Кіріспе

Брюссель қор биржасы (Брюссель қор биржасы; Beurs van Brussel), қысқартылған түрі BSE, 1801 жылы Наполеонның жарлығымен Бельгияның Брюссель қаласында құрылды. 2002 жылы BSE Амстердам, Лиссабон және Париж қор биржаларымен бірігіп, Euronext құрады және BSE Euronext Brussels деп аталды. BSE-дегі ең белгілі қор индексі – BEL20. Бұрынғы Брюссель қор биржасы ғимараты (; Beurspaleis), көбінесе Bourse немесе Beurs деп аталады, Анспах бульвары / Анспахлаан бойындағы Place de la Bourse / Beursplein алаңында орналасқан. Бұл аймаққа 3 және 4 бағыттарындағы "Бурсе/Бурсе" жерасты трамвай станциясы қызмет көрсетеді.

Құрылыс басталуы мен құрылысы

1801 жылы Наполеонның жарлығымен құрылған Брюссель қор биржасы бірінен соң бірін әртүрлі ғимараттарда орналасты. 1858 жылдан бастап, елдің экономикалық және өнеркәсіптік өсуімен байланысты қарқынды даму кезеңін бастан өткерген кезде, қолданыстағы ғимараттардың тығыз және санитарлық жағдайлары бизнес қауымдастығын муниципалитеттен жаңа қор биржасын салуды талап етуге итермеледі. 1867-1871 жылдар аралығында денсаулық және эстетикалық талаптармен байланысты Сенна өзенін жабудан кейін Брюссель қаласының орталығын әдемілендіруге қатысты ауқымды бағдарлама қолға алынды. Қоғамдыққа пайдалы жұмыстардың тізімінде басымдыққа ие болған бұл жоба сол кезде көптеген ұсыныстарға әкелді, оның ішінде сәулетші Леон Пьер Суйс өзен орнына бірнеше кең бульварлар салуды ұсынды және осы ұсынысының аясында, қарқынды дамып келе жатқан бизнес секторының орталығы болатын қор биржасы ғимаратын жобалады. Суйс ұсынысы бірнеше петициялармен қолдау тауып, қалалық кеңестің мақұлдауын алды. Брюссель қор биржасы (БҚБ) ғимараты 1868 жылдан 1873 жылға дейін, жаңадан салынған Анспах/Анспахлаан бульварының (бұрынғысы Бульвар Централь/Централлиан) ортасында, бұрынғы Май базарының (Botermarkt) орнында салынды, ол өзінің кезегінде 13 ғасырлық Реколет францискан монастырының қалдықтарының үстіне салынған еді. Ғимараттың ашылуына король Леопольд II, оның әйелі королева Мари Генриетта және оның інісі, Фландрия графы принц Филипп қатысқан үлкен гала-кеш өткізілді. Бұл жұмыстармен қатар, ғимараттың алдында Place de la Bourse/Beursplein деп аталатын үлкен алаң құрылды.

Жаңартулар мен өрт

Жылдар бойы қор биржасының ғимараты көптеген жөндеуден өтті. 1930-1950 жылдар аралығында пайдалы аумақты және жарық мөлшерін арттыру туралы шешім қабылданды. Осыған байланысты үшінші қабат салынды және Анри Мос/Henri Mausstraat және Беұрс көшесі/Beursstraat бойындағы орталық қабырғалар ашылды. Ғимараттың жүктемеге төзімді бөліктері де осы жөндеулерді ұстап тұру үшін темірбетонмен күшейтілді. 1990 жылдың 29 қарашасынан 30 қарашасына дейінгі түні ғимараттың бірінші қабатындағы брокерлердің кабиналарының бірінде өрт шығып, көптеген зиян келтірді. Осының салдарынан, қор биржасы қаржылық қызметін және өмір сүру мағынасын жоғалту қаупіне тап болды. Ғимарат мұқият қалпына келтірілгенімен, автоматтандыру және сатып алулар ескі нарық әдеттерінің аяқталуына әкеліп соқты. 1996 жылдың шілдесінде нарықтағы барлық операциялар тоқтатылды. Сол жылы қолма-қол ақша нарығы толығымен цифрлық форматқа көшірілді, осылайша брокерлер мен трейдерлердің күнделікті жиналуының қажеттілігі жойылды.

