екеуі 1499 жылдың 19 мамырында өкілеттік арқылы үйленді және Артур он бес жасқа толғанға дейін латын тілінде хат алмасты, содан кейін олардың некелік өмірді бастауға жеткілікті екені шешілді. Екатеринаны Англияға келесі елшілер сүйемелдеді: Диего Фернандес де Кордоба и Мендоса, 3-ші Кабра графы; Алонсо де Фонсека, Сантьяго-де-Компостела архиепискобы; және Антонио де Рохас Манрике, Майорка епискобы. Ол өзімен бірге африкалық қызметшілер тобын, соның ішінде кернейші Джон Бланкты алып келді. Олар сол кезде Лондонға келген алғашқы африкалықтар болып саналды және сәнді қызметшілер ретінде қарастырылды. Олар ханшайым және оның отбасының күші туралы жақсы әсер қалдырды. Оның испандық серіктерін, соның ішінде Франсиско Фелипеді, оның дуэнасы Эльвира Мануэль қадағалады. Бастапқыда Екатеринаның кемесі Грейвсендке жетеді деп күтілген. 1501 жылдың қазан айында оның келгенін күтіп алу үшін бірнеше ағылшын әйелдері дайындалды. Олар Екатеринаны Темза өзені арқылы Лондон мұнарасына дейін алып жүруге тиіс болды.

Catherine was born at the Archbishop's Palace of Alcalá de Henares near Madrid, in the early hours of 16 December 1485. She was the youngest surviving child of King Ferdinand II of Aragon and Queen Isabella I of Castile. Catherine was quite short in stature with long red hair, wide blue eyes, a round face, and a fair complexion. She was descended, on her maternal side, from the House of Lancaster, an English royal house; her great grandmother Catherine of Lancaster, after whom she was named, and her great great grandmother Philippa of Lancaster were both daughters of John of Gaunt and granddaughters of Edward III of England. Consequently, she was third cousin of her father in law, Henry VII of England, and fourth cousin of her mother in law Elizabeth of York. Catherine was educated by a tutor, Alessandro Geraldini, who was a clerk in Holy Orders. She studied arithmetic, canon and civil law, classical literature, genealogy and heraldry, history, philosophy, religion, and theology. She had a strong religious upbringing and developed her Roman Catholic faith that would play a major role in later life. She learned to speak, read and write in Castilian Spanish and Latin, and spoke French and Greek. Erasmus later said that Catherine "loved good literature which she had studied with success since childhood". She had been given lessons in domestic skills, such as cooking, embroidery, lace making, needlepoint, sewing, spinning, and weaving and was also taught music, dancing, drawing, as well as being carefully educated in good manners and court etiquette. At an early age, Catherine was considered a suitable wife for Arthur, Prince of Wales, heir apparent to the English throne, due to the English ancestry she inherited from her mother. Theoretically, by means of her mother, Catherine had a stronger legitimate claim to the English throne than King Henry VII himself through the first two wives of John of Gaunt, 1st Duke of Lancaster: Blanche of Lancaster and Constance of Castile. In contrast, Henry VII was the descendant of Gaunt's third marriage to Katherine Swynford, whose children were born out of wedlock and only legitimised after the death of Constance and the marriage of John to Katherine. The children of John and Katherine, while legitimised, were barred from inheriting the English throne, a stricture that was ignored in later generations. Because of Henry's descent through illegitimate children barred from succession to the English throne, the Tudor monarchy was not accepted by all European kingdoms. At the time, the House of Trastámara was the most prestigious in Europe, due to the rule of the Catholic Monarchs, so the alliance of Catherine and Arthur validated the House of Tudor in the eyes of European royalty and strengthened the Tudor claim to the English throne via Catherine of Aragon's ancestry. It would have given a male heir an indisputable claim to the throne. The two were married by proxy on 19 May 1499 and corresponded in Latin until Arthur turned fifteen, when it was decided that they were old enough to begin their conjugal life. Catherine was accompanied to England by the following ambassadors: Diego Fernández de Córdoba y Mendoza, 3rd Count of Cabra; Alonso de Fonseca, Archbishop of Santiago de Compostela; and Antonio de Rojas Manrique, Bishop of Mallorca. She brought a group of her African attendants with her, including one identified as the trumpeter John Blanke. They are the first Africans recorded to have arrived in London at the time, and were considered luxury servants. They caused a great impression about the princess and the power of her family. Her Spanish retinue, including Francisco Felipe, was supervised by her duenna, Elvira Manuel. At first it was thought Catherine's ship would arrive at Gravesend. A number of English gentlewomen were appointed to be ready to welcome her on arrival in October 1501. They were to escort Catherine in a flotilla of barges on the Thames to the Tower of London.

