Шотландияның ішкі Гебрид аралдары

Кіріспе

Шотландияның батыс жағалауындағы архипелаг. Ішкі Гебридтер (HEBrideez; na h Eileanan a staigh) – Шотландияның батыс жағалауындағы архипелаг, Сыртқы Гебридтерден оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Бұл екі арал тізбегі бірге мұхиттық климатқа ие Хебрид аралдарын құрайды. Ішкі Гебридтерге 35 мекенделген және 44 мекенделмеген арал кіреді. Аймағы Скай, Мулл және Айлэй аралдарынан үлкен. Олардың халқы да көп. Басты коммерциялық қызметтер – туризм, шаруашылық, балық аулау және виски жасау. Қазіргі заманда Ішкі Гебридтер екі бөлек жергілікті басқару аумағының құрамына кіреді: біреуі солтүстікте, екіншісі оңтүстікте. Аралдардың жалпы ауданы шамамен 1594 шаршы миль (4128 км²), ал 2011 жылы халқы 18 948 адамды құрады. Халық тығыздығы… Аралдарда маңызды тарихқа дейінгі көптеген құрылыстар бар, олардың көбі римдік және грек авторларының аралдар туралы алғашқы жазбаларынан бұрын салынған. Тарихи тұрғыдан алғанда, ең ерте белгілі қоныстанушылар – солтүстіктегі пиктілер және оңтүстіктегі Дал-Риада патшалығындағы гайльдер болды. Кейін аралдар скандинавиялық Судрейяр корольдығының құрамына кірді, ол 1266 жылғы Перт шарты бойынша Шотландияға бағынышты болды, одан кейін 400 жылдан астам билік етті. Аралдарды әртүрлі клан басшылары басқарды, олардың ішінде Маклин, МакЛеод және МакДональд есімдері ең танымал. 19 ғасырдағы Жоғарғы Таулы аймақтардағы тазалау көптеген қауымдастарға ауыр соққы берді, және халық санының азаюы соңғы жылдары ғана тоқтады. Теңіз көлігі маңызды рөл атқарады, Шотландияның материгіне және аралдар арасында көптеген паромдық қызметтер жұмыс істейді. Гайль тілі кейбір аймақтарда сақталған, ландшафттар көптеген суретшілерге шабыттандырды, ал фауна әртүрлі.

География

Аралдар әртүрлі аралдардан тұратын архипелаг құрайды. Ең ірі аралдар, оңтүстіктен солтүстікке қарай: Айслэй, Юра, Мулл, Рùm және Скай. Скай – барлығының ішінде ең үлкені және ең көп халқы бар, оның ауданы және халқы 10 000-нан астам. Оңтүстік топ Аргилл аймағында орналасқан, бұл аймақ ежелгі Даль-Риата патшалығының негізгі аймақтарымен шамалас келеді және қазіргі Аргилл мен Бюттің біртұтас кеңес аймағының құрамына кіреді. Солтүстік аралдар бұрын Инвернесс графтығының бөлігі болған, қазір Хайленд кеңесінің аумағында.

Физикалық

Ең үлкен он арал келесідей. Арал Гель тіліндегі атауы Аймағы (га) Халық Биіктігі (м) Гель тілінде сөйлейтіндер Кол Колла 7685 195 Бен Хог 104 Колонсай Колбаса 4074 124 Карнан Эон 143 20.2% (15) Эйг Эйг 3049 83 Ан Сгурр 393 Ислай 61956 3228 Бейн Бейгер 491 19% (613) Юра Диура 36692 196 Бейн ан Оир 785 Лисмор Лиос Мор 2351 192 Барр Мор 127 26.9% (50) Мулл Мюль 87535 2800 Бен Мор 966 Расай Ратарсаир 6231 161 Дун Каан 444 30.4% (48) Рум Рум 10463 22 Аскивал 812 Скай Ан т’Эйлеан Сгитор Эйн а’ Cheò 165625 10008 Сгурр Аласдайр 993 29.4% (2942) Тири Тириод 7834 653 Бен Хинс 141 38.3% (250) БАҒЫ 18947 20.7% (3918)