Біріктірулер, көшірулер және қазіргі қолданылу

1999 жылы CIK және BELFOX (Бельгия фьючерстік және опциондық биржасы) компанияларымен алғашқы бірігу болды. 2000 жылдың 22 қыркүйегінде BSE Париж биржасымен, Лиссабон қор биржасымен және Амстердам қор биржаларымен бірігіп, Euronext құрды – бұл барлық өнімдерді ортақ саудалау және клирингпен қамтамасыз ететін акциялар мен туынды құралдар үшін алғашқы жалпы еуропалық биржа, және Euronext Brussels деп аталды. Босаған кеңістік кейде Брюссель қаласының уақытша көрмелерін өткізу үшін пайдаланылды. Осы уақытта қор биржасы ғимаратын қайта мақсаттау бойынша конкурс жарияланды. 2020 жылы реконструкция жұмыстары басталды және ғимаратты бельгиялық сыра мұражайы ретінде қайта ашу жоспарланды. Robbrecht & Daem, Baneton Garrino және Popoff компанияларының жеңімпаз жобасы мұражай үшін жоғарғы екі қабатта жаңа кеңістік көзделді. Шатыр панорамалық барға айналдырылды, оның үстіне мыс жабын орнатылды. Үш жылдық жөндеуден кейін Бельгиялық сыра әлемі мұражайы 2023 жылдың қыркүйегінде ашылды.

Ғимарат

Брюссель қор биржасының бұрынғы ғимаратының арнайы атауы жоқ, бірақ ол француз тілінде Palais de la Bourse, ал голланд тілінде Beurspaleis деп аталады (немесе сәйкесінше, жай ғана "Бурсе / Бюрс"), бұл "Қор биржасы сарайы" дегенді білдіреді. Ол Анспах бульвары / Анспахлаанда орналасқан және Брюссельдегі Гранд-Плас / Гроте Маркттан кейін екінші ең маңызды алаң – Плейс де ла Бурсе / Бюрсплейннің атауын береді.

Сыртқы

Палладиандық сәулет өнерінен шабыттанған эклектикалық ғимарат нео-Ренессанс және Екінші Империя стильдерінен алынған элементтерді үйлестіреді. Онда белгілі суретшілердің, соның ішінде Жак және Жан Жозеф Жакке ағайындыларының, француз мүсіншісі Альберт Эрнест Карьер-Беллюз бен оның сол кездегі шәкірті Огюст Роденнің жасаған көптеген әшекейлер мен мүсіндері бар. Фасадтағы Гийом де Гроттың жасаған төрт аллегориялық фигуралар тобы – өнер, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және ғылымды бейнелейтін көрнекті мысалдардың бірі, сондай-ақ Роденнің де қатысқан болуы мүмкін Карьер-Беллюздің фриздері де ерекше. Бульварға қараған жағында басты кіреберістің монументалды баспалдағының екі жағында Жакеттің екі аллегориялық арыстан мүсіні орналасқан (біреуінің басы көтеріңкі, екіншісі иілген), олар екі символдық қор нарығының бағытын (танымал "бык пен аю" метафорасына ұқсас) және Бельгия мемлекетін бейнелейді. Оларды сол мүсіншінің жасаған шаммен жүрген данышпан сүйемелдейді. 1893 жылы сәулетші Жюль Бранфо ішкі кеңістікке көбірек жарық түсіру үшін бүйірлік фасадтардың ортасына үлкен аркалы люкстер орнатты.

Интерьер

Палладиандық жоспарларға сүйене отырып жасалған интерьер, төрт монументальді тірекке сүйенген, оларға коринфтік бағаналар бекітілген крест тәрізді кеңістік болып табылады. Ғимараттың ортасындағы бас зал немесе salle des pas perdus, айналында бөлмелер мен вестибюльдер орналасқан, оның үстінде бедерлі шатыры бар күмбез тұрғызылған. Rue du Midi / Zuidstraat көшесіндегі кіреберіс вестибюлінен бас залды бөліп тұратын ішкі фронтон Роден мен Антуан ван Расбурдың "Қорғау", "Сауда", "Өнер" және "Жеңіс" символдайтын төрт кариатидасын қамтиды, олардың үстінде екі путти ұстаған глобус бейнеленген. Алғашқы шамдардың тіректерін сол кездегі Брюссельдің қола компаниясы жеткізген.