Канцо: Италияның тарихы мен табиғатының қаласы

Кіріспе

Канцо (,) – Италиядағы Комо провинциясының коммунасы. Бұл Ломбардияның тарихи Брианза аймағының солтүстігіндегі соңғы қала, Комо көлі үшбұрышының астанасы және аймақтық туризм орталығы. Оның 5 192 тұрғыны бар, ауданы – 4,1 км², тығыздығы – 445 адам/км² (1 100/шаршы миль). Қала тарихы б.з. дейінгі 5 ғасырда кельттер мен галлдық инсубрелер құрғанда басталды. Тарихқа дейінгі қоныстар мезолит және мыс дәуіріне дейін жетеді. Қаланың атауы латын тіліндегі Cantius сөзінен шыққан, ол кельт түбірінен туындаған және «шет» дегенді білдіреді. Канцо Ломбардияда тауларымен, әсіресе Корни ди Канцо (Канцо мүйіздері) және Корниццоло тауларымен танымал. Айналасында көптеген су арналары мен бұлақтар бар. Сегрино көлі – жер асты бұлақтарымен толы мұздық көлі. Канцо Италиядағы маңызды органикалық шаруашылық іс-шараларының бірі – BIOFERA-ға төңкеріледі. Италияның ірі қаржы газетінің статистикасына сәйкес, Канцо хобби мен қауіпсіздік саласындағы көшбасшы және Италия тауларындағы әлеуметтік белсенділік бойынша бірінші аудан.

Құрылтай және христиан дінінен бұрынғы кезең

Алғашқы қоныстар Корниццоло, Маунт-Радж және Сегрино көлінің арасында орналасқан. Бұл жер 1950 жылға дейін Канза және Ситт ди Будрач аттарымен мекенделген. Кейінгі кельт және алғашқы римдік негіздер Равелла өзенінің арнасымен қалыптасқан Корни ди Канцо (Канзо мүйіздері) аңғарына көшірілді. Ежелгі қала осы өзеннің оң жағында болған. Ең көне сақталған көшелер: Лунаа (кельт түбірінен шыққан, "батырақ жер" мағынасында, өзенге ең жақын болған); Касарга (вероятно, Casearium – ірімшік және сүт өнімдерін өндіру орны) адамдар тұрған жер, ал Sumbich (summum vicum – биік лагерь) римдік когорталардың орналасқан жері. Римдік сарбаздардың болуы және олардың Инсубрик/Лепонтий (ішінара Оробик) халқымен араласуы әлі де Кастельмарте ("Марс қамалы", римдік соғыс құдайы) және Мартесана (мүмкін, Валет өзенінің бастауына жақын лазареттодағыдай, қасиетті Михаил культінің тамыры) сияқты жер-су аттарында көрініс береді. Римге дейінгі діни амалдардың іздері таулы жерлерде табылады, оның ішінде жемістілікке шақыру рәсімдеріне және судың әйелдік құдайларына арналған тастар бар (су перісін қараңыз).

4 - 10-ғасырлар

Бір аңыз бойынша, Милан шіркеуін қасиетті Барнаба құрған. Бұл тарихшылар тарапынан көптеген жағдайларда жоққа шығарылады (өйткені, әрине, қасиетті Барнаба қасиетті Пауыл кеткеннен кейін Кипрді ешқашан тастамаған), бірақ апостол дәуірінде Миланда христиандық болғандығын көрсететін археологиялық дәлелдер табылды. Ауылдық аймақтардың дінге өтуі қалалардың дінге өтуінен кейін болды: миссионерлер елге жіберілді, онда олар діни қызметкерлер мен дьяконды ауылға жеткізетін пиев деп аталатын діни колледждер құрды. 3-5 ғасырларда христиан діні Канцо аймағында бекітілді. Қасиетті Степанға арналған шіркеу салынды. Осы кезеңнің тағы бір нәтижесі – аймақтың дінге өтуіне үлкен үлес қосқан епископтардың бірі – қасиетті Матернустың кеңінен құрметтелуі болды. 3 ғасырда епископ Монас епархияны ұйымдастырды. Осы кезде Канцо, мүмкін, Инциноның пиевіне қарасты болған, бірақ кейіннен Кертис Касаленсис (немесе Канцо тобы) конфедерациясы құрылды және орта ғасырлар бойына салыстырмалы саяси тәуелсіздікті сақтап келді. Бұл пиев немесе коммуналардың конфедерациясы Каслино, Кастельмарте, Просерпио, Эупилио, Лонгоне және қазіргі Эрба коммунасының кейбір фрациондарынан (кішкентай елді мекендерден) тұрады, ал астанасы Канцо болды. Канцоның ескі қаласы ежелгі коммуналық және пиеваль жүйенің орындарын сақтайды: губернатордың және федералды түрмелердің орны кейін Cuntrada dal pretòri деп аталған көшеде орналасқан; коммуналық жиналыс Cuntrada dal cuèrc (перзентхана көшесі) атын алған жерде өткізілді; испан билеушілері кейіннен алғашқы кезеңінде басып алған бекініс, мүмкін, преториден алыс емес, қазір Turèta (кішкентай мұнара көшесі) деп аталатын көшеде орналасқан; тағы бір мұнара Кранға және оның алдындағы кішкентай аңғарға қарап тұрған биік жерде болды. Corte di Casale гербі аймақтың басқа гербтеріне ұқсас болды (мысалы, пиев Валлассина), диагональды ақ және қызыл жолақтарымен, жоғарғы жағына қарай бағытталған шыңдар құрады және жоғарғы жағында императорлық бүркіт бейнеленген.

11 - 14 ғасырлар

Осы ғасырлар бойы Corte di Casale билігі жалғасты. 1162 жылдың 27 сәуірінде Павия қаласында қол қойылған актіде Киелі Рим императоры Фредерик I, Санкт-Петер аббаттығының иеліктеріне (Корниццоло тауының шығыс беткейінде салынған) Канцодағы бірнеше жер кіретінін мойындады. Сол кездегі құжаттар Монцаның басқа да иеліктерінің ресми түрде оған тиесілі екенін көрсетеді, олардың бірін Никола Прина жалға алған. Gèpp longh және Ravèl(a) сияқты көптеген жер-су аттары қазіргі заманға дейін өзгеріссіз сақталған. Құжаттар 1414 жылға дейін Милан герцогтері мен архиепископтарының феодалдық билігінің Corte di Casale қауымдық автономиясының пайдасына шектелгенін куәландырады. Осы себепті бұл пиеве Батыс Ломбардиядағы басқаларынан өзгеше атауға ие болды: «корте» термині – жоғары билік орнатқан аудан емес, төменнен құрылған отбасылар, шаруашылықтар мен иеліктер жүйесін білдіреді. 14 ғасырда Канцо тарихында Блаженді Мирдің өмірі басым роль атқарды, ол Канцо халқы және саяхаттары барысында кездескен адамдар тарапынан қасиетті және рухани қызметкер ретінде танылды. Ол Канцода, Сегунт Альп таулық аймағында, Паредис (туысқандар) отбасында дүниеге келді, бұл, мүмкін, Уэльс халқы мен Канцо мүйіздеріне қоныстанған және қазірге дейін кең таралған жергілікті тұрғындардың қосындысы. Қартайған ата-анасы қайтыс болғаннан кейін, оны Scarenna аймағында тұратын қарт жолаушы тәрбиеледі. Канцода ол рухани әке және бейбітшілікті сақтаушы ретінде қызмет етті, Равелла өзенінің бастауына жақын тауларда өмір сүрді, онда оның құрметіне шіркеу салынды. Ол Римге толық кедейлікте ұзақ қажылық сапар жасады, онда Рим папасын және (болжам бойынша) Швецияның әулиесі Бриджитті кездестірді. Содан кейін ол Павия маңындағы Ломеллина аймағы арқылы Канцоға оралды, онда дұғаларымен жаңбыр шақырып, алғашқы керекулін жасады. Ол Комо көлінің солтүстік жағына (анасының туған жері) бет алғанда Канцода да осы керекулді қайталады. Ол Сорикода қайтыс болды, онда оның құрметіне тағы бір шіркеу салынды. Ол Ассизидің қасиетті Францискісінің жаңа құрылған қозғалысына жататын болса керек.

During these centuries the rule of Corte di Casale continued. On 27 April 1162, in an act signed in Pavia, Frederick I, Holy Roman Emperor, recognized that the possessions of St. Peter's Abbey (built on the east side of mount Cornizzolo) included some fields in Canzo. Contemporaneous documents attest that other acreages formally belonged to Monza's chapter; one of them was rented by Nicola Prina. Most of the toponyms remained unchanged until modern times, such as Gèpp longh and Ravèl(a). The documents testify to the limitation of the feudal power of the dukes and archbishops of Milan in favour of the communal autonomy of the Corte di Casale, until 1414. This is the reason why this pieve had a different name from the others of western Lombardy: "corte" is the term for a system of families, farms and possessions established from below, rather than a district established by a superior power. In the 14th century Canzo's history was dominated by the life of the Blessed Mir, a hermit and pilgrim recognized as a saint by the population of Canzo and by those he visited during his travels. He was born in Canzo, in the mountainous frazione of Segunt Alp, to the family of Paredis (meaning relatives), probably a hybrid of Welsh with the local people who settled on Canzo's Horns and still widely present. After the death of his elderly parents, he was educated by an older hermit who lived in the frazione named Scarenna. In Canzo he served as a spiritual father and peacekeeper, living in the mountains near the springs of the River Ravella, where a church was posthumously dedicated to him. He dedicated a long period to a walking pilgrimage in total poverty to Rome, where he is said to have visited the Pope and (possibly) Saint Bridget of Sweden. He then returned to Canzo, passing by the Lomellina region near Pavia, where he worked his first attested miracle, summoning rain by his prayers. He worked the same miracle in Canzo when he started toward the north side of Lake Como (where his mother was born). He died in Sorico, where another church was dedicated to him. He may have belonged to the newborn movement of St. Francis of Assisi.