Аралдардың геологиясы мен геоморфологиясы әртүрлі. Мысалы, Скай және Мулл сияқтылары таулы, ал Тири сияқтылары салыстырмалы түрде төмен жатыр. Ең биік таулар – Скайдың Куиллиндері, бірақ басқа жерлерде де одан биік шыңдар жиі кездеседі. Көптеген аралдарды күшті толқындар шайып өтеді, ал Скарба мен Юра арасындағы Корривркан толқыны әлемдегі ең ірі маңайлардың бірі болып табылады. Аскриб аралдары, Кроулин аралдары, Слейт аралдары, Кіші аралдар, Жаз аралдары және Трешниш аралдары сияқты әртүрлі шағын архипелагтар бар. Аралдар жағалау суларының араласу аймағы ретінде маңызды болып табылады.

Климат

Атлант мұхиты мен Солтүстік Атлант ағындарының әсерінен қоңыржай мұхиттық климат қалыптасады. Температура жалпы алғанда салқын, қаңтар айында орташа температура 6,5 °C (44 °F), ал шілде айында 15,4 °C (60 °F) құрайды (Скай аралындағы Тротерниш түбегіндегі Дунтулмде). Теңіз деңгейінде қар сирек жатады және қырау құрлыққа қарағанда аз болады. Желдер өсімдіктер үшін шектеуші фактор болып табылады: 128 км/сағ (80 миль/сағ) жылдамдық тіркелген; ең көп кездесетін желдер – оңтүстік-батыс желдері. Жауын-шашынның мөлшері жылына өте көп, ал таулар мен төбелер одан да ылғалды. Тире елдегі ең күнды жерлердің бірі және 1975 жылы 300 күн күн сәулесі болды. Тротерниш аралында мамыр айында, ең күнды айда, әдетте 200 сағат күн сәулесі тіркеледі.

Тарихқа дейінгі дәуір

Хебрид аралдары алғаш мезолит дәуірінде қоныстанған және онда түрлі тарихи ескерткіштер кездеседі. Бридженд, Айлэй маңында табылған кремнийден жасалған жебе ұшы 10 800 ж.б.д. мерзіміне жатқызылған. Бұл жайт, тұрақты қоныстанғаннан гөрі жазғы аңшылық тобы болғанын көрсетеді. Рум аралындағы Кинлохтағы Фермалық далалардан табылған күйдірілген жаңғақ қабықтары мен микроскопиялық көмір Шотландиядағы ең көне қоныс орнының дәлелі саналады. Колонсейдегі Стаоснайгтың орталық шұңқырында б.з.д. 7000 жылға шамамен радиокөміртектік талдаумен дараланған мезолиттік кезеңде жаңғақ өңдеудің ірікөлемді іздері табылды. Қазба жұмысынан жүздеген мыңдаған күйдірілген жаңғақ қабықтарының қалдықтары анықталды, бұл сол кезеңдегі қоғамдық белсенділік пен жоспарлау туралы мәлімет береді. Жаңғақтар бір жыл ішінде жиналған, ал тозаң талдауы жаңғақ ағаштарының бір уақытта кесілгенін көрсетеді. Дегенмен, Ішкі Гебрид аралдарындағы неолиттік ескерткіштердің көлемі мен әсері Оркней және Батыс аралдарындағылардан кем. Скайдағы Дун Рингилл бекінісінің қалдықтарын қоса алғанда, темір дәуіріне жататын көптеген ескерткіштер бар, олардың орналасуы брош пен күрделі Атлантикалық дөңгелек үйлерге ұқсас.

