Ұлыбритания балалар әдебиетінің қиял персонаждары: Вомблдер

Кіріспе

Ұлыбритания балалар кітаптарының ойдан шығарылған кейіпкерлері

Wombles – Элизабет Бересфорд жасаған, 1968 жылдан бастап балалар романдары сериясында пайда болған, үшкір мұрынды, жүнді жаратылыстар. Олар жер астындағы қуыстарда (орларда) өмір сүреді, онда қоршаған ортаны қорғауға көмектесуді мақсат етеді, қоқысты жинап, оны шығармашылық түрде қайта өңдейді. Wombles әлемнің кез келген елінде мекендейді делінгенімен, Бересфордтың әңгімелері негізінен Англияның Лондон қаласындағы Уимблдон орманындағы қуыста тұратын тұрғындардың өміріне арналған. Кейіпкерлер 1970 жылдардың ортасында Ұлыбританияда кең танылды, бұл BBC-нің тапсырысымен түсірілген балалар телешоуының танымалдылығының арқасында мүмкін болды, онда тоқтатылған анимация қолданылды. Сонымен қатар, бірнеше жаңа әндер британдық музыка тізімдерінде хитке айналды. Wombles поп-тобын британдық әнші және композитор Майк Батт ойлап тапты. Womble-дың ұраны – "Жаман қоқыстан жақсы пайда жаса". Бұл экологиялық таза хабар 1970 жылдардағы экологиялық қозғалыстың күшеюінің көрінісі болды.

Өмірбаян

Элизабет Бересфорд кішкентай балаларын Бокс күні Уимблдон орталығында серуендеуге алып барды, сол жерде оның қызы Кейт оны қайта-қайта "Уомблдон орталығы" деп дұрыс айта алмады, бұл оның анасының ойында Уомблз туралы идеяны тудырды. Үйге келген соң Бересфорд осы идеяны жазып алып, кейіпкерлер мен оқиға желілерін жасауға кірісті. Ол көптеген Уомбл кейіпкерлерін отбасы мүшелерінің үлгісінде жасады және оларды отбасы байланысы бар жерлердің аттарымен атады.

Физикалық сипаттамалары

Желқұрттар негізінен шұңқыр қазатын жануарлар. Бересфордтың түпнұсқа кітабында олар "көрінісінде аюларға ұқсаған, бірақ нағыз тырнақтары бар және Уимблдон орталығының астында тұрады" деп сипатталған. Олар көбінесе ұзақ жылдар бойы қазылған қуыстарда өмір сүретіндіктен, тіпті қазу үшін де тырнақтарын сирек қолданады. Олардың мөлшері мен сыртқы келбеті жылдар бойы біршама өзгерді: кітаптардың алғашқы басылымдарында Желқұрттар аю сияқты, 3-ден 5 футқа (шамамен 1–1,5 метр) дейін биіктікте бейнеленген, бұл оларды ересек адамдардан сәл кіші етеді. Бұл телесериалда өзгерді, онда олар адамның тізесіне дейін биіктікте, едік сияқты ұзын тұмсықтары бар болып көрсетілді. "Wombling Free" кітабы мен фильмінде олардың биіктігі шамамен 1 метр болатын "қысқа, тоқ, жүнді" деп сипатталған. Желқұрттар шөпқоректілер және саңырауқұлақты өте жақсы көреді. Олар адамдар жей алмайтын (немесе жегісі келмейтін) әртүрлі өсімдіктерді, саңырауқұлақтарды және ағаш өнімдерін жейді, сондықтан маргариткалы бөлкелер, мүк пирогы, бұршақ суы, шырша конусы суфлесі, қайын қабығы қайнатпасы және шөп нан бутербродтары Желқұрттардың мәзірінің бір бөлігі болып табылады – адамдар орталықта қалдырған тағамдармен толықтырылады. Барлық Желқұрттар жақсы жүзушілер және тіпті мұздай суық суда ұзақ уақытқа дейін тірі қалуға шамалары жетеді. Кітаптарда Желқұрттардың бірнеше түрлері ашылады: Лох-Несс монстры – су Желқұрттарының бір руының мүшесі, ал Гималайдың йети – алып қар ақ Желқұрттар. Желқұрттарда жасыл кеңістіктер мен жануарларды сезуге мүмкіндік беретін алтыншы сезім бар: бұл алғаш рет "Wandering Wombles" кітабында айтылған, бірақ "The Wombles Go Round The World" кітабында Далай Гарток Желқұртының күшті қашықтықтан телепатиялық сезіміне айналды.