Қайта өрлеу дәуірі мен испан билігі

1414 жылғы 7 шілдеде Милан герцогы Филиппо Мария Висконти бұрынғы Corte di Casale-ді архиепископтың уақытша билігіне бағындырды, осылайша ол тәуелсіз билік етуді тоқтатты. Бұл Канцо халқының келісімімен болды, олар заңды архиепископ Джованни Висконтиге адалдыққа серт берді және оның орнына талапкерлердің қудалауынан кейін оған пана берді. Осылайша Канцо кем дегенде бес жылға архиепископ пен оның сарайының ордасына айналды. Канцо экономикасы негізінен жүн тоқуға құрылған еді, бірақ "Миссалья" деген лақап атымен белгілі Негронис әулетіне бағынышты болған кезде, Милан герцогтығының әскері үшін темірдің ресми көзіне айналып, қаланың байыуына себеп болды. Екі мектеп ашылды. Осы кезеңде коммуна жаңа герб жасады (бұрын Corte di Casale-дің гербін пайдаланған): көк фон (Принаның гербінде де кездеседі), алтын жұлдыздармен және темірді өңдеуге арналған, ара ұялары тәрізді пішінделген тырнақтармен. Леонардо да Винчи Миланда "Соңғы кешкі ас" суретін салғанда, Ренессанстың өнер толқыны Канцода ағаш кескіш Джованни да Канцо және оның әріптестері Джованни Амброджио да Лонгоне, Кристофоро да Просерпио және Франческо Вигнарака арқылы көрініс тапты. Олар Милан соборының (Дуомо) үшін орган құрылысына жұмыстандырылды. Бұрынғы Squadra di Canzo тобының басқа ағаш өнер шеберлері – Маригадағы Контилер және Каслинодан Стефано де Бернарди болды. Ломбардияның байлығы Франция және Австрия әскерлерін 15-шы және 16-шы ғасырлардың соңында ұзаққа созылған шайқасқа тартты. Осы кезеңде Никколо Пелличчионе, еркін ротаның капитаны, Франческо Сфорца мен Джан Джакомо Медичидің басшылығымен шайқасты. 1526 жылы Канцода оның жасағы мен Антонио де Лейва жіберген аркебузиерлер арасында қақтығыс болды. Павия шайқасынан кейін Милан герцогтығы Габсбургтердің иелігіне өтті. Канцо "күн ешқашан батпайтын империяның" бір бөлігіне айналды (Американы жаулап алғаннан кейін). Жаңа билеушілер экономиканы жақсартуға көп көңіл бөлмеді, оның орнына соғыстарын қаржыландыру үшін салықтар енгізді. Испан әскерлері Канцода база құрды. Осы кезеңнен бері Канцо халқының испан билігіне қарсы үш көтерілісі туралы әңгімелер жетіп келді. Олардың бірі – есімі ескі қаланың бір көшесінің аты ретінде сақталған Морнерин есімді батыр туралы әңгіме.

On 7 July 1414, Filippo Maria Visconti, duke of Milan, brought the former Corte di Casale under the temporal jurisdiction of the Archbishop, and it ceased to be an autonomous authority. This happened with the consent of the men of Canzo, who swore fidelity to the legitimate Archbishop, Giovanni Visconti and provided him a refuge after he was forced to flee by a pretender to his office. Thus Canzo became the seat of the Archbishop and his court for at least five years. Canzo's economy had been based on wool weaving, but under its vassalship to the Negronis family, nicknamed "Missaglia", it became the official source of iron for the Duchy of Milan's army, enriching the town. Two schools were established. In this period the commune devised a coat of arms (which had previously used that of the Corte di Casale): a blue field (also found in Prina's coat of arms) with golden stars and hooves for iron transformation, shaped like beehives. While Leonardo da Vinci was painting The Last Supper in Milan, the artistic wave of the Renaissance was represented in Canzo by wood carver Giovanni da Canzo and his colleagues Giovanni Ambrogio da Longone, Cristoforo da Proserpio and Francesco Vignarca. They were employed in the construction of the pipe organ for the Duomo of Milan. Other wood artists of the former Squadra di Canzo were the Contis from Mariaga and Stefano de Bernardi from Caslino. The wealth of Lombardy attracted the armies of France and Austria into a lengthy battle there in the late 15th and early 16th century. In this period Niccolò Pelliccione, the Canzese captain of a free company, fought under the sight of Francesco Sforza and Gian Giacomo Medici. In 1526 Canzo was the theatre of a clash between his company and the arquebusiers sent by Antonio de Leyva. After the decisive Battle of Pavia, the Duchy of Milan became a possession of the Habsburgs. Canzo became part of "the empire where the sun never sets" (after the conquest of the Americas). The new rulers did little to improve the economy, instead imposing taxes to support their wars. Spanish soldiers had a base in Canzo. Three tales of rebellion against Spanish rule by Canzo's population have been handed down from this period. One tells about a man who became a hero, Mornerin, whose name is preserved as the name of a street in the Old Town.

18-19 ғасырлар

Канзо 18-19 ғасырларда Еуропаның темір өндіру орталығы болды. Содан кейін Канцо өмір сүру сапасымен танымал өнер орталығына айналды. 1728 жылы барокко стиліндегі шіркеу базиликасының құрылысы басталды, бұл бұрынғы шіркеудің кеңейтілген нұсқасы болды. Оның реалистік ағаштан жасалған тәресін Милан архиепископы, қасиетті Карл Борромео пасторлық сапары барысында жоғары бағалады. Шіркеуде мәрмәрдан жасалған мойындау бөлмелері, Милан соборының суретшісі Елиа Винченцо Буццидің үш монументалды мәрмәр мүсіні, триумф аркасы және үштік, әулие Стефан және төрт евангелистті бейнелейтін фрескалар орналасқан. Сондай-ақ, онда үш портал, екі мінбар, екі сакристия, көптеген мәрмәр балюстрадалар және бірнеше реликвиарлық бюсттар болды. 19 ғасырда шіркеу Бергамодан келген Серасси жасаған органмен (1828) және Давид Бегедің қабырға суреттерімен безендірілді. 21 сәуірде папа шіркеуге берілген құқықтарды кеңейтіп, оның викарийлеріне проваст және монсиньор атақтарын берді, сондай-ақ Милан архиепископы Андреа Карло Феррариді Corte di Casale билігін шіркеулік басқару мәселелерінде қайта жаңғыртуға шақырды. 19 ғасырдың соңында Канзода екі көрнекті суретші – Карло Героса мен Джованни Сегантини өмір сүрді және жұмыс істеді. Зиратта 18-19 ғасырларға тән көркем шіркеулер мен монументалды қабірлер сақталған. Ақындар мен жазушылар, мысалы, Алессандро Манцони мен Карло Порта, достарының виллаларына сапарлары кезінде осы жерден шабыттанды. Канзо батыс әлемінде жібек өндірісінің маңызды орталықтарының біріне айналды, оған Маркиз Кривелли жетекшілік етті. Гавацци және әсіресе Верза отбасыларына тиесілі иіру фабрикалары осы дамудың негізгі күші болды. Брессия мен Венетодан келген отбасылар осы фабрикаларда жұмыс істеу үшін көшіп келді, ал Джузеппе мен Алессандро Верза құрған шағын жұмысшылар қалашығында білім алды. 19 ғасырда Валассинезе банкі Прина отбасы мен жібек жұмысшысы Магно Магнидің капиталынан құрылды, олар итальяндық химия өнеркәсібін дамытуға үлкен үлес қосты. Виченцада ол кейіннен коммерциялық пластиктерді ойлап тапқан қоғамды құрды. Осы аймақта білім алған Джузеппе Паринидің мызғымас моральдық принциптері экономист Верриді сұраныс пен ұсыныс заңдарын түсіндіруге және кейіннен бүкіл әлемде қабылданған заманауи кіріс жүйесін жасауға ынталандырды. Ол Адам Смит пен маргинализмнің де алға басушысы болды. Философ Бекария "жазаны қайта тәрбиелеу" теориясын жариялап, өлім жазасын жоюды ұсынды. Манцонидің тіл білімі жұмысы және 1857 жылы Канзода туған Филиппо Туратитің синдикалды/саяси қызметі 1861 жылғы саяси өзгерістерден кейін Италияның рухани бірігуіне үлкен үлес қосты. Көптеген Канзолық әскерлер Джузеппе Гарибальдидің басшылығымен бірігуге қатысты. 1848 жылғы Австрияға қарсы революция кезінде Канзолық патриот Дурони Милан соборының ең биік мұнарасына итальян туын бірінші болып көтерді.

