Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ладислав Купкович (17 наурыз 1936 – 15 маусым 2016) – словак композиторы және дирижері.
Slovak composer and conductor
Ladislav Kupkovič (17 March 1936 – 15 June 2016) was a Slovak composer and conductor .
Өмір
Купкович Братиславада дүниеге келді, онда скрипка мен дирижерлік өнерді алдымен консерваторияда, кейін Сахналық өнер академиясында оқыды. 1960-1965 жылдары Словакия филармониялық оркестрінде скрипкада ойнады, содан кейін күнкөріс үшін теледидар мен киноға музыка жаза бастады. Осымен қатар, ол концерттерге арналған тәжірибелік музыка жазды. 1969 жылы Батыс Берлинде музыкалық стипендия ұтып алды және келесі жылы сонда эмиграциялады. 1971 жылы Кельнде Карлхайнц Стокхаузеннің "Микстур" шығармасының тұңғыш қойылымын дирижерлік етті, бұл шығарманың өзі Купковичке арналған еді. Сол жылы ол Ханновердегі Музыка және Театр жоғары мектебінде музыка теориясынан сабақ берді және өмірінің соңына дейін Ханновер маңындағы Хастеде тұрды. 1970-ші жылдары ол Кельн мектебімен байланыста болды.
Kupkovič was born in Bratislava, and studied violin and conducting there, first at the conservatory, then at the Academy of Performing Arts. He played violin in the Slovak Philharmonic Orchestra from 1960 to 1965, and then began to write music for television and film to make a living. At the same time, he was writing more experimental music for concerts. In 1969 he won a music scholarship to West Berlin, and emigrated there the following year. In 1971, he conducted the premiere of Karlheinz Stockhausen's Mixtur in Cologne, a piece dedicated to Kupkovič himself. In the same year, he began to teach music theory at the Hochschule für Musik und Theater Hannover, and lived in Haste near Hannover until his death. During the 1970s he was associated with the Cologne School .
Әуен концерті
Купкович 1970-ші жылдары концерттік формадағы тәжірибелерімен ең танымал болды. «Musik für das Ruhrfestspielhaus» (1970) атты шығармасында ол үш сағат бойы Реклингаузендегі концерт залында қырық орындаушыны бірнеше пьеса орындауға ұйымдастырды. Пьесалар ғимараттың әртүрлі бөліктерінде орындалды, кейбіреулері бір уақытта тартылды. Купкович осы типтегі концертті «Wandelkonzert» (яғни «жүретін концерт») деп атады, ал «Wandelkonzerte» көбінесе Джон Кейдждің «Musicircus» іс-шараларымен салыстырылды. Бұл идея «Klanginvasion auf Bonn» (1971) үшін кеңейтілді, онда 150 музыкант он екі сағат бойы Бонн қаласының әртүрлі жерлерінде орындады. Мұнда Тревор Вишарттың «Forest Singularity» сияқты қоғамдық шығармаларымен ұқсастық бар. «Wandelkonzerte»-де орындалған музыканың бір бөлігі Купковичтің өзіне, ал қалғаны басқа авторларға тиесілі болды. Дегенмен, оның көп бөлігі Купкович өзгерткен және бейімдеген ескі классикалық композиторлардың музыкасынан тұрды. Бұл процесс Купковичтің аспаптық туындыларына тән, оны 1968 жылғы төрт «Präparierte Texte» сериясынан көруге болады. Бұл шығармалар бұрыннан белгілі туындылардың, мысалы, альт немесе бас-барабан партиялары сияқты, аса маңызды емес бөліктерін алып, оларды бөліп көрсетеді, осылайша бастапқы контексте кездейсоқ және көбінесе естілмейтін музыканы орталыққа шығарады. «Präparierter Text 1» Брамстың №1 симфониясының екінші бөлімінен алынған, скрипка мен магниттік таспаға арналған; «Präparierter Text 2» Моцарттың «Юпитер» симфониясының (№41) бірінші бөлімінен алынған, флейта, труба, литавра, скрипка, виолончель және контрабасқа арналған; «Präparierter Text 3» Бетховеннің №9 симфониясының төртінші бөлімінен алынған, цимбал, бас-барабан және магниттік таспаға арналған; ал «Präparierter Text 4» Иоганн Себастьян Бахтың «Музыкалық құрбандық» туындысынан алынған «Ricercar a 6» пьесасына арналған, камералық оркестрге арналған (1970 жылы толық оркестрге арналған нұсқасы да жарық көрді).
Kupkovič has probably become best known for his experiments with the concert form in the 1970s. In Musik für das Ruhrfestspielhaus (1970), he arranged forty performers to play a number of pieces in a concert hall in Recklinghausen over the course of three hours. The pieces were played in various parts of the building, some of them at the same time. Kupkovič called this kind of concert a Wandelkonzert (meaning "walking concert"), and Wandelkonzerte have often invited comparisons to John Cage's Musicircus events. The idea was expanded for Klanginvasion auf Bonn (1971), for which 150 musicians played at various venues in Bonn over the course of twelve hours. There is some similarity here to Trevor Wishart's community pieces like Forest Singularity. Some of the music played in the Wandelkonzerte was written by Kupkovič himself, some of it by other people. Much of it, however, was music by older classical composers which had been altered and adapted by Kupkovič. This process is typical of Kupkovič's instrumental works, and can be seen in such pieces as the series of four Präparierte Texte from 1968. These pieces take quite insignificant parts from well known pieces of the past, such as the viola or bass drum parts, and isolate them, thus making central music which in its original context was incidental and often barely audible. Präparierter Text 1 is adapted from the second movement of Brahms' Symphony No. 1, and is for violin and magnetic tape; Präparierter Text 2 is adapted from the first movement of Mozart's Jupiter Symphony (No. 41), and is for flute, trumpet, timpani, violin, cello and double bass; Präparierter Text 3 is adapted from the fourth movement of Beethoven's Symphony No. 9, and is for cymbal, bass drum and magnetic tape; and Präparierter Text 4 is adapted from the Ricercar a 6 from Johann Sebastian Bach's Musical Offering and is for chamber orchestra (a version for full orchestra followed in 1970).
