Кіріспе
Чехиядағы электр станциясы
The Dukovany Nuclear Power Station is a nuclear power plant near Dukovany in the Czech Republic. It was the second nuclear power plant in Czechoslovakia (the Bohunice Nuclear Power Plant in what is now Slovakia was constructed in 1958), and the first one in what is now the Czech Republic. It is situated from the town of Třebíč, near the Dalešice Reservoir, where the plant sources its water supply. In 1970 Czechoslovakia and the Soviet Union ratified a contract for construction of two nuclear power plants. Actual construction work began four years later. From 1985 to 1987, four power units with pressurized water reactors were commissioned. All four are still in operation. Dukovany nuclear power plant supplies approximately 14 TWh of electric energy annually to the national power network. The plant is owned and operated by ČEZ Group. The power plant modernisation will successively be carried out to the end of its planned service life. Net capacity is a baseline estimate only. Unit Type Net capacity Gross capacity Initial criticality Grid date 1 VVER 440/213 475 MWe 510 MWe Feb 1985 Aug 1985 2 VVER 440/213 475 MWe510 MWe Jan 1986 Sep 1986 3 VVER 440/213 475 MWe510 MWe Oct 1986 May 1987 4 VVER 440/213 475 MWe510 MWe Jun 1987 Dec 1987
In 2005, Unit 3 was upgraded to 456 MWe gross capacity, and the same upgrade was made to Unit 1 and Unit 4 in 2007. Unit 3 was further upgraded in 2009 to 500MWe. In total an extra 240 MWe of capacity has been or will be added before 2013 in a comprehensive program of improvements including steam plant replacement, addition of instrumentation and fuel changes. The reactors are fuelled by uranium dioxide UO2. Fuel is placed in the reactor in 312 fuel assemblies. Each assembly consists of 126 fuel rods with a hermetically sealed fuel. Dukovany Nuclear Power Station has 8 cooling towers, each 125 metres tall. In 1994, a visitor information centre was opened at the site. West of the facility there is a 136 metre tall guyed tower for monitoring air radioactivity. In 2023, ČEZ planned to invest more than CZK2.3 billion ($105 million) mainly to ensure "safe and reliable operation until at least 2047" with a lifetime of at least 60 years. The units are also switching to a 16 month fuel replacement cycle from the current 12 month cycle.
Дуковань АЭС – Чехиядағы Дуковань қаласының жанындағы атом электр станциясы. Бұл Чехословакиядағы екінші атом электр станциясы (қазіргі Словакиядағы Бохунице АЭС 1958 жылы салынған) және қазіргі Чехиядағы біріншісі болды. Ол Далешице су қоймасына жақын, Тшебич қаласынан орналасқан, ал станция осы су қоймадан сумен қамтамасыз етіледі. 1970 жылы Чехословакия мен КСРО екі атом электр станциясын салу туралы келісімшартқа қол қойды. Ал құрылыс жұмыстары төрт жылдан кейін басталды. 1985 жылдан 1987 жылға дейін қысымды су реакторларымен жабдықталған төрт энергетикалық блок пайдалануға берілді. Барлық төрт блок әлі де жұмыс істеп тұр. Дуковань АЭС ұлттық электр желісіне жыл сайын шамамен 14 ТВт⋅сағ электр энергиясын жеткізеді. Станцияның иесі және операторы – ČEZ тобы. Электр станциясын жаңғырту жоспарланған қызмет мерзімі аяқталғанға дейін кезең-кезеңімен жүзеге асырылады. Таза қуаттылық тек бағаланған шама. Блок түрі Таза қуаттылық Жалпы қуаттылық Алғашқы сынақ күні Желіге қосылған күні 1 VVER 440/213 475 МВт 510 МВт 1985 жылғы ақпан 1985 жылғы тамыз 2 VVER 440/213 475 МВт 510 МВт 1986 жылғы қаңтар 1986 жылғы қыркүйек 3 VVER 440/213 475 МВт 510 МВт 1986 жылғы қазан 1987 жылғы мамыр 4 VVER 440/213 475 МВт 510 МВт 1987 жылғы маусым 1987 жылғы желтоқсан 2005 жылы 3-блок 456 МВт жалпы қуаттылыққа дейін жаңартылды, ал 2007 жылы 1- және 4-блоктар да осылай жаңартылды. 3-блок 2009 жылы 500 МВт-қа дейін жаңартылды. 2013 жылға дейін жалпы қосылған қуаттылық 240 МВт құрады, бұл бу генераторларын ауыстыру, жаңа құралдарды орнату және отынды алмастыруды қамтитын кең ауқымды жаңарту бағдарламасының нәтижесінде болды. Реакторлар уран диоксиді (UO2) отынымен жұмыс істейді. Отын реакторға 312 отын жинағы арқылы салынады. Әрбір жинақ 126 отын таяқшасынан тұрады, отын герметикалық жабық. Дуковань АЭС-інде 8 салқындату мұнарасы бар, олардың әрқайсысының биіктігі 125 метр. 1994 жылы станция аумағында келушілер ақпараттық орталығы ашылды. Ықпал ету үшін станция батысында 136 метрлік биіктіктегі тіреулі мұнара орналасқан, ол ауадағы радиоактивтілікті бақылайды. 2023 жылы ČEZ компаниясы 2,3 миллиард чех кронасын (105 миллион доллар) инвестициялауды жоспарлады, негізінен "кем дегенде 2047 жылға дейін қауіпсіз және сенімді жұмыс істеуді" қамтамасыз ету үшін, кем дегенде 60 жылдық қызмет мерзімімен. Блоктар сондай-ақ ағымдағы 12 айлық циклдан 16 айлық отын алмастыру циклына өтуде.