Canzo became a centre of iron production for Europe in the 18th and 19th centuries. Thereafter Canzo became an art centre known for its quality of life. In 1728 the construction of the baroque Parochial Basilica started, expanding an existing church. Its realistic wooden crucifix was praised by St. Charles Borromeo of Milan during his pastoral visit. The church displayed marble confessionals, three monumental marble statues by Elia Vincenzo Buzzi (an artist of the Duomo of Milan), a triumphal arch and frescos representing the Trinity, St. Stephen and the four evangelists. It also had three portals, two pulpits, two sacristies, many marble balusters and several reliquary busts. In the 19th century it was enriched by its pipe organ (1828) provided by Serassi from Bergamo and by the mural pictures of David Beghè. On 21 April, the pope enlarged the titles granted to the parish, giving its vicars the titles of provost and monsignore and encouraging the Archbishop of Milan, Andrea Carlo Ferrari, to revive Corte di Casale's rule in matters of ecclesiastical administration. Two important painters of the later 19th century, Carlo Gerosa and Giovanni Segantini, lived and worked in Canzo. Artistic chapels and monumental graves of the 18th and 19th century are visible in the cemetery. Poets and writers like Alessandro Manzoni and Carlo Porta were inspired by this place during visits to their friends' villas. Canzo became one of the major sites of silk production in the Western world, led by the Marques Crivelli. Spinning mills belonging to the Gavazzi and especially the Verza families were central to this development. Entire families moved there from Brescia and Veneto as manpower for these factories, receiving an education in the small workers' city created by Giuseppe and Alessandro Verza. In the 19th century the Vallassinese Bank arose from the capital of the Prina family and silk worker Magno Magni who pioneered the Italian chemical industry. In Vicenza he founded the society that later invented commercial plastics. The strong moral ideas of Giuseppe Parini, educated in this district, encouraged economist Verri to explain the laws of supply and demand and elaborate the system of modern revenue service, later adopted across the globe. He was a precursor of both Adam Smith and marginalism. Philosopher Beccaria published his theory about "punishment as reeducation", proposing the abolition of capital punishment. The linguistic work of Manzoni and the syndical/political work of Filippo Turati, born in Canzo in 1857, contributed to the moral unification of Italy that followed the 1861 political change. Many Canzese soldiers participated in the unification under the orders of Giuseppe Garibaldi. During the 1848 revolution against Austria, Duroni, a patriot from Canzo, was the first to hoist the Italian flag on the highest spire of the Duomo di Milano.

20 және 21 ғасырлар

1904 жылы депутат Филиппо Турати партиясының парламентте Джованни Джолиттидің итальян үкіметін қолдауы маңызды жаңалықтарды қабылдауға әкелді: әйелдер мен жас жұмысшыларды қорғау, еңбек апаттары, ауру, қарттық, деректерді жинау/талдау және кооперативтік қоғамдарды қабылдау туралы заңдар. 1915 жылы Италия Бірінші дүниежүзілік соғысқа Франция мен Ұлыбританиямен одақтасып кірді, сол кезде Австро-Венгрия империясы басып алған Трентино мен Фриули итальяндық аймақтарын қайтарып алды. Көптеген Канзезелер қаза тапты және олардың құрметіне Гарибальди алаңында ескерткіш орнатылды. Соғыстан кейін патриотизм күшті болды. 1924 жылы «Gruppo Alpini Canzo» ардагерлер клубы құрылды, ол маңызды мәдени, демалыс және әлеуметтік орталыққа айналды. Ол сонымен қатар табиғатты қорғауға да атсалысады. Автоаркия Канцода көптеген қалалық бақшалардың ашылуына түрткі болды. Муссолини Гитлермен одақтасқаннан кейін Италияда нәсілдік заңдар қабылданды, бірақ Канцо халқы, көптеген басқа итальяндық қалалар сияқты, еврей көршілерін қорғауға ұмтылды. Альпинидің ресми өкілі Орландо Прина грек кампаниясында қызмет етті, содан кейін қарулы келісімге келгеннен кейін Канцоға оралды. Ол екі SS корпусының штаб-пәтерінің болуына қарамастан, неміс оккупациясына қарсы қарсылық қозғалысында жасырын жұмыс істеді. Нацистердің шегінуінен кейін ол жаңа коммунаны ұйымдастырды, үйлерінен бомбалаудан қашқан босқындарға (sfollati) көмек көрсетті. Канзезелер баспана іздегендерді құшақтап алды. Дон Поццоли атты приходской священник азаттыққа бірнеше күн қалғанда өлім жазасына кесілген дезертирлерге көмек көрсетіп, моральдық үлгі көрсетті. Соғыстан кейін Канцоның білімді жас буыны өмір сапасын жақсарта отырып, инфрақұрылымды жаңартты және өндірісті қайта іске қосты. Католиктер мен марксистер арасындағы ұлттық күреске қарамастан, Канцода ойдың қалыпты және бейбіт еркіндігі, сондай-ақ әлеуметтік мәселелерде адал ынтымақтастық сақталды. Халық саны өсті және тығыздығы артты, сондықтан Равелла өзенінің жазығында, Парижун және Герет аймақтарында жаңа аудандар мен үйлер салынды. Поррони тас кесу компаниясы (Комо қаласының Портичи Плиниосы үшін капительдер жасаған) және темір қайшы сияқты өңдеу өнеркәсібі сияқты жаңа кәсіпорындар ашылды. Канцо Премана ауылымен бірге осы өндіріс саласының Италиядағы орталығына айналды. Әр көшеде кем дегенде бір қайшы жасаушы болды. Сонымен қатар табиғатқа деген сезімталдық та артты. Атап айтқанда, Segrino көліндегі халықаралық су шаңғысы жарысын тоқтату арқылы қорғалды, бұл тікелей қаржылық пайда табудан бас тартудың нәтижесі болды. Ғасырдың соңғы тоқсанында Канцо органикалық шаруашылықтың орталығына айналды. 1984 жылы болашақта BIOFERA аталған алғашқы жоба басталды. 1987 жылы Италиядағы үш ірі «органикалық фестивальдің» ең көнесі ұйымдастырылды. Қасиетті Франциск шіркеуі, Қасиетті Мирдің шіркеуі және Вилла Меда сияқты тарихи ғимараттар қалпына келтірілді. Жас шаңырақшылар қауымы Баталы Мирдің туған жеріне жақын жерде жаңа шіркеу салды. 2000 жылдары Альпини полифониялық хор құрды және халықаралық қаржы дағдарысынан зардап шеккен адамдарға көмектесу үшін ынтымақтастық қоры құрылды.

In 1904, deputy Filippo Turati's party's support in Parliament to Giovanni Giolitti's Italian Government led to the approval of important innovations: laws for the protection of female and young workers, on work accidents, illness, old age, data collection/analysis and acceptance of cooperative societies. In 1915, Italy entered the World War I in alliance with France and Great Britain, reconquering the Italian territories of Trentino and Friuli, then occupied by the Austro Hungarian empire. Many Canzeses died and a monument to them was built in Garibaldi square. Patriotism was strong just after the war. In 1924 veterans' club Gruppo Alpini Canzo was founded, serving as a major cultural, recreational and social feature. It is also involved in ministering to the natural environment. The autarky stimulated the creation of many urban vegetable gardens in Canzo. After Mussolini's alliance with Hitler, Italy enacted race laws, but the population of Canzo, like those of many other Italian cities, acted to protect their Jewish neighbors. Orlando Prina, official of the Alpini, served in the Greek campaign, then returned to Canzo after the armistice. He worked clandestinely in the Resistance against German occupation, in spite of the presence of two headquarters of SS corps. After the Nazi's retreat he organized the new Commune, providing for displaced persons (sfollati) bombed out of their homes. The Canzese welcomed those searching for refuge. A moral example was given by parish priest don Pozzoli, when he assisted deserters destined for execution just a few days before Liberation. After the war, the educated class of Canzo restored its quality of life, adding infrastructure and restarting production. Despite a national battle between Catholics and Marxists, in Canzo moderate and peaceful freedom of thought was maintained, together with honest collaboration in social matters. The population grew and its density increased, so new districts and houses were built, especially in the plain of the River Ravella, in the areas known as Parisùn and Gerètt. New enterprises were opened, such as the Porroni stone carving company (which created the capitals for Como's Portici Plinio), and manufacturing industries, such as iron scissors. Canzo became Italy's centre of this kind of production together with the nearby village of Premana. Every street had at least one scissor maker. At the same time sensibility to nature grew. In particular, Lake Segrino was protected by ceasing an international water skiing competition, at the expense of immediate financial advantage. In the last quarter of the century Canzo became a centre for organic farming. In 1984 the first example of what would become the BIOFERA began. In 1987, the oldest of Italy's three major "organic festivals" launched. Historic buildings were restored, including St. Francis church, St. Mir's hermitage and Villa Meda. A new chapel was built by the Hunters' Association near the site of the hamlet where Blessed Mir was born. In the 2000s the Alpini founded a polyphonic chorus, and a solidarity fund was established for people touched by the international financial crisis.

Топография

Канцо коммунасы Валассина аңғарына қарап орналасқан, Корни-ди-Канцо тауының етегінен басталады. Бұл таудың шыңы екі мүйіздей келгендіктен, «Корни» (мүйіздер) деп аталады – оның тік, тасты, күл сұр түсті қабырғалары екі мүйіздің пішіні мен түсіне ұқсайды. Ерба жазығынан кейін Канцо, Барзагино тауы, Сциоссия тауы және Корниццоло тауынан құралған екі кішкентай аңғардың тоғысқан жерінде жатыр. Біріншісі – мұздықтардың әрекетінен пайда болған Сегрино көлі. Екіншісінде Каслино қаласы орналасқан. Корни-ди-Канцо тауының беткейінен үздіріліссіз көздер ағып шығып, Ламбро өзенін құрайды. Оның сулары Брианца аймағына оңтүстікке қарай ағып, Милан қаласынан өтіп, По өзеніне жетіп қосады. Биіктігі теңіз деңгейінен 360 метрден 1371 метрге дейін жетеді. Географиялық тұрғыдан алғанда, Канцо Лариан түбегінің (немесе Комо көлі үшбұрышының) шамамен орталық бөлігінде орналасқан. Бұл жер Комо көлінің екі тармағы арасында жатыр. Бірі Комо қаласына, екіншісі тікелей оңтүстікке қарай жүреді және Лекконың шекарасында Адда өзенінің екінші бөлігіне айналады. Үшбұрыштың үшінші жағында көптеген кішкентай көлдер бар, олардың ең кішісі – Сегрино көлі. Үшбұрыштың таулары Альпілік алды тауларға жатады, олардың ең биігі – Сан-Примо тауы (1686 м).

