Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі

Campanula glomerata, жиынтық қоңырагүл немесе Дания қызылы деп белгілі, Campanula туысына жататын және Campanulaceae тұқымдасының гүлді өсімдігі болып табылады. Бұл Англияның Ратленд графтығының ресми гүлі.

Этимология

Бұл өсімдіктің этимологиясы өте түсінікті: латынша туыс атауы ("campanula"), яғни "кішкентай қоңырау", гүлдің қоңырау тәрізді пішінін көрсетеді, ал түрлік атауы (glomerata) сабақтың жоғарғы бөлігінде гүлдердің тығыз жиналуын білдіреді.

Сипаттама

Campanula glomerata – көпжылдық шөптесін өсімдік, биіктігіне дейін өседі, ең жоғарысы . Сабағы қарапайым, тік және қысқаша түкті, тамыр жапырақтары сағақты, сопақ-ұзынша және жеңіл жүрек пішіндес (кордатты), ал сабақ жапырақтары ұзынша, сағақсыз және қынапты. Гүлшоғыры 15-20 сағақсыз, сүйірленген және екі жынысты жеке гүлдерден тұрады, диаметрі шамамен 2-3 см. Олар жоғарғы жапырақтардың қолтықтарында немесе гүлшоғырында орналасқан, гүлқалқан жапырақтарымен қоршалған. Гүлдің түсі шам тәрізді және түкті, бес қара күлгін немесе қызғылт күлгін жапырақшасы бар. Гүлдеу маусымнан қыркүйекке дейін жалғасады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түрдің туған жері – Ұлыбританиядан Жапонияға дейінгі Еуразияның Солтүстік Жылы Аймағы. Еуропада ол солтүстік шекаралық аймақтарды қоспағанда, дерлік барлық жерде кездеседі. Солтүстік Америкада бұл өсімдік жабайыланған. Бұл өсімдікті орманды жерлерде, құрғақ далаларда, бұталы және сирек орманды жерлерде, шөбі бар, бірақ тым батпақты емес жерлерде, орман шеттерінде, жолдар мен жол бойында кездесуге болады. Ол әктас топырақтарды жақсы көреді және теңіз деңгейінен жоғары биіктікте өседі.

Өсіру

Өсімдік бау-бақшаларда кеңінен өсіріледі, гүлдері ақ, қызғылт, көк және күлгін түстерде болады. Бау-бақшада қолдану үшін көптеген сорттар шығарылған, оның ішінде "Джоан Эллиотт" (ірі күлгін гүлдері бар) және ақ гүлді "Шнеекрон" сорттары бар. Күшті өсетін "Суперба" сорты, бай көк түсті гүлдерімен, Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit сыйлығына ие болды. Ақшыл күлгін гүл шоғырымен гүлдейтін "Каролин" сорты да осы марапатты жеңіп алды.

Синонимдер

Кампанула агрегата Willd. ex Schlecht. (1813) (синоним = C. glomerata subsp. glomerata)
Кампанула цервикариоидес Schultes in Roemer & Schultes (1819) (синоним = C. glomerata subsp. cervicarioide)
Кампанула конгеста Schultes in Roemer & Schultes (1819) (синоним = C. glomerata subsp. glomerata)
Кампанула фариноза Andrz. in Besser (1821) (синоним = C. glomerata subsp. farinosa)
Кампанула гломерата subsp. агрегата (Willd.) Kirschleger (1851) (синоним = C. glomerata subsp. glomerata)
Кампанула гломерата subsp. цефалотес (Fisch. ex Schrank) D. Y. Hong (1983) (синоним = C. glomerata subsp. speciosa)
Кампанула гломерата subsp. конгеста (Roemer & Schultes) Schubler & Martens (1834) (синоним = C. glomerata subsp. glomerata)
Кампанула гломерата var. агрегата (Willd.) Koch (1846) (синоним = C. glomerata subsp. glomerata)
Кампанула гломерата var. конгеста (Roemer & Schultes) Rouy (1908) (синоним = C. glomerata subsp. glomerata)
Кампанула гломерата var. дахурика Fisch. ex Ker Gawl. (1822) (синоним = C. glomerata subsp. speciosa)
Кампанула гломерата var. фариноза (Andrz.) Koch (1846) (синоним = C. glomerata subsp. farinosa)
Кампанула глаукофилла Schlosser & Vukot. (1875) (синоним = C. glomerata subsp. farinosa)
Кампанула спесиоза Hornem. (1815) (синоним = C. glomerata subsp. speciosa)