Кіріспе

Британдық-американдық заңгер және әлеуметтік реформатор Томас Мортон (шамамен 1579–1647) Англияның Девон аймағынан Солтүстік Америкаға келген алғашқы отарлаушылардың бірі болды. Ол заңгер, жазушы және американдық үндістер мәдениетін зерттеуімен белгілі әлеуметтік реформатор, сонымен қатар Массачусетс штатының Куинси қаласындағы Merrymount отар колониясын құрған адам.

Волластон тауы

Мортон 1622 жылы Америкаға үш айлық зерттеу сапарына барды, бірақ 1623 жылдың басында Англияға оралды және пуритан қауымының басшыларының көнбестігіне шағымданды. Ол 1624 жылы өзінің серіктесі капитан Волластон және 30 жас жігітпен бірге "Unity" кемесімен Корольдік демеушілікпен сауда-саттық кәсібіне аға серіктес ретінде оралды. Олар Алгонкиан тайпаларына тиесілі құмтөбеде тері саудасын бастады. Мортон Плимут колониясының заңдарын елемей, дереу индейлерге арақ-шарап пен қару сата бастады. Мортон және оның серіктері өздерінің колониясын құруға тырысты, оны Вулластон тауы деп атады. Капитан Волластон 1626 жылы Вирджинияға көшіп барды, Мортон колонияның басшылығын қалдырды, оны Мерримаунт деп атады. Мортонның діни сенімдерін жақын маңдағы Плимут колониясының пуритандары жалған діннің жасырын түрі деп сынға алды. Плимут басшылары оны жергілікті үнді әйелдерімен жыныстық қатынаста болғаны және Бахус пен Афродита құрметіне мас оргиялар жасағаны үшін айыптады. Олар мамыр гүлін орнатып, оны көп күн бойы ішіп-жеп, билеп, үнді әйелдерін серіктері ретінде шақырып, бірге билеп, ойнап (көптеген перилер немесе ашулар сияқты) және одан да жаман әдеттерге барушы еді. Олар Рим құдайы Флораның немесе Баканалдың жабайы әдет-ғұрыптарын жаңадан қайта жаңғыртқандай, оларды қайтадан тойлады.

Пуритандардың қуғын-сүргіні

Мортонның тобы 1628 жылы екінші Мей-Дей рәсімін өткізді, оның ішінде 24 метрлік май бағанасын тігіп, оның үстіне бұғы мүйізін орнатып, оның айналасында өзі мен оның ізбасарлары мас күйінде той жасады. Майлс Стендиш басқаратын Плимут жасағы келесі маусымда аз қарсылықпен қаланы басып алып, май бағанасын кесіп түсірді және Мортонды үндістерге қару-жарақ бергені үшін тұтқындады. Ол Плимут қаласында сотталды, содан кейін Нью-Гэмпшир жағалауындағы Шолс аралдарында, ағылшын кемесі оны үйіне қайтарып әкелгенге дейін тасталып қалды. Мерримоунт қауымы Мортонсыз тағы бір жыл өмір сүрді, бірақ пуритандықтар оны палестиналықтардың теңіз құдайының атымен Дагон тауы деп атады.

"Жаңа ағылшынша Қанахан"

1637 жылы Мортон өзінің үш томдық «Жаңа ағылшын Кананы» атты еңбегін жариялады, ол колониялардағы пуритан үкіметін және индей шабуылдарынан қорғану мақсатында бекіністер салу саясатын сынады. Ол индейлерді олардан гөрі мәдениетті халық ретінде бейнеледі және пуритандық «Жаңа Израильдің» шабуылына ұшыраған жаңа Қанахан екенін айтты.

Төңкеріске қарсы сот және өлім

Мортон ағылшын азаматтық соғысы кезінде Жаңа Англияға оралды, онда ол роялист агитаторы болғандықтан тұтқындалды. Ол Плимут колониясының жарғысын жоюдағы рөлі үшін және мемлекетке қарсы қызметтері үшін сотталды. Қыркүйек айында ол Бостон қамауға алынды. Сот процесі қысқа дейін кешіктірілді, бірақ оның денсаулығы нашарлап, пуритандар оған кешірім жасады. Ол Мейн штатының фермерлерінің арасында өмірін аяқтады және 1647 жылы 71 жасында қайтыс болды.

Мұра

1637 жылы ағылшын үкіметі "Жаңа ағылшын Ханааны" кітабының бірінші басылымын жойды, бірақ оның аз ғана саны Нидерландыда сақталып қалды. Джек Демпси Мортонның кітабының өңделген нұсқасын, сондай-ақ Мортонның өмірбаянын шығарды, ол 1999 жылы жарық көрді.

Әдебиетте

Натаниел Хоторнның "The May Pole of Merry Mount" (1837) әңгімесі мен Дж. Л. Мотлидің "Merry Mount" (1849) еңбегі Мортонның отаршылдық қызметіне негізделген.