The Dukovany Nuclear Power Station is a nuclear power plant near Dukovany in the Czech Republic. It was the second nuclear power plant in Czechoslovakia (the Bohunice Nuclear Power Plant in what is now Slovakia was constructed in 1958), and the first one in what is now the Czech Republic. It is situated from the town of Třebíč, near the Dalešice Reservoir, where the plant sources its water supply. In 1970 Czechoslovakia and the Soviet Union ratified a contract for construction of two nuclear power plants. Actual construction work began four years later. From 1985 to 1987, four power units with pressurized water reactors were commissioned. All four are still in operation. Dukovany nuclear power plant supplies approximately 14 TWh of electric energy annually to the national power network. The plant is owned and operated by ČEZ Group. The power plant modernisation will successively be carried out to the end of its planned service life. Net capacity is a baseline estimate only. Unit Type Net capacity Gross capacity Initial criticality Grid date 1 VVER 440/213 475 MWe 510 MWe Feb 1985 Aug 1985 2 VVER 440/213 475 MWe510 MWe Jan 1986 Sep 1986 3 VVER 440/213 475 MWe510 MWe Oct 1986 May 1987 4 VVER 440/213 475 MWe510 MWe Jun 1987 Dec 1987
In 2005, Unit 3 was upgraded to 456 MWe gross capacity, and the same upgrade was made to Unit 1 and Unit 4 in 2007. Unit 3 was further upgraded in 2009 to 500MWe. In total an extra 240 MWe of capacity has been or will be added before 2013 in a comprehensive program of improvements including steam plant replacement, addition of instrumentation and fuel changes. The reactors are fuelled by uranium dioxide UO2. Fuel is placed in the reactor in 312 fuel assemblies. Each assembly consists of 126 fuel rods with a hermetically sealed fuel. Dukovany Nuclear Power Station has 8 cooling towers, each 125 metres tall. In 1994, a visitor information centre was opened at the site. West of the facility there is a 136 metre tall guyed tower for monitoring air radioactivity. In 2023, ČEZ planned to invest more than CZK2.3 billion ($105 million) mainly to ensure "safe and reliable operation until at least 2047" with a lifetime of at least 60 years. The units are also switching to a 16 month fuel replacement cycle from the current 12 month cycle.
Электр қуатын тарату
Дуковань АЭС-інен шығатын электр желілері негізінен дельта типті тіреулерге орнатылған. Олар 49°6'15" N және 16°7'10" E координаталарында орналасқан Славетице қосалқы станциясына дейін созылады. Осы қосалқы станциядан Австриядағы Дюрнрохрға электр желісі басталады. Зауыт иесі ČEZ Брно қаласындағы үйлер мен кәсіпорындарды жылумен қамтамасыз ету үшін аудандық жылу жүйесін орнатуды жоспарлап отыр. 40 шақырымнан астам ұзындығы бар құбыр желісі 2010 жылдың шілдесінде ұсынылған жобаның экологиялық әсерін бағалау туралы ČEZ-дің мәлімдемесін аймақтық шенеуніктер қарастырғаннан кейін орнатылуы мүмкін.
Ауыстыру
2019 жылы Чехия үкіметі 2035 және 2037 жылдар аралығында тоқтатылуы күтілетін төрт энергоблокты алмастыру үшін шамамен 2035 жылға кем дегенде бір жаңа ядролық электр станциясын салуға алдын ала келісім берді. Ұсынылған қаржылық модель – мемлекеттік кепілдік, осылайша қаржыны мемлекеттік пайыздық ставкамен алуға болады, бірақ операциялық шығындарға немесе нарықтық бағадан жоғары электр тарифтеріне субсидия қарастырылмаған. 2021 жылдың қаңтар айында Еуроодақ және НАТО мүше мемлекеттерінің қауіпсіздік қызметтерінің кеңесіне сәйкес, саяси және қауіпсіздік себептерімен Қытай компаниялары тендерге қатысудан шеттетілді. 2021 жылдың сәуір айында Ресейдің «Росатом» компаниясы да шеттетілетіні хабарланды, себебі 2014 жылы Врбетицедегі оқ-дәрі қоймаларындағы жарылыстарды екі ресейлік агент жасады деген күдік туды. 2021 жылдың маусым айында Чехияның индустрия және сауда министрлігі EDF компаниясын, сондай-ақ Westinghouse және Korea Hydro & Nuclear Power компанияларын Дукованы ядролық электр станциясындағы жаңа энергоблок үшін алдын ала іріктеу кезеңіне қатысуға шақырды. EDF жоба үшін 1200 МВт қуаттылығы бар EPR реакторының нұсқасын ұсынады, ол EPR 1200 деп аталады. 2023 жылдың 31 қазанында үш компания AP1000, APR1000 және EPR 1200 реакторларына ұсыныстарын тапсырды. Ұсыныстар бағаланады, мақсаты – 2029 жылы құрылыс жұмыстарын бастау және 2036 жылы алғашқы сынақ жұмыстарын жүргізу.
Танымал мәдениет
Дукован реакторлар кешені Том Клэнсидің EndWar видео ойынындағы болуы мүмкін соғыс алаңы ретінде көрсетілген.