Лариан түбегінің тау тізбегінің жіктелуі: Батыс Альп таулары > Солтүстік-Батыс Альп таулары > Лугано Альпілік алды таулары > Комо Альпілік алды таулары > Лариан үшбұрышы. Тізбек үш топқа бөлінеді: Паланзоне тауы тобы; Сан-Примо тауының массиві (Ориоло қосалқы тобымен); және Корни тобы, оған Корни-ди-Канцо (айналасындағы таулармен) және Барро тауы мен Кросионе тауының қосалқы тобы кіреді (Лариан түбегінің шекарасында орналасқан). Басқа таулар: Болеттоне тауы, Морегалло тауы, Пизцо-делл-Асино, Радж тауы, Болетто тауы, Пунта-Тре-Термини және Брончино тауы. Жер бедері негізінен әктас қабаттарынан тұрады, көптеген үңгірлер мен қуыстарға толы, олардың ең танымалдары – «Қорғасын тесігі» (итальян тілінде Bus del Piomb, Buco del Piombo). Бұл аймақтың ерекшелігі – мұздықтардың итеріп салған, оқшауланған, ертедегі Вальмасино және Вальмаленко аңғарларын жатқан алып тастар. Кейбіреулерін алғашқы тұрғындар қабірлер жасау үшін қазып шығарған («massi avelli»).

Климат

Канцо үш климаттық аймақтың шекарасында орналасқан: Брианзаның континенттік климаты, 1500 метрден жоғары таулардың болуынан туындаған альпілік климат және Комо көлінің Жерорта теңізі климаты. Жаңбыр мөлшері көп, жылына 2 метрден асып түседі. Жауын-шашынның себебі – депрессияларда пайда болатын Стау эффектісі, ол күшті оңтүстік желдерін тудырады және ауаны тау беткейлерімен көтеріліп, ылғалды жауын-шашын түрінде шығаруға мәжбүрлейді. Қыс айларында жауын-шашын көбінесе қар болып түседі. Қыс салыстырмалы түрде құрғақ маусым, ал қалған үш маусымда ылғалдылық біркелкі жоғары, тек шілде айы құрғақ болып келеді. Жыл бойына бірнеше күн тұман түсуі мүмкін. Ең көп кездесетін желдер батыстан соғады. Көктем және күз айларында оңтүстік желдері мол жауын-шашынға себеп болады. Қыс айларында солтүстік немесе шығыстан соққан желдер құрғақ және суық күндер әкеледі; кейде олардың Атлант мұхиты немесе Жерорта теңізінен келген ылғалды, жылы массалармен әрекеттесуі қатты қар жаууына жағдай жасайды. Фөн – күз немесе қысқы жел, ол температураның күрт өсуіне әкелуі мүмкін. Негізгі жергілікті желдер: Breva dal Segrin (оңтүстіктен), Breva da Caslin (батыстан), Vent dal Sant Prim (солтүстіктен) және Ariasc di Alp (шығыстан). Жаз жылы, температура шамамен 30°C шамасында. Қыстар әдетте суық болады, түнде температура 0°C төмен түседі, бірақ айналасындағы таулардың қорғауыш әсері және Комо көлінің температураны теңдестіретін әсері қысқы суықтың күшін азайтады, температура 0 градустан бірнеше градусқа ғана төмендейді. Көктем мен күз айларында температура кенеттен өзгереді, бірақ көбінесе орташа болады. Өсімдік әлемі емен, каштан, темір ағаш, қарағай, шаған, клен, шырша және балқарағайдан тұрады, сонымен қатар өте бай жапырақ төсеніші бар: жусан, көкжидек және саңырауқұлақтар. Вероника салыстырмалы түрде жылы және жүзім өсіруге қолайлы.

Сегрино көлі

Сегрино көлінің тастары ежелгі теңіз түбінің біртіндеп қатаюынан пайда болған әктас. Кейін континенттердің геологиялық қозғалысы және Африканың Еуропа тақтасына соққан күшімен олар тауларға айналды. "Флюттар" – осы тау жыныстарын құраған шөгінді ағындарының арналарын көрсетеді. Сегрино көлін Леонардо да Винчи, сондай-ақ итальян жазушылары Ипполито Ниево мен Антонио Фогаццаро бағалаған, олар өз романдарының кейбір эпизодтарын осы жерде жазған. Пунт-д'Инах деп аталатын көпір маңында өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлері кездеседі. Маусым және тамыз айларында су лилиялары гүлдейді, ал жағалау бойында қамыс пен тегіс жапырақты құрақтар өседі. Көлдің шығыс жағындағы Шиунтина деген жерде су құстары – суырлар, қызылбас суырлар, жабайы үйректер, тұзбас құстар, қара тұзбастар, қамысқұстар, торғайлар, бұлбұлдар және қаңғыбас құстар мекендейді. Emis orbicularis – бұл жергілікті жасыл тасбақа. Терең сулардағы Myriophylla құстарға тамақ болады және шұбар, жұлдыз балық, руд, саветта, тенк, сазан және шабақ үшін ұялау орыны қызмет етеді. Жаздың соңында мириофиллалар су бетінде гүлдейді. Жолдың ортасындағы павильон көлдің батыс бөлігіне панорамалық көрініс ашады. Бұл көл Латасте бақасының (ЕО және БҰҰ қорғауындағы) сирек кездесетін мекендерінің бірі. Теңіздің бұрынғы болуын радиоляриялар мен аммониттердің қазба қалдықтары дәлелдейді. Сегрино көлінің негізгі жер асты су көзі – Фонс Сасер, немесе қасиетті бұлақ, көлге атын берген. Көлдің бұл бөлігінде қарақұйрықтар ұялайды, ал көбелектер (немесе қарақаз) балапандарымен жүзеді, бұлбұлдар ән салады. Аспанда сұңқарлар, бүркіттер мен қырандар ұшады. Көлге құятын өзендердің болмауы және солтүстік жағында орнатылған өсімдіктерге негізделген тазалау жүйесінің арқасында бұл көл Еуропадағы ең таза және ең ластанбаған көлдердің бірі болып саналады. Көлдің солтүстік жағында римдік белгіше орналасқан, оның үстінде екі жақты ниша салынған, ол өткен шаққа арналған естелік (19 ғасырдың басында, Кіші мұз дәуірінде) бір керуенші ұйықтап қалғанда, оның өгіздері тасқа толы арбасын мұз жамылған көлге сүйреп әкепті, бірақ мұз мұздап сынбаған.

The rocks of Lake Segrino are calcareous, produced by the gradual solidification of an ancient seabed. Afterwards, with the continents' geological motion and with the push of Africa against the European plate, the rocks were raised into mountains. "Flutes" are signs of the channels of sediment flow that formed these rocks. Lake Segrino was appreciated by Leonardo da Vinci, and by the Italian writers Ippolito Nievo and Antonio Fogazzaro, who set some of their romances there. At the bridge called Punt d'Inach, the habitat is rich in plant and animal species. In June and August waterlilies bloom on the surface and a community of reed maces diffuses on the shores. In a place called Schiuntina, on the eastern side of the lake, water birds such as coots, gallinules, wild ducks, herons, nycticoraxes, cannareccione, dunnocks, nightingales and bitterns live. Emis orbicularis is the indigenous green turtle. Myriophylla in the deeper water offer food for birds and a nesting site for perch, jackfish, rudd, savettas, tench, carp and eel. In late summer, myriophylla bloom on the surface. The shelter in the middle of the road offers a panoramic view of the lake's western part. This lake is one of the few habitats of the Lataste frog (protected by the EU and UN). The former presence of the sea is revealed by fossils of radiolarians and ammonites. The Fons Sacer, or sacred spring, the main underground source of Lake Segrino's water, gave its name to the entire lake. In this part of the lake common toads nest, and grebes (or loons) swim with their joeys and nightingales sing. In the air are kestrels (or windhovers), hawks and buzzards and eagles. This lake is the clearest and least polluted lake in Europe, due to the absence of influent rivers and the advanced plant based purification system installed on the northern side. The north end of the lake is marked by the Roman milestone, on which a two sided niche has been constructed, a memorial of the time (in the early 19th century, during the so called Little Ice Age) when a carter fell asleep and his oxen carried his wagon, loaded with stone, onto the ice covered lake, but the ice did not break.