Артурдың әйелі және жесірі ретінде

15 жастағы Кэтрин 1501 жылғы 17 тамызда А-Коруньядан аттанып, 4 қарашада Хэмпширдегі Догмерсфилдте Артурмен кездесті. Олардың бірінші кездесудегі әсерлері туралы көп мәлімет жоқ, бірақ Артур әке-шешесіне "шынжырлы және сүйікті күйеуі" болатынын жазды және "сүйкімді келінінің жүзін көруге" қатты қуанғанын жеткізді. Олар латын тілінде хат алмасып жүрді, бірақ латынның әртүрліше айтылуын үйренгендіктен, бір-бірінің сөйлеген сөздерін түсіне алмады. Он күннен кейін, 1501 жылғы 14 қарашада, екеуі 15 жастағы Санкт-Пол соборында үйленді. 200 000 дукат көлемінде қалыңдыққа келісім жасалды, оның жартысы некеден кейін көп ұзамай төленді. Кэтрин және оның испандық қызметшілері келгенде де, үйлену тойында да испандық киім кигендері байқалды. Үйленгеннен кейін Артур Уэльс және Марш кеңесіне төрағалық ету үшін, Уэльс принці ретіндегі міндеті бойынша Уэльс шекарасындағы Лудлоу қамалына жіберілді, ал оның келіні онымен бірге жолға шықты. Бірнеше айдан кейін екеуі де ауырып қалды, мүмкін, сол аймақты шарпыған терлеу ауруына шалдыққан болуы мүмкін. Артур 1502 жылғы 2 сәуірде қайтыс болды; 16 жасар Кэтрин жесір қалды. Осы кезде Генрих VII оның 200 000 дукаттық қалыңдығын, оның жартысы әлі алынбаған, әкесіне қайтару міндетінен қашуға тырысты, егер ол үйіне оралса, неке шартында талап етілгендей. 1503 жылғы ақпанда королева Елизаветаның қайтысынан кейін король Генрих VII бастапқыда Кэтринге өзі үйленуді ойлады, бірақ оның әкесінің қарсылығы және олардың балаларының заңдылығына қатысты сұрақтар бұл идеяны тоқтатты. Мәселені шешу үшін Кэтрин Генрих VII-нің екінші ұлы, өзінен бес жас кіші Йорк герцогы Генрихке үйленуіне келісім жасалды. Алайда, Кэтриннің анасының қайтысы оның неке нарығындағы "құндылығын" төмендетті. Кастилия Арагоннан әлдеқайда үлкен мемлекет болды және оны Кэтриннің үлкен әпкесі Хоанна мұра етті. Неке Генрих жетілгенше кешіктірілгендей көрінді, бірақ Фердинанд II Кэтриннің қалыңдығының қалған бөлігін төлеуді осылай кешіктірді, сондықтан неке болатынына күмән туды. Ол Лондонның Дурхам үйінде дерлік тұтқын ретінде өмір сүрді. Оның әкесіне өзіне жасалған қатысулар туралы шағымданып жазған хаттарының бірнешеуі сақталған. Осы хаттардың бірінде ол оған: "Мен не нәрсені дұрыс деп ойлаймын, соны таңдаймын және ештеңе айтпаймын. Мен көрінетіндей қарапайым емеспін", - дейді. Оның ақшасы жетіспеді және өзін-өзі және қызметшілерін асырау үшін күресті. 1507 жылы ол Англиядағы испан елшісі, еуропалық тарихтағы алғашқы әйел елші болды. Генрих VII және оның кеңесшілері оны оңай басқаруға болатынын күткен, бірақ Кэтрин олардың қателігін дәлелдеді. Артурдың інісіне үйлену үшін Папаның рұқсаты қажет болды, өйткені канондық құқып ер адамның ағасының жесіріне үйленуіне тыйым салады (Лев. 18:16). Кэтрин Артурмен некесі ешқашан толыққан жоқ екенін куәландырды, өйткені канондық құқып бойынша, егер неке толыққан жоқ болса, оны ажыратуға болады.

Then 15 year old Catherine departed from A Coruña on 17 August 1501 and met Arthur on 4 November at Dogmersfield in Hampshire. Little is known about their first impressions of each other, but Arthur did write to his parents in law that he would be "a true and loving husband" and told his parents that he was immensely happy to "behold the face of his lovely bride". The couple had corresponded in Latin, but found that they could not understand each other's spoken conversation, because they had learned different Latin pronunciations. Ten days later, on 14 November 1501, they were married at Old St. Paul's Cathedral, both 15 years old. A dowry of 200,000 ducats had been agreed, and half was paid shortly after the marriage. It was noted that Catherine and her Spanish ladies in waiting were dressed in Spanish style at her arrival and at the wedding. Once married, Arthur was sent to Ludlow Castle on the borders of Wales to preside over the Council of Wales and the Marches, as was his duty as Prince of Wales, and his bride accompanied him. A few months later, they both became ill, possibly with the sweating sickness, which was sweeping the area. Arthur died on 2 April 1502; 16 year old Catherine recovered to find herself a widow. At this point, Henry VII faced the challenge of avoiding the obligation to return her 200,000 ducat dowry, half of which he had not yet received, to her father, as required by her marriage contract should she return home. Following the death of Queen Elizabeth in February 1503, King Henry VII initially considered marrying Catherine himself, but the opposition of her father and potential questions over the legitimacy of the couple's issue ended the idea. To settle the matter, it was agreed that Catherine would marry Henry VII's second son, Henry, Duke of York, who was five years younger than she was. The death of Catherine's mother, however, meant that her "value" in the marriage market decreased. Castile was a much larger kingdom than Aragon, and it was inherited by Catherine's elder sister, Joanna. Ostensibly, the marriage was delayed until Henry was old enough, but Ferdinand II procrastinated so much over payment of the remainder of Catherine's dowry that it became doubtful that the marriage would take place. She lived as a virtual prisoner at Durham House in London. Some of the letters she wrote to her father complaining of her treatment have survived. In one of these letters she tells him that "I choose what I believe, and say nothing. For I am not as simple as I may seem." She had little money and struggled to cope, as she had to support her ladies in waiting as well as herself. In 1507 she served as the Spanish ambassador to England, the first female ambassador in European history. While Henry VII and his counsellors expected her to be easily manipulated, Catherine went on to prove them wrong. Marriage to Arthur's brother depended on the Pope granting a dispensation because canon law forbade a man to marry his brother's widow (Lev. 18:16). Catherine testified that her marriage to Arthur was never consummated as, also according to canon law, a marriage was dissoluble unless consummated.

Үйлену тойы

Екатеринаның екінші некесі 1509 жылғы 11 маусымда, принц Артурдың қайтысынан жеті жыл өткен соң болды. Ол, таққа енді ғана отырған Генрих VIII-ге Гринвич сарайының сыртындағы Observant Friars шіркеуінде шағын тойда тұрмысқа шықты. Оның жасы 23-ке толыпты.