Этимология

Бұл аралдар туралы ең ерте жазба Плинийдің "Табиғи тарих" еңбегінде кездеседі, онда ол 30 "Гебуд" бар екенін айтады. Птолемей, шамамен 80 жыл өткен соң, 140-150 жылдар шамасында жазып, бұрынғы Агриколаның теңіз экспедициясына сүйене отырып, Ἐβοῦδαι ("Eboudai") ("Ebudes" немесе "Ebudae" латын тіліндегі аудармасы) деп атаған, олардың саны тек бесеу болған деседі, демек, бұл нақты Ішкі Гебрид аралдарына қатысты болуы мүмкін. Плиний өзінің ақпаратын б.з.д. 322-285 жылдар аралығында Ұлыбританияға сапар шеккен Массилиялық Пифейден алған болуы керек. Агриколаның Шотландияның батыс жағалауы туралы ақпараты нашар болғандықтан, Птолемей де солай жасаған болуы мүмкін. Басқа ерте жазбалардың арасында Немед халқының Ирландиядан "Домонға және Альбаның солтүстігіндегі Эрдмонға" қашуы бар, ол 12 ғасырдағы Лебор Габала Эренн еңбегінде айтылған.

Даль Риата

Птолемейдің картасында Рим дәуірінде Ішкі Гебрид аймағында Креондар сияқты түрлі тайпалар тіркелгенімен, бұл аймақ шамамен қазіргі Шотландиядағы Аргилл, Бьют және Лохабер, сондай-ақ Ирландиядағы Антрим графтығын қамтыды. Аргиллде бастапқыда үш негізгі рулық топтар болды: Аргиллдің солтүстігі мен орталық бөлігіндегі Cenél Loairn, Айлэйдегі Cenél nÓengusa және Кинтайрдағы Cenél nGabráin. VII ғасырдың соңына қарай төртінші рулық топ – шығыс Аргиллде негізделген Cenél Comgaill пайда болды. Патшалықтың тәуелсіздігі викингтер шабуылымен аяқталды, және ол ақырында пикттердің жерлерімен бірігіп Альба патшалығын құрды. Даль-Риатаның солтүстігіндегі Ішкі Гебрид аймағы номиналды түрде пикттердің бақылауында болды, бірақ тарихи жазбалар жеткіліксіз.

Кландар мен шотландтық билік

Аралдардың иелері, бұл тіркес алғаш рет 1336 жылы тіркелген, бірақ бұл атау одан бұрын да қолданылған болуы мүмкін, Джон Макдональд, төртінші Аралдардың иесі, отбасының қуатты беделін жойғанға дейін, ішкі Гебрид аралдарының және Батыс Жоғарлауларының бір бөлігін Шотландия короліне бағынышты ретінде билеуді жалғастырды. 1462 жылы Ардторниш қамалында келісілген және Англияның Эдуард IV-імен қол қойылған құпия шарт арқылы ол өзін ағылшын тәжінің қызметкері етті. Шотландия королі Джеймс III 1476 жылы осы шарт туралы білгенде, Макдональдтың жерлерін тәркілеу туралы шешім шығарды. Кейбіреулері жақсы мінез-құлық көрсететін болса, қайтарылды, бірақ Макдональд өзінің ұлы Аунгас Огты бақылай алмады, ол 1481 жылы Тобермори маңындағы Мулл аймағында болған Қанды шығанақ шайқасында оны жеңді. Оның туысы Александр Лохалш жасаған тағы бір бүлік, ашуланған Джеймс IV-ті 1493 жылы жерлерін соңғы рет тәркілеуге мәжбүр етті. Норвегиялық кезеңнен кейін Скайдағы ең күшті кландар – MacLeod кланы, бастапқыда Троттерниш аймағында және Sleat Макдональд кланы болды. Аралдардың иелігінің тарауынан кейін Маккиннон да тәуелсіз клан ретінде пайда болды, олардың Скайдағы маңызды жерлері Стратхард аймағында орналасқан. Оңтүстік Уист Макдональдтары МакЛеодтардың қатал қарсыластары болды, ал бұрынғылары Эйгг аймағындағы бұрынғы қырғынға кек рет ретінде Трампанда шіркеуге бара жатқан адамдарды өлтіруге тырысты, нәтижесінде 1578 жылы Spoiling Dyke шайқасы болды. 1745 жылғы Якобит көтерілісінің сәтсіз аяқталуынан кейін Флора Макдональд ханзада Чарльз Эдвард Стюартты Ганновер әскерлерінен құтқарып, танымал болды. Оның тарихы Скай арқылы қашумен тығыз байланысты және ол Килмуирде жерленген. Ол 1773 жылы Шотландияның Батыс аралдарына жасаған саяхаты барысында Сэмюэл Джонсон мен Джеймс Босвеллмен кездесті, ал оның қабір тасына Джонсонның «Тарихта еске алынатын есім, және егер батылдық пен адалдық құнды болса, құрметпен еске алынатын есім» деген сөздері жазылған. Көтерілістен кейін кландық жүйе жойылды және Гебрид аралдары жер иеліктеріне айналды.