Мәдениет және қоғам

Wombles бүкіл әлемде өмір сүреді делінгенімен, Бересфордтың әңгімелер жинағы, сондай-ақ телесериал мен музыка Англияның Лондон қаласындағы Уимблдон орманында тұратын топқа баса назар аударады, «The Wombles Go Round The World» ерекше жағдайды қоспағанда. Wombles балаларын қауымдық деңгейде тәрбиелейді және оларға қамқорлық жасайды. Адам балалары сияқты, жас Wombles оқу, жазу және спорттық дағдыларды үйренеді, оларды «Wombles and Ladders» ойыны арқылы меңгереді. Кейбір үлкен Wombles та осы ойынды ойнайды, бірақ көпшілігі оны балалар ойыны деп есептейді. Белгілі бір (нақты айтылмаған) жасқа дейін барлық Wombles есімсіз болады; еңбекке қабілетті деп танылғанда, Womble Ұлы Болгарияның үлкен атласын қарап, өзіне сай келетін есімді табады. Кейбіреулері, мысалы, Бунго, «көздерін қысып, жақсылыққа үміт етеді». Содан кейін олар Мисс Аделаиданың «Womblegarten» үйінен шығып, көбінесе адамдардың қоқысын тазалау және қайта өңдеумен айналысатын ұядағы ортақ жұмыстарға қосылады. Wombles өмірлерінің құпия екенін адамдардан мұқият жасырады – кем дегенде кітаптар мен телесериалдарда, олардың ашылуы Ұлы Womble аң ауына алып келеді деп қорқады. Көбінесе ересек адамдар оларды байқамайды немесе оларды адамдардан ажырата алмайды. «Wombling Free» фильмінде жағдай кері қайтады, Wombles адамдардан «жаман қоқысты жақсы пайдалану» туралы тілектерін тыңдауға тырысады. Wombles басқа жануарларға ешқашан жамандық жасамайды, бірақ оларға қарағанда төмен көреді. Олар жалпы алғанда адамдар туралы жаман пікірде, бірақ патшалар, әсіресе, патшайым сияқты ерекшеліктер бар. Олар сондай-ақ адам әдебиетін құрметтейді; Уимблдон Wombles адамдар орманда қалдырған кітаптардың үлкен кітапханасын сақтайды, ал Ұлы Болгария «The Times» газетін оқуды ұнатады.

Теледидар

1973-1975 жылдары бес минуттық эпизодтардан тұратын сериал және екі жарты сағаттық арнайы бөлімдер түсірілді. Бұл эпизодтарды Бернард Крипбинс баяндады және Уомблдардың барлық дауыстарын сомдады. 1998-1999 жылдары Cinar/Filmfair жаңа анимациялық модельдер мен декорацияларды пайдалана отырып, қосымша анимациялық эпизодтар жасады. Рей Уинстон мен Крипбинс осы жаңа сериалдағы дауыстар ретінде расталды. Дегенмен, жоспарланған эпизодтардың тек екеуі 2016 жылдың қараша айында Кембридж кинофестивалінде көрсетілді. Бэт келесі жылы қыркүйек айында банкроттыққа өтініш берді және Dramatico Productions директоры лауазымынан қанағаттанды.