Таққа отырғызу

1509 жылғы 23 маусымда Вестминстер аббатханасына салтанатты түрде коронация процессиясы қарсы алынды, оны үлкен және қуанышты халық күтіп тұрды. Дәстүр бойынша, ханшайым мен ханзада коронациядан бұрынғы түнді Лондон мұнарасында өткізді. 1509 жылғы 24 маусымда, жазғы күннің ортасында Генрих VIII және Екатерина Кентерберий архиепискобының қолдарынан Вестминстер аббатханасында әсем салтанатта майланып, коронацияланды. Коронациядан кейін Вестминстер залында той берілді. Коронацияның құрметіне көптеген жаңа Бат орденінің рыцарьлары тағайындалды. Одан кейінгі айда көптеген әлеуметтік іс-шаралар ағылшын халқына жаңа ханшайымды таныстырды. Ол өте жақсы әсер қалдырып, Англия халқы тарапынан жылы қабылданды.

Ықпал

11 маусым 1513 жылы Генрих Екатеринаны Англияның регенті етіп тағайындады, оған «Мемлекеттік басшы және Бас қолбасшы» деген лауазымдар берілді. Ол Францияға әскери жорыққа кеткен кезде Лонгвиль герцогы Луи д’Орлеан Теруан қаласында тұтқындалғанда, Генрих оны Екатеринаның резиденциясында ұстауға жіберді. Екатерина Вулсиге хат жазып, герцогтің Лондон мұнарасында қалуын қалатынын айтты, себебі шотландтар «қазіргідей белсенді» еді, сондай-ақ ол «Құдайдың Шотландияға қарсы бізге де корольға көрсеткендей сәттілік тілесін» деп дұға етті. Шотландиямен соғыс оның поддандыларын алаңдатты, ал ол Ричмонд сарайында «тулар, байрақтар мен белгілер жасаумен тығырықтан шыға алмады». Екатерина Глостер қаласының ішіндегі қалаларға хат жазып, әскери қызметке жарамды ер адамдардың тізімін жіберуді сұрады. Шотландтар басып кірді және 3 қыркүйекте 1513 жылы ол Томас Ловеллге орталық округтерде әскер жинауға бұйрық берді. 8 қыркүйекте Ричмондта Екатеринаға тулар табысталды, және ол сол кезде ауыр жүкті болғанына қарамастан, әскерге сөз сөйлеу үшін толық қару-жарақпен солтүстікке аттанды. Оның сөздері туралы екі апта ішінде Вальядолидтегі тарихшы Питер Мартир д’Ангиераға хабарланды. Италиялық жаңалықтарда Флодден шайқасында жеңіс туралы хабар келгенде ол Лондоннан 160 шақырым (100 миль) солтүстікте болғаны айтылса да, ол Бэкингемге жақын болды. Вобурн аббаттығынан ол Генрихке хат жіберді, сонымен бірге шайқаста қаза тапқан Шотландия королі Джеймс IV-нің қанға малған пальтосының бөлігін, оны Генрих Турне қамалында ту ретінде пайдалануы үшін жіберді. Екатеринаның діни құлшынысы жасымен бірге артты, сондай-ақ академиялық білімге деген қызығушылығы да өсті. Ол білімін кеңейтіп, қызы Мэриге тәрбие беруді жалғастырды. Әйелдер арасында білім алу сәнге айналды, бұл ішінара Екатеринаның ықпалының арқасы болды, және ол бірнеше колледждерге үлкен қаржылай көмек көрсетті. Алайда Генрих әлі де еркек мұрагердің болуын маңызды деп есептеді. Тюдор әулеті жаңа еді, және оның заңдылығы әлі де сыналып көрілуі мүмкін. Әйел (Императрица Матильда) таққа мұрагерлік алған соңғы ретте ұзақ азаматтық соғыс (1135–1154) болған. Азаматтық соғыстың салдары Розалар соғысының естеліктерінде әлі де жақсы сақталған. 1520 жылы Екатеринаның жүрегі жақын туысы, Киелі Рим императоры Карл V Англияға мемлекеттік сапармен келді, және ол Генрихті Франциямен емес, Карлмен одақ құруға шақырды. Ол кеткеннен кейін, ол Генрихке Францияға, Франциск I-ге, Алтын матаның алаңына сапармен бірге барды. Екі жыл ішінде Францияға қарсы соғыс жарияланды және император Англияға қайтадан құрметпен қабылданды, онда оны Екатеринаның қызы Мэриге үйлендіру жоспарлары жасалды.

On 11 June 1513, Henry appointed Catherine Regent in England with the titles "Governor of the Realm and Captain General", while he went to France on a military campaign. When Louis d'Orléans, Duke of Longueville, was captured at Thérouanne, Henry sent him to stay in Catherine's household. She wrote to Wolsey that she and her council would prefer the Duke to stay in the Tower of London as the Scots were "so busy as they now be" and she added her prayers for "God to sende us as good lukke against the Scotts, as the King hath ther." The war with Scotland occupied her subjects, and she was "horrible busy with making standards, banners, and badges" at Richmond Palace. Catherine wrote to towns, including Gloucester, asking them to send muster lists of men able to serve as soldiers. The Scots invaded and on 3 September 1513, she ordered Thomas Lovell to raise an army in the midland counties. Catherine was issued with banners at Richmond on 8 September, and rode north in full armour to address the troops, despite being heavily pregnant at the time. Her fine speech was reported to the historian Peter Martyr d'Anghiera in Valladolid within a fortnight. Although an Italian newsletter said she was 100 mile (161 km) north of London when news of the victory at Battle of Flodden Field reached her, she was near Buckingham. From Woburn Abbey, she sent a letter to Henry along with a piece of the bloodied coat of King James IV of Scotland, who died in the battle, for Henry to use as a banner at the siege of Tournai. Catherine's religious dedication increased as she became older, as did her interest in academics. She continued to broaden her knowledge and provide training for her daughter, Mary. Education among women became fashionable, partly because of Catherine's influence, and she donated large sums of money to several colleges. Henry, however, still considered a male heir essential. The Tudor dynasty was new, and its legitimacy might still be tested. A long civil war (1135–1154) had been fought the last time a woman (Empress Matilda) had inherited the throne. The disasters of civil war were still fresh in living memory from the Wars of the Roses. In 1520, Catherine's nephew, the Holy Roman Emperor Charles V, paid a state visit to England, and she urged Henry to enter an alliance with Charles rather than with France. Immediately after his departure, she accompanied Henry to France on the celebrated visit to Francis I, the Field of the Cloth of Gold. Within two years, war was declared against France and the Emperor was once again welcome in England, where plans were afoot to betroth him to Catherine's daughter Mary.