The Lords of the Isles, a phrase first recorded in 1336, but which title may have been used earlier, would continue to rule the Inner Hebrides as well as part of the Western Highlands as subjects of the King of Scots until John MacDonald, fourth Lord of the Isles, squandered the family's powerful position. Through a secret treaty with Edward IV of England, negotiated at Ardtornish Castle and signed in 1462, he made himself a servant of the English crown. When James III of Scotland found out about the treaty in 1476, he issued a sentence of forfeiture for MacDonald's lands. Some were restored for a promise of good behaviour, but MacDonald was unable to control his son Aonghas Óg, who defeated him at the Battle of Bloody Bay, fought off the coast of Mull near Tobermory in 1481. A further rebellion by his nephew, Alexander of Lochalsh, provoked an exasperated James IV to forfeit the lands for the last time in 1493. The most powerful clans on Skye in the post Norse period were Clan MacLeod, originally based in Trotternish, and Clan MacDonald of Sleat. Following the disintegration of the Lordship of the Isles, the Mackinnons also emerged as an independent clan, whose substantial landholdings in Skye were centred on Strathaird. The MacDonalds of South Uist were bitter rivals of the MacLeods, and an attempt by the former to murder church goers at Trumpan in retaliation for a previous massacre on Eigg, resulted in the Battle of the Spoiling Dyke of 1578. After the failure of the Jacobite rebellion of 1745, Flora MacDonald became famous for rescuing Prince Charles Edward Stuart from the Hanoverian troops. Her story is strongly associated with their escape via Skye and she is buried at Kilmuir. She was visited by Samuel Johnson and James Boswell during their 1773 Journey to the Western Islands of Scotland and written on her gravestone are Johnson's words that hers was "A name that will be mentioned in history, and if courage and fidelity be virtues, mentioned with honour". In the wake of the rebellion the clan system was broken up and islands of the Hebrides became a series of landed estates.

