Словакия музыкасы: халықтық, орта ғасырлық және романтикалық дәуірлерден бастау алады. Австрия-Венгрияның және батыс музыкасының әсері. Композиторлар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словакияның музыкасына оның жергілікті халықтарының да, көршілес аймақтардың да музыкасының әсері тиді. Тарихи музыкалық аспаптардың іздері болғанымен, елде халық музыкасы мен орта ғасырлық діни музыканың бай мұрасы бар. Ал 18-шы ғасырдан бастап, әсіресе, музыкалық өмір Австро-Венгрияның ықпалында дамыды. 19-шы ғасырда Ян Левослав Белла сияқты композиторлар словак рухымен романтикалық музыка жаза бастады. 20-шы ғасырда словак мәдениетімен байланысты композиторлар өте көп болды. 1989-1990 жылдары коммунизм құлағаннан кейін елде Батыс үлгісіндегі жеке халықтық музыка саласы да қалыптасты.
Overview of musical traditions in Slovakia
The music of Slovakia has been influenced both by the country's native Slovak peoples and the music of neighbouring regions. Whilst there are traces of pre historic musical instruments, the country has a rich heritage of folk music and mediaeval liturgical music, and from the 18th century onwards, in particular, musical life was influenced by that of Austria Hungary. In the 19th century, composers such as Ján Levoslav Bella began to write romantic music with a Slovak character. In the twentieth century, there were a number of composers who identified with Slovak culture. After the fall of communism in 1989–90 the country also began to develop its own popular music scene in Western style.
Ерте заман
Нитра аймағында ерте қола дәуірінен (б.з.д. шамамен 3000 жыл) қалған сүйек құбырлары табылды, бұл кельттердің "Нитра мәдениетінде" музыканың ертедегі рөлін көрсетеді. Мұндай аспаптар орта ғасырға дейін, тіпті күрделірек болса да, үздіксіз жасалған. Табылған басқа ерте аспаптардың ішінде палеолит дәуіріне жататын барабандар, 3-4 ғасырларға жататын темір мен қола қоңыраулар бар. Аймақтың басқа да халық аспаптарының, олардың ерте дамуы көбінесе болжамға негізделуі керек, соның ішінде фуджара, сәкеннің словак түрлері және жақ арфасы да бар. Олар, әрине, 15 ғасырда да болған.
Bone pipes dating from the Early Bronze Age (about 3000 BC) have been found in the Nitra region, testifying to the early role of music in the Celtic 'Nitra Culture'. Such instruments were produced continuously, albeit with more sophistication, up to the mediaeval period. Other early instruments found include drums dating back to the Palaeolithic period, iron and bronze bells from the 3rd or 4th century AD. Other folk instruments of the region whose early development must remain largely conjectural include the fujara and the Slovak versions of bagpipes and the jaw harp. They certainly existed in the 15th century.
Орта ғасырлар
Орта ғасырдан бастап жазушылар Словакиядағы басты музыкалық ағындарды анықтады. Басты жіктемелерге шіркеу музыкасы, халық музыкасы және қалалар мен сарайларда орындалған аспаптық музыка жатады. Әрине, олардың әрқайсысының көптеген қосымша жіктелімдері бар. Словакиядағы ең ежелгі музыкалық формалардың бірі – Ұлы Моравия империясы (9 ғасыр) кезіндегі литургиялық ән (Ескі славян тілінде), одан кейінгі ғасырлардағы қасиетті музыканың көп бөлігі осыдан пайда болды. Латын әндері бұл аймақта, әсіресе 1218 жылы Словакия Венгрия Корольдігіне қосылғаннан кейін кеңінен таралды. Ерте кодекстердің қатарында шамамен 1100 жылға жатқан «Нитралық Ілхабарлар» және шамамен 1195 жылға жатқан «Дұға кітабы» бар. 15-17 ғасырларда полифония Братислава, Бардеёв, Левоча және Кежмарок сияқты көптеген қалалық орталықтарда қолданылып, дамыды. 1526 жылы Словакия Габсбургтер империясының құрамына кірген кезде Братислава тәж кигізу қаласына айналды, бұл елдің қалаларындағы классикалық музыканың дамуына зор ықпал етті. Ал ауылдық жерлерде халық музыкасы елдің әртүрлі аймақтарында жеке-жеке дамыды.