Жүктілік және бала

АтауыТуған күніӨлім күніБайлықтарыҚыз 31 қаңтар 1510 Жүктіліктің шамамен алты айында түсік тастады. Екатеринаға егіздер күтіп отырғаны және екіншісі тірі екені айтылды, сондықтан жоғалтуды құпия сақтап, босануға дайындалды. Бала тумады. Генрих 1 қаңтар 151122 ақпан 1511 Өлім себебі анықталмады. Ұл шамамен 17 қыркүйек 1513 Түсік тастаған, өлі туған немесе бірнеше сағат өмір сүрген. Ұл 1514 жылдың қараша-желтоқсаны Вулси 15 қарашадағы хатында Екатеринаның "жақын арада босанатынын" жазды. Желтоқсан айындағы екі хатта Екатерина баласынан айырылғаны айтылған. Мэри 18 ақпан 151617 қараша 1558 Англияның королевасы Мэри I болды. Қыз 10 қараша 1518 Өлі туды.

Патшаның ұлы ісі

1525 жылы Генрих VIII патшайым Екатеринаның күтімшісі Анна Болейнге ғашық болды; Анна Генрихтен он мен он жеті жас кіші, 1501 және 1507 жылдар аралығында туған. Генрих оны қууға кірісті; Екатерина бұл кезде бала тууға шамасы келмеді. Генрих өзінің некесіне қарғыс түскеніне сеніп, Киелі кітаптан растау іздеді, ол ер адам ағасының әйеліне үйленсе, жұбайлар баласыз болады деп түсіндірді. Тіпті Артурмен некесі толыққанды болмаған болса да (Катерина өмірінің соңына дейін Генрихтің төсегіне таза бойжеткен қыз болып келгенін айтатын), Генрихтің осы жазбадан алған түсіндірмесі олардың некесі Құдай алдында дұрыс емес екенін білдірді. Генрих пен Екатеринаның некелескен кезінде папаның Генрихтің жазбаша талаптарын жоққа шығаруға құқығы бар ма, жоқ па, бұл Генрихтің қазіргі пападан неке бұзуды талап ету науқанындағы қызу тақырыпқа айналды. Мүмкін, Генрихке бұдан бұрын неке бұзу туралы идея ұсынылған болар, және бұл оның ұл табуға деген құштарлығынан туындаған болуы мүмкін. Генрихтің әкесі таққа отырмас бұрын Англияда Англия тағына таласқан азамат соғысы болды, Генрих де осыған ұқсас белгісіздіктен қашынғысы келген шығар. Көп ұзамай Генрихтің күйеуінің күйеуін жоюға деген құштарлығының бірден-бір мақсатына айналды. Екатеринаға жасырын түрде монастырға кетуге кеңес бергенде, ол: "Құдай мені ешқашан монастырға шақырмаған. Мен патшаның нағыз және заңды әйелімін" деді. Ол өзінің жоспарлары туралы ештеңе айтпаған кардинал Томас Уолсиден тәуелсіз әрекет етіп, Киелі орынға шағымдануға үміт артты. Патшаның хатшысы Уильям Найт папа Юлий II-нің диспансерлік бұқасын жалған болжаммен алынған деген негіздемемен жою үшін сотқа беру үшін папа Клемент VII-ге жіберілді. Рим папасы сол кезде 1527 жылы мамыр айында Римді тонағаннан кейін Екатеринаның немере інісі император Карл V тұтқыны болғандықтан, Найт оған қол жеткізуде қиындыққа тап болды. Ақырында Генрихтің елшісі көп нәрсеге қол жеткізбей қайтып оралды. Генрихтің бұл маңызды мәселені Уолсидің қолына тапсырудан басқа амалы қалмады. Ол Генрихтің пайдасына шешім қабылдауға барынша тырысты. Рим папасы да, Мартин Лютер де Генрихтің көп әйел алу мүмкіндігін көтерді, бірақ көп әйел алуды жалпыға бірдей енгізу үшін емес, "Екатерина мен Мэридің патшалық қадір-қасиетін сақтау үшін". Ол тіпті Англияда шіркеу сотын шақырды, оған папаның өкілі төрағалық етті, ал Генрих пен Екатеринаның өзі қатысты. Рим папасы Англияда шешім қабылдауға рұқсат беруді ойламады, сондықтан оның легаты кері шақырылды. (Папаның Карл V-ке қаншалықты ықпал еткенін айту қиын, бірақ Генрих папаның императордың әпкесімен некелесуін бұзуы мүмкін емес екенін түсінген). Рим папасы Генрихке Римде шешім қабылданғанға дейін қайтадан үйленуге тыйым салды. Ол 1529 жылы мемлекеттік қызметтен босатылды. Сол кезде Уолси Анна Болейнді елден қууға мәжбүрлеу туралы құпия жоспар құрып, осы мақсатта папамен байланыса бастады. Бұл анықталғаннан кейін Генрих Уолсиді тұтқындауға бұйрық берді. Егер ол өлімге шалдықпай, 1530 жылы қайтыс болмағанда, ол опасыздық үшін өлім жазасына кесілген болар еді. Бір жылдан кейін Екатерина соттың қасынан шығарылып, оның бұрынғы бөлмелері Анна Болейнге берілді. Екатерина 1531 жылы Карл V-ге жазған хатында: Менің азаптарым өте үлкен, менің өмірім патшаның зұлым ниеті үшін күнделікті ойлап тапқан жоспарлармен бұзылады, патша маған өзінің кеңесіндегі кейбір адамдармен берген сюрприздер өте өлімге ұшырайды, және менің емделуім Құдай біледі, бұл он өмірді қысқартуға жеткілікті, одан да көп менің. Кентерберий архиепискобы Уильям Уорхэм қайтыс болғанда, Болейндер отбасының капелланы Томас Кранмер бос тұрған лауазымға тағайындалды. Генрих Екатеринамен некелерін бұзуға шешім қабылдағанда, Джон Фишер оның ең сенімді кеңесшісі және оның басты қолдаушыларының бірі болды. Ол әйелдің атынан легаттардың сотына келді, онда ол өз тілінің тікелейлігімен адамдарды таң қалдырды және Жақия Шомылдыру рәсімін жасаған сияқты, некедің ажырамас болуы үшін өлуге дайын екенін мәлімдеді. Генрих бұған қатты ашуланып, Фишердің сөзіне жауап ретінде легаттарға ұзақ латын тілінде хат жазды. Фишердің көшірмесі әлі күнге дейін сақталған, оның қолжазбалары шегінде оның Генрихтің ашуынан қаншалықты қорыққанын көрсетеді. Римге істі алып тастау Фишердің бұл мәселеге қатысы болды, бірақ Генрих оны ешқашан кешірмеді. Екатеринаның ісіне қолдау көрсеткендердің қатарында Томас Мор; Генрихтің өзінің қарындасы Мария Тюдор, Франция патшайымы; Мария де Салинас; Священная Рим империясының императоры Карл V; Рим папасы Павел III; және протестант реформаторлары Мартин Лютер және Уильям Тиндаль болды.

