Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1937 жылғы Испания азамат соғысының шайқасы, 1710 жылғы шайқас.
the 1937 Spanish Civil War battle
1710 battle
Брихуэга шайқасы 1710 жылдың 8 желтоқсанында Испания мұрагерлік соғысы кезінде, Мадридтен Барселонаға одақтас әскерлердің шегінуі барысында болды. Джеймс Стэнхоптың, 1-ші Стэнхоп графының басқаруымен британ армиясының тыл шебі Брихуэга қаласында қоршалып, Луи Жозеф, Вендом герцогының басшылығындағы франко-испан армиясымен жеңіліске ұшырады. Бұл шайқас және басқа да оқиғалар Ұлыбританияның соғыстағы қатысуын аяқтады.
The Battle of Brihuega took place on 8 December 1710 in the War of the Spanish Succession, during the Allied retreat from Madrid to Barcelona. A British Army rearguard led by James Stanhope, 1st Earl Stanhope was cut off and trapped within the town of Brihuega before being overwhelmed by a Franco Spanish army under the command of Louis Joseph, Duke of Vendôme. The battle, along with other events, brought an end to British participation in the war.
Кіріспе
1710 жылы Альменара шайқасында (27 шілде) және Сарагоса шайқасында (20 тамыз) қолы жеткен жеңістер Ұлы Одақтың әскеріне Архиегер Карлдың екінші рет Мадридті басып алуына мүмкіндік берді. 21 қыркүйекте Одақтастардың пікірінше, Испанияның болашақ королі – Карл III өзінің болашақ астанасына кірді. Бірақ 1710 жылғы жорық 1706 жылғы жорықтың қайталануы болды: Альянстың 23 000 әскері, Альменара мен Сарагоса шайқастарында 2 000 сарбазды жоғалтып, партизандармен үздіксіз шайқастар мен ауруларға шалдыққандықтан, екі Кастилияны басып алып, ұстап тұруға лайық болмады. Португалиялықтар көмектесе алмады. Бурбон әскерін француз генералы де Вендом герцогы, Филипп V-нің қызметіне Күн патшасының нәркесі берген соң, жылдам жаңарып, қайта ұйымдастырды. Испан еріктілері мен әскерлік бөлімдерге ирланд бригадасы және испан қызметіне құпия түрде жіберілген француз әскерлері қосылды. Мадридтің барлық халқы, ең кедейлерін қоспағанда, тастап кетті, ал Ұлы Одақтың жағдайы тұрақсыз болды. 9 қарашада Одақ қаладан эвакуацияланып, Каталонияға шегінді. Әскердің басым бөлігін қалдырып, Архиегер 2 000 атты әскермен Барселонаға асықты. Қалған әскер екі топқа бөлініп, азық табудың қиындығынан осылай әрекет етуге мәжбүр болды. Генерал Гидо Стархемберг 12 000 сарбазбен алға жылжып, Джеймс Стэнхоуп, 1-ші Стэнхоуп графының басқаруындағы 4 000 британдық әскерден бір күндік қашықтықта болды. Осындай күштердің бөлінуі, қабілетті және епті де Вендом герцогының қатысуымен апатқа шақыру болды.
In 1710, victories at the Battle of Almenara (July 27) and the Battle of Saragossa (August 20) allowed the Grand Alliance army supporting Archduke Charles to occupy Madrid for the second time. On 21 September the Archduke—Charles III of Spain, according to the Allies—entered his prospective capital. But the invasion of 1710 proved to be a repetition of the invasion of 1706: The Alliance's 23,000 men, reduced by a loss of 2,000 in the actions at Almenara and Saragossa, by constant skirmishes with the guerrilleros, and by disease, were unequal to the task of holding their conquests and occupying the two Castiles. The Portuguese were unable to offer help. The Bourbon army was rapidly refitted and reorganized by French general the duc de Vendôme, who was lent to Philip V's service by the latter's grandfather, the Sun King. Spanish volunteers and regular units were joined by the Irish brigade and by French troops secretly directed to enter Spanish service. Madrid emptied, deserted by all except the poorest of its inhabitants, and the Grand Alliance's position became untenable. On 9 November the Alliance evacuated the city and embarked on a retreat to Catalonia. Leaving behind the main body of the army, the Archduke advanced with a guard of 2,000 cavalry, hurrying back to Barcelona. The rest of the army marched in two detachments, the division being imposed on them by difficulty of foraging. General Guido Starhemberg marched ahead with the main body of 12,000 men, a day's march ahead of the British troops, 4,000 men under James Stanhope, 1st Earl Stanhope. This division of forces invited disaster in the presence of the duc de Vendôme, a capable and resourceful leader.