Ламбро және Равелла өзендері

Ламбро өзені тауларда басталады, Сан-Примо тобында, Мадонна-дель-ГисАллодан алыс емес жерде. Бұл бұлақтар карсттық және олардың атауы – Менареста, «ағып, тоқтайды» дегенді білдіреді. Олар жер астындағы әктас жыныстарында орналасқан ерекше тас сифоннан шығады. Плиний Ескінің айтуынша, су сифонды толықтырып, әр сегіз минут сайын ағып шығады, Магреглио ауылы үшін үздіксіз ағын тудырады. Ламброның алғашқы саласы – Ламбретто (Креццодан бастау алады). Ол Ласниго ауылы тұсында Ламброға қосылады. Содан кейін ол жылдам ағып, Валассина аңғарын «кесіп» Ассоға жетеді, онда үш ескі ұн диірменін қозғалтады. Валассина, Вальбронадан келген Фоче өзенін қабылдағанда аяқталады, ол күтпеген сарқырамаға құлайды, сонымен қатар Канцо коммунасының басталуын белгілейді. Канцода Ламбро өзенінің шеттік ағыны Терра-Россаның Канзезе жазығын және Каслиноға дейін созылатын Скареннаның Канзезе бөлігін суарудың маңызды көзі болып табылады. Канцода, Брианзаның көптеген елді мекендеріндегідей, «ламбар» сөзі «өзен» сөзінің синониміне айналды. Оның тазалығы – мақал-мәтел. «Ламбродай таза» деген кең таралған сөз бар. Оның суы Равелламен салыстырғанда салыстырмалы түрде жаңа және тұрақты. Равелла – бұл Кольма-дей-Корнидің төменгі жағында, аллювиалды шөгінділердің астында мұздық балшығы көтерілетін, шамамен 1000 метр биіктіктегі Корни-ди-Канцоның оңтүстік беткейінен бастау алатын ағыс. Ол Канцоның ескі қаласына құяды. Оның бассейні шығыстан батысқа қарай созылған, Кранно қырқасымен, Коллетта, Корни, Кольма-дей-Корни (солтүстік) және Машерпа мен Прасанто тауымен (шығыс) шектелген. Оңтүстікке қарай Равелла алабы Радж тауының, Корниццоло тауының және Пезораның бөліктерін қамтиды. Оның салалары – Санкт-Мир және Валет өзендері, соңғысы Пезорадан төмен ағып, Киелі Франциск шіркеуінен алыс емес жерде Равеллаға қосылады, монастырь жері мен Курт-ди-Сант арасынан өтіп, ежелгі көпірдің астынан ағып, бұрынғы Прина және Аркеллацци сарайларының арасында Равеллаға құяды. Равелла өзенінің жоғарғы ағысында көбінесе тік әктас каньондары арқылы ағады, нәтижесінде шағын сарқырамалар пайда болады және Ломбард Альпісінің құрылымын құрайтын антиклиналдық және синклиналдық бүктелулерге параллель мұздықтардың әсерінен пайда болған ерекше «желкендердің тыныштағыштары» бар. Гажумға дейін орта толығымен жабайы, шоқ ағаштардан тұрады; оның суының сапасы өзен алабұғасының болуымен дәлелденіп, кейде Канцодағы қалалық көпірлердің астында да көрінеді. Өзен аңғарының көрінісін Cepp da l'Angua немесе Scalfìn dal diaul деп аталатын үлкен өкше пішіндес қырат басып алады, ал оң жағында, өсімдіктермен жабылған болса да, мореналардың террасаларын көруге болады, онда Прим Альп, Сегунд Альп және Терц Альп салынған. Өзен бойында геологиялық табиғат жолы салынған, оның көрікті жерлері – серпентин мен серицтің жасыл тау жыныстары («massi erratici»). Қаладан өткеннен кейін Равелла өзені Ламбро жазығы арқылы ағады, ал Кастельмарте ауданында, сонымен қатар Равелла деп аталады, Ламбро өзеніне құяды.

The River Lambro rises in the mountains of the Mt. San Primo group, not far from Madonna del Ghisallo. The springs are karstic and their name Menaresta means "flows and stops". They rise from a particular stone siphon, situated underground in calcareous rock. Every eight minutes, as observed by Pliny the Elder, the water fills the siphon and then flows out, producing an intermittent stream for the village of Magreglio. The first affluent of Lambro is called Lambretto (coming from Crezzo). It enters Lambro by the village of Lasnigo. It then runs faster and "cuts" the Vallassina valley, leading to Asso, where it drives three old flour mills. The Vallassina ends when it receives the flow of the River Foce (coming from Valbrona), which descends in an unexpected waterfall that also marks the beginning of the commune of Canzo. In Canzo the peripheral course of the River Lambro is an important source of irrigation for the Canzese plain frazione of Terra Rossa and for the Canzese part of Scarenna, extending to the edge of Caslino. In Canzo, as in many boroughs of Brianza, the word Lambar became a synonym of "river". Its clarity is proverbial. "Clear as Lambro" is a common saying. Its waters are relatively fresh and constant, compared with those of Ravella. Ravella is a stream from the southern side of the Corni di Canzo, at about 1,000 m altitude, on the lower edge of Colma dei Corni, where glacial clay crops out from under a mantle of alluvial sediment. It flows down into the Old Town of Canzo. Its basin, lengthened in an east west direction, is bounded by Cranno's crest, Colletta, Corni, Colma dei Corni (north), and by Maschèrpa and Mt. Prasanto (east). To the south, the basin of Ravella includes parts of Mount Raj, Mount Cornizzolo and Pesora. Its affluents are the small rivers of St. Mir and of Valett, the last flowing down from Pesora and entering Ravella not far from St. Francis' church, passing between the convent's lands and the curt di Sant, flowing under an ancient bridge and entering Ravella between the former Prina and Arcellazzi palaces. The River Ravella, in its upper course, often flows through steep limestone canyons, resulting in small waterfalls and with characteristic "giants' mufflers", produced by the action of glaciers, parallel to the anticline and syncline folds forming the structure of the Lombard pre Alps. The environment is completely wild as far as Gajum, and is made up of coppices; the quality of its waters is demonstrated by the presence of stream trout, sometimes also visible under the town bridges in Canzo. The view of the river valley is dominated by the promontory named Cepp da l'Angua or Scalfìn dal diaul, in the shape of an enormous heel, while on the right side you can see, although covered by vegetation, the terraces of the moraines, where Prim Alp, Segunt Alp and Terz Alp are built. A geological nature trail traces the valley, whose attractions are the green rocks ("massi erratici") of serpentite and serizz. After passing the town, the River Ravella flows through the plain of Lambro, and in the frazione of Castelmarte, also called Ravella, it flows into the Lambro River.

Гаджум бұлақтары

485 метр биіктіктегі Гажум бұлақтары сапалы ауыз суының көзі болып табылады, бұрын жергілікті кооператив оны бөтелкеге құйып сатқан. Олардың суы екі бұлақтан – біреуі көзіне жақын, екіншісі Вилла Медада – жергілікті тұрғындарға тегін таратылады. Бұл бұлақтар 19 ғасырдан бері саяхатшылар үшін танымал демалыс орны болып келген. Алғашқы туристер тастан ойып жасалған үстелдер мен орындықтарды орнатқан. Бұлақтың үстіндегі орман ішінде Қайғылы Анаға (Madòna di Sètt Duluur) арналған ежелгі шіркеу орналасқан. Бұл бұлақтар Альп тау жолы мен Сент-Мир жолының тоғысқан жерінде жатыр. Олардың атауы жергілікті ломбард тіліндегі gaumm /ga'ym/ (кельт тіліндегі ga, жатырдан) сөзінен шыққан, ол «қабық, жаңғақ қабығы» дегенді білдіреді, себебі негізгі бұлақтың үстінен жаңғақ ағашы көрінетін. Оның жаңғақтары суға түсіп, бетінде жүзіп, піскенде суды қара түске бояпты. Су Брианзаның оңтүстігінен және Милан провинциясынан келген адамдарды үйлеріне алып кетуге тартады.

Сәулет

Вилла Меда екі неоклассикалық ауладан тұрады. Франциск алаңында көптеген сәулет кезеңдерінен келген ғимараттар орналасқан, олардың ішінде барокко стиліндегі шіркеу, curt da Pinòla (орта ғасырлық кедейлер ауласы) және Вилла Меданың қабырғалары мен аркасы ерекше көзге түседі. Әйгілі Степан шіркеуінің шағын ғимаратында қасиетті реликвиялар мен Ренессанс кезеңіне тән айқышқа ілінген Иса Мүсіні сақталған. Аймақта екі соғыс ескерткіші орналасқан. Қала әкімдігі ежелгі Палаццо Тенторио және оның паркімен байланысты, үлкен тас қабырғалы және әсем сағат мұнарасы бар заманауи Бролетто стилінде салынған. Ескі қала әртүрлі дәуірдегі «кунтрада» деп аталатын көшелерден құралған. Ғимараттарда әртүрлі порталдар, терезелер, аркалар, қабырға безендірулері, мұнара тәрізді шатырлар және Ескі Театр сияқты ерекшеліктер кездеседі. 18 ғасырдан сақталған жібек фабрикасы бұл жерде Filandùn деп аталады (жанында Вилла Верза орналасқан). Басқа фабрикалардың ішінде Пеллиццони фабрикасы және су соққысына жақын орналасқан оратория, қазір Жастар орталығы мен паркі бар. Жақын маңдағы жерлер Ферма, Ка Карантина, Ка Дуглиа, Ка Милья және Ка Бьянка сияқты шағын шаруалар үйлерімен толық. Ескі базардың әсем қасбеті мен галереясы, сондай-ақ шіркеуге қарап тұрған үйлер тобы ерекше назар аударарлық жерлер. Шіркеудің негізгі бөлігі қазір Нандардың монастыры болып табылады, бірақ бұрын ол атақты адамдардың, көбінесе 18 ғасырдың кәсіпкерлерінің сарайларынан тұрған. Танымал виллалар: Вилла Зучелли, Вилла Конти Понти, Вилла Раверта, Вилла Аркеллацци, Вилла Гавацци. Жергілікті тұрғындардың өмір салты Миландық өмір салтын қайта жаңғыртумен ерекшеленеді, мысалы, Альберго Канцо, Понти және Циттерио сияқты кафелерде. Неоклассикалық виллалар соңғы үш ғасыр бойында кеңінен таралған, әсіресе оңтүстік теміржол станциясының шекарасына жақын. Станциялардың өзі де 1900 жылдар шамасында салынған, неоклассикалық стильде және Либерти әсерімен құрылған. Бұл стильдегі тағы бір маңызды ғимарат – Teatro Sociale (Әлеуметтік Театр), ол 18 ғасырдың соңында (австриялық үстемдік кезінде) Миланның Ла Скала театрының сәулетшілері мен суретшілерімен бірлесіп салынған. Ескі қаладағы көптеген сарайлардың қабырғаларында мұқият ойылған суреттер мен әдеттегі охр түсі сақталған. Мирабела мен Гримэллден басталатын паркте орналасқан Магно Магни вилласы (1903–1906) – архитектор Пьетро Феноглионың нео-ортағасырлық стильдегі туындысы; сыртқы пішіні виченца тастарымен және ортағасырлық мұнаралармен безендірілген, әсем интерьерді қоршап тұрған бақшасымен ерекшеленеді. Тағы бір стиль – «жаңа қала құрылысы», оны Parisùn немесе Parisone деп атайды.