From the medieval period onwards writers identify a number of principal streams of music in Slovakia. The principal classifications include church music, folk music, and instrumental music heard in towns and courts. Each of these has of course numerous subsidiary classifications. Some of the oldest recorded forms of music in Slovakia are liturgical song (in Old Slavonic) from the time of Great Moravian empire (9th century), from which developed much of the sacred music of later centuries. Latin plainsong was also widespread in the region at this early period, especially after the incorporation of Slovakia into the Kingdom of Hungary in 1218. Early codices include the 'Nitra Gospels' of c. 1100, and the 'Pray codex' (c. 1195). From the 15th to the 17th centuries, polyphony was practised and developed at many urban centres, including Bratislava, Bardejov, Levoča and Kežmarok. In 1526 when Slovakia became part of the empire of the Habsburgs, Bratislava became a coronation city, and this was to greatly influence the development of formal music in the country's towns. In the countryside, folk music developed in a more insular manner in the country's various regions.
XVII және XVIII ғасырлар
Еуропаның басқа аймақтарындағыдай, осы кезеңде шіркеу мен аристократия ресми музыканың негізгі демеушілеріне айналды. Шіркеу композиторлары елдің барлық аймағында белсенділік танытты; мысалы, полифониялық дәстүрде 17 ғасырдың басында Бардежовта және басқа жерлерде қызмет еткен Андреас Неоман, Спишское Подградиедегі протестант шіркеуінің органшысы Ян Шимбрацкий (1657 жылы қайтыс болған), және Левочадағы органшы Сэмюэл Маркфельнер (1621–1674). Ірі қалаларда, әсіресе Братиславада итальяндық концертант стилінің ықпалы байқалды, осы үлгідегі композиторлардың ішінде Самуэль Каприкорнус (1628–1665) (кейіннен Штутгарт князінің капельмейстері болған) және оның Братислава протестант шіркеуіндегі ізбасары Иоганн Сигизмунд Куссер (1626–1696) болды. 18 ғасырға қарай, католик музыканттары музыкалық жетекшілікті протестант әріптестерінен иелене бастады. Көтеріңкі бағаланған композитор Франтишек Ксавер Будинский (1676–1727) болды, ол иезуиттік монах болған сияқты және Трнава, Прешов, Кошице, Тренчин және Словакияның басқа да аймақтарында жұмыс істеді. Оның шығармаларына үш симфония кіреді, олардың ең ертесі Словакияда жазылған болып табылады.
As elsewhere in Europe, the Church and the aristocracy became the main patrons of formal music during this period. Church composers were active throughout the country; e. g., in the polyphonic tradition, Andreas Neoman who worked at Bardejov and elsewhere in the early 17th century, Ján Šimbracký (d. 1657), organist at the Protestant church in Spišské Podhradie, and Samuel Marckfelner (1621–1674), organist at Levoča. In the larger towns, especially in Bratislava, the influence of the Italian concertante style was felt, composers in this vein including Samuel Capricornus (1628–1665) (who eventually became kapellmeister for a prince of Stuttgart), his successor at the Protestant church in Breatislava, Johann Sigismund Kusser (1626–1696). By the eighteenth century, Catholic musicians began to take the musical lead over their Protestant colleagues. A highly rated composer was František Xaver Budinský (1676–1727), who appears to have been a Jesuit lay brother and worked in Trnava, Prešov, Košice, Trenčín, and elsewhere in Slovakia. His compositions include three symphonies, the earliest known to have been written in Slovakia.
