Жан Сибелиус: «Толқындар перілері» симфониялық поэмасы

Кіріспе

Жан Сибелиустің тондық поэмасы – Сибелиустің тондық поэмасы. «Океанидтер» (фин тілінде: Aallottaret; сөзбе-сөз ағылшын тіліндегі аудармасы: Толқындардың нимфалары немесе Толқындардың рухтары; түпнұсқа жұмыс атауы: Rondeau der Wellen; ағылшын тілінде: Толқындардың Рондосы), Op. 73 – фин композиторы Жан Сибелиус 1913–1914 жылдары оркестр үшін жазған бір бөлімді тондық поэма. Грек мифологиясындағы Жерорта теңізінде мекендеген нимфаларға сілтеме жасайтын бұл туындының тұңғыш орындалуы 1914 жылдың 4 маусымында Коннектикут штатындағы Норфолк музыкалық фестивалінде, Сибелиус дирижерлік етуімен өтті. Тұңғыш орындалысынан кейін «музыкада теңізді сомдаудың ең жақсы үлгісі» деп мақталған, ре мажордағы тондық поэма екі негізгі тақырыптан тұрады, олар нимфалардың ойнақылығы мен мұхиттың құдіретін бейнелейді. Сибелиус бұл материалды үш шартты кезеңде дамытады: біріншісі – тыныш теңіз; екіншісі – дауыл жиналуы; үшіншісі – күркіреген толқынның шарықталуы. Дауыл басылған соң, соңғы аккорд естіледі, ол теңіздің шексіз кеңдігі мен күшін символдайды. Стильдік тұрғыдан алғанда, көптеген зерттеушілер «Океанидтерді» импрессионизмнің бір үлгісі деп сипаттайды. Ал басқалары Сибелиус екі тақырыпты белсенді дамытуы, импрессионистер ұнататын гаммаларды аяулы қолдануы және эфемерлік, атмосфералық фонға қарағанда әрекетке және құрылымға басымдық беруі бұл туындыны Дебюссидің «La mer» сияқты классикалық үлгілерден ерекшелендіреді деп санайды. Ре мажордағы түпкілікті тондық поэмадан басқа, «Океанидтердің» екі аралық нұсқасы сақталған: біріншісі – 1913 жылға жататын үш бөлімді оркестрлік сюита (бірінші бөлімі жоғалған), ми мажорда; екіншісі – Сибелиус саяхатына дейін Америкаға жіберген, бірақ музыкалық фестивальге дейін қайта жөндеген, ре мажордағы тондық поэманың бастапқы «Йель» нұсқасы. Осылайша «Океанидтер» Сибелиус өңдеген «Эн сага», «Лемминкяйнен сюитасы», «Скрипкалық концерт» және «Бесінші симфония» туындыларымен бірге тұр. Композитордың өмірінде орындалмаған сюита мен «Йель» нұсқасы 2002 жылдың 10 қыркүйегі мен 24 қазанында Осмо Вянскя мен Лахти симфониялық оркестрінің орындауында тұңғыш рет көпшілік назарына ұсынылды. Туындының соңғы нұсқасының орындалуы шамамен 10 минутқа созылады, бұл «Йель» нұсқасынан 3 минутқа ұзақ.

Tone poem by Jean Sibelius
the tone poem by Sibelius

The Oceanides (in Finnish: Aallottaret; literal English translation: Nymphs of the Waves or Spirits of the Waves; original working title: Rondeau der Wellen; in English: Rondo of the Waves), Op. 73, is a single movement tone poem for orchestra written from 1913 to 1914 by the Finnish composer Jean Sibelius. The piece, which refers to the nymphs in Greek mythology who inhabited the Mediterranean Sea, premiered on 4 June 1914 at the Norfolk Music Festival in Connecticut with Sibelius conducting. Praised upon its premiere as "the finest evocation of the sea ever produced in music", the tone poem, in D major, consists of two subjects, said to represent the playful activity of the nymphs and the majesty of the ocean, respectively. Sibelius gradually develops this material over three informal stages: first, a placid ocean; second, a gathering storm; and third, a thunderous wave crash climax. As the tempest subsides, a final chord sounds, symbolizing the mighty power and limitless expanse of the sea. Stylistically, many commentators have described The Oceanides as an example of Impressionism. Others have countered that Sibelius's active development of the two subjects, his sparing use of scales favored by Impressionists, and his prioritization of action and structure over ephemeral, atmospheric background distinguish the piece from quintessential examples, such as Debussy's La mer. Aside from the definitive D major tone poem, two intermediate versions of The Oceanides survive: the first, a three movement orchestral suite, in E major, that dates to 1913 (movement No. 1 lost); and the second, the initial single movement "Yale" version of the tone poem, in D major, which Sibelius dispatched to America in advance of his journey but revised prior to the music festival. The Oceanides thus stands alongside En saga, the Lemminkäinen Suite, the Violin Concerto, and the Fifth Symphony as one of Sibelius's most overhauled works. The suite and Yale version, never performed in the composer's lifetime, received their world premieres by Osmo Vänskä and the Lahti Symphony Orchestra on 10 September and 24 October 2002, respectively. A typical performance of the final version lasts about 10 minutes, some 3 minutes longer than its Yale predecessor.

Құрамы

1913 жылдың тамызында Сибелиус американдық композитор және Йель университетінің профессоры Горацио Паркерден хабар алды: Жаңа Англияның өнерді қолдаушысы Карл Стоекль (1858–1925) және оның әйелі, Элен Стоекль, туған тегі Баттелл (1851–1939), Паркердің ұсынысымен Сибелиуске жаңа симфониялық поэма жазу үшін 1000 доллар бөлді. Бұл шығарманың ұзындығы он бес минуттан аспауы керек еді және ол 1914 жылы Коннектикут штатындағы Норфолк музыка фестивалінде орындалуға тиіс болды. Стоккельдер бұл фестивальді жыл сайын өздерінің "Музыкалық сарай" деп аталатын ағаштан салынған концерт залында өткізіп, қаржыландыратын. Басқа бір тапсырмамен – Пул Кнудсеннің трагедиялық пантомималық балеті "Скарамушқа" жазған қосымша музыкамен күресіп жатқанына қарамастан, Сибелиус Стоекльдің ұсынысын қабылдады және күнделігіне "Сәуір айына дайын болатын симфониялық поэма" деп жазды.

