Бірінші дүниежүзілік соғыстағы шабуылдаушы ұшқыштар және әскери шарларды жою

Кіріспе

Жаудың бақылау шарына қарсы күрескен әскери ұшқыштар.

Шарларды жоюмен аты шыққан әскери ұшқыштар олардың батылдығымен ерекшеленді, себебі шарлар жерде де, әуеде де күшті қорғанысқа ие, қимылсыз нысаналар болатын. Бірінші дүниежүзілік соғыста 77 ұшқыш бес немесе одан да көп шарды жойғаны үшін «шар асасы» деп есептелді.

Бақылау шаналарының маңызды рөлі

Байқау шары бірден осал да, құнды нысана болатын: шар тұрақты түрде бекітіліп, тұтанғыш сутегі газымен көтерілетін. Еуропа елдерінде гелий қорының жетіспеуі осыны қажет етті. Шардың астындағы тоқылған себетте артиллерия бақылаушысы орналасып, көбінесе сымсыз байланыс құралы, көзілдірік және/немесе алысқа түсіретін камерасы болар еді. Оның міндеті – майдан шебіндегі және одан арғы аймақтағы жағдайды бақылау, жау әскерлерінің қозғалысын немесе кез келген ерекше белсенділікті анықтау, содан кейін артиллерияны мақсатты нысаналарға бағыттап, оқ атуды жүргізу еді. Сондықтан шар бақылаушылары екі тарап үшін де маңызды нысана саналды, әсіресе жаяу әскер шабуылына дейін немесе оның барысында. Сондықтан жеке ұшқыштарға, топтарға немесе эскадрильяларға шарларды шабуылдап, жоюға немесе олардың бақылауын бұзуға жиі тапсырма берілетін. Екі жақтың ұшқыштары да сутегі газына тым жақындамай, жылдам оқ атуға мүмкіндік беретін биіктіктен шабуыл жасауға тырысты. Сонымен қатар, пулеметтен және зениттік артиллериядан сақтану үшін 1000 футтан (305 м) төмен түспеулері ескертілді. Маңыздылығын ескере отырып, шарлар көбінесе жердегі пулемет ұяларымен, зениттік артиллериямен және жоғарыдағы тұрақты истребитель патрульдерімен қоршалған. Басқа қорғаныс шараларына – басты шарды бөгеу шарларымен қоршау, шарлар маңында кабельдер тарту, бақылаушыларды пулеметтермен жабдықтау және жарылғыш заттармен толтырылған, жерден қашықтан жарқылыққа келтірілетін шарларды пайдалану кірді. Бұл шаралар шарларды шабуылға алу үшін өте қауіпті нысанаға айналдырды. Шарлар кейде шағын қарудан атып түсірілсе де, оларды қатты оқпен түсіру қиын болды, әсіресе алыс қашықтықтан және биіктіктен. Көбінесе оқтар сутегі газды зиянсыз өткізіп, тек матаға тесік салар еді. Бірақ тоқылған себетке тиген оқ бақылаушыны қаза қылуы мүмкін. Қолданылған әдістердің бірі – француз лейтенанты Ив Ле Приор өнертапқан қатты отынмен жұмыс істейтін Ле Приор ракетасы, ол алғаш рет 1916 жылдың сәуір айында қолданылды. Ракеталар екі қанатты ұшақтың қанаттарына бекітіліп, электрлік механизм арқылы болат түтіктер арқылы атылатын. Ракеталардың дәлдігі нашар болғандықтан, ұшқыштар нысанаға өте жақын ұшып келгеннен кейін ғана оқ атар еді. 1917 жылы Батыс майданында арнайы Pomeroy және Buckingham өртке қабылатын оқ-дәрілері қолжетімді болғанға дейін тұрақты табысқа қол жеткізу мүмкін болмады. Өртке қабылатын оқ-дәрілер жетілісімен 1918 жылы Ле Приор ракеталары қызметтен алынды.