In 1525, Henry VIII became enamoured of Anne Boleyn, a lady in waiting to Queen Catherine; Anne was between ten and seventeen years younger than Henry, being born between 1501 and 1507. Henry began pursuing her; Catherine was no longer able to bear children by this time. Henry began to believe that his marriage was cursed and sought confirmation from the Bible, which he interpreted to say that if a man marries his brother's wife, the couple will be childless. Even if her marriage to Arthur had not been consummated (and Catherine would insist to her dying day that she had come to Henry's bed a virgin), Henry's interpretation of that biblical passage meant that their marriage had been wrong in the eyes of God. Whether the pope at the time of Henry and Catherine's marriage had the right to overrule Henry's claimed scriptural impediment would become a hot topic in Henry's campaign to wrest an annulment from the present Pope. It is possible that the idea of annulment had been suggested to Henry much earlier than this, and is highly probable that it was motivated by his desire for a son. Before Henry's father ascended the throne, England was beset by civil warfare over rival claims to the English crown, and Henry may have wanted to avoid a similar uncertainty over the succession. It soon became the one absorbing object of Henry's desires to secure an annulment. Catherine was defiant when it was suggested that she quietly retire to a nunnery, saying: "God never called me to a nunnery. I am the King's true and legitimate wife." He set his hopes upon an appeal to the Holy See, acting independently of Cardinal Thomas Wolsey, whom he told nothing of his plans. William Knight, the King's secretary, was sent to Pope Clement VII to sue for an annulment, on the grounds that the dispensing bull of Pope Julius II was obtained by false pretenses. As the pope was, at that time, the prisoner of Catherine's nephew Emperor Charles V following the Sack of Rome in May 1527, Knight had difficulty in obtaining access to him. In the end, Henry's envoy had to return without accomplishing much. Henry now had no choice but to put this great matter into the hands of Wolsey, who did all he could to secure a decision in Henry's favour. Both the Pope and Martin Luther raised the possibility that Henry have two wives, not to re introduce polygamy generally, but "to preserve the royal dignity of Catherine and Mary". Wolsey went so far as to convene an ecclesiastical court in England with a representative of the pope presiding, and Henry and Catherine herself in attendance. The pope had no intention of allowing a decision to be reached in England, and his legate was recalled. (How far the pope was influenced by Charles V is difficult to say, but it is clear Henry saw that the pope was unlikely to annul his marriage to the emperor's aunt.) The Pope forbade Henry to marry again before a decision was given in Rome. Wolsey had failed and was dismissed from public office in 1529. Wolsey then began a secret plot to have Anne Boleyn forced into exile and began communicating with the pope to that end. When this was discovered, Henry ordered Wolsey's arrest and, had he not been terminally ill and died in 1530, he might have been executed for treason. A year later, Catherine was banished from court, and her old rooms were given to Anne Boleyn. Catherine wrote in a letter to Charles V in 1531:

My tribulations are so great, my life so disturbed by the plans daily invented to further the King's wicked intention, the surprises which the King gives me, with certain persons of his council, are so mortal, and my treatment is what God knows, that it is enough to shorten ten lives, much more mine. When Archbishop of Canterbury William Warham died, the Boleyn family's chaplain, Thomas Cranmer, was appointed to the vacant position. When Henry decided to annul his marriage to Catherine, John Fisher became her most trusted counsellor and one of her chief supporters. He appeared in the legates' court on her behalf, where he shocked people with the directness of his language, and by declaring that, like John the Baptist, he was ready to die on behalf of the indissolubility of marriage. Henry was so enraged by this that he wrote a long Latin address to the legates in answer to Fisher's speech. Fisher's copy of this still exists, with his manuscript annotations in the margin which show how little he feared Henry's anger. The removal of the cause to Rome ended Fisher's role in the matter, but Henry never forgave him. Other people who supported Catherine's case included Thomas More; Henry's own sister Mary Tudor, Queen of France; María de Salinas; Holy Roman Emperor Charles V; Pope Paul III; and Protestant Reformers Martin Luther and William Tyndale.