Бастапқы және аралық нұсқалар

Сентябрь айының басында Паркерден тағы бір хат келді, онда Стокл Финляндияда оркестрлік партияларды көшіру үшін көшірушінің ақысын төлегісі келетіні айтылды. 1913 жыл аяқталғанда Сибелиус американдық тапсырыс бойынша көп ілгерілемеді, күдіктің барлық уақытын басқа шығармалар мен түзетулерге жұмсады. 1914 жылдың қаңтар айында Берлинге сапар жасады, Сибелиустің күнделігі мен хаттары Стокельдің тапсырысы оның ойындағы басты нәрсе болғанын көрсетеді; алғашқы жоспар Рыдбергтің «Фантасос және Суламит» поэмасын музыкаға қою болды, бірақ ол кейіннен бас тартты. Берлиндегі уақыты нәтижелі болмады, ақпанның ортасында Хельсинкиге қайтып келді («Америкалық мәселе [Норфолк тапсырысы] үшін мазасыз. Менің ойымша, шоғырлану үшін үйімдегі жеке бөлмеме қайтуым керек»). Бүгінде осы туындының үш нұсқасы сақталған. Бастапқыда 1913 жылы Сибелиус тапсырысты E мажордағы оркестрге арналған үш бөлімді сюита ретінде жоспарлаған, оның ішінде 2-бөлім (Tempo moderato) және 3-бөлім (Allegro) қол жетімді. 1913-14 жылдары Сибелиус «Алегро» тақырыптық материалынан «өңдеу жұмысы жүріп жатқан» бір бөлімді симфониялық поэма жасауды шешті; Tempo moderato-ның музыкалық мазмұны JS 202 фортепиано туындысы «Тілге тиістілікке» (Till trånaden) айналды. Сюитадан тондық поэмаға өту кезінде Сибелиус материалды E мажордан D мажорға көшірді; сонымен қатар, ол скрипкалар мен үрмелі аспаптардағы толқын тәрізді мотив сияқты жаңа музыкалық идеяларды енгізіп, оркестрлеуді кеңейтті.

Соңғы нұсқасы

1914 жылдың сәуір айында Сибелиус ноталарын және партияларын АҚШ-қа жіберіп, шығарманы «Rondeau der Wellen» деп атады (тондық поэманың бұл аралық нұсқасы көбінесе «Йейл» нұсқасы деп аталады). 1914 жылдың 12 және 20 сәуірінде Паркер Стоеккельдің атынан бастапқы келісімді кеңейтіп, былай деп жазды: Сибелиустің американдық демеушісі енді оның Норфолк фестивалінде өзінің музыкасының бағдарламасын орындау үшін саяхаттап, дирижерлік жасауын қалаған; сыйақы ретінде Сибелиус 1200 доллар және Йель университетінің музыка ғылымының құрметті докторы атағын алады. Нота қолжазбасын Норфолкке жібергеніне қарамастан, Сибелиус нотаға қанағаттанбады және бірден шығарманы қайта қарастыра бастады, соңында толыққанды өңдеуді таңдады («Менің тондық поэмамды жаңадан өңдеуім – мен үшін табиғи нәрсе емес пе? Қазіргі уақытта мен оған толыққанды берілгенмін»). Сибелиус өзінің шығармаларын қайта қарауға бейім болғанымен, мұндай жұмыс көбінесе шығарманы басылымға дайындағанда немесе концертте алғаш орындалғаннан кейін жасалатын. «Йейл» нұсқасына қатысты, музыкалық фестивальге жеке қатысуға шақыру Сибелиусті тондық поэманы сын көзбен «қайта бағалауға» итермелеген болуы мүмкін. Тондық поэманың бастапқы және соңғы нұсқалары арасындағы айырмашылықтар айтарлықтай; Сибелиус шығарманы қайтадан ре мажорға көшіргені ғана емес, сонымен қатар толқынның күшті соққысын да қосты. Бұл өзгерістерге қарамастан, оркестрлеу көбінесе бірдей, бір трубаның қосылуымен. Америкаға сапар жақындағанда, Сибелиус қайта қарауды уақытында аяқтау үшін асығысқан. Композитордың әйелі Айно Сибелиус Айноладегі оқиғаларды баяндайды: Америкаға сапар жақындап келеді. «Рондо дер Веллен» әлі толыққанды емес. Өте асығыс жұмыс істеу керек – ноталардың жартысы ғана дайын. Көшіруші, мырза Кауппи, бізбен бірге тұрып, күні-түні жұмыс істеп жатыр. Біз тек Янненің [Сибелиус] күш-қуатының арқасында ғана алға жылжып жатырмыз. Ас бөлмесінде шамды, қонақ бөлмесінде люстраны жақтық, бұл мерекелік сәт болды. Мен бір сөз де айтуға батыл болмадым. Мен тек ортаның дұрыс екенін тексердім. Содан кейін ұйықтап, Янне ояу қалды. Түн бойы оның қадамдарын естіп, үнсіз ойналатын музыканы тыңдадым. Сибелиус Атлант мұхиты арқылы SS Kaiser Wilhelm II кемесімен және тіпті Норфолктегі репетициялар кезінде де тондық поэманың соңғы нұсқасына өзгерістер енгізуді жалғастырды, бірақ Эндрю Барнеттің пікірінше, бұл соңғы минуттағы өзгерістер салыстырмалы түрде «ұсақ» болған тиіс, өйткені оркестрлік партиялар Финляндиядан кетер алдында көшірілген. Сибелиус жаңа шығармаға өте қуанды, Айноға былай деп жазды: «Мен өзімді тапқандаймын, тіпті одан да артығырақ. Төртінші симфония – бастама. Бірақ бұл шығармада одан да көп нәрсе бар. Менің қызықтыратын бөлімдері бар. Мұндай поэзия». Суита да, «Йейл» нұсқасы да Сибелиус тірі кезінде орындалмады, олардың әлемдік премьерасын Осмо Вянскя және Лахти симфониялық оркестрі 2002 жылдың 19 қыркүйегінде және 24 қазанында орындады.

In April 1914, Sibelius mailed the score and parts to the United States, calling the piece Rondeau der Wellen (this intermediate version of the tone poem is commonly referred to as the "Yale" version). On 12 and 20 April 1914, Parker wrote on behalf of Stoeckel, expanding upon the initial agreement: Sibelius's American patron now wished him to travel to and conduct a program of his music at the Norfolk festival; as compensation, Sibelius would receive $1,200, as well as an honorary doctorate of music from Yale University. Although he already had sent the manuscript to Norfolk, Sibelius was not satisfied with the score and immediately began to revise the piece, eventually opting for a complete overhaul ("Isn't it just like me to rework the tone poem—at the moment I am ablaze with it."). Although Sibelius was prone to revising his compositions, such effort was usually undertaken when preparing a piece for publication or after having heard it first performed in concert. With respect to the Yale version, it is possible the invitation to attend the music festival in person prompted Sibelius to "reassess" the tone poem with a more critical eye. The differences between the first and final versions of the tone poem are substantial; not only did Sibelius again transpose the piece, into D major, but he also added the wave crash climax. Despite these changes, the orchestration is more or less the same, with the addition of one trumpet. As the trip to America approached, Sibelius raced to complete the revisions in time. Aino Sibelius, the composer's wife, recounts the scenes at Ainola:

The trip to America is approaching. Rondeau der Wellen is not yet complete. Terrible haste the score is only half ready. The copyist, Mr. Kauppi, is staying with us and writing night and day It is only because of Janne's [Sibelius] energy that we are making progress We lit a lamp in the dining room, a chandelier in the living room, it was a festive moment. I didn't dare say a word. I just checked that the environment was in order. Then I went to bed and Janne stayed up. All night long I could hear his footsteps, alternating with music played quietly. Sibelius continued to make changes to the final version of the tone poem as he sailed across the Atlantic Ocean aboard the steamship SS Kaiser Wilhelm II and even during rehearsals in Norfolk, but these last minute changes, Andrew Barnett argues, must have been relatively "minor", as the orchestral parts had been copied before his departure from Finland. Sibelius was delighted with the new piece, writing to Aino, "It's as though I have found myself, and more besides. The Fourth Symphony was the start. But in this piece there is so much more. There are passages in it that drive me crazy. Such poetry". Neither the suite nor the Yale version of the tone poem was performed in Sibelius's lifetime, receiving their world premieres by Osmo Vänskä and the Lahti Symphony Orchestra on 19 September and 24 October 2002, respectively.

Өнерге атау беру

Сибелиус жаңа тоналды поэманың атын таңдауда тартынған сияқты. 1914 жылдың 3 сәуірінде ол «Рондо дер Веллен» атауын «Ааллотарет» пайдасына қабылдамады. 29 сәуірде ол Паркерге бастапқы атаудың пайдасына жазды: «Дәрігер мырза, енді сіз мені жаңа тоналды поэманы түпнұсқа атауымен – «Rondeau der Wellen» – соңғы нұсқада орындағаным үшін кешіруіңіз керек. Сізге жіберген «Ааллотарет» нұсқасы мырза Стоккелде қалуы мүмкін». Бұл да ұзаққа соқпады. Мамыр айының соңында Сибелиус «Ааллотарет» атауына тоқталды, ал 4 маусымдағы Норфолк фестивалінің бағдарламасында тондық поэма осы атаумен, бірақ қате жазылған күйінде пайда болды: «Ааллоттарет [sic] – Тоналды поэма (Океан нимфалары)». 1915 жылдың маусымында Breitkopf & Härtel баспасында тондық поэманы жариялауға дайындық жүргізіліп жатқанда, Сибелиус фин тіліндегі «Ааллотарет» атауымен қатар «Океанидалар» (ағылшын тілінде: The Oceanides) деген «түсіндірмелі» неміс тіліне аудармасын қосты. Бұл шығарма Op. 73 ретінде жарияланды және Карл мен оның әйелі Стоккелдерге арналды.

Америка премьерасы

Тоновый поэманың премьерасы 1914 жылғы 4 маусымда Норфолк музыка фестивалінің "The Shed" концерт залында өтті, дирижерлік жасаған – өзінің Сибелиус. Ол америкалық және фин ұлттық түстермен безендірілген тақтада тұрды. Сибелиус «Еуропадағы кез келген оркестрден де керемет» деп бағалаған оркестрдің құрамына Американың ең үздік үш музыкалық қоғамынан шақырылған музыканттар кірді: Нью-Йорк филармониясы, Метрополитен опера оркестрі және Бостон симфониялық оркестрі. «Океанидтер» бұрын музыканттар ешқашан кездеспеген нәрсе болды. «Олар алғашқыда оны толық түсінбеді, содан кейін айтты», – деп есіне алды Стоккел. «Келесі күні таңертең үш рет орындағаннан кейін, олар оған қатты риза болды және әр репетицияда музыканың сұлулығы арта түсетінін айтты». Фестиваль қауымжаты да жаңа туындыға өте жағымды пікір білдірді. Концерт Сибелиус музыкасымен аяқталды, оның ішінде «Похоланың қызы», «Король Кристиан II сюитасы», «Туонеланың аққуы», «Финляндия» және «Вальс triste» орындалды. Стоккел 4 маусымдағы оқиғаны былай баяндайды:

Аудиторияда болуға мүмкіндік алғандардың барлығы да бұл – өмірлерінің ең маңызды музыкалық оқиғасы екендігіне келісті. Соңғы шығарма орындалғаннан кейін композиторға ешқашан көрмеген зор құрмет көрсетілді, бүкіл зал тұрып, ынтамен шуласты, ал залдың ең тыныш адамы – өзінің Сибелиус болды; ол өзіне тән мәнермен бірнеше рет иіліп, бас сұқты. Сибелиус сахнада тыныш болғанымен, өзінің рөлі аяқталғаннан кейін бірден жоғары қабатқа көтеріліп, құлап бір креслоға құлады және қатты мазасыздыққа түсті. Кейбіреулер оның жылағанын айтты. Менің ойымша, ол жыламады, бірақ біздің қолымызды қысып, «біз оған көрсеткен құрмет» деп атағандары үшін ризашылығын білдіргенде көзінде жас тұрды. Бағдарламаның екінші бөлігінің соңында (онда Дворжактың Тоғызыншы симфониясы, Колеридж Тейлордың «Прариядан» рапсодиясы және Вагнердің «Ди Фен» операсының увертюрасы орындалды) оркестр Финляндияның ұлттық әнұранын орындады – [[Maamme]].

