Кіріспе

Jindřich Štyrský (11 тамыз 1899 – 21 наурыз 1942) – чех сурреалистік суретшісі, ақын, редактор, фотограф және графика суретшісі. Оның ерекше және алуан түрлі туындыларына көптеген кітап мұқабалары мен иллюстрациялар кірді. Ол сонымен қатар Артур Рембо және Маркиз де Сад туралы зерттемелер жазды. Өзінің көркем серіктесі Тойен (Мари Черминова) екеуі 1923 жылы «Девецил» тобына қосылып, олардың ұжымдық көрмелеріне қатысты. Олар Тойенмен бірге 1920 жылдардың соңында Парижде көрме ұйымдастырды, онда олар «Жалғаншылдық» (Artificialism) қозғалысын құрды. 1928-1929 жылдары ол топтың драмалық бөлімі – «Освободжене дивадло» үшін дизайнер болып жұмыс істеді, онда ол Витезслав Незвал және басқалармен бірлесіп жұмыстасты. Штирский белсенді редактор да болды. «Edition 69» сериясынан өзге, ол 1930 жылы жариялаған «Эротикалық шолу» (Erotická revue) және «Одеон» журналдарын басқарды, онда оның көптеген қысқа мәтіндері жарық көрді. Ол Чехословакияның сурреалистер тобының негізін қалаушыларының бірі болды.

Маңызды еңбектері

Эмили маған түсімде келеді, 1931 жылғы, оның 69-шы басылымының бір бөлігі ретінде жарияланған. Күндердің инелері, 1941 жылғы, мәтінін Jindřich Heisler ұсынған фотосуреттер сериясы.

Өмір

Штирский 1899 жылы 11 тамызда Дольни Чермна (сол кезде Чермна у Кышперка деп аталатын) қаласында дүниеге келді, балалық шағын сонда өткізді. 1905 жылы қайтыс болған жартылай қарындасы, онымен өте жақын қарым-қатынаста болған, оның кейінгі өміріне және шығармашылығына зор әсер етті. Ол алдымен Градец-Краловеде, содан кейін Прагадағы Көркемсурет академиясында оқыды. Ол өнер әлемінде өте белсенді болды, 1923 жылдан бастап «Девецил» тобының мүшесі болды, ал 1932–1942 жылдары Көркем суретшілер қауымдастығының мүшесі болды. Оның алғашқы көркем жұмыстарының бір бөлігі кубизмнің ықпалында болды, бірақ ол кейін сюрреалист болды. 1922 жылдың жазында Мари Черминовамен (1902–1980) танысты, ол кейін «Тойен» псевдонимін қабылдады. Олар екеуі көркем жұпта тығыз жұмыс істеді. 1923 жылы Прагада «Девецил» тобына қосылды. Кейін Парижде олар екеуінен тұратын «Жасандылық» қозғалысын құрды, оның серіктесі Карел Тейге оны өзінің «Поэтизм» ілімімен байланыстырды. Прагаға оралғаннан кейін «Бостандық театрының» суретшісі болды. 1934 жылы Тойен, Бохуслав Брук, Витезслав Незвал және басқалармен бірге Прагада Чехословакияның сюрреалистік тобын құрды. 1935 жылы париждік сюрреалистердің шақыруымен Парижге қайта оралды. Сол жерде Штирский ауыр сырқатқа шалдықты, бұл оның қарындасы сияқты жүрек ауруы болуы мүмкін. Ол осында болған кезде, уақытша болса да, жазылып кетті. 1942 жылы 21 наурызда Прагада пневмониядан қайтыс болды.