Villa Meda is composed of two neoclassical courtyards. St. Francis square features buildings from many architectural periods, particularly the Baroque church, the curt da Pinòla (a medieval poor courtyard), and the ramparts and arch of Villa Meda. The chapel of St. Stephen's church hosts relics and a Renaissance crucifix. The area has two war memorials. City Hall was designed as a modern Broletto with a massive freestone civil clock tower linked to the ancient Palazzo Tentorio and its park. Old Town is formed by streets called cuntrada, of different ages. Structures feature a variety of portals and other particulars such as mullioned windows, ogives, ribbings, tower shaped garrets and the Old Theatre. The surviving 18th century silk factory is informally known as Filandùn (with the annexed Villa Verza). Other factories include the Pellizzoni factory and the spinning mill near to the water hammer, now a Youth Oratory and Park. Nearby land is terraced with farm cottages named Fabrica, Cà Quarantina, Cà Duglia and Cà Miglia, Cà Bianca. Notable sights include the old market's facade and portico and the block of houses facing the church. The church's main part is now the Convent of the Nuns, but in the past was composed of notables' palaces (generally 18th century businessmen). Notable villas include Villa Zucchelli, Villa Conti Ponti, Villa Raverta, Villa Arcellazzi, Villa Gavazzi. Local lifestyles include a reproduction of Milanese living, as in cafés such as Albergo Canzo, Ponti and Citterio. Neoclassical villas span the last three centuries, especially near the boundaries of the southern train station. The stations themselves are neoclassical, with Liberty influences, built around 1900. Another major building of this style is the Teatro Sociale (Social Theatre), built at the end of the 18th century (during Austrian domination) by the architects and artists of Milan's La Scala. Many palaces in the Old Town preserve on their walls accurate engravings and the typical ochre colour. The Magno Magni villa (1903–1906), built into a park extending from Mirabèla and Grimèll, is a product of the architect Pietro Fenoglio, in a neo medieval style; the exterior is characterized by its Vicentine stones and by the garden, which contains structures such as medieval style towers surrounding an elaborate interior. Another style is that of "new urbanization", called Parisùn or Parisone.

Саябақтар

Парко Барни – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін коммунадан бөлінген бай отбасының бұрынғы саябағы. Оны қабырға қоршап тұр. Бастапқы қақпа Виа Волтада, ал тағы екі қақпа Виа Рома мен Пьяццале Ремо Сордода орналасқан. Ішінде ескі виллалардың саябақтарына тән көптеген ерекшеліктер бар, мысалы, жасырын орындар, жасанды көлдер мен өзендер, экзотикалық немесе монументалды ормандар. Оның батыс қақпасы оңтүстік теміржол вокзалына жақын, ал қалған екі қақпасы Гарибальди алаңының жанында орналасқан. Парк қоғамдық театрдың ауласымен жасырын есік арқылы байланысады. Parco Giochi (Ойын паркі) Piazza Giovanni XXIII деп аталатын жаңа базар алаңының алдында орналасқан. Онда балаларға арналған ойын алаңы, футбол, теннис, баскетбол және волейбол алаңдары бар спорттық кешен, сондай-ақ кафе-ресторан мен пиццерия бар. Жақын жердегі Пьяццетта Турати – Вилла Меда саябағымен іргелес шағын саябақ. Тағы да бірнеше саябақтар Паризоне аймағында орналасқан, онда екі футбол және жеңіл атлетика стадионы бар. Жергілікті командалар – біріншісі үшін US Canzese, екіншісі үшін ATL. Балаларға арналған "Кампетто" ауласы баскетбол мен еркін ойынға жабдықталған. Иса мен балалар шіркеуі және Киелі Крест шіркеуі де сол жерде орналасқан.

Тілдер

Ресми тіл – итальян тілі. Канзо халқының шамамен 25%-ы ломбард тілінде сөйлейді. Басқа тілдер – араб, румын және орыс тілдері. Итальян тілінің жергілікті айтылуы Миландыққа ұқсас, жабық буындарда ашық дауыстылардың үстемдігі байқалады, мысалы, quèsto (стандартты итальяндық quésto, "бұл") немесе murètto (стандартты итальяндық murétto, "кішкентай қабырға") сияқты, /dz/ дыбысының /ts/ орнына кеңінен қолданылуы (мысалы, /ˈdzukːero/ "қант" орнына /ˈtsukːero/), және екі дауыстының жұмсаруы. Стандартты итальян тілі сияқты, бұл тілде де дауыссыз және дауысты дыбыстардың айқын ажырауы бар. Орталық және Оңтүстік тілдердегідей, дауысты дыбыстарға қарай теңгерімсіздік байқалмайды. Ломбард тілінің әртүрлі айтылуына байланысты Канзо халқы миландықтарға тән мұрындық акцентке ие емес. Орталық Италия және Апулия аймақтарының, сондай-ақ Венеция, Неаполь және Сицилия тілдерінің аймақтық айтылулары отбасылық ортада кездеседі. Латын тілі тақташаларда, жазуларда, діни және академиялық контексттерде қолданылады. Аймақтағы барлық мектептерде ағылшын тілі бірінші шет тілі ретінде, ал француз, неміс немесе испан тілдері екінші шет тілі ретінде оқытылады. Ежелгі грек тілі білімі кең таралған. Ол классикалық лицейлерде оқытылады және католик литургиясының Амброзиандық дәстүрінде византиялық грек тілінің тұрақты формуларының болуына байланысты оқытылады. Пьемонт, Венеция және Фриулия тілдеріндегі дәстүрлі әндер орындалады. Жергілікті тіл Canzés немесе Canzées деп аталады, ол Инсубрик немесе Батыс Ломбард тілінің диалектісі. ЮНЕСКО оны Ломбард тілінің екі тармағының бірі деп мойындады. Батыс Ломбард тілінің орталық түрі – миландық диалектісі, ол Батыс Ломбард тілінде сөйлейтін барлық адамдар үшін лингва франка ретінде қолданылады. Canzés диалектісі мәдени тұрғыдан Брайанзо диалектілері отбасына жатады, оған 19 ғасырдағы Милан, Комаско және Лекко диалектілері әсер еткен. Канзоның алғашқы тұрғындарының тілі оны басқа Брайанзо диалектілерінен одан да бөліп тұрады. Мысалы, фонетикада миландық /e/ немесе жалпы Брайанзо /u/ орнына /a/ дауыстысының үстемдігі байқалады. Оның лексикасы айналасындағы диалекттермен және қазіргі Милан тілімен салыстырғанда консервативті. Грамматикасында әртүрлі стильдер қолданылады, мысалы, аристократтық (Ескі Милан тіліне ұқсас, бірақ күшті идиомалармен және консервативті айтылумен), коммерциялық (әсіресе Лекко және Оңтүстік Брайанзодан көптеген әсерлермен), шаруа (идиомалардың үстемдігі және Эрба мен Ассо диалектілеріне ұқсастығы аз) және альпілік (тиісті фонетикалық және лексикалық ерекшеліктерімен). Миландық айтылудан басты айырмашылығы – дауыстылардың мұрындықтандырылмауы, Canzés тілінде велярлық мұрындық дыбысымен беріледі, және /ts/ дыбысының миландық /s/ орнына сақталуы, мысалы, Canz топонимін айтқанда, сондай-ақ миландық жартылай екі дауыстының болмауы. Басқа консервативті Брайанзо диалектілері сияқты, Canzés тілінде /tʃ/ (cc) түріндегі түпнұсқа ломбардтық жұрнақтардың бірнешеуі бар: әдетте, lacc ("сүт"), frècc ("суық"), tècc ("шатыр"), nòcc ("түн"), tücc ("барлығы").