Еуропалық тұңғыш рет

1914 жылғы 28 шілдеде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Океанидтер» туындысы тоқырап қалды. Соғыс кезеңіндегі саяси жағдайға байланысты, Сибелиус музыкасы скандинавиялық елдер мен АҚШ-тан тыс жерлерде сирек орындалды: Германияда «жау ұлтының» музыкасына деген сұраныс аз болды, ал Ресейде финдерді «царьдің толыққанды адал поддандыларынан кем» деп қарады. Соған қоса, Сибелиус шығармаларының көп бөлігі неміс баспаларында жарық көрген, бұл Сибелиус беделіне Ресейде ғана емес, сонымен қатар Ұлыбритания мен АҚШ-та да нұқсан келтірді. Тауастстжернаның сөзінше, соғыс Сибелиусті күйзеліс пен шығармашылық күреске ұрындырды (Бесінші және Алтыншы симфониялар сол кезде бір уақытта дами бастады). Ол дерлік толық оқшауланып, концерттерге қатысудан және беруден бас тартып, достарынан қол үзді, өзін «ұмытылып, елеусіз қалған, суық қыс қараңғылығындағы жалғыз шамшырақ» деп елестететін. Сибелиустің оқшаулануынан шығуын жеңілдету мүмкін болмады; оның досы және әріптес композиторы Вильгельм Стенхаммар, сол кезде Гетеборг симфониялық оркестрінің көркемдік жетекшісі және бас дирижері, Сибелиуске Гетеборгта оның шығармаларының концертін өткізуге көндіру үшін бірнеше рет хат жазды. Швецияда симфония сияқты «маңызды туындыны» тұсаукесерлеуге міндетті екенін сезінген Сибелиус, Стенхаммардың наразылығына қарамастан, жоспарланған сапарларын кейінге шегерді. 1914 жылғы наурызда жоспарланған концерттерден бас тартты, бірақ келесі жылы жаңа шығармаларын дайындағанда, оларды Гетеборгта орындауға қуанғанын айтты. 1915 жылғы ақпанға жаңа жоспарлар жасалды, бірақ Сибелиус оларды да 1914 жылғы желтоқсанда тоқтатты. Ақырында, табанды Стенхаммар жеңіске жетті және 1915 жылғы наурызға жаңа концерттер белгіленді («Мен сіздің музыкама деген үлкен ықыласыңызды қайтадан көріп тұрмын. Мен келемін»). Стенхаммардың күш-жігері «Океанидтер» туындысының еуропалық тұсаукесерімен сыйланды. Сибелиус үшін бұл тағы да «гастрольдегі суретші» болу мүмкіндігі болды, ол көрермендердің қуатты энергиясы мен «шулы шапалақтарынан» күш алды (Норфолк концерттерінен тоғыз ай өткен еді, ол енді алыс естелік сияқты сезілді). 22 наурыздағы алғашқы концертте Екінші симфония, «Тарихи сахналар II» және «Аққу патшайымнан» екі бөлім орындалды, содан кейін «Океанидтер» қосылды. Сибелиус күнделігінде бұл орындалу «үлкен жетістікке» жеткенін, ал Стенхаммар соңғы туындыға ерекше «әнгелгенін» жазды. 24 наурыздағы бағдарламада «Океанидтер» сақталды, бірақ оған «Тарихи сахналар I», «Король Кристиан II» сюитасынан «Ноктюрн», «Ракаставадан» бір бөлім, «Лемминкайненнің оралуы» және Төртінші симфония қосылды. Сибелиус оркестрдің «Океанидтер» туындысын орындауына өте риза болды, оның орындалуын «тамаша» деп атады. Ол күнделігінде былай деп жазды: «Соңғы номерден кейін [Океанидтер] құлаққаптар, мөртаңбалар, қуатты айқайлар, оркестрдің тұрып шапалақтауы мен фанфарлары естілді».

With the outbreak of World War I on 28 July 1914, The Oceanides languished. Wartime politics being what they were, Sibelius's music was seldom played outside the Nordic countries and the United States: in Germany, there was little demand for the music of an "enemy national", while in Russia, Finns were viewed as being "less than loyal subjects of the Tsar". In any case, many of Sibelius's works had been printed by German publishing houses, a detail that harmed Sibelius's reputation not only in Russia, but also Britain and the United States. According to Tawaststjerna, the war plunged Sibelius into a state of melancholy and creative struggle (the Fifth and Sixth symphonies were in the process of simultaneous gestation at this time). His response was to retreat into near solitude: he abstained from attending and giving concerts and neglected his circle of friends, and he imagined himself "forgotten and ignored, a lonely beacon of light in a deepening winter darkness". Sibelius was not easily stirred from his exile; friend and fellow composer Wilhelm Stenhammar, then Artistic Director and chief conductor of the Gothenburg Symphony Orchestra, wrote to Sibelius repeatedly to persuade him to conduct a concert of his works in Gothenburg. Believing himself duty bound to premiere a "major work" in Sweden, such as a symphony, Sibelius—to Stenhammar's chagrin—delayed each scheduled trip. He withdrew from planned concerts for March 1914, writing to Stenhammar, "My conscience forces me to this. But when I have some new works ready next year, as I hope, it would give me great joy to perform them in Gothenburg". New arrangements were made for February 1915, but these, too, Sibelius canceled in December 1914. In the end, the indefatigable Stenhammar prevailed and new concerts were set for March 1915 ("I see yet again your great sympathy for my music. I shall come".). Stenhammar's efforts were rewarded with the European premiere of The Oceanides. For Sibelius, it was an opportunity to once again be an "artist on tour", feeding off the energy and "rapturous ovations" of an audience (it had been nine months since the Norfolk concerts, which now seemed a distant memory). The first concert, on March 22, featured the Second Symphony, Scènes historiques II, and two movements from Swanwhite before concluding with The Oceanides. According to Sibelius's diary, the performance was a "great success", with Stenhammar "captivated" particularly by the final number. The 24 March program retained The Oceanides, but paired it with Scènes historiques I, the Nocturne from the King Christian II Suite, a movement from Rakastava, Lemminkäinen's Return, and the Fourth Symphony. Sibelius was very pleased with the orchestra's handling of The Oceanides, calling its performance "wonderful". He goes on to note in his diary that, "After the final number [The Oceanides] there was a deafening torrent of applause, stamps, cries of bravo, a standing ovation and fanfares from the orchestra".

Басқа да танымал өнерлері

Финляндияда «Океанидтер» туындысының премьерасы Сибелиус елу жылдық мерейтойына орай 1915 жылғы 8 желтоқсанда Хельсинки университетінің Үлкен залында өтті, дирижерлік Сибелиус жасады, орындаушы – Хельсинки филармониялық оркестрі. «Океанидтермен» ашылған бағдарламада скрипка мен оркестрге арналған екі Серенада (Op. 69, солист Ричард Бергин) және ең бастысы, Бесінші симфонияның әлемдік премьерасы да болды, ол кезде ол әлі төрт бөлімнен тұрды. Мерейтойлық бағдарлама жақсы қабылдады, Сибелиус оны екі рет қайталады: 12 желтоқсанда Фин ұлттық театрында және 18 желтоқсанда Хельсинки университетінде. Мерекелер келесі жылға дейін жалғасты, Сибелиус 9 қаңтарда Финляндияның «Фолькетшус» үйінде өткен концертте «Океанидтерді» дирижерлік етті. Көктемде Сибелиус қарындасының күйеуі Армас Ярнефельт, Стокгольм опера оркестрін басқарды, осы тональды поэманы орындады. Кейін Роберт Каянус 1917 жылғы ақпан айында «Океанидтер» туындысын орындады.