Британдық дәуір

1707 жылы Одақ шартының қабылдануымен Гебрид аралдары Ұлыбритания Корольдігінің құрамына енді, бірақ кландардың алыс монархқа деген адалдығы мықты болған жоқ. Көптеген арал тұрғындары 1715 жылғы және 1745 жылғы көтерілістерде Якобиттердің Мар графына қолдау көрсету үшін «шықты», соның ішінде Данвеганның МакЛоды мен Лисмордың МакЛиасы да болды. Якобиттердің Стюарттарды таққа қайтару үмітін толыққанды тоқтатқан Куллоден шайқасының салдары кеңінен сезілді. Британ үкіметінің стратегиясы – клан басшыларын туыстарынан алшақтату және олардың ұрпақтарын, негізгі қызығушылығы иеліктерінен түсетін табыс болған, ағылшын тілінде сөйлейтін жер иелеріне айналдыру еді, ал оларда тұратын адамдардың әл-ауқаты екінші орында тұрды. Бұл аралдарға бейбітшілік әкелген болса, келесі ғасырда бұл өте қымбатқа түсті. 19 ғасырдың басында жақсару мен халық санының өсуі байқалды. Жолдар мен кемежайлар салынды, Истдейл мен айналасындағы аралдарда тақта өнеркәсібі маңызды жұмыс берушіге айналды, ал Кринан және Каледония каналдарының құрылысы, сондай-ақ Телфордтың «Атлантикалық мұхиты арқылы көпір» сияқты басқа инженерлік құрылыстар көлік және қолжетімділікті жақсартты. Алайда, 19 ғасырдың ортасында Гебрид аралдарының көптеген тұрғындары «тазалаулардың» салдарынан қиын жағдайға түсті, бұл бүкіл Таулы аймақ пен аралдардағы қауымдастықтарды жойды, өйткені адамдар шығарылып, олардың орнына қой шаруашылықтары орналастырылды. Бұл жағдай 18 ғасырдан бастап 1815 жылы Наполеон соғыстарының аяқталуына дейін өркендеген аралдардың теңіз шөптерін өңдеу өнеркәсібінің күйреуімен және эмиграцияның кең таралған құбылысқа айналуымен ушықты. «Брейс шайқасы» жерге қолжетімділіктің болмауына және шығару туралы хабарламаларға қарсы наразылықты қамтыды. Бұл оқиға 1884 жылы Таулы аймақтағы жағдай туралы есеп берген Непьер комиссиясының құрылуына себеп болды. 1886 жылғы Крофтерлер заңы қабылданғанға дейін тәртіпсіздіктер жалғасты, бірде тәртіпті сақтау үшін Скайға 400 теңізші жіберілді. Қалғандар үшін мал экспорттау, коммерциялық балық аулау және туризм арқылы жаңа экономикалық мүмкіндіктер пайда болды. Дегенмен, эмиграция мен әскери қызмет көптеген адамдардың таңдауы болды және 19 және 20 ғасырлардың аяғында архипелагтың халқы азая берді. Юраның халқы 1831 жылы 1300 адамнан 1961 жылы 250-ден азырақ адамға, ал Муллдың халқы 1821 жылы 10 600 адамнан 1931 жылы 3000-нан азырақ адамға төмендеді. Ұзақ мерзімді тұрақты тұруға қарамастан, кейбір кіші аралдар тасталып кетті – 1934 жылы Трешниш аралдары, 1948 жылы Ханда және 1880 жылдары Эйлен Макаскин. Дегенмен, экономикалық жағдай біртіндеп жақсарды, оның ең айқын белгісі – дәстүрлі сабанмен жабылған қара үйлердің заманауи үлгідегі тұрғын үйлермен алмастырылуы болды. Соңғы жылдары Highlands and Islands Enterprise көмегімен аралдардың халқы ондаған жылдар бойы төмендегеннен кейін өсуді бастады. Обан стансасынан, Глазгоға тікелей қатынайтын және Кайл-оф-Лохалштан Инвернесске қатынайтын ұлттық теміржол қызметтері сапарды жалғастыруға мүмкіндік береді. Колонсей әуежайынан, Порт-Эленге жақын Айлэй әуежайынан және Тири әуежайынан кестелі рейстер бар. Архипелаг жел мен толқындардың әсеріне ұшырайды және көптеген кемелердің құлау орындары бар. Навигацияға көмектесу үшін әртүрлі жерлерде маяктар орналастырылған. Дубх-Артах маяғы шалғайдағы жартаста орналасқан және теңізшілерді осы аймақтан және жақын маңдағы Торран жартастарынан сақтандырады. Бастапқыда бұл жарық орнату үшін мүмкін емес орын деп есептелді, бірақ 1863 жылы алғашқы сапарында отыз үш адамды құрбан болған «Буссора» пароходының және 1865 жылғы 30-31 желтоқсандағы дауылда осы аймақтағы таңғажайып 24 кеменің жоғалуы оң шаралар қабылдануына түрткі болды. Скерривор – бұл жақын маңдағы тағы бір шалғай маяк және оның биіктігі Шотландиядағы ең биік маяктардың бірі болып табылады.