Музыкалық стиль
Купкович ескі шығармаларды да өз бетімен қайта өңдеп, олардың шағын бөліктерін алып, аздап өзгертіп қайталап пайдаланды. Бұл әдіс Эдвард Элгардың скрипка мен фортепианоға арналған шағын шығармасына негізделген «Морсо де Жанр» шығармасында қолданылды. Ол скрипка, труба, тимпан және струнный квартет; соло фортепиано; скрипка және фортепиано; соло аккордеон; және скрипка мен аккордеон үшін нұсқаларда сақталған. Бастапқы шығармадан алынған екі такттық үлгілердің аз ғана өзгерістермен үнемі қайталануы, көзқарасқа байланысты, өте тапқыр немесе өте жалықтыратын болуы мүмкін. Купкович – аккордеонға арналған көптеген музыка жазған композиторлардың санатында. «Морсо де Жанр» шығармасының нұсқаларынан басқа, ол екі аккордеонға арналған «312 SL / 723» (1978) шығармасын және 1980 жылы аспапқа арналған концерт жазды. Бұл концерт Купкович кейіннен бұрған диатоникалық стильде жазылған. Осы кейінгі шығармалардың гармониясы өте қарапайым, ал кейде олар Вольфганг Амадей Моцарттың шығармаларымен салыстырылады. Купкович осы стильде өте жемісті болды. Гармонияның қарапайым түріне және ескі музыкалық формаларға оралу неоклассицизмнің бір түрі ретінде қарастырылса да, ол Игорь Стравинский қолданған стильден мүлдем өзгеше. Оның музыкасынан айырмашылығы, Купковичтің шығармаларында ирония жоқ, және көп жағдайда оларды классикалық музыка дәуірінен шыққан туынды деп қате түсінуге болады. Композитор Гэвин Брайарс осы шығармалар туралы: «Өткенге бұрмаланған линза арқылы қарап тұрғандай сезім туады, ол нақты суретті ашып береді, бірақ бұл сурет линза орнатылмағанша мүлдем болмаған» деген пікір білдірген.
Kupkovič also adapted old pieces by taking small elements from them and repeating them with only slight variation. This technique was used in Morceau de Genre based on a small piece for violin and piano by Edward Elgar. It exists in versions for violin, trumpet, timpani and strings; solo piano; violin and piano; solo accordion; and violin and accordion. The constant repetition of two bar figures from the original piece with very little variation is either extremely witty or extremely irritating, depending on the point of view. Kupkovič is one of the few composers to have written a significant amount of music for the accordion. As well as the versions of Morceau de Genre, he has written 312 SL / 723 (1978) for two accordions, and in 1980 wrote a concerto for the instrument. This concerto was in the later diatonic style which Kupkovič turned to. The harmonies in these later pieces are very simple, and the works have sometimes been compared to Wolfgang Amadeus Mozart. Kupkovič has been extremely prolific in this style. Although a return to a simpler form of harmony and to older musical forms may be seen as a kind of neo classicism, it is a very different sort to that used by Igor Stravinsky. Unlike his music, Kupkovič's has no sense of irony and in many cases could be confused for a piece from the classical music era. The composer Gavin Bryars has said of these works that "there is a sense of peering into the past through a distorting lens that manages to reveal a clear picture, but a picture that never existed until the lens was put in place".
Өз шығармаларының жазбалары
Көптеген Купкович шығармалары жазылған. Оның 1968 жылғы скрипка мен фортепианоға арналған «Сувенир» атты қысқа шығармасы бірнеше рет жазылған, соңғы рет Гидон Кремер жазған. Кейбір жаңа шығармалары Карлсруэдегі Tre Media Musikverlage баспасында жарық көрді. Словакиялық Diskant лейблі Купковичтің струнный квартетке арналған бірнеше шығармасын жазды: «Initials for String Quartet», B мажордағы №7 скрипкалық квартет және аккордеон мен струнный квартетке арналған квинтет (Мойзес квартеті, Борис Ленконың аккордеоны: DK 0112 2131), скрипка мен фортепианоға арналған: №3 ре мажордағы сонатина, «Тема және 13 вариация», №5 фа минорындағы соната, Гариннен армян әндері, фа мажордағы марш, соль мажордағы қос марш, «Мақтау», «Талисман», «Сувенир» (Чехословакиялық камералық дуэт – Павел Бурдич, скрипка және Зюзана Берешова, фортепиано: DK0167 2131), сондай-ақ виолончельге арналған бірнеше шығармалар.
Many of Kupkovič's pieces have been recorded. His short piece for violin and piano from 1968, Souvenir, has been recorded several times, most recently by Gidon Kremer. Some recent works are published by Tre Media Musikverlage in Karlsruhe. The Slovak label Diskant has recorded several works by Kupkovič for string quartet: Initials for String Quartet, String Quartet in B major No. 7, and Quintet for Accordion and String Quartet (Moyzes Quartet, Boris Lenko accordion: DK 0112 2131), for violin and piano: Sonatina in D major No. 3, Theme and 13 Variations, Sonata in F minor No. 5, Armenian Songs from Garin, March in F major, Double March in G major, Compliment, Talisman, Souvenir (Czechoslovak Chamber Duo Pavel Burdych, violin and Zuzana Berešová, piano: DK0167 2131), as well as a number of pieces for cello .