Қабылдау

"Океанидтер" шығармасының құндылығына қатысты сын пікірлер басым оң болды, және бүгін бұл шығарма Сибелиус шедеврлерінің қатарына жатқызылады. 1914 жылғы премьерадан кейін американдық музыка сыншысы және Сибелиусқа адал Олин Даунс жаңа туындыны "музыкада бұрын жасалмаған теңіздің ең керемет бейнесі" деп сипаттап, композитордың "формаға, пропорцияға және жалғастыруға ерекше дамыған сезіміне" жоғары баға берді. Даунс сондай-ақ Сибелиустің Норфолк концертін 1900 жылдан бері "әлемдік деңгейдегі генийдің қатысуын" сезінген үшінші рет деп бағалады (алғашқы екеуі – 1904 жылғы Рихард Штраус және 1910 жылғы Артуро Тосканини). "Нью-Йорк Трибьюн" газетінде жарияланған анонимді мақала (дерек бойынша, сыншы Генри Крехбиелдің туындысы) жаңа шығарманы "жаңа және жанды, қиялы мол және кульминациясында күшті" деп атады. Ол былай деді: Экстремистер композитордың формаға құрмет көрсетуін, сұлулыққа адал болуын және мелодияның күшіне сенуін ақтамайды, бірақ бұл өкініш емес, қуанышқа себеп. Мырза Сибелиус – көрнекті музыкалық құрылысшы, көркем гармонияшы және қоңыр түстерге құштарлығына қарамастан, жақсы колорист. Ықпалды швед сыншысы Вильгельм Петерсон Бергер, Сибелиустің әрқашан "лордтығы" деп қысым көрсеткен және композитор бір кезде "лордтығы" деп аңғыртқан адам, жаңа симфониялық поэмаға ықылас білдіру үшін "Океанидтермен" үш рет кездесуі керек болды: 1923 жылы Сибелиус басшылығымен Стокгольм концерттік қоғамын тыңдағаннан кейін Петерсон Бергер ақыры туындыны қабылдады. "Океанидтер үш жыл бұрын Шневойттың басшылығымен болғаннан мүлдем өзгеше болды", - деп жазды ол. "Бұл әдемі поэмада шынымен Эгей теңізінің және Гомердің дыбыстарын естідім". Композитор (және бұрынғы Сибелиус шәкірті) Леви Мадетоя да туындыны жоғары бағалап, 1914 жылғы шілдеде "Ууси Суометар" журналында Сибелиус бұрынғы туындыларының стилін "соқпақтап қайталаудың" орнына, "музыкалық жағынан өзін жаңартуға, жаңа мақсаттарға ұмтылуға" бейімділігін көрсеткенін жазды. Фин сыншысы Карл Васениус (БИС) 1915 жылғы туған күнін тойлауға арналған қойылымдардан кейін "Hufvudstadsbladet" газетінде Сибелиустің техникалық шеберлігіне ризашылық білдірді. "Бірде-бір нота әсерлі эффекттерге ысырапталмайды", - деп жалғастырды Васениус. "Дегенмен, үлкен жетістіктерге қол жеткізіледі. Сибелиус бізге мұхиттың кеңдігі мен ұлылығын, оның күшті толқын әнін, бірақ мақтаншақтық емес, береді. Ол осыған тым асыл". "Tidning för musik" басылымында Отто Андерсен Сибелиустің соңғы туындыларын (соның ішінде "Океанидтерді") оның ең көреген модернистердің бірі екендігінің тағы бір белгісі ретінде қарастырды: "Сибелиус, менің ойымша, болашақтың адамы – әрқашан өз заманынан озып кетеді. Қазір ол біз әлі көре алмайтын далаларға көтерілген көкжиегінің биіктігінде тұр". Сесил Грей бұл туындыны "батыл" деп атап, "күрделілігі мен жетілдірілуімен" таң қалдырды және Сибелиусті "примитивті суретші" деп санайтын сыншыларға қарсы шықты. Кейінгі сыншылар да "Океанидтер" туындысының көптеген артықшылықтарын атап өтті. Гай Рикардс тондық поэманы "керемет туынды" деп сипаттап, теңіздің әртүрлі көңіл-күйлерін бейнелеуде керемет және нәзік болғанын, бірақ "жарықпен суланған музыка" екенін айтты, ал Роберт Лейтон бұл туындыны "алдыңғы туындысынан, "Бардтан" гөрі әлдеқайда амбициялы және жақсы ұйымдастырылған" деп санайды. Тауастшерна Сибелиустің теңізді сипаттаудағы жетістіктерін атап өтті: мұхитты тірілтетін, бірақ кеңістікте "шетелдік" сезінетін "ойнақы флейталар"; обой мен кларнеттің толқымалы сымдар мен арфа глиссандоларымен жеткізген жел мен судың "қуатты толқыны"; "теңіздің шексіз кеңістігін" бейнелейтін тұрақты желдің аккорды; және дауылдың "қуатты шыңы", "әрқашан күтілгеннен асып түсетін" соңғы толқын соққысы. Фин композиторы Калеви Ахо D мажорлық Йель нұсқасын жақтады, себебі бұл туынды D мажорлық оркестрлік түсінде "маңызды бір нәрсені" жоғалтқандай сезінеді: "D мажорлық оркестрлік тон тұманды, қандай да бір құпиялы және импрессионистік. Онымен салыстырғанда D мажорлық дыбысы анық естіледі, бірақ сонымен қатар, нақтырақ". Дирижер Осмо Вэнска да екі нұсқаның айырмашылығын атап өтті, D мажорлық нұсқасын "үлкен көлге", ал D мажорлық нұсқасын "қуатты мұхитқа" теңеді.

Critical opinion as to the merit of The Oceanides has been overwhelmingly positive, and today the piece is counted among Sibelius's masterpieces. Following the 1914 premiere, Olin Downes, the American music critic and Sibelius devotee, described the new work as "the finest evocation of the sea which has ever been produced in music", praising the composer for his "extraordinarily developed feeling for form, proportion and continuity". Downes furthermore assessed Sibelius's Norfolk concert as just the third time since 1900 that he had "felt himself in the presence of a genius of world class" (the other two being Richard Strauss in 1904 and Arturo Toscanini in 1910). An unsigned review in the New York Tribune (almost certainly penned by critic Henry Krehbiel) found the new work "fresh and vital, full of imagination and strong in climax". He continues:

Extremists will probably deplore the fact that the composer is still a respecter of form, still a devotee of beauty, still a believer in the potency of melody; but this is rather a matter for congratulation than regret Mr. Sibelius is a fine musical constructionist, an eloquent harmonist and a fine colorist despite his fondness for dark tints. The influential Swedish critic Wilhelm Peterson Berger, always a thorn in Sibelius's side and whom the composer had once mocked as "his lordship", required some three encounters with The Oceanides before warming to the new symphonic poem: after hearing the Stockholm Concert Society under Sibelius in 1923, Peterson Berger at last embraced the piece. "The Oceanides was totally and completely different from three years ago under Schnéevoigt", he wrote. "In this beautiful poem one really heard something of the sound of the Aegean Sea and of Homer". The composer (and former Sibelius pupil) Leevi Madetoja further praised the score upon review, writing in Uusi Suometar in July 1914 that Sibelius, rather than "repeat[ing] endlessly" the style of his previous works, had yet again shown his penchant for "renewing himself musically always forward, striving for new aims". The Finnish critic Karl Wasenius (aka BIS), writing in Hufvudstadsbladet after the birthday celebration performances of 1915, wrote approvingly of Sibelius's "refined mastery" of technique. "Not a single note is wasted on brash effects", Wasenius continued. "Yet mighty things are still achieved. Sibelius gives us the expanse and magnitude of the ocean, its powerful wave song but without boastful gestures. He is too noble for that". In Tidning för musik, Otto Anderssen interpreted Sibelius's latest compositions (among them The Oceanides) as yet another indicator that he was among the most forward looking modernists: "Sibelius is, I believe, a man of the future constantly ahead of his time. Now he stands at the heights where the horizon stretches out over fields which the rest of us cannot yet see". Cecil Gray, moreover, calls the piece "daring" and applauds the score's "exceptional complexity and refinement", challenging critics who see Sibelius as a "primitive artist". Later commentators also found much to praise in The Oceanides. Guy Rickards describes the tone poem as an "extraordinary score", magnificent yet subtle in its depiction of the sea's various moods, but nonetheless "music suffused by light", while Robert Layton sees the piece as "far more ambitious and highly organized in design" than its immediate predecessor, The Bard. Tawaststjerna notes Sibelius's success at characterizing the sea: the "playful flutes" that bring the oceanides to life but which feel "alien" in the landscape's vastness; the "powerful swell" of wind and water conveyed by oboe and clarinet over undulating strings and harp glissandi; the sustained wind chord symbolizing the "limitless expanse of the sea"; and, the "mighty climax" of the storm, the final wave crash which "always exceeds one's expectations". The Finnish composer Kalevi Aho has argued in favor of the D major Yale version, feeling as though the piece loses "something essential" in terms of orchestral color in D major: "The orchestral tone in D major is veiled, somehow mysterious and impressionistic. Compared with it D major sounds clearer, but also more matter of fact". The conductor Osmo Vänskä also has noted the difference between the two keys, comparing the D major version to a "large lake" and the D major to a "mighty ocean".

Импрессионизммен байланысы

Стилистикалық тұрғыдан көптеген зейін комментаторлар «Океанидтерді» кеңінен импрессионистік деп сипаттады, әсіресе Дебюссидің «Теңіз» (La mer) шығармасымен салыстырды. Мысалы, Харольд Джонсон шығарманың тақырыптары мен оркестрлеуі, өшірілген сырғалы тремололар мен арфа глиссандолары «Дебюсси стиліне үстіртен қарағанда көбірек ұқсастық» көрсетеді деп жазады (оның айтуынша, Сибелиус өзінің бастапқы атауынан – «Толқындардың рондосы» (Rondeau des vagues) – қорқып, ол Дебюссиге тым жақын болған). Грей «Океанидтер» шығармасындағы оркестрлік техниканы Сибелиус өнеріндегі басқа ештеңеден «күрт ерекшеленеді» деп атап, бұл шығарманың «екілеушілік» емес екенін нақтылайды. Оның орнына, Сибелиус француз импрессионистік техникасын дамытып, оны «толығымен өзіне тиесілі, Дебюссидің бейнесі немесе бұрмалауы емес» деп өзгертеді деп санайды. Грей былай деді:

Француз шеберлері және олардың басқа елдердегі еліктеушілері көбінесе назарын оркестрлік регистрдің жоғарғы деңгейіндегі мүмкіндіктерді пайдаланумен және, негізінен, жарқырау мен сәулелі әсерлерге қол жеткізумен шектеді. Дебюсси төменгі аспаптар үшін, әсіресе контрабастар үшін жазған шығармалары жоғары аспаптарды қарастырумен салыстырғанда, көбінесе тартымсыз және консервативті, мүмкін, текстураның тығыздығынан қорқуының нәтижесі. «Океанидтер» шығармасында Сибелиус оркестрдің ең терең қабаттарын бұрын ешкім зертпегендей терең зерттеді және бас аспаптарға импрессионистік әдіспен ұпай қойды, осылайша бұрын белгісіз дыбыстық әсерлерге қол жеткізді. Нильс Эрик Рингбом «Океанидтердің» импрессионистік сезімін мойындаса да, Дебюссимен салыстыруды тым шамадан тыс қабылдамауға кеңес береді. Дебюссидің шығармаларында «тематилық өсу немесе даму сирек кездеседі» (оның орнына Дебюсси тыңдаушыны «арманды, бейкүнде көңіл-күйлерді және құпия, ұқыпсыз эмоцияларды бейнелеудегі шеберлігімен таң қалдырады»), ал Сибелиус «музыкалық идеяларының логикалық дамуына тым көп мән береді, оларды тематикалық тұрақсыздықтың бос кеңістігінде жоғалтуға жол бермейді»; яғни, ол «атмосфералық фон іс-қимыл мен құрылымды жұтып алмайтынын» талап етеді. Сондықтан Сибелиус импрессионизмі Дебюссиге қарағанда «көп белсенді». Басқа зейін комментаторлар «Океанидтердің» импрессионизмнің мысалы екені немесе Дебюссиге стильдік жағынан қарыздар деген тұжырымға қарсы ескертті. Мысалы, Тауастстьерна шығарманың «мажор-минорлық гармонияға бекітілуі және модальдық және толық тондық формулаларды салыстырмалы түрде аз қолдануы» оның текстурасының, гармониялық сөздігінің және ырғақтық үлгілерінің импрессионистік сипатына қарамастан, тондық поэманың «кеш романтизм әлеміне жататындығын» көрсетеді деп санайды. Хурвиц француз импрессионистерінің композиторға тигізген әсері туралы «Сибелиус әдебиетіндегі ақымақтықтың күркіреген каскады» деп сынады. «Ұқсас музыкалық мәселелер көбінесе ұқсас шешімдерге әкеледі», - деп атап өтеді Хурвиц. «Осы жағдайда, мұхиттың симфониялық бейнесі дауыстық мелодиядан гөрі, текстура мен түске көбірек сүйенуі керек, себебі мұхит – адам емес, ол ән айтпайды және антропоморфты тәсілге жатпайды». Лейтон «Океанидтерде» «қалыпты Сибелиус процедуралары мен техникаларының» бар екенін анықтады, Дебюссиге деген кез келген маңызды қарызды жоққа шығарды. «Оның бастапқы тақтардан бастап өсуі терең табиғи», - деп жазады Лейтон. «Оның Сибелиус өнерінің қалған бөлігінен тәуелсіздігі тек беткі деңгейде ғана көрінеді».