With the implementation of the Treaty of Union in 1707 the Hebrides became part of the new Kingdom of Great Britain, but the clans' loyalties to a distant monarch were not strong. A considerable number of islesmen "came out" in support of the Jacobite Earl of Mar in the "15" and again in the 1745 rising including Macleod of Dunvegan and MacLea of Lismore. The aftermath of the decisive Battle of Culloden, which effectively ended Jacobite hopes of a Stuart restoration, was widely felt. The British government's strategy was to estrange the clan chiefs from their kinsmen and turn their descendants into English speaking landlords whose main concern was the revenues their estates brought rather than the welfare of those who lived on them. This may have brought peace to the islands, but in the following century it came at a terrible price. The early 19th century was a time of improvement and population growth. Roads and quays were built, the slate industry became a significant employer on Easdale and surrounding islands, and the construction of the Crinan and Caledonian canals and other engineering works such as Telford's "Bridge across the Atlantic" improved transport and access. However, in the mid 19th century, the inhabitants of many parts of the Hebrides were devastated by the clearances, which destroyed communities throughout the Highlands and Islands as the human populations were evicted and replaced with sheep farms. The position was exacerbated by the failure of the islands' kelp industry that thrived from the 18th century until the end of the Napoleonic Wars in 1815 and large scale emigration became endemic. The "Battle of the Braes" involved a demonstration against lack of access to land and the serving of eviction notices. This event was instrumental in the creation of the Napier Commission, which reported in 1884 on the situation in the Highlands. Disturbances continued until the passing of the 1886 Crofters' Act and on one occasion 400 marines were deployed on Skye to maintain order. For those who remained new economic opportunities emerged through the export of cattle, commercial fishing and tourism. Nonetheless emigration and military service became the choice of many and the archipelago's populations continued to dwindle throughout the late 19th and 20th centuries. Jura's population fell from 1300 in 1831 to less than 250 by 1961 and Mull's from 10,600 in 1821 to less than 3,000 in 1931. Lengthy periods of continuous occupation notwithstanding, some of the smaller islands were abandoned – the Treshnish Isles in 1934, Handa in 1948, and Eilean Macaskin in the 1880s among them. Nonetheless, there were continuing gradual economic improvements, among the most visible of which was the replacement of the traditional thatched blackhouse with accommodation of a more modern design and in recent years, with the assistance of Highlands and Islands Enterprise many of the island's populations have begun to increase after decades of decline. National Rail services are available for onward journeys, from stations at Oban, which has direct services to Glasgow and from Kyle of Lochalsh to Inverness. There are scheduled flights from Colonsay Airport, Islay Airport near Port Ellen and Tiree Airport. The archipelago is exposed to wind and tide, and there are numerous sites of wrecked ships. Lighthouses are sited as an aid to navigation at various locations. Dubh Artach lighthouse is located on a remote rock and warns seafarers away from the area itself and the nearby Torran Rocks. Originally it was considered to be an impossible site for a light, but the loss of the steamer Bussorah with all thirty three hands on her maiden voyage in 1863 and of an astonishing 24 vessels in the area in a storm on 30–31 December 1865 encouraged positive action. Skerryvore is another remote lighthouse in the vicinity and at a height of it is the tallest in Scotland.

Гелл тілі

Ішкі Гебрид аралдарында шамамен 4000-қа жуық гэль тілінде сөйлейтін адам бар, бұл архипелаг халқының 20% құрайды. Гейдель тілдерінде сөйлейтін адамдар Колумба заманынан бұрын немесе одан кейін Ішкі Гебридтерде болған, ал Шотландия гэль тілінің (Gàidhlig) қазіргі түрі кейбір аймақтарда күшті болып сақталып келеді. Алайда, 1872 жылғы «Білім (Шотландия) туралы» заңы нәтижесінде, гэльдер буындары сыныпта ана тілінде сөйлеуден тыйым салынды, бұл тілге ауыр соққы болғаны қазір мойындалды. Балалар 1930 жылдарға дейін мектепте гэль тілінде сөйлегені үшін жазаланды. Соңғы кезде Шотландия Парламенті 2005 жылы «Гэль тілі (Шотландия) туралы» заңын қабылдады, осы заң тілді қолдауды жалғастыруға бағытталған. 2001 жылғы халық санауы бойынша, Скай аралдағы Килмуир приходында халықтың 47% гэль тілінде сөйлейтін болса, Скай аралдарында жалпы алғанда бұл көрсеткіш тең емес бөлініспен 31% құрады. Сол кезде Тиреде халықтың 48% гэль тілінде сөйлесе, Лисморда 29%, Айлейде 24%, Коллде 12%, Юрада 11%, Муллда 13% және Ионада 5% болды. Шотландия гэль тілін оқыған студенттер Скай аралдағы шотландиялық гэль тілі колледжі – Sabhal Mòr Ostaig-ке оқуға бүкіл әлемнен келеді.