Шайқас
Вендом әскерлерімен Талаверадан жолға шығып, британдық әскердің шегінуін осындай маусымда және осындай елде бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен қуды. Орта жастағы француз күні-түні франко-испан әскерін жетектеді. Әдеттегі Вендом стилімен, ол ат әскерінің басында су тасқан Энарес өзенін жүзіп өтіп, бірнеше күн ішінде Ұлы Одақтың сол қанатымен Брихуэгада болған Станхопты қуып жетеді. "Біздің ешкіміз," деді британдық генерал, "олардың бізден бірнеше күн сапарда екенін ойламаған еді, ал біздің бақытсыздығымыз олардың әскерінің көрсеткен керемет еңбегіне байланысты." Станхоп 8 желтоқсан күні кешке Вендомның алдына келгенге дейін, Брихуэгадан бірнеше лига қашықтықта орналасқан әскердің орталығына хабаршы жіберуге үлкерді. Ертесі күні таңда қаланың барлық жағы қоршалды. Брихуэга қабырғаларын ауыр зеңбіректермен жарып, қақпаларының бірінің астына мина орнатылды. Британдықтар оқ-дәрісі бітіп қалғанша қарқынды атыс жүргізді. Содан кейін олар басым күштерге қарсы қаһармандықпен күресіп, Вендом әскері қалаға шабуыл жасағанда оларға найзамен шабуыл жасады, нәтижесінде қаланың көшелерінде қанды шайқас болды. Британдықтар шабуылдаушылар басып алған ғимараттарды өртеп жіберді, бірақ бұл бекер болды. Британдық генерал одан әрі қарсылық көрсетудің тек қана пайдасыз құрбандыққа әкелетінін түсінді. Ол капитуляция жасады және оның әскері құрметті түрде тұтқынға алынды.
Vendôme set out from Talavera with his troops, and pursued the retreating British army with a speed perhaps never equalled in such a season and in such a country. The middle aged Frenchman led his Franco Spanish army day and night. In typical Vendôme style, he swam, at the head of his cavalry, the flooded Henares and in a few days overtook Stanhope, who was at Brihuega with the left wing of the Grand Alliance army. "Nobody with me," said the British general, "imagined that they had any foot within some days' march of us and our misfortune is owing to the incredible diligence which their army made." Stanhope had barely enough time to send off a messenger to the centre of the army, which was some leagues from Brihuega, before Vendôme was upon him on the evening of 8 December. The next morning the town was invested on every side. Blasting the walls of Brihuega with heavy cannon, a mine was sprung under one of the gates. The British kept up a terrible fire till their powder was spent. They then fought desperately against overwhelming numbers and launched a bayonet charge against Vendôme's men as they stormed into the city, resulting in bloody close quarters fighting, street by street. The British set fire to the buildings which their assailants had taken but in vain. The British general saw that further resistance would produce only a useless carnage. He concluded a capitulation and his army became prisoners of war on honourable terms.
Салдары
Вендом капитуляцияға қол қойғаннан кейін, ол Старенбергтің Станхопқа көмекке бара жатқанын білді. 10 желтоқсанда екеуі Виллавичозаның қанды шайқасында кездесті, одан кейін Стархемберг одақтас әскерлердің шегінуін жалғастырды. Британ әскерлері ұзақ уақытқа тұтқынға алынбады, 1711 жылдың қазан айында айырбасталып, үйлеріне қайтарылды. Бұл жеңіліс Харли үкіметінің Утрехт шартында Франциямен келісімге келу жоспарын негіздеуге көмектесті. Келісімге қарсылар "Испаниясыз бейбітшілік болмайды" деп наразылық білдірді. Дегенмен, одақтас күштер шығарылды, соңғы әрекет 1714 жылы Барселона қоршауында болды.
Scarcely had Vendôme signed the capitulation, when he learned that Staremberg was marching to the relief of Stanhope. On December 10 the two met in the bloody battle of Villaviciosa, after which Starhemberg continued the allied retreat. The British troops did not remain in captivity for long before they were exchanged and sent home in October 1711. The defeat helped justify the Harley Government's plan to agree a compromise peace with France at the Treaty of Utrecht. Opponents of the deal protested on the grounds of "No Peace Without Spain". Nonetheless Allied forces were withdrawn, with the final action taking place at the Siege of Barcelona in 1714.