The French masters of the method and their imitators in other countries confined their attention for the most part to an exploitation of the possibilities afforded by the upper reaches of the orchestral register, and to the attainment, principally, of effects of brilliance and luminosity. Debussy's writing for the lower instruments, and for the double bases in particular, is as a general rule timid and conventional in comparison with his treatment of the higher instruments, as a result, doubtless, of his exaggerated fear of thickness of texture. In The Oceanides Sibelius has explored the lower depths of the orchestra more thoroughly than any one had previously done, and applied the impressionist method of scoring to the bass instruments, thereby achieving effects of sonority hitherto unknown. While conceding the impressionistic feel of The Oceanides, Nils Eric Ringbom warns that the comparison with Debussy should not be taken too far. Whereas in Debussy's works "there is seldom anything that grows thematically or undergoes development" (instead, Debussy marvels the listener with "his mastery in rendering dreamy, passive moods and fleeting, restrained emotions"), Sibelius places "too much weight on the logical development of his musical ideas to let them flicker out in the empty nothingness of thematic instability"; in other words, he insists that "atmospheric background swallow neither action nor structure". Sibelius's impressionism is thus "far more active" than Debussy's. Other commentators have cautioned against the conclusion that The Oceanides is either an example of impressionism or somehow stylistically indebted to Debussy. Tawaststjerna, for example, believes that the piece's "anchorage in the major minor harmony and the relatively sparing use of modal and whole tone formulae" indicates that the tone poem "belongs to the world of late romanticism", the impressionistic character of its texture, harmonic vocabulary, and rhythmic patterns notwithstanding. Hurwitz has likewise criticized the "roaring cataract of nonsense in the Sibelius literature" about the influence of the French impressionists on the composer. "Similar musical problems often produce similar solutions", Hurwitz notes. "In this case, any symphonic portrait of the ocean is bound to rely more on texture and color than on vocal melody, for the simple reason that the ocean is not a person and does not sing nor does it lend itself to [an] anthropomorphic approach ". Layton detects the presence of "normal Sibelian procedures and techniques" in The Oceanides, dismissing any serious debt to Debussy. "Its growth from the opening bars onward is profoundly organic", Layton writes. "And its apparent independence from the rest of Sibelius's work is manifest only at a superficial level".

Барға қатысты

"Океанидтер" Сибелиус 1913 жылы бастаған ми-бемоль мажордағы оркестрге арналған үш бөлімді сюитаның эскиздеріне тікелей қатысты; бүгінде тек No. 2 (Tempo moderato) және No. 3 (Allegro) бөлімдері сақталған. Эндрю Барнетт "Океанидтер" сюитасынан жоғалған бірінші бөлімнің қайда екендігі жөнінде болжам жасады. Композитор ашылу бөлімін жоғалтып немесе жойғаны мүмкін болғанымен, Барнетт төрт "жай-күй дәлелі" осы бөлімнің 1913 жылы жазылып, келесі жылы қайта жөнделген "Бард" атты поэма түрінде сақталғанын көрсетеді. "Океанидтер" сюитасының қолжазба қағазының алғашқы 26 (нөмірленген) беті жоғалған; егер бірінші беті атау үшін арналған болса, жоғалған бірінші бөлімнің шамамен 25 беттен тұратыны болжамдалады. Маңыздысы, "Бардтың" түпкі нұсқасының әдемі түрі шамамен бірдей ұзындықта (26 бет). "Бардтың" оркестрлеуі және сюитаның сақталған екінші және үшінші бөлімдері бір-біріне "бірдей дерлік", кішкентай оркестрді қолданады, ол "Океанидтердің ре мажор немесе ре минор нұсқаларына қарағанда айтарлықтай қарапайым". Сибелиустің баспагерлері Breitkopf & Härtel "Бардты" жеке концерттік туынды емес, сюитаның бірінші бөлімі деп ойлады. Сибелиус шешімін бірнеше рет өзгертті, бастапқыда шығарманы "екі бөлімнен тұратын фантазия немесе Интрада мен Алегро" ретінде қайта құруға келісті, содан кейін 1913 жылдың маусым айында триптих ретінде қарастырды, бірақ шілде немесе тамыз айларында "Бардты" тәуелсіз туынды ретінде қалдыруға шешім қабылдады. Сюитаның екінші бөлімінің тақырыптық материалы (ол "Океанидтердің" түпкі нұсқасында кездеспейді) соло фортепианоға арналған Till trånaden (To Longing, JS 202) атты шығармамен тығыз байланысты. Егер "Бард" фин ақыны Ж. Л. Рунебергтің сол аттас өлеңінен шабыттанған болса (өмірінің соңында Сибелиус Рунебергпен байланысын жоққа шығарды), ақынның "Жиналған еңбектерінің" бірінші томында "Тилл траннаден" деген атау "Бардтан" кейін бір-екі беттен кейін кездеседі, бұл "Бард" пен сюита арасындағы байланыс идеясын қолдайды.

The Oceanides traces back to sketches for a three movement suite for orchestra in E major that Sibelius likely had begun in 1913; today, only No. 2 (Tempo moderato) and No. 3 (Allegro) survive. Andrew Barnett has speculated as to the whereabouts of the lost first movement from the pre Oceanides suite. Although it is likely the opening number was either misplaced or destroyed by the composer, Barnett argues that four pieces of "circumstantial evidence" indicate the movement has survived—albeit in different form—as the tone poem The Bard, written in 1913 and revised the following year:

The first 26 (numbered) pages of the manuscript paper for the pre Oceanides suite are missing; assuming the first page would have been reserved for the title, this means that the missing first movement likely consisted of 25 pages. Importantly, the fair copy of the final version of The Bard is about the same length (26 pages). The orchestration of The Bard and the suite's surviving second and third movements are "virtually identical" to each other, employing a small orchestra "noticeably less extravagant" than either the D major or D major versions of The Oceanides. Sibelius's publishers, Breitkopf & Härtel, thought The Bard sounded like the first movement of a suite rather than a stand alone concert piece. Sibelius vacillated back and forth, at first agreeing to recast the piece as a "fantasy in two parts, or an Intrada and Allegro", and then as a triptych in June 1913, before deciding sometime around July or August that The Bard should remain as an independent composition. The thematic material of the suite's second movement (which is not found in the final version of The Oceanides) is closely related to a piece for solo piano called Till trånaden (To Longing, JS 202). Assuming The Bard was inspired by Finnish poet J. L. Runeberg's poem of the same name (toward the end of his life, Sibelius denied any Runeberg connection), in the first volume of the poet's "Collected Works" the title Till trånaden appears a page or two after The Bard, supporting the idea of a link between The Bard and the suite.

Дискография

"Төңкерілген сұлулығына" қарамастан, "Океанидтер" Сибелиустің "En saga", "Туонеланың қарлығашы" және "Тапиола" сияқты әйгілі поэмаларына қарағанда аз жазылған. "Океанидтердің" алғашқы жазбасы 1936 жылы сэр Адриан Боулттың дирижерлігімен BBC Симфониялық оркестрімен жасалды, бұл орташа көрсеткіштен айтарлықтай жылдам болды. Йель нұсқасының (7:25) және "Океанидтер" сюитасының (No. 2 Темпо модерато, 2:42; No. 3 Allegro, 4:35) алғашқы жазбаларын Осмо Вэнска мен Лахти симфониялық оркестрі BIS лейблімен (BIS CD 1445, Rondo of the Waves) жазды; екеуі де 2003 жылдың қаңтарында жазылған. Альбомның тұсаукесері жоғары бағаланды. The Guardian журналының Эндрю Клементс бұл жазбаны 2003 жылдың ең жақсысы деп атады, "Океанидтердің" ерте нұсқалары тыңдаушыға "музыкалық генийдің механизмдерін ашық көруге" мүмкіндік беретінін атап өтті. 2015 жылы Сакари Орамо мен BBC Симфониялық оркестрі Барбикан залында поэманың Йель нұсқасын (9:44) жазды; бұл жазба 2019 жылдың қарашасынан бастап BBC Music Magazine арқылы қолжетімді (BBCMM441).

