Зал шіркеулер: биіктігі бірдей шатырлы, қабырға терезелерінен жарық алатын ғимараттар. Германия, Англия, Нидерландта кең таралған. Тарихы мен ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
дәліздері жоқ шіркеулер
Готландтағы шіркеу
churches with no aisles
the church in Gotland
Залды шіркеу – бұл шамамен бірдей биіктіктегі негізгі бөлімі мен қанаттары бар шіркеу. Англияда, Фландрияда және Нидерландыда олар әдетте әрбір бөлімі үшін жеке параллель шатырлармен жабылады, ал Германияда көбінесе бір үлкен шатыр болады. Бұл терминді 19 ғасырдың ортасында неміс өнер тарихшысы Вильгельм Любке ойлап тапқан. Сәулеттік базиликадан айырмашылығы, онда негізгі бөлім люкарналар арқылы жарық алады, залды шіркеу әдетте ішкі кеңістіктің толық биіктігіне дейін созылатын қабырға терезелері арқылы жарық алады.
A hall church is a church with a nave and aisles of approximately equal height. In England, Flanders and the Netherlands, it is covered by parallel roofs, typically, one for each vessel, whereas in Germany there is often one single immense roof. The term was invented in the mid 19th century by Wilhelm Lübke, a pioneering German art historian. In contrast to an architectural basilica, where the nave is lit from above by the clerestory, a hall church is lit by the windows of the side walls typically spanning almost the full height of the interior.
Тарих
Кемелері мен қанаттары бірдей биіктіктегі алғашқы шіркеулер крипттер болды. Альп тауларынан солтүстікке қарай орналасқан алғашқы қанатты залдық шіркеу – Падерборндағы Әулие Бартоломей капелласы (Bartholomäuskapelle), шамамен 1017 жылы киеленген. Францияның батысында параллель бөшкелі күмбездері бар роман стиліндегі бірнеше залдық шіркеулер бар. Пуатье соборы алғашқы готикалық залдық шіркеу деп есептеледі және Вестфалиядағы готикалық залдық шіркеулерге үлгі болған болуы мүмкін. Ең көп таралғаны – соңғы готика кезеңінде, әсіресе Вестфалия және Жоғарғы Саксония аймақтарында қанатты залдық шіркеулердің салынуы болды. Нидерланды мен Фландрияда көптеген залдық шіркеулерде Германиядағыдай бір бойлық шатыр астында тас күмбездер жоқ, бірақ әр кеме немесе қанаттың үстінде бөлек бойлық шатырлары бар ағаш бөшкелі күмбездер бар. Англияда ағаш бөшкелі немесе вагондық шатырлары бар мыңнан астам қанатты залдық шіркеулер, сондай-ақ төбелердің басқа түрлері де бар (Commons:Category:Англиядағы залдық шіркеулер округ бойынша қараңыз), бірақ ресми сипаттамаларда «залдық шіркеу» термині қолданылмайды. Англияның ортағасырлық сәулеті туралы неміс әдебиетінде олар жиі кездесетін тип ретінде еске алынады. Девонда 200-ден астам шіркеу (немесе шіркеудің бір бөлігі) осындай қанатты залдар болып табылады, бұл ондағы барлық шіркеу ғимараттарының көпшілігін құрайды. Уэльстің кейбір аймақтарында екі кемелі зал – шіркеулердің дәстүрлі түрі, Cadw сипаттамаларында «әдеттегі екі кеме» деген терминдер қолданылады. Шотландияда кейбір қанатты залдық шіркеулер неоклассикалық ғимараттар, ал кейбір қанатты готикалық жаңғыру залдық шіркеулері ортағасырлық ағылшын үлгілерін көшіріп салынған. Сондай-ақ, таспен қапталған ағылшын залдық шіркеулері де бар, мысалы, Лондондағы Храм шіркеуі, Бристоль соборының хоры және Солсбери соборының ханымдар капелласы. Кейбір готикалық жаңғыру шіркеулері залдық шіркеу үлгісін қолданады, әсіресе неміс сәулеттік үлгілерін ұстанғандары. Неоготикалық залдық шіркеудің бір мысалы – Виктор Клуто жобалаған және 1908 жылы аяқталған Сент-Луис, Миссуридегі Сент-Франциск-де-Сейлс шіркеуі. 20 ғасырдың мүлдем бөлек қолданысында «залдық шіркеу» термині орындықтар мен баспаналар емес, жылжымалы орындықтары бар және апта бойы қоғамдық орталық ретінде пайдалануға мүмкіндік беру үшін бөлінетін ғибадатханасы бар көп мақсатты ғимаратты білдіреді. Бұл әсіресе Ұлыбританияда 1960 жылдардан бастап қалалық аудандарда кең таралды.
The first churches with naves and aisles of equal height were crypts. The first aisled hall church north of the Alps is St Bartholomew's Chapel (Bartholomäuskapelle) at Paderborn, consecrated c.1017. In western France, there are some Romanesque hall churches with parallel barrel vaults. Poitiers Cathedral is considered to be the first Gothic hall church, and was probably an example for the Gothic hall churches of Westphalia. Most familiar was the construction of aisled hall churches in the late Gothic period, most notably in the areas of Westphalia and upper Saxony. In the Netherlands and Flanders, most hall churches have no stone vaults under one longitudinal roof, as is typical in Germany, but wooden barrel vaults with separate longitudinal roofs over each nave or aisle. In England, there are more than a thousand aisled hall churches with wooden barrel or waggon roofs, as well as other kinds of ceilings (see Commons:Category:Hall churches in England by county), though official descriptions do not use the term hall church. In German literature on English medieval architecture, they are mentioned as a frequent type peripherally. In Devon, more than 200 churches (or a part of a church) are such aisled halls, forming the majority of all church buildings, there. In parts of Wales, two vessel halls are a traditional type of churches, as mentioned using terms like "typical two naves" in descriptions by Cadw. In Scotland, some aisled hall churches are Neoclassical buildings, and some aisled Gothic Revival hall churches have been built there transferring medieval English forms. There are also English hall churches vaulted with stone, such as Temple Church in London, the choir of Bristol Cathedral and the Lady Chapel of Salisbury Cathedral. Some Gothic Revival churches apply the hall church model, particularly those following German architectural precedents. One example of a neo Gothic hall church is St. Francis de Sales Church in Saint Louis, Missouri, designed by Viktor Klutho and completed in 1908. A completely separate 20th century usage employs the term hall church to mean a multi purpose building with moveable seats rather than pews and a chancel area which can be screened off, to allow use as a community centre during the week. This was particularly popular in Britain in inner city areas from the 1960s onwards.
Қосымша ақпарат
Еуропаның дерлік барлық залдық шіркеулерінің тізімі француз тіліндегі Уикипедияда (Германия үшін толық емес) және неміс тіліндегі Уикипедияда қолжетімді. Тізімделген шіркеулер чех, голланд (Нидерланд пен Бельгия үшін), поляк, португал және испан тіліндегі Уикипедиялардағы ұлттық тізімдермен сәйкес келеді.
Lists of almost all hall churches of Europe are available on French Wikipedia (incomplete for Germany) and German Wikipedia. The listed churches are identical with the national lists in Czech, Dutch (for the Netherlands and Belgium), Polish, Portuguese and Spanish Wikipedias.