Шөгеру және өлім

Франция королі Франциск I-мен Каледе кездесуден Доверге оралғаннан кейін Генрих Анна Болейнге құпия түрде үйленді. Кейбір дереккөздер Анна сол кезде жүкті болған деп болжайды (және Генрих ұлдың заңсыз тууының қаупіне ұшырағысы келмеді), бірақ басқалары Аннаның (әпкесі Мэри Болейннің патшаның сүйіктісі ретінде қабылданып, кейін шеттетілгенін көрген) Генрихпен үйленгенге дейін жақындыққа бармағанын айтады. Генрих олардың некесінің заңдылығын қорғап, Екатеринаның бұрын үйленгенін көрсетті. Егер ол Артурмен некесін толыққанды рәсімдеген болса, Генрих канондық заң бойынша қайтадан үйленуге құқылы болды. 1533 жылдың 23 мамырында Кранмер Данстебль монастырында шақырылған арнайы сотта Генрихтің Екатеринамен жасаған некесінің заңдылығын қарады. Екатерина және Артур ешқашан жақындыққа бармағанын куәлік еткеніне қарамастан, Кранмер некені заңсыз деп жариялады. Бес күннен кейін, 1533 жылдың 28 мамырында Кранмер Генрих пен Аннаның некесінің заңды екенін шешті. Өмірінің соңына дейін Екатерина өзін Генрихтің жалғыз заңды әйелі және Англияның жалғыз заңды ханымы деп есептеді, ал оның қызметшілері оған осылай қарай берді. Генрих оған күйеуінің інісінің жесірі ретінде "Уэльс принцессасы" атағынан басқа ешқандай атақ бермеді. Екатерина 1531 жылдың соңында Гертфордширдегі Мур қасабасына көшті. Содан кейін ол Хэтфилд корольдік сарайына (1532 жылдың мамырынан қыркүйегіне дейін), Энфилдтегі Эльсинг сарайына (1532 жылдың қыркүйегінен 1533 жылдың ақпанына дейін), Бедфордширдегі Амптилл қамалына (1533 жылдың ақпанынан шілдесіне дейін) және Кембриджширдегі Бакден Тауэрс сарайына (1533 жылдың шілдесінен 1534 жылдың мамырына дейін) ауыстырылды. Содан кейін ол Кембриджширдегі Кимболтон сарайына көшірілді, онда ол бір бөлмеде тұрды және тек мессаға қатысу үшін ғана шықты, қара киім киіп, үнемі ораза ұстады. Оған кейде қонақтар келіп тұрды, бірақ қызы Мэриді көруге тыйым салынды. Оларға жазбаша түрде хабарласуға да рұқсат берілмеді, бірақ оларға жасырын түрде хат жеткізілді. Генрих анасы мен қызына жақсырақ жағдайлар мен бір-бірін көруге рұқсат беруге уәде берді, егер олар Анна Болейнді жаңа патшайым деп мойындаса; екеуі де бас тартты. 1535 жылдың желтоқсан айының соңында өлімі жақындағанын сезінген Екатерина өсиетнама жасады және өзінің туысы, император Карл V-ге қызын қорғауын сұрап хат жазды. Ол Генрихке соңғы хат жазды деген де мәлімдеме бар:

Upon returning to Dover from a meeting with King Francis I of France in Calais, Henry married Anne Boleyn in a secret ceremony. Some sources speculate that Anne was already pregnant at the time (and Henry did not want to risk a son being born illegitimate) but others testify that Anne (who had seen her sister Mary Boleyn taken up as the king's mistress and summarily cast aside) refused to sleep with Henry until they were married. Henry defended the lawfulness of their union by pointing out that Catherine had previously been married. If she and Arthur had consummated their marriage, Henry by canon law had the right to remarry. On 23 May 1533, Cranmer, sitting in judgement at a special court convened at Dunstable Priory to rule on the validity of Henry's marriage to Catherine, declared the marriage unlawful, even though Catherine had testified that she and Arthur had never had physical relations. Five days later, on 28 May 1533, Cranmer ruled that Henry and Anne's marriage was valid. Until the end of her life, Catherine would refer to herself as Henry's only lawful wedded wife and England's only rightful queen, and her servants continued to address her as such. Henry refused her the right to any title but "Dowager Princess of Wales" in recognition of her position as his brother's widow. Catherine went to live at The More Castle, Hertfordshire, late in 1531. After that, she was successively moved to the Royal Palace of Hatfield, Hertfordshire (May to September 1532), Elsyng Palace, Enfield (September 1532 to February 1533), Ampthill Castle, Bedfordshire (February to July 1533) and Buckden Towers, Cambridgeshire (July 1533 to May 1534). She was then finally transferred to Kimbolton Castle, Cambridgeshire where she confined herself to one room, which she left only to attend Mass, dressed only in the hair shirt of the Order of St. Francis, and fasted continuously. While she was permitted to receive occasional visitors, she was forbidden to see her daughter Mary. They were also forbidden to communicate in writing, but sympathisers discreetly conveyed letters between the two. Henry offered both mother and daughter better quarters and permission to see each other if they would acknowledge Anne Boleyn as the new queen; both refused. In late December 1535, sensing her death was near, Catherine made her will, and wrote to her nephew, the Emperor Charles V, asking him to protect her daughter. It has been claimed that she then penned one final letter to Henry:

