Кіріспе
Американдық романист Стивен Утли (10 қараша 1948 – 12 қаңтар 2013) – американдық жазушы. Ол өлеңдер, юмористикалық эсселер және басқа да көркем емес туындылар жазды, комикстер мен мультфильмдерде жұмыс істеді, бірақ ең көп танымал болғаны – ғылыми-фантастикалық әңгімелері.
Steven Utley (November 10, 1948—January 12, 2013) was an American writer. He wrote poems, humorous essays and other non fiction, and worked on comic books and cartoons, but was best known for his science fiction stories.
Өмірбаян
Утли Әуе күштерінің әскери қызметкерінің отбасында дүниеге келді және АҚШ, Ұлыбритания және Окинавадағы Әуе күштері базаларында өсті. 1970 жылдары ол Остин (Техас штаты) қаласындағы ғылыми фантастика жазушыларының тобына қосылды, оның құрамында Лиза Таттл, Говард Уолдроп және Брюс Стерлинг болды; кейіннен бұл топ «Түркия қаласының жазушылар шеберханасы» деп аталды. Утлидің алғашқы кәсіби жарияланған туындысы – Хьюго Гернсбак стиліндегі пародиялық «Барлық кескіндердің ең жамансы», 1972 жылы жарық көрді. Одан бері ол ғылыми фантастика саласында және одан тыс жерлерде көптеген туындыларын жариялады, ал оның еңбектері оннан астам тілге аударылды. «Ғылыми фантастика энциклопедиясы» оны «күшті әсер ететін тұлға» деп сипаттайды, ал 1990 жылдары Асимовтың ғылыми фантастика журналының редакторы болған Гарднер Дозоис оны «күшті, икемді және шексіз мүмкіндіктерге ие» жазушы деп атады, оның қабілетін «кез келген тақырыпты, көңіл күйді және қиялдағы кез келген жанрды оңай меңгеруге және олардың ешқайсысынан қорқуға» болатын жазушы ретінде бағалады. «Түркия қаласының» жазушылары 1970 жылдары бірлесіп жұмыс істеді, ал Утли мен Уолдроп екі рет қайта басылған туынды жазды: «Кастердің соңғы секірісі» (1976 жылы жарық көргеннен кейін «Тұмандық» сыйлығының финалисі) және «Қараңғылық, полюстен полюске дейін» (1977), бұл туындылар стимпанк ғылыми фантастикасының прототипі саналады. Бұл туындылар «Кастердің соңғы секірісі және басқа да бірлескен туындылар» (Golden Gryphon Press, 2003) жинағында, сонымен қатар Ли Кеннеди, Брюс Стерлинг, Ал Джексон, Джейк Сондерс және Джордж Р. Р. Мартин жазған туындылармен бірге жарияланды. Лиза Таттлмен бірлесіп жазылған үш туынды, оның ішінде «Түнде ұшқандар» (1975) жинағы, жиі қайта басылып, аударылған туынды, Утлидің 2005 жылғы «Махаббат аңдары» жинағында жарық көрді, ал кіріспесін Таттл жазды. Утли «Силурлік ертегілерімен» танымал болуы мүмкін, ол 1993 жылы Асимовтың ғылыми фантастика журналында жарияланып, «The Magazine of Fantasy and Science Fiction», «Analog Science Fiction and Fact» және «Sci Fiction» және «Revolution Science Fiction» веб-журналдарында жалғасты. Брайан Стейблфордтың «Ғылым және ғылыми фантастика: Энциклопедия» кітабында «жақындағы болжамдық көркем әдебиетте өткен дәуірдің ең толыққанды қайта құруы» деп сипатталған бұл серия палеозой дәуіріндегі ғылыми экспедицияның оқиғаларын баяндауда әртүрлі әдеби тәсілдерді қолданады және кванттық физикадағы «көп әлемдер» гипотезасының кейбір салдарларын қарастырады; бірнеше туындылар Гарднер Дозойдың «Жылдың үздік ғылыми фантастикасы» антологияларында және Дэвид Г. Хартвелл мен Кэтрин Крамер редакциялаған «Жылдың үздік ғылыми фантастикасы» жинағында қайта басылды. Австралиядағы Ticonderoga Publications компаниясы «Силурлік ертегілерді» «400 миллион жылдық қиқым» (2012) және «Көрінбейтін корольдықтар» (2013) деп аталатын екі томдық жинақта жариялады. 1976 жылы «Галактика» журналында басталған, бірақ 1990 жылдары Асимовтың ғылыми фантастика журналында кеңінен дамыған уақыт саяхаты туралы жеке серия «хронопаттар» деп аталады және ол «Қайда немесе қашан» (2006) деген атпен кітап түрінде жинақталды. 1997 жылдан бастап Утли Теннесси штатында тұрды, бірақ өзін «халықаралық деңгейде танылмаған автор» деп атады. 2012 жылдың желтоқсан айының басында Утлиде төртінші сатыдағы қатерлі ісік диагнозы қойылды, ол 2013 жылдың 11 қаңтарында комаға түсіп, келесі күні қайтыс болды.
Стивен Утли редакциялаған кітаптар
Жалғыз жұлдызды ғалам (Джордж У. Проктормен бірге), Heidelberg Publishers, 1976
Адам болып өту (Майкл Бишоппен бірге), PS Publishing Ltd., 2009, Ұлыбритания
Passing for Human (with Michael Bishop), PS Publishing Ltd., 2009, Great Britain