The official language is Italian. About 25% of the Canzese people also speak the Lombard language. Other languages are Arabic, Romanian and Russian. Local pronunciation of Italian is similar to that in Milan, with a prevalence of open vowels in closed sillables, as in quèsto (as against Standard Italian quésto, "this (one)") or murètto (as against Standard Italian murétto, "little wall"), the wide use of voiced /dz/ instead of Standard Italian /ts/, as in /ˈdzukːero/ instead of /ˈtsukːero/ ("sugar"), and the softening of geminates. In common with Standard Italian, it strongly distinguishes voiceless from voiced consonants. It is unlike Central and Southern pronunciations, which are unbalanced toward voiced ones. Due to the different pronunciation of Lombard, the people of Canzo do not show the typical Milanese nasal accent. Other regional pronunciations of Italian are also present (especially those of Central Italy and Apulia), along with Venetian, Neapolitan and Sicilian languages in a family context. Latin is also used in plaques and inscriptions and in liturgical and academic contexts. Almost all schools in the region teach English as a first foreign language, with French, German or Spanish as a second. Knowledge of Ancient Greek is widespread. It is taught in liceo classico secondary schools and because of the presence of Byzantine Greek fixed formulas in the Ambrosian Rite of the Catholic liturgy. Traditional songs in Piedmontese, Venetian and Friulian are sung. The local speech is called Canzés or Canzées, a dialect of the Insubric or Western Lombard language It is recognized by UNESCO as one of the two branches of Lombard. The central variety of Western Lombard is the Milanese dialect, which is used as a lingua franca for all Western Lombard speakers. The Canzés dialect culturally belongs to the Brianzöö dialect's family, as influenced by 19th century Milanese, Comasco and Lecchese dialects. The substratum of Canzo's primitive population further separates it from other Brianzöö dialects. For example, in phonetics you can see the prevalence of the vowel /a/ instead of Milanese /e/ or common Brianzoeu /u/. Its lexicon is conservative in comparison with surrounding dialects and modern Milanese. Its grammar employs a wide variety of registers, e. g. noble (similar to Old Milanese, but with strong idioms and conservative pronunciation), commercial (with many influences, especially from Lecchese and southern Brianzöö), peasant (prevalence of idioms and few similarities to Erba and Asso dialects), and alpée (with proper phonetic and lexical idioms). A major difference from Milanese pronunciation is the absence of vowel nasalization, rendered in Canzés with the velar nasal consonant, and the conservation of /ts/ instead of Milanese /s/, as in the pronunciation of the toponym Canz, along with the absence of Milanese half geminates. Like the other conservative Brianzoeu dialects, Canzés has a certain number of original Lombard terminations in /tʃ/ (spelled as "cc"): typically, lacc ("milk"), frècc ("cold"), tècc ("roof"), nòcc ("night"), tücc ("everybody").

Өнер, әдебиет және сахналық өнер

Театр труппаларына Filodrammatica Canzese және Mobeel жатады. Әлеуметтік театр итальян, венеция, ломбард, неаполитан және неміс тілдерінде қойылымдар қоятын театр труппаларын қабылдайды. Жыл сайын қаңтар айының соңғы бейсенбісінде Cumpagnia di Nost-тың Giubiana-сы көшеде көрсетіледі, ол ломбард тіліндегі дәстүрлі сценарий бойынша қойылады. Оркестрлер мен музыкалық топтарға Amicinbanda, Corale e Coretto S. Stefano, Coro e Orchestra MM. М. е. К. Коломбо, Coro Alpini Canzo және Quijcacanta жатады. Parco Barni саябағында опереттаның ашық аспан астындағы концерттері өтеді. Қаланың мәдени мұрасының бір бөлігін құрайтын музыка жанрлары: Альпілік полифониялық ән, лирикалық музыка, Амброзиан әні және барокко музыкасы. Канцезе суретшілерінің қатарында Сальваторе Фьюме, Теста, Раверта, Кремонини (оның екі картинасы Канзода ашық ауада орналасқан) және Героса бар. Джованни Сегантини өзінің кейбір туындыларын осы жерде жазды. Ломбард тіліндегі Канзе әдебиетінің шедеврлері – Тициано Кортидің поэзиясы "In ucasiun" (бір тілде) және Синзия Валлидің прозасы "Al föch" (итальян тілінде екі тілде). Біріншісі – жағдайға байланысты өлеңдер жинағы, соның ішінде бір екі тілдегі өлең ("Un restauro preciso e sapiente"), ал екіншісі – от элементіне негізделген халық даналығы туралы эссе.

Жүбіана

Канцодағы ең дәстүрлі шаралардың бірі – Giubiana, ол қаңтар айының соңғы бейсенбісінде тойланады. Бұл мереке Инсубрик халқына (б.з.д. 7–2 ғасырлар) дейін жетеді және қыс аяқталуына арналған құрбандық ету рәсімінен тұрады. Аты Юпитерден шыққан, ол римдіктердің белгісіз Инсубрик көктем құдайының «аудармасы» болып табылады. Рәсімде қуыршақ отқа шалынады. Қуыршақ өткен жылдың барлық жамандықтарын өз бойына жинап алады (ивриттердегі «күна тарту есесіне» ұқсас). Соңғы екі мың жылда бұл рәсім басқа да символдық мағыналарды сіңірді, мысалы, сенімсіздіктерден бас тарту және қарттықты айыптау. Ол Брианцаның барлық аймақтарында, Варезе провинциясында және Пьемонттың кейбір бөліктерінде кеңінен таралған. Канцода бұл мереке 1980-ші жылдары «Cumpagnia di Nost» этнографиялық қоғамының зерттеулерінің арқасында қайта жанданды; соңғы онжылдықтарда Канцоның Giubiana-сы Брианцаның көптеген ауылдарына үлгі болды. Ескі қалада өткізілетін түнгі мерекенің үш бөлігі:
Сан-Рокхтан (Cipiloeu da San Rocch) шығатын шеру, онда Ангуана (су перісі), шайтандар, әйел-құбыжықтар және Аңшы мен Аю сияқты символдық кейіпкерлер кездеседі. Балалар ак немесе қара түске боялған беттерімен, қоңыраулармен немесе темір ыдыстармен шеруге қатысады. Ломбард тілінде өткізілетін Губиана қуыршағының қылмыстық ісі, айыптау және қорғау тарапынан куәгерлер шақырылады, Джубиананың адвокаты сөз сөйлейді және Джубиананың қауесетті өсиеті оқылады, содан кейін Regiuus (Канцоның отбасы басшылары мен қалалық сенаторлары) үкім шығарып, шешім жарияланады. От жағылып, шұжық қосылған (lugànega) ризотто және қыздырылған шараптан (vin brulé) тұратын кешкі ас ұйымдастырылады.

BIOFERA

Вилла Медада қыркүйектің бірінші демалыс күні BIOFERA өтеді. Бұл Италиядағы маңызды органикалық шаруашылық іс-шараларының бірі (10 мыңнан астам келуші) және Ломбардия мәдениетінің фестивалі. Ол 1988 жылы Канзе қауымдастығы Cumpagnia di Nost-тың (1983) Festa di Nost фестивалінен өркендеп дамыды. BIOFERA бүкіл Еуропадан келген өндірушілердің органикалық тағамдық және сусындық өнімдерін ұсынады. Тарихи, этнографиялық және географиялық кітаптар сатылады. Іс-шара аясында драма үйірмесі, ойын-сауық орталығы, дәстүрлі әндер мен көрмелер, ойындар, театрлық қойылымдар және балаларға арналған музыкалық шеберханалар ұйымдастырылады. Мұнда экологиялық таза қолөнер бұйымдарына арналған аймақ, вегетариандық және дәстүрлі ас ұсынатын тамақтану орны және денсаулық сақтау аймағы бар. Жәрмеңке ішінде мәдени және рухани тақырыптарға арналған тегін конференциялар өтеді.

Фера ди усей

Канцодағы ең көне туристік шара – 1963 жылы Аңшылар қауымдастығы бастаған "Fera di üsei". Ол тамыз айында Пьяццале Джованни XXIII алаңында өтеді. Шарада барлық Еуропадан келген құстар көрмесі ұйымдастырылады. Аңшылық иттер арасында жарыстар, үй жануарларының көрмесі және тауық, түйеқұс сияқты шаруашылық жануарлары көрсетіледі. Бірінші күні таңертең Барни саябағында әнші құстар сайысына қатысады. Бұл 20-ғасырдың екінші жартысында Канцоның туризм дамуына зор үлес қосты, сондай-ақ, Қоғамдық Туризм Агенттігінің жергілікті бөлімі – Azienda Autonoma di Soggiorno ұйымдастырған ойын-сауық шараларымен (Майк Бонгиорно, Адриано Челентано және сол кездегі басқа да жұлдыздардың қатысуымен) дамыды. Кейіннен Брянцаның басқа қалалары мен ауылдары осы шараны ұсақ жәрмеңкелер түрінде қайталады. Бүгінде ол Ломбардияның барлық аймандарынан адамдарды қызықтырады.

Сент-Мир мейрамы

Мамыр айында діни мереке 10 мамырда (Nocomiensis Мартирологисі бойынша), 21 мамырда (вероятно, киелі Мирдің реліквияларының алғаш рет танылу күні) немесе айдың екінші жұмасында өтеді. Соңғы онжылдықтарда мереке жексенбі күні, приход шіркеуінде, киелі Мирет монастырының қауымының қатысуымен тойланады. Осы күні, әлеуметтік театрда кешкі бағдарлама аясында Коммуна және приход мүшелерінен құралған комиссия лайықты тұрғынға сыйлық тартады. Шілде және тамыз айларында әр бейсенбі мен жексенбіде киелі Мирдің тау кешенесінде Евхаристия тойланады.

Alpini Canzo тобы

Gruppo Alpini Canzo басқа да қоғамдық және туристік шараларды ұйымдастырады, әсіресе қазан-қараша айларындағы Каштан фестивалі мен Корниццоло тауындағы жиналыстарды, сондай-ақ Альпілік әндердің полифониялық хорының концерттерін. Жазда фейерверктер, концерттер, ашық аспан астындағы драмалық қойылымдар мен комедиялық шоулар өтеді. Жыл сайынғы басқа шаралар: SOS Canzo ұйымдастырған Еріктілер мерекесі, Әулие Стефан мерекесі (26 желтоқсан), Магг (мамыр айында он сегіз жастағы жігіттер орманнан қалаға шырша әкеледі), Күн күні (Лугнасад, дәстүрлі ерлер күні және тау шаруашылығының мерекесі) және Карга и Альп (тау жолы, жыл сайын малдың жоғарғы жайлауға көшірілуімен байланысты ежелгі дәстүрді еске түсіреді).