Музыка

Әнші және продюсер Майк Батт сериалдың тақырып әнін жазды, бірақ дәстүрлі композиторлық гонорардың орнына кейіпкерлердің музыкалық құқықтарын алуға келісім жасады. Wombles-тің алғашқы синглын насихаттау үшін ол анасына Womble костюмін тіктіруге бұйырды және жұмыс аптасының көп бөлігінде оны киді. The Wombles-тің алғашқы хит-парадына енгеннен кейін, ол 1970 жылдары The Wombles атынан бірнеше сәтті әзіл-қалжың синглдарына орындаушы және продюсер болды. Анимациялық студиялар өнімдерінің шығындарын өтеу үшін халықаралық сатуға сүйенетін, ал мерчандайзинг бұрынғыда ыңғайлы бонус саналды. Дегенмен, еңбекақы мен өндіріс шығындарының өсуі кез келген жаңа бағдарлама үшін тауар сатуды қажетті кіріс көзіне айналдырды. Wombles телесериалы бастапқыда Ұлыбританиядағы балалар телеарнасы Jackanory-дегі әңгімелердің танымалдылығына байланысты тапсырыс берілді, мерчандайзингке көңіл аз болды, сондықтан Wombles-тің алғашқы мерчандайзингі ұқыпсыз жүргізілді. "Жұлдызды соғыстар" франшизасының мерчандайзингінің үлкен табысынан кейін, мерчандайзинг жаңа өндірістердің басты қозғаушы күшіне және алғы шартына айналды. "Жұлдызды соғыстар" сериалынан бұрын оқиға басты орында болды және оның танымалдылығы телесериалға, содан кейін тауарларға жол ашты. "Жұлдызды соғыстардан" кейін жағдай өзгерді және ойыншық дизайны бірінші орынға шықты. Ұлыбританияда Wombles тауарларына деген сұраныс телебағдарламаның және кітаптардың танымалдылығынан туындады, бірақ Ұлыбританияда ойыншықтарды жарнамалауға шектеулер болды, бұл теледидардағы мерчандайзингті бақылауда ұстады. The Wombles Ұлыбританияда, Австралияда және Жаңа Зеландияда сатылды. Оларға плюш ойыншықтар, қағаз, стикерлер, кішкентай фигуралар, моншақ сабыны, түнгі шамдар, шам көлеңкелері, шоколад таяқшалары, желатин пудинг жиынтығы, плакаттар, ойындар, жейделер, белгілер (түймелер), мата жапсырмалары және басқа да заттар кірді. 1990 жылдардың соңында сериалдың жаңаруы тағы бір толқын тауарларды әкелді, оларға түскі ас қораптары, қолшатырлар, фланельдер (бет сүгісі), ыстық су бөтелкесіне арналған қаптар, тапочкалар, Steiff қуыршағы және Альдерниге арналған пошта маркалары жиынтығы кірді – бұл Уомблдердің бірінің аты және Бересфордтың өліміне дейін үйі болған Канал аралы. Соңғы кезде Wombles британдық балалар телебағдарламаларының классикалық бағдарламаларын құрметтеген Ұлыбритания пошта маркаларының бір бөлігі болды. 2013 жылы Майк Батт пен Элизабет Бересфордтың екі баласы Wombles авторлық құқықтарын жаңа компанияға, Wombles Copyright Holdings-ке біріктірді, онда Батт негізгі акционер болды және Бересфордтың мұрагерлері шығармашылық бақылауды ұстады. Бұл 2012 жылы Cookie Jar Entertainment сатып алғаннан кейін DHX Media-дан Wombles телесериалын сатып алуды қамтыды.

Songwriter and producer Mike Batt wrote the series' theme tune, but negotiated the musical rights to the characters in place of the traditional composer's fee. In an effort to promote the Wombles' first single, he had his mother make him a Womble costume, which he wore for most of the working week. After the Wombles' first chart hit, he went on to perform and produce a number of successful novelty singles as The Wombles in the 1970s. Animation production houses used to rely on international sales of their productions to cover costs, and merchandising was once considered a welcome bonus. Rising labour and production costs, however, have made merchandising a necessary revenue stream for any new programme. The Wombles TV series had originally been commissioned because of the popularity of the stories on UK children's TV programme Jackanory, with little thought given to merchandising, so the Wombles' initial merchandising was conducted in a haphazard way. Following the overwhelming success of merchandising for the Star Wars franchise, merchandising became the prime driver of and precursor to new productions. Prior to Star Wars, the story had come first and its popularity led to the commissioning of a TV series, followed by merchandise. After Star Wars, the situation reversed itself, and toy design came first. Demand for Wombles merchandise in the UK was driven by the popularity of the TV programme and books, but there were restrictions on toy advertising in the UK that kept TV merchandising in check. The Wombles were merchandised in the UK, Australia, and New Zealand. Products include stuffed toys along with stationery, stickers, small figurines, bath soap, night lights, lamp shades, chocolate bars, gelatin pudding kits, posters, games, shirts, badges (buttons), cloth patches, and other items. The revival of the series in the late 1990s brought with it another wave of merchandise which included lunch boxes, umbrellas, flannels (face cloths), hot water bottle covers, slippers, a Steiff doll, and a set of postage stamps for Alderney, a Channel Island that served as the name for one of the Wombles and the home of Beresford until her death. More recently, the Wombles were part of a set of UK postage stamps honouring classic British children's TV programmes. In 2013, Mike Batt and Elisabeth Beresford's two children consolidated the merchandising copyrights to the Wombles in a new company, Wombles Copyright Holdings, of which Batt became the principal shareholder with creative control held by Beresford's heirs. This included the purchase of the Wombles TV series from DHX Media, who had acquired it with their purchase of Cookie Jar Entertainment in 2012.