XIX ғасыр
XIX ғасырдың бірінші жартысында Словакияның бай халықтық мұрасының негізінде ұлттық музыкалық дәстүр қалыптаса бастады. Қазіргі словак музыкасы классикалық және халықтық үлгілердің әсерінен пайда болды. Осы екі үлгіні біріктіруді бастаған маңызды тұлға – Липтовский Микулаш қаласында туған Ян Левослав Белла (1843–1936), Антонин Дворжак және Леош Яначекпен замандас болған. Оның үшінші скрипкалық квартетінде, сондай-ақ көптеген басқа да шығармаларында словак әуендері мен ладтары анық естіледі. Белла 1880–1890 жылдары неміс тілінде жазылған, бірақ 1926 жылы Братиславада словак тілінде алғаш рет қойылған «Виланд Smith» (Kováč Wieland) операсын жазды.
In the first half of the 19th century, a national musical tradition began to develop around Slovakia’s impressive folk heritage. Modern Slovak music drew from both classical and folk styles. A key figure who began this fusion is Ján Levoslav Bella, born in Liptovský Mikuláš (1843–1936), a contemporary of Antonín Dvořák and Leoš Janáček. Slovak modes and melodies can be heard clearly in his third string quartet, as well as in many of his other works. He also wrote the first opera to be performed in Slovak, Kováč Wieland (Wieland the Smith), written in German in 1880 1890, but premiered in Slovak in Bratislava in 1926.
Қазіргі заман
ХХ ғасырдағы белгілі туындылардың қатарында Евгений Сучон, Александр Мойзес, Александр Альбрехт шығармалары және Ян Циккер опералары бар. ХХІ ғасырдың халықаралық тұрғыда ең танымал композиторлары – Владимир Годар, Питер Брейнер, Питер Махаджидик және Ирис Сеги. Опералық сопрано Люция Попп Загорска Вес ауылында дүниеге келген.
Well known works from the 20th century include the compositions of Eugen Suchoň, Alexander Moyzes, Alexander Albrecht and the operas of Ján Cikker. The internationally most acknowledged composers of the 21st century are Vladimír Godár, Peter Breiner, Peter Machajdík and Iris Szeghy. Operatic soprano Lucia Popp was born in Záhorská Ves.
Музыкалық ансамбльдер мен фестивальдер
Қазіргі заманғы ең маңызды оркестрлік ұжымдардың қатарында Братиславаның Словакия филармониясы, Кошице мемлекеттік филармониясы, Словакия радиосының симфониялық оркестрі, Словакия камералық оркестрі (негізін қалаушы Богдан Варчалдың атымен «Варчаловчи» деп белгілі) және «Капелла Истрополитана» камералық оркестрі бар. Братислава, Кошице және Банска-Быстрица қалаларында опера театрлары жұмыс істейді. Музыкалық фестивальдерге жыл сайын өткізілетін Братислава музыка фестивалі («Bratislavské hudobné slávnosti»), Левочадағы «Үнді күні» («Levočské babie leto»), 1955 жылдан бері жалғасып келе жатқан ең көне фестивальдердің бірі, 1999 жылы виолончельші Жозеф Луптак құрған «Konvergencie» камералық музыка фестивалі, композитор Петер Махайджик 2009 жылы Ружомберокте ашқан «Hudba u Fullu» фестивалі және тағы да көптеген шаралар кіреді.
Amongst the most significant contemporary orchestral ensembles are the Slovak Philharmonic Orchestra of Bratislava, the State Philharmonic Orchestra of Kosice, the Slovak Radio Symphony Orchestra, the Slovak Chamber Orchestra (known as the Warchalovci after their founder Bohdan Warchal), and the chamber orchestra Capella Istropolitana. There are opera companies in Bratislava, Košice and Banská Bystrica. Music festivals include the annual Bratislava Music Festival (Bratislavské hudobné slávnosti), Indian Summer in Levoča (Levočské babie leto), Festival of Piešťany (Piešťanský festival), one of longest established festivals, dating from 1955, the Konvergencie Chamber Music Festival founded in 1999 by cellist, Jozef Lupták, Music at Fulla (Hudba u Fullu) in Ružomberok founded 2009 by composer Peter Machajdik, and many others.