Хаттың шынайылығы күмәнді, бірақ оның мазмұнындағы Екатеринаның көзқарасы, әртүрлі дереккөздерде сәл өзгеше айтылған, өзгермеді. Екатерина 1536 жылдың 7 қаңтарында Кимболтон сарайында қайтыс болды. Келесі күні патшаға оның қайтысы туралы хабар жетті. Сол кезде оны Григорий ди Казале улаған деген әңгіме тарады. Хроник Эдвард Холлдың айтуынша, Анна Болейн қайғыға байланысты сары киім киген, бұл әртүрлі жолдармен түсіндірілді; Полидор Вергиль мұны Анна қайғырмағанын білдіреді деп түсіндірді. Шапуис патшаның сары киім киіп, жаңалықты тойлап, қызы Елизаветаны сарайдағыларға көрсеткенін хабарлады. Көптеген адамдар мұны жағымсыз және әдепсіз деп санайды. Тағы бір теория бойынша, сары түс Екатеринаға деген құрметтің белгісі болған, өйткені сары испандықтардың аза тұту түсі деп есептелген. Күнінің соңында Генрих пен Аннаның жеке-жеке қайғырып жылағаны туралы хабарлар тарады. Екатеринаның жерлеу рәсімінде Анна Болейн ер баласын тастады. Кейін Екатеринаны Анна немесе Генрих, немесе екеуі де улаған деген әңгіме тарады. Бұл әңгімелер оның бальзамдалуы кезінде жүрегінде уланудан пайда болған қара өсімдік табылғаннан кейін тарады. Қазіргі медицина мамандары оның жүрегінің түсінің өзгеруіне улану емес, қатерлі ісік себеп болғанын айтады, бұл сол кезде белгілі болмаған. Екатерина Питерборо соборында, Уэльс принцессасы ретінде тиіс болатын рәсіммен жерленді, патшайым ретінде емес. Генрих жерлеуге қатыспады және Мэриге қатысуға тыйым салды.

Сенім

Екатерина Франциск орденінің үшінші дәрежесінің мүшесі болды және ол діни міндеттерін өте мұқият орындады, патшайымдық қызметін жеке құдайға деген сенімімен үйлестірді. Ажырасудан кейін ол: «Мен бүкіл әлемнің патшайымы болғаннан гөрі, кедей сұранышшының әйелі болып, жұмақтың бар екеніне сенгенімді қалаймын, өзімнің келісімім арқасында оған күмәнданудан гөрі», – деген сөздері айтылды. Әулиелер мен қасиетті реликвияларды әдетте тойлау оның жеке құлшылығының маңызды бөлігі болған жоқ. Шіркеудегі бұрыс амалдарға қатысты күмәндары 1517 жылы Виттенбергте Мартин Лютердің жемқорлық туралы жариялаған айыптамаларын қолдауға жеткен жоқ, бұл жақын арада протестанттық реформацияның басталуына алып келді. 1523 жылы Альфонсо де Вилла Санкта, Кіші францискан орденінің (реформа) бақылаушы тармағының білімді монахы және корольдің бұрынғы кеңесшісі Эразмның досы, патшайымға өзінің «De Liberio Arbitrio adversus Melanchthonem» кітабын сыйлады. Кітапта Лютердің қолдаушысы Филип Меланктон жамандалды. Ол оның рухани кеңесшісі ретінде Лютердің пікірлерін жоққа шығарғаны үшін патшайымды «Иман қорғаушысы» атағына ұсынды.

Сыртқы келбеті

Жас кезінде Екатерина "дүниедегі ең әдемі жаратылыс" деп сипатталған, және ең әдемі қыздың ие болуы керек барлық қасиеттері оған толық болған. Томас Мор мен Лорд Герберт оның өмірінің кейінгі жылдарында оның келбеті жағынан "өзінің шарықталу шегіндегі патшайыммен [Катеринамен] бәсекелесе алатын әйелдердің саны аз болды" деп айтқан.

Мұра, естелік және тарихнама

Хуан Луис Вивестің «Христиан әйелінің білімі» атты, әйелдерге білім алу құқығы бар екенін мәлімдеген, даулы кітабы оған арналып, тапсырыспен жазылды. Екатеринаның адамдарға тигізген әсері соншалық болды, тіпті оның жауы Томас Кромвелл оның туралы: «Егер оның жынысы болмаса, ол тарихтың барлық батырларына қарсы тұра алатын еді» деген. Ол «Зұлым мамыр күні» көтерілісіне қатысқан көтерілісшілердің өмірін сақтап қалу үшін олардың отбасыларын қорғады. Сонымен қатар, Екатерина кедейлерге көмек көрсету үшін ауқымды бағдарламаны бастағандықтан, көпке танылып, құрметке ие болды. Ол Ренессанс гуманизмінің демеушісі және Роттердамдық Эразм мен Сент-Томас Мордың досы болды. Кейбіреулер оны шейіт санады. Оның қызы, Англия королі Мэри I билік құрған кезде, Генрих VIII-ге үйленгені «жарамды және дұрыс» деп жарияланды. Мэри патшайым Екатеринаның бірнеше портретін тапсырыс берді, және бұл оның соңғы суреті болған жоқ. Оның қайтысынан кейін көптеген портреттері салынды, әсіресе Легатиндік сотта сөйлеген сөзінің суреттері, бұл сәт Шекспирдің Генрих VIII туралы пьесасында дәл бейнеленген. Оның Питерборо соборындағы мазары бар, ол гүлдермен немесе гранат алмаларымен (оның геральдикалық символы) әрқашан безендіріледі. Онда «Англия патшайымы Катерина» деген жазу бар. 20 ғасырда Георг V-нің әйелі Мэри Тектің бұйрығымен мазары жаңартылды, қазір онда Екатеринаны Англия патшайымы ретінде көрсететін тулар ілінген. Жыл сайын Питерборо соборында оның есіне арналған қызмет өткізіледі. Соборда процессиялар, дұғалар және түрлі шаралар ұйымдастырылады, соның ішінде Екатеринаның мазарына шамдар, гранат, гүлдер және басқа да сыйлықтар қойылатын процессиялар да бар. Оның қайтысының 470 жылдығын тойлау кезінде Ұлыбританиядағы Испания елшісі қатысты. 2010 жылғы қызметте Джейн Лапотер Легатиндік сот алдындағы Арагондық Екатеринаның сөзін оқыды. Оның туған жері Алькала-де-Энарес қаласында кітап пен гүл ұстаған жас кезіндегі мүсіні орнатылған. Екатерина бүгінгі күнге дейін танымал өмірбаянының нысаны болып табылады. Америкалық тарихшы Гаррет Маттингли 1942 жылы «Арагондық Катерина» атты танымал өмірбаянын жазды. 1966 жылы Екатерина және оның көптеген қолдаушылары сарайда баяндалған «Катерина Арагондық және оның достары» атты өмірбаянында жарық көрді. 1967 жылы Мэри М. Люк Тюдор трилогиясының алғашқы кітабын – «Катерина, патшайым» жазды, онда оның өмірі мен Англия тарихының даулы кезеңі суреттелген. Соңғы жылдары тарихшы Элисон Вейр Генрих VIII-нің алты әйелі туралы «Генрих VIII-нің алты әйелі» атты өмірбаянында кеңінен жазды (алғаш рет 1991 жылы жарық көрді). Антония Фрейзер 1992 жылы осы тақырыптағы өмірбаянында солай істеді, ал британдық тарихшы Дэвид Старки 2003 жылы «Алты әйел: Генрих VIII-нің ханышалары» атты кітабында да осылай көрсетті. Джайлз Тремлетттің «Катерина Арагондық: Генрих VIII-нің испан патшайымы» атты өмірбаяны 2010 жылы, ал Джулия Фокстың «Әпке патшайымдар: Катерина Арагондық пен Хуананың асыл, қайғылы өмірі, Кастилия патшайымы» атты екі өмірбаяны 2011 жылы жарық көрді.