Өнер

Хебрид аралдарының ландшафты әртүрлі музыканттарға, жазушыларға және суретшілерге шабыт сыйлады. Хебридтер, сондай-ақ Фингал үңгірі деп белгілі, Феликс Мендельсонның Стаффаға сапарынан шабыттанған танымал увертюрасы болып табылады. Мари Дейрдің виолончель мен фортепианоға арналған "Гебридтік сюитасы" 1947 жылы жазылған. Аралдармен байланысты заманауи музыканттардың қатарында Иан Андерсон, Донован, Крис Рейнбоу және Runrig бар. Enya-ның "Ebudæ" әні Shepherd Moons альбомынан дәстүрлі дабыл әнінің негізінде жазылған. Ақын Сорли Маклин Раасай аралында дүниеге келді, ол өзінің ең танымал өлеңі "Халлайгтің" оқиғасы болған жер. Джордж Оруэлл "1984" романының көп бөлігін Жура аралындағы Барнхиллде тұрғанда жазды, ал Дж. М. Барри "Питер Пэн" фильмінің 1924 жылғы бейімдемесіне сценарийді Эйлен Шонада тұрғанда жазды. "Аждаһаны қалай үйрету керек" кітабының авторы Крессида Коуэлл балалық шағының жазғы демалысын Ішкі Гебридтерде өткізді және олар "Жер бетіндегі ең әдемі жерлердің бірі" және "көкте аждаһаларды көруді күтетін жер" екенін айтты.

Жабайы табиғат

Кейбір жағынан, Гебрид аралдарында, жалпы алғанда, материктік Ұлыбританиямен салыстырғанда биологиялық әртүрлілік аз, мысалы, соңғысында сүтқоректілердің түрлерінің саны екі есе көп. Дегенмен, бұл аралдар табиғатты зерттеушілерге көптеген мүмкіндіктер ұсынады. 18-ғасырда Скайде байқалған жергілікті фаунаның молдығын атап өткен Сэмюэл Джонсон былай деп жазған:

Қазіргі заманда құстарға жүгері, қызыл тамақталғыш су құсы, таулық кептер, киттиуэйк, тайсти, Атлантикалық тупик, алтын көз, алтын бүркіт және аққұйрықты теңіз бүркіті кіреді. Соңғысы 1975 жылы Рùm аралына қайта қоныстандырылды және Мулл сияқты көршілес аралдарға сәтті тарады. Қызыл тұмсықты қарға Ислай және Колонсей аралдарында шоғырланған шағын популяцияны құрайды. Тау қояндары (18-ғасырда Скайде кездеспеген) және қоян қазір көптеп таралған, олар шотландтың жабайы мысығы мен қарағайлы мартеннің азығы болып табылады. Қызыл бұғылар төбелерде кең таралған, ал сұр және қарапайым теңіз түлендері Шотландияның жағалауында халықаралық маңызы бар санда кездеседі, олардың отарлары Оронсай және Трешниш аралдарында, ал соңғысы Лорн шығанағында көптеп таралған. Өзендердің мол суларында қоңыр форель, атлантикалық лосось және сулы тышқан мекендейді. Теңізде минк киттері, қасқыр киттері, батқан акулалар, дельфиндер және порпоизалар кездеседі. Сонымен қатар, Скальпай бұғазында, мысалы, жеуге жарамды краб пен устрица да табылады. Теңіз көлдерінде ұлттық маңызы бар жылқы мидиясы мен жұлдызшалардың кең тараған ошақтары бар. Линг, колокольчик, крестлист, батпақ жусаны және бетегелерден тұратын жусанды дала кең таралған, сондай-ақ альпілік перлқұрт және мохты цифаль сияқты арктикалық және альпілік өсімдіктердің әртүрлілігі бай.