Топонимика

Жер-су аттары аймақтың этнологиялық топографиясын ашып көрсетуге көмектеседі, ол аймақтың топономатикалық мұрасын сақтау және талдаумен байланысты. Осы аттардың кейбіреулері кельт, кейбіреулері латын, ал қалғандары лонгобард тілінен шыққан, ерекше Батыс ломбард тілінде айтылады. Канцо коммунасы мен Cumpagnia di Nost жергілікті тілдегі топонимдермен бірге Канцо жерлерін көрсететін үш карта жасады. Бірінші карта (Mapa di sitt) коммуналық аумақты қамтиды және таулар мен кішігірім төбелердің, аң ауру немесе қазба жұмыстары жүргізілетін жерлердің, бұлақтар мен жартастардың, ежелгі басты жолдардың және ескі frazioni (ауылдардың) аттарын көрсетеді. Екінші карта (Mapa di lööch) егістік жерлердің топонимиясын ұсынады, ал үшінші карта (Mapa dal paés vecc) Ескі қаланың көшелерін, кварталдарын және ерекше орындарын бейнелейді. Олардың кейбіреулері – Cèpp da l'Angua, Scalfìn dal Diaul, кельт және христиан дініне қатысты екі аталымы бар, Sass dal Prim Fiöö (бірінші ұлдың тасы), бала туудың сәтті болуына арналған ежелгі культтің іздері, Crann (кельт түбірі, «қатты» деген мағынаны білдіреді), Alpèt, Alp a vòlt, Repussìn және т.б. Канцодағы танымал егістік жерлерге Tèra russa (Қызыл Жер) және Lagüsc (Кішкентай көл); Parisùn және Gerascia; Castèll және Cà bianca; Grimèll, Mirabèla және Cèpp; Cà Milia, Cà Dulia және Cà növa (Cà «үй» немесе «шаруашылық үйі» дегенді білдіреді) жатады. Cuntrada da San Mirètt, Cuntrada dal Cuèrc, Pretòri, Portacinées, Turèta, Bergamasca, Caravazz – бұл Ескі қала топонимдерінің бірнеше мысалы. Канцоның ең көне тегі – Карпани, Масциадри, Пеллиццони, Понти, Прина және Локателли. Карпанилер Corte de Casale әкімшілігіндегі маңызды отбасылардың бірі болды және Каслинода үйлері бар; олардың гербінде қамал бейнеленген. Масциадри тегі көшпелі саудагерлік кәсібімен байланысты; Пеллиццони, қазіргі түрінде немесе Пеллицционе, Cinquecento кезінде болғандай, өмірі бойы Канцоның вассалы болған белгілі еркін капитанның тегі. Понти/Конти Понти жібек өнеркәсібімен байланысты бай отбасы болды. Прина – бұл Монца соборының атынан Канцо аумағының үштен бір бөлігіне ие болғандығын куәландыратын ең көне тегі, олар жерді ХХ ғасырдың басына дейін сақтап келді. Локателли, бәлкім, Кателли/Кателла тегінің қазіргі түрі, ол кейбір ортағасырлық құжаттарда Канцоның отбасы басшылары арасында және Канцода туған әйел қасиеттісінде кездеседі. Бүгінгі таңда Пареди және Пина ең көп таралған және типтік тегілер: біріншісі, императорлар Канцо тауларында шекараны қорғау үшін құрған Уэльс кланының жалпы атауы болуы мүмкін. Бұл тегі әйгілі, өйткені Сент-Мир осы кланға жатады. Пина – гибридтік испан-канзолық отбасы (Piña) немесе испандық әкімшілікпен байланысы бар канзолық отбасы, ол ең көп таралған тегі болып саналады.

Place names help reveal the ethnological topography of the area, which concerns the conservation and analysis of the region's toponomastic heritage. Some of these names are Celtic, some Latin, and other from Longobard, with a specific Western Lombard pronunciation. The Commune of Canzo and the Cumpagnia di Nost created three maps displaying the places of Canzo with their local language toponyms. The first map (Mapa di sitt) covers the communal territory and gives the names of the mountains and lesser peaks, of hunting or digging localities, of the springs and rocks, and of ancient main paths and old frazioni (hamlets). The second (Mapa di lööch) gives the toponymy of agricultural fields, while the third (Mapa dal paés vecc) portrays streets, quarters and remarkable places of the Old Town. Some of these are Cèpp da l'Angua, alias Scalfìn dal Diaul, with a double (Celtic and Christian) denomination, the Sass dal Prim Fiöö (stone of the first son), a trace of an ancient cult for successful delivery of children, Crann (a Celtic root meaning "hard"), Alpèt, Alp a vòlt, Repussìn and so on. Some famous fields in Canzo are Tèra russa (Red Earth) and Lagüsc (Little Lake); Parisùn and Gerascia; Castèll and Cà bianca; Grimèll, Mirabèla and Cèpp; Cà Milia, Cà Dulia and Cà növa (Cà means "house" or "farmhouse"). Cuntrada da San Mirètt, Cuntrada dal Cuèrc, Pretòri, Portacinées, Turèta, Bergamasca, Caravazz are a few examples of the Old Town's toponyms. The oldest surnames of Canzo are Carpani, Masciadri, Pellizzoni, Ponti, Prina and Locatelli. The Carpani were one of the main families in the Corte de Casale administration, and have a house in Caslino; a castle appears in their coat of arms. The Masciadri surname is derived from the vocation of wandering peddler; Pellizzoni, in the modern shape, or Pelliccione, as it was during the Cinquecento, is the surname of a famous free captain who acted virtually as a vassal of Canzo during his life. Ponti/Conti Ponti was a wealthy family linked with the silk industry. Prina is the oldest surname testified to by a written document, in which they appear as the owners of one third of Canzese territory, in name of the Cathedral of Monza's Capitle. They kept the land until the first years of the 20th century. Locatelli is probably the modern form of the surname Catelli/Catella, found in some medieval documents among Canzo's heads of families and also in a female saint, who was born in Canzo. Nowadays, Paredi and Pina are the most widespread and typical surnames: the first may have originally been the common denomination of a Welsh clan established in Canzo's mountains by the emperors as a border defence. It is famous because Saint Mir belonged to this clan. Pina is said to be a hybrid Spanish Canzese family (Piña), or a Canzese family that had links with the Spanish administration, and became the most common.

Азаматтық өмір

Тоғыз спорттық бірлестік, бес сахналық өнер бірлестігі және төрт табиғаттанушылар бірлестігі бар. Ерекшелері:

Gruppo Alpini Canzo. Табиғи ортаны қорғауға, жаңа буынның рухани және интеллектуалдық білімін арттыруға, сондай-ақ азаматтық қорғау миссияларында еріктілерге көмектесуге бағытталған. Мүшелері – Альпини корпусының бұрынғы әскери қызметшілері. Олар туристік шараларды да ұйымдастырады. Pubblica assistenza SOS. 150-ден астам еріктілердің қатысуымен жедел жәрдем және медициналық көмек көрсету қызметі. Христиандық қайырымдылық пен ынтымақтастық принциптеріне негізделген. 1979 жылы құрылған. Gruppo Naturalistico della Brianza. Экологиялық білім беруді басымдыққа қойып, қоршаған орта мәселелерін зерттеу, түсіну және шешуге көмектеседі. Мектептерде сабақтар өткізеді, басқа бірлестіктермен кездеседі, көрмелер, конкурстар мен табиғатты зерттеу сапарларын ұйымдастырады. 1960 жылы Джорджио Ачерман мен Адольфо Ранкатилер құрған. Oratorio. Католик шіркеуінің жастарға рухани қызмет көрсету мекемесі. Дұға, діни білім беру, қоғамдық тәжірибе, ойын-сауық, спорт, мәдени ашықтық, қайырымдылық және әлеуметтік жауапкершілік ұсынады. Приход қауымындағы сенімді тарату жобасымен байланысты, бірақ барлығына ашық. CAI Canzo. Альпинизм және тауларға қатысты тау қауіпсіздігі және мәдени-спорттық қызметтер көрсетеді. Nonsoloturismo. Туристік іс-шараларды жарнамалауға бағытталған. Мәдени шараларды, ойын-сауықтарды және әлеуметтік театрды ұйымдастыруда коммуналдық мекемелермен ынтымақтасады. Fondazione Raverta. 1997 жылы суретші Джузеппе Равертаның көркем мұрасын сақтау мақсатымен құрылған қор. Конференциялар, жарияланымдар, көрмелер мен концерттер ұйымдастыру арқылы өнерді насихаттайды. Cumpagnia di Nost. Жергілікті мәдениетті сақтап, басқа мәдениеттермен алмасу құралы ретінде қорғауға бағытталған. Associazione Nazionale Carabinieri – Canzo. Қызметтегі және зейнеткерлік жастағы карабинерлер мен олардың отбасылары Отанға адалдықты, қаза тапқандардың естелігін сақтауды және әлеуметтік жауапкершілікті арттыруды мақсат етеді.

Спорт

Moto Club Canzo, 50-ші жылдардан бері бар және 1975 жылы қайта құрылған, Италиядағы ең беделді мотоспорттық сынақ клубы. Бұл спорт түріндегі пионер клуб. 1985 жылы алғашқы ресми Trial des Nations жарысын өткізді, кейіннен Canzo клубының ұсынысымен жыл сайынғы әлемдік шараға айналды. 1988 жылы әлем чемпионатын қабылдады, ал 1992 жылы Moto Club Canzo-ның мотоспортшысы Томми Ахвала осы салада әлем чемпионы атанды. 1995 жылдан бері "Old Trial Cup" деп аталатын бейресми еуропалық жарыс ұйымдастырып келеді. Клубтың танымал спортшыларының арасында Томми Ахвала, Ксавье Микель және Донато Мильо бар.