The controversial book The Education of a Christian Woman by Juan Luis Vives, which claimed women have the right to an education, was dedicated to and commissioned by her. Such was Catherine's impression on people, that even her enemy, Thomas Cromwell, said of her "If not for her sex, she could have defied all the heroes of History." She successfully appealed for the lives of the rebels involved in the Evil May Day for the sake of their families. Furthermore, Catherine won widespread admiration by starting an extensive programme for the relief of the poor. She was also a patron of Renaissance humanism, and a friend of the great scholars Erasmus of Rotterdam and Saint Thomas More. Some saw her as a martyr. In the reign of her daughter Mary I of England, her marriage to Henry VIII was declared "good and valid". Her daughter Queen Mary also had several portraits commissioned of Catherine, and it would not by any means be the last time she was painted. After her death, numerous portraits were painted of her, particularly of her speech at the Legatine Trial, a moment accurately rendered in Shakespeare's play about Henry VIII. Her tomb in Peterborough Cathedral can be seen and there is hardly ever a time when it is not decorated with flowers or pomegranates, her heraldic symbol. It bears the title Katharine Queen of England. In the 20th century, George V's wife, Mary of Teck, had her grave upgraded and there are now banners there denoting Catherine as a Queen of England. Every year at Peterborough Cathedral there is a service in her memory. There are processions, prayers and various events in the Cathedral including processions to Catherine's grave in which candles, pomegranates, flowers and other offerings are placed on her grave. On the service commemorating the 470th anniversary of her death, the Spanish Ambassador to the United Kingdom attended. During the 2010 service a rendition of Catherine of Aragon's speech before the Legatine court was read by Jane Lapotaire. There is a statue of her in her birthplace of Alcalá de Henares, as a young woman holding a book and a rose. Catherine has remained a popular biographical subject to the present day. The American historian Garrett Mattingly was the author of a popular biography Katherine of Aragon in 1942. In 1966, Catherine and her many supporters at court were the subjects of Catherine of Aragon and her Friends, a biography by John E. Paul. In 1967, Mary M. Luke wrote the first book of her Tudor trilogy, Catherine the Queen which portrayed her and the tumultuous era of English history through which she lived. In recent years, the historian Alison Weir covered her life extensively in her biography The Six Wives of Henry VIII, first published in 1991. Antonia Fraser did the same in her own 1992 biography of the same title; as did the British historian David Starkey in his 2003 book Six Wives: The Queens of Henry VIII. Giles Tremlett's biography, Catherine of Aragon: The Spanish Queen of Henry VIII, came out in 2010, and Julia Fox's dual biography, Sister Queens: The Noble, Tragic Lives of Katherine of Aragon and Juana, Queen of Castile, came out in 2011.

Ескерткіштер мен мүсіндер

Екатеринаның туған жері – Алкала-де-Энарес қаласында, архиепископ сарайында, жас Екатеринаның бір қолында гүл, екінші қолында кітап ұстаған мүсіні орналасқан. Питерборо қаласы Мадрид аймағындағы Алкала-де-Энарес қаласымен қалаластық байланыс орнатқан. Осы қалаластық жоба аясында екі қаланың мектеп оқушылары бір-бірімен танысып, тіпті Алкала-де-Энарестен суретшілер Екатеринаның қабір тасын салу үшін келген. Амптилдегі көптеген жерлер Екатеринаның есімімен аталады. Сондай-ақ Амптилдегі Амптилл Ұлы саябағында оның құрметіне "Королева Екатеринаның айқасы" деп аталатын айқыш орнатылған. Ол, оның патшадан ажырасқан кезде жіберілген сарайының орнында тұр. Кимболтон мектебінің ғылым және математика блогы QKB, яки Королева Кэтрин ғимараты деп аталады.

Есімінің жазылуы

Оның шомылдыру аты "Каталина" еді, бірақ Артурға үйленгеннен кейін Англияда "Кэтерина" аты тез қабылданды.