Фильм

1977 жылы Лайонел Джеффрис жазған және түсірген "Wombling Free" толық метражды жанды фильм жарық көрді, оның басты рөлдерін "The Wombles", Дэвид Томлинсон, Франсис де ла Тур және Бонни Лэнгфорд сомдады. 1978 жылы фильмге саундтрек альбомы шықты. 2006 жылы Network компаниясы фильмнің 2-ші аймақ DVD-сын шығарды, онда фильмнің кинотеатрлардағы форматтағы көрініс қатынасы, түпнұсқа кинотрейлері және Джеффрис, Томлинсон мен Лэнгфордпен сұхбаттасулары қамтылған.

Басқа көріністер

Wombles-тің жабайы үйіргісі BBC комедиялық сериалы "The Goodies" -тің "The Goodies Rule – O. K.?" атты эпизодында пайда болып, Билл Оддимен аяусыз күреске түсті. 2011 жылы The Wombles Glastonbury фестивалінде тікелей өнер көрсетті. The Wombles 1974 жылғы "Евровидение" ән байқауында үзіліс кезінде көңіл көтеруге арналған топ ретінде өнер көрсетті.

Спорт

Уомблздер осы аймақпен байланысты болғандықтан, Уимблдонды көрсететін кейбір жергілікті спорт командалары кейде әлгіндей "Уомблздер" деп лақап атайды. Бұл командалардың ішінде "Алдерни" талисманы бар Уимблдон RFC әйелдер командасы, Уимблдон волейбол клубы және Уомблз нетбол клубы бар. 2000 жылдан 2003 жылдың маусымына дейін Уимблдон ФК жергілікті Уэндл өзенінің атымен "Wandle" деп аталған Уомблді клуб талисманы ретінде пайдаланды. 2002 жылы клуб Милтон-Кейнске көшкеннен кейін, кейіпкерді пайдалануға берілген рұқсат 2003 жылдың маусымынан кейін жаңартылмады. 2006 жылы клубтың Уимблдонның жалғасы AFC Уимблдон Бересфордпен лицензиялық келісім жасасып, өзінің Уомбл талисманын ұсынды. Атауды таңдау бойынша жарыстан кейін, соңғы атауды Элизабет Бересфорд өзі таңдады және AFC Уимблдон жаңа Уомблдің атын "Хейдон" деп атауды жариялады, ол Уимблдонның алғашқы алаңы – Plough Lane-ге ең жақын теміржол станциясы – Haydons Road атынан қойылды. Он екі жыл өткен соң, клуб өзінің бастапқы ауданына оралу жоспарын жариялады; Haydons Road сонымен қатар олардың жаңа алаңына ең жақын станция болып табылады. Бересфорд сондай-ақ Уомблдер командасына Лондон марафонына қатысуға рұқсат берді.

Қайта іске қосу

Altitude Television телеарнасы Уилл Дэвис сценарий жазып жатқан жаңа жобаны іске қосуда.

Пародиялар

Wombles Майкл де Ларрабетидің "The Borribles" романында пародияланды (Rumbles – мақтанға бой алған, өздерінің 'R' әрпін дұрыс айта алмайтын егеуқырлы жаратылыстар ретінде).