Кіріспе

Рональд Салмон Крейн (5 қаңтар 1886 - 12 шілде 1967) – әдебиет сыншысы, тарихшы, библиограф және профессор болған. Ол Чикаго әдеби сын мектебін құрған адам ретінде танылады.

Ерте өмір

Рональд Крейн Мичиган штатының Текумсе қаласында дүниеге келген. Ол 1908 жылы Мичиган университетінен бакалавр, ал 1911 жылы Пенсильвания университетінен философия ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. Сол жылы ол Солтүстік-Батыс университетінде ағылшын тілінен оқытушы болып жұмыс істеді. Біраз уақыттан кейін ол профессордың көмекшісі, ал 1920 жылы доцент болып тағайындалды. Ол 1924 жылға дейін онда сабақ берді, содан кейін Чикаго университетіне көшті.

Чикаго сыншыларының мектебі

Чикаго мектебінің сыншылары 1930 жылдардың ортасында, Крейн Чикаго университетінің ағылшын тілі кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалған кезде дамуын бастады. Осы кезеңде (1930 жылдан 1952 жылға дейін) Рональд Крейн Университеттің «Modern Philology» басылымының бас редакторы қызметін атқарды. 1935 жылы жарық көрген «Тарих пен сын әдебиеттануда» атты мақаласы Чикаго мектебінің алғашқы жарияланымдарының бірі саналады. Алғашқы мектептің басқа мүшелері В. Р. Кист, Ричард МакКин, Норман Маклин, Елдэр Олсон және Бернард Вайнберг болды. «Достар тобы» (Крейн оларды осылай атады) 1952 жылы «Сыншылар мен сын: ежелгі және заманауи» атты өзінің жазбаларының антологиясын жариялау үшін бірлесіп жұмыс істеді. Сол жылы Крейн Чикаго университетінің ағылшын тілінен еңбегі сіңген профессор атанды. Мектепті көбінесе «Неоаристотельдік» деп атайды, бірақ «Сын-сарап және сын» кітабының кіріспесінде (және басқа да еңбектерде, мысалы «Поэтикалық құрылымды сынға алуға қатысты» сияқты) Крейн бұл атауға қарсы күшті пікір білдірді. Дегенмен, Аристотельдің «Поэтикасы» және ол құратын зерттеу әдісі олардың еңбектерінде маңызды және айқын рөл атқарды: Крейн өзінің жазбаларында Форма мен Материяны поэзиядағы ажырамас егіздер ретінде көрсетті және Аристотельдің еліктеуші және еліктемейтін поэзия арасындағы айырмашылығына жиі сілтеме жасады. «Нео» префиксі Крейннің «Поэтикадағы» Аристотельдің бастапқы теорияларына енгізген өзгерістеріне байланысты қолданылады. Чикаголық сыншылар да сынның бірнеше теориясының қажеттілігін атап көрсетті. Рональд Крейн «Біздің пәніміздің шекаралары мен проблемаларын авторитетпен анықтауға жасалған кез келген әрекетке» қарсы үнемі ескертті («Бір нәрсеге қарай»). Чикаголық сыншылар сын арқылы соңғы объективті шындықты табудың орнына, сынды мақсат емес, әдіс ретінде қарастырды. Бұл олар мен Жаңа сыншылар арасында шиеленіс тудырды, олардың тәсілдері көбінесе қателіктер мен дұрыс емес сынды «авторитетті» түрде баяндайтын, Крейнды ашуландыратын.

Өлім

Крейн Америка өнер және ғылым академиясында қызмет етті және Лондон библиографиялық қоғамының мүшесі болды. Ұзаққа созылған аурудан кейін қайтыс болғанға бір ай бұрын Британ академиясының корреспондент мүшесі болып сайланды. Оның некрологында, өлім төсегінде, оның бұрынғы студенттерінің бірі және Чикаго мектебінің басқа бір көшбасшысы Уэйн К. Бут келіп, Крейннің жақсырақ көрінетінін айтқан оқиға келтірілген. Сонда Крейн: «Дәлелің қандай?» деп сұрады. Ол 1967 жылдың 12 шілдесінде Чикагодағы үйінде дүние салды.