Кіріспе

Адольф Гейдук (6 маусым 1835 – 6 ақпан 1923) – көрнекті чех ақыны және жазушысы, мамыр мектебінің өкілі. Ол халықаралық аренада Антонин Дворжакқа музыкаға қойылған "Цыган мелодиялары" поэмалық циклы арқылы ең жақсы танымал. Көптеген музыканттар мен әншілердің репертуарына енген, әсерлі әрі нәзік "Анашым үйреткен әндерім" әні ең көп орындалатын туынды болып табылады, оның әуенді әдемілігі ерекше.

Өмір

Рыхмбургте (қазіргі Předhradí) дүниеге келген. 1850 жылы Прагадағы Ечна гимназиясында оқуын бастап, 1854 жылы бітірген. Әке-шешесінің тілегімен бір жыл бойы Брнода инженерлік мамандық оқып, сосын Прага политехникалық институтына ауысқан. Осы кезде ақын Ян Нерудамен танысып, жақын достық қарым-қатынас орнатқан. 1859 жылы оқуын аяқтаған соң Хайдук гимназияда мұғалім болып жұмыс істеген. 1860 жылы Пискеге көшіп, жергілікті колледжде сурет салу және инженерлік пәндерді оқытқан. Ол кішкентай қалаға әуестеніп, тез арада оның тұрғынына айналған. 1876 жылы «Umělecká beseda» қоғамының әдеби бөлімінің төрағасы болған. 1877 жылы Пискедегі мейрамхана иесінің қызы, өзінің оқушысы Эмили Рейнероваға үйленген. Келесі жылдары екі қыздың әкесі болған. Алайда, екеуі де ерте қайтыс болған. 1878 жылы оның тұңғыш қызы Ярмила үш айлық шаласында дүниеден өткен. Оның көп жылдық досы Ян Неруда, оның крест әкесі болуға тиіс болған, Ярмиланың шомылу рәсіміне қатысу үшін Пискеге келген. Бірақ ол шомылу рәсімінен бұрын қайтыс болған, ал осы трагедиялық оқиға Неруданы «Балалар балладалары» жазуға шабыттандырған. Хайдуктың екінші қызы Лидушка 1884 жылы төрт жасында қайтыс болған. Хайдуктың Словакиямен тығыз байланысы болған, ол жиі баратын және көптеген достары сонда болған. Сондай-ақ Италия мен Кавказға саяхат жасаған, онда оның немере інісі, агроном Ярослав Хайдук тұрған. Адольф Хайдук – Неруданың буынындағы тәуелсіз Чехословакияны көріп қалған жалғыз маңызды ақын. 1920 жылы 85 жылдық мерейтойына орай Чехословакия президенті Томаш Гарриг Масарик Пискедегі пәтеріне жеке келіп құттықтаған. Хайдук 1923 жылдың 6 ақпанында Пискеде қайтыс болды және Прагадағы Вышеград зиратына жерленді.