An observation balloon was both a vulnerable and a valuable target: the balloon was moored in a stationary position and was lifted by flammable hydrogen gas, whose use was necessitated by the scarcity of helium reserves among European powers. The artillery observer, suspended in the wicker basket beneath, typically had a wireless transmitter, binoculars and/or a long range camera. His job was to observe actions on the front line and behind it, to spot enemy troop movements or unusual activity of any sort, and to call down artillery fire onto any worthwhile targets. Balloon observers were consequently targets of great importance to both sides, especially before any sort of infantry action or offensive, so individual pilots, flights or whole squadrons were frequently ordered to attack balloons, to destroy them or at least disrupt their observation activities. Pilots on both sides tried to attack from a height that could enable them to fire without getting too close to the hydrogen and pull away fast. They were also cautioned not to go below 1000 feet (305 m) in order to avoid machine gun and AA fire. Due to their importance, balloons were usually given heavy defenses in the form of machine gun positions on the ground, anti aircraft artillery, and standing fighter patrols stationed overhead. Other defenses included surrounding the main balloon with barrage balloons; stringing cables in the air in the vicinity of the balloons; equipping observers with machine guns; and flying balloons booby trapped with explosives that could be remotely detonated from the ground. These measures made balloons very dangerous targets to approach. Although balloons were occasionally shot down by small arms fire, generally it was difficult to shoot down a balloon with solid bullets, particularly at the distances and altitude involved. Ordinary bullets would pass relatively harmlessly through the hydrogen gas bag, merely holing the fabric. Hits on the wicker car could however kill the observer. One method employed was the solid fuel Le Prieur rocket invented by Frenchman Lt. Yves Le Prieur and first used in April 1916. Rockets were attached to each outboard strut of a biplane fighter aircraft and fired through steel tubes using an electrical trigger. The rockets' inaccuracy was such that pilots had to fly very close to their target before firing. It was not until special Pomeroy incendiary bullets and Buckingham flat nosed incendiary bullets became available on the Western Front in 1917 that any consistent degree of success was achieved. Le Prieur rockets were withdrawn from service in 1918 once incendiary bullets had become available.

Баллонды бұзатын асалар

АтыЖұрттықШабуылдауға түскен ұшақтар саныҰшақтарды жоқ қылған саныБарлығы Сілтеме Вилли Коппенс Бельгиялық 35 2 37 Леон Буржад Француз 27 1 28 Мишель Койфард Француз 24 10 34 Морис Буайо Француз 21 14 35 Фридрих Риттер фон Рёт Немец 20 8 28 Жак Эрлих Француз 18 1 19 Генрих Гонтерманн Немец 18 21 39 Эндрю Бошамп Проктор Оңтүстік Африкалық 16 38 54 Фрэнк Люк Американдық 14 4 18 Карл Шлегель Немец 14 8 22 Оскар Хенрих Немец 13 7 20 Марсель Эгельен Француз 12 11 23 Мариус Амброги Француз 11 3 14 Фридрих Фридрихс Немец 11 10 21 Генри Вулетт Британдық 11 24 35 Том Ф. Хазелл Британдық 10 33 43 Фриц Хён Немец 10 11 21 Макс Нэтер Немец 10 16 26 Эрих Томас Немец 10 0 10 Уильям Джордж Баркер Канадтық 9 50 59 Луи Беннетт кіші Американдық 9 3 12 Теофиль Анри Кондемин Француз 9 0 9 Ханс фон Фреден Немец 9 11 20 Сидней Хайвуд Британдық 9 7 16 Эрих Лёвенхардт Немец 9 45 54 Жан Андре Пезон Француз 9 1 10 Арман Пинсар Француз 9 18 27 Эрих Томас Немец 9 1 10 Йозеф Якобс Немец 8 40 48 Макс Кун Немец 8 4 12 Шарль Ж. В. Масе Француз 8 4 12 Эрнест Маунури Француз 8 3 11 Фридрих Т. Нольтениус Немец 8 13 21 Фриц Пюттер Немец 8 17 25 Отто Шмидт Немец 8 12 20 Морис Бизо Француз 7 3 10 Оскар Фрайхерр фон Бёнигк Немец 7 19 26 Юлиус Баклер Немец 7 29 36 Зигфрид Бюттнер Немец 7 6 13 Гарри Кинг Гуд Британдық 7 8 15 Гарольд Б. Гудсон Канадтық 7 6 13 Ханс Нюлле Немец 7 4 11 Шарль Нюнжессер Француз 7 36 43 Ханс Мартин Пиппарт Немец 7 15 22 Поль Сантелли Француз 7 0 7 Эуген Бёнш Австро-Венгриялық 6 10 16 Ханс Кляйн Немец 6 16 22 Антуан Лапласс Француз 6 2 8 Дональд Родерик Макларен Канадтық 6 48 54 Георг Мейер Немец 6 18 24 Марсель Блох Француз 5 0 5 Генрих Бонгартц Немец 5 28 33 Фернан Боннетон Француз 5 4 9 Годвин Брумовски Австро-Венгриялық 5 30 35 Уильям Чарльз Кэмпбелл Британдық 5 18 23 Пьер Кардон Француз 5 0 5 Сидни Карлин Британдық 5 5 10 Артур Кобби Австралиялық 5 24 29 Мартин Демиш Немец 5 5 10 Пьер Дюкорне Француз 5 2 7 Вильгельм Фрикардт Немец 5 7 12 Луи Проспер Грос Француз 5 4 9 Франсис Геррье Француз 5 0 5 Генрих Хаазе Немец 5 1 6 Лансинг Холден Американдық 5 2 7 Адриен Л. Ж. Лепс Француз 5 7 12 Ричард Бернард Мандей Британдық 5 4 9 Марсель Ногес Француз 5 8 13 Эдди Рикенбакер Американдық 5 21 26 Джордж Р. Райли Британдық 5 8 13 Жильбер Сардье Француз 5 10 15 Уильям Эрнест Шилдс Канадтық 5 19 24 Вальтер Саути Оңтүстік Африкалық 5 15 20 Поль И. Р. Ваддингтон Француз 5 7 12 Джозеф Вехнер Американдық 5 1 6 Ханс Вайс Немец 5 11 16