Despite its "haunting beauty", The Oceanides has received fewer recordings than more famous Sibelius tone poems such as En saga, The Swan of Tuonela, and Tapiola. The first recording of The Oceanides was made in 1936 with Sir Adrian Boult conducting the BBC Symphony Orchestra, a performance that is noticeably quicker than average. The first recordings of the Yale version (7:25) and the pre Oceanides suite (No. 2 Tempo moderato, 2:42; No. 3 Allegro, 4:35) are by Osmo Vänskä and the Lahti Symphony Orchestra under the BIS label (BIS CD 1445, Rondo of the Waves); both were recorded in January 2003. The album premiered to considerable acclaim. The Guardian's Andrew Clements labeled the record the best of 2003, noting that the early versions of The Oceanides permitted the listener to see "the mechanics of musical genius laid bare". In 2015, Sakari Oramo and the BBC Symphony Orchestra recorded the Yale version of the tone poem (9:44) at Barbican Hall; this recording is available through BBC Music Magazine as of November 2019 (BBCMM441). Conductor Orchestra Recorded Venue Duration Available on BBC Symphony Orchestra 1936 Abbey Road Studios 7:54 Dutton Vocalion (CDBP 9771) Royal Philharmonic Orchestra 1955 10:20 EMI Classics (09693) Philadelphia Orchestra 1955 8:24 Pristine Audio (PASC 205) Bavarian Radio Symphony Orchestra 1955 8:51 Deutsche Grammophon (4775484) London Philharmonic Orchestra 1956 Walthamstow Town Hall 9:08 SOMM Records (SOMMCD093) London Symphony Orchestra 1969 10:11 EMI Classics (724358578522) Bournemouth Symphony Orchestra 1972 Southampton Guildhall 10:55 EMI Classics (5099921767425) Philadelphia Orchestra 1976 10:29 RCA Red Seal (38124) Royal Scottish National Orchestra 1977 Glasgow City Halls 10:40 Chandos (CHAN8395) City of Birmingham Symphony Orchestra 1984 Warwick Arts Centre 10:31 EMI Classics (CDM 7 64119 2) Gothenburg Symphony Orchestra 1984 Gothenburg Concert Hall 10:15 BIS (BIS CD 263) Helsinki Symphony Orchestra 1986 8:28 EMI Classics (0724347695155) Finnish Radio Symphony Orchestra 1987 9:49 RCA Red Seal (74321886852) Moscow Philharmonic Orchestra 1991 Mosfilm Studios 9:04 Brilliant Classics (BC9212) Gothenburg Symphony Orchestra 1995 Gothenburg Concert Hall 10:23 Deutsche Grammophon (000459702) Royal Stockholm Philharmonic Orchestra 1996 Stockholm Concert Hall 8:55 Apex (09274 06202) Helsinki Philharmonic Orchestra 1998 Hyvinkaa Hall 11:15 Ondine (ODE914 2) London Symphony Orchestra 1998 Walthamstow Town Hall 10:57 RCA Red Seal ( 82876 55706 2) Iceland Symphony Orchestra 2000 Háskólabíó 10:18 Naxos (8.555299) Lahti Symphony Orchestra 2000 Sibelius Hall 10:03 BIS (BIS CD 1225) Hallé Orchestra 2006 BBC Studio 7 10:23 Hallé (CDHLL7516) London Symphony Orchestra 2008 Barbican Centre 11:58 LSO Live (LSO0675) Bergen Philharmonic Orchestra 2016 Grieg Hall 10:03 Chandos (CHSA5178) BBC National Orchestra of Wales 2017 BBC Hoddinott Hall 9:47 Linn (CKD 566)

Дирижер Оркестр Жазылған орын Ұзақтығы Қолжетімді
BBC Симфониялық оркестрі 1936 Abbey Road студиясы 7:54 Dutton Vocalion (CDBP 9771)
Корольдік филармониялық оркестр 1955 10:20 EMI Classics (09693)
Филадельфия оркестрі 1955 8:24 Pristine Audio (PASC 205)
Бавария радиосы Симфониялық оркестрі 1955 8:51 Deutsche Grammophon (4775484)
Лондон филармониялық оркестрі 1956 Walthamstow Town Hall 9:08 SOMM Records (SOMMCD093)
Лондон симфониялық оркестрі 1969 10:11 EMI Classics (724358578522)
Борнмут симфониялық оркестрі 1972 Southampton Guildhall 10:55 EMI Classics (5099921767425)
Филадельфия оркестрі 1976 10:29 RCA Red Seal (38124)
Шотландиялық ұлттық оркестр 1977 Glasgow City Halls 10:40 Chandos (CHAN8395)
Бирмингем қаласы Симфониялық оркестрі 1984 Warwick Arts Centre 10:31 EMI Classics (CDM 7 64119 2)
Гётеборг симфониялық оркестрі 1984 Gothenburg Concert Hall 10:15 BIS (BIS CD 263)
Хельсинки симфониялық оркестрі 1986 8:28 EMI Classics (0724347695155)
Финляндия радиосы Симфониялық оркестрі 1987 9:49 RCA Red Seal (74321886852)
Мәскеу филармониялық оркестрі 1991 Mosfilm Studios 9:04 Brilliant Classics (BC9212)
Гётеборг симфониялық оркестрі 1995 Gothenburg Concert Hall 10:23 Deutsche Grammophon (000459702)
Корольдік Стокгольм филармониялық оркестрі 1996 Stockholm Concert Hall 8:55 Apex (09274 06202)
Хельсинки филармониялық оркестрі 1998 Hyvinkaa Hall 11:15 Ondine (ODE914 2)
Лондон симфониялық оркестрі 1998 Walthamstow Town Hall 10:57 RCA Red Seal (82876 55706 2)
Исландия симфониялық оркестрі 2000 Háskólabíó 10:18 Naxos (8.555299)
Лахти симфониялық оркестрі 2000 Sibelius Hall 10:03 BIS (BIS CD 1225)
Hallé оркестрі 2006 BBC Studio 7 10:23 Hallé (CDHLL7516)
Лондон симфониялық оркестрі 2008 Barbican Centre 11:58 LSO Live (LSO0675)
Берген филармониялық оркестрі 2016 Grieg Hall 10:03 Chandos (CHSA5178)
Уэльс ұлттық BBC оркестрі 2017 BBC Hoddinott Hall 9:47 Linn (CKD 566)