NameNationalityBalloon victoriesAircraft victoriesTotal Reference Willy Coppens Belgian 35 2 37 Léon Bourjade French 27 1 28 Michel Coiffard French 24 10 34 Maurice Boyau French 21 14 35 Friedrich Ritter von Röth German 20 8 28 Jacques Ehrlich French 18 1 19 Heinrich Gontermann German 18 21 39 Andrew Beauchamp Proctor South African 16 38 54 Frank Luke American 14 4 18 Karl Schlegel German 14 8 22 Oskar Hennrich German 13 7 20 Marcel Haegelen French 12 11 23 Marius Ambrogi French 11 3 14 Friedrich Friedrichs German 11 10 21 Henry Woollett British 11 24 35 Tom F. Hazell British 10 33 43 Fritz Höhn German 10 11 21 Max Näther German 10 16 26 Erich Thomas German 10 0 10 William George Barker Canadian 9 50 59 Louis Bennett Jr. American 9 3 12 Théophile Henri Condemine French 9 0 9 Hans von Freden German 9 11 20 Sidney Highwood British 9 7 16 Erich Löwenhardt German 9 45 54 Jean Andre Pezon French 9 1 10 Armand Pinsard French 9 18 27 Erich Thomas German 9 1 10 Josef Jacobs German 8 40 48 Max Kuhn German 8 4 12 Charles J. V. Macé French 8 4 12 Ernest Maunoury French 8 3 11 Friedrich T. Noltenius German 8 13 21 Fritz Pütter German 8 17 25 Otto Schmidt German 8 12 20 Maurice Bizot French 7 3 10 Oskar Freiherr von Boenigk German 7 19 26 Julius Buckler German 7 29 36 Siegfried Büttner German 7 6 13 Harry King Goode British 7 8 15 Harold B. Hudson Canadian 7 6 13 Hans Nülle German 7 4 11 Charles Nungesser French 7 36 43 Hans Martin Pippart German 7 15 22 Paul Santelli French 7 0 7 Eugen Bönsch Austro Hungarian 6 10 16 Hans Klein German 6 16 22 Antoine Laplasse French 6 2 8 Donald Roderick MacLaren Canadian 6 48 54 Georg Meyer German 6 18 24 Marcel Bloch French 5 0 5 Heinrich Bongartz German 5 28 33 Fernand Bonneton French 5 4 9 Godwin Brumowski Austro Hungarian 5 30 35 William Charles Campbell British 5 18 23 Pierre Cardon French 5 0 5 Sydney Carlin British 5 5 10 Arthur Cobby Australian 5 24 29 Martin Dehmisch German 5 5 10 Pierre Ducornet French 5 2 7 Wilhelm Frickart German 5 7 12 Louis Prosper Gros French 5 4 9 Francis Guerrier French 5 0 5 Heinrich Haase German 5 1 6 Lansing Holden American 5 2 7 Adrien L. J. Leps French 5 7 12 Richard Burnard Munday British 5 4 9 Marcel Nogues French 5 8 13 Eddie Rickenbacker American 5 21 26 George R. Riley British 5 8 13 Gilbert Sardier French 5 10 15 William Ernest Shields Canadian 5 19 24 Walter Southey South African 5 15 20 Paul Y. R. Waddington French 5 7 12 Joseph Wehner American 5 1 6 Hans Weiss German 5 11 16