Кіріспе

Орталық барлау агенттігінің офицері (1928–2020)

Ральф Уолтер МакГихи кіші (9 сәуір 1928 – 2 мамыр 2020) – 25 жыл бойы Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) американдық жедел қызметкері және автор. 1953 жылдан 1972 жылға дейін ол Шығыс Азия және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы міндеттерді атқарды, онда әкімшілік лауазымдарда болды. 1977 жылы барлау саласындағы жұмысын қосқаннан кейін, ол ЦРУ-ға қатысты өткір сынға толы пікірлерін жария етті.

Ерте өмір

МакГи 1928 жылы Иллинойс штатының Молин қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, бастапқыда Луизиана штатының Кентвуд қаласынан шыққан, оның отбасы үш буын бойы сол жерде тұрған, шотланд-ирланд тегінен шыққан және жасөспірім шағында Иллинойсқа көшіп келген. Оның анасы Миссисипи штатының Осика қаласынан еді. Үлкен әпкесімен бірге 1930 жыл шамасында Молиннен Чикагоға көшіп келді. Чикагоның оңтүстігіндегі "жұмысшы табының" орта мектебі болған, қазір Тильден орта мектебі деп аталатын Тильден Техте оқығанда, ол футболдан штаттағы үздік ойыншы атанды және сынып президенті болды. Баптист дінін ұстанғанымен, ол Нотр-Дам университетіне түсіп, футбол командасының негізгі жетекшісі болды. 1946 жылдан 1949 жылға дейінгі төрт маусымда олар ешбір ойында жеңіліске ұшырамады және үш рет ұлттық чемпионатты жеңіп алды. МакГи бизнес-әкімшілік саласында бакалавр дәрежесін құрметті дипломмен аяқтады. 1948 жылы Норма Галбрейтқа үйленді. Ол оны Нотр-Дамнан демалысқа келгенде Чикагоның оңтүстігіндегі пресвитериан шіркеуінде кездестірді. Олардың төрт баласы болды – екі қыз, содан кейін екі ұл. Оның әйелі мен балалары жиі, бірақ әрқашан емес, ЦРУ-дағы шетелдік тапсырмаларына барғанда онымен бірге отбасын көшіріп алып жүретін. Нотр-Дамды бітіргеннен кейін ол "Грин-Бэй Пэкерс" командасында кәсіби футбол ойнауға тырысты. Содан кейін ол бір жыл бойы Дейтон университетінің футбол командасында шабуылдық желіге жаттықтырды. 1951 жыл шамасында Чикагоға оралғаннан кейін "Монтгомери Уорд" компаниясында менеджмент стажёры болып жұмысқа орналасты.

ЦРУ-ның рекрутқысы

1952 жылдың қаңтар айында МакГи ЦРУ-ға қабылданып жұмысқа орналасты. Он жылдар өткен соң, ол өзін және сол кездегі саяси көзқарасын "гунг-хо" Америкалық деп сипаттады, жас және салқын соғысқа дайын жауынгер. Бұл шетелдік сапарлармен байланысты маңызды мемлекеттік қызмет екенін түсінген МакГие алдымен сот ғимаратында тексеруден өтті. Жұмысқа алушылар болашақ жұмыс беруші федералды агенттіктің атын атаудан бас тартты. Ол Чикагодан Вашингтонға сапар шегіп, 100-ден астам үміткерлер тобына қосылды. Одан кейін бірнеше апта бойы жан-жақты тестілеулер мен лекциялар өтті. Бұл іріктеуден өткен ол бір айлық бағдарламаға қатысты, онда салқын соғысқа қатысты сөздер мен фильмдер көрсетілді. 50 адаммен бірге ол ЦРУ-дың жоспарлау дирекциясына дайындау мақсатындағы шпиондық бойынша "негізгі операциялар" курсына қатысты. Содан кейін ол тағы 30 адаммен бірге Вирджиния штатының Уильямсбург қаласының жанындағы ЦРУ-дың Пирри лагеріне (әдетте "ферма" деп аталады) алты апталық парашюттік-әскери курсқа барды. Олардың көпшілігі бұрынғы университеттердің футбол командаларында ойнағандар еді. Оқу бағдарламасына парашюттен секіру, жарылғыш заттарды қолдану, қару-жарақ және "тозақтық кедергілер жолы" кірді. Осыдан кейін ол алғашқы ЦРУ қызметіне жіберілді.

Жапония мен Филиппин, 1953-1956 жылдар

МакГи Жапонияға жіберілді, онда ол Қытай операциялар тобында жұмыс істеді. Топтың міндеті одақтас үкіметтермен бірлесіп, ҚХР туралы барлау ақпаратын жинау болды. Токио аймағындағы топ Шығыс Азиядағы төрт басқа кеңсеге немесе базаға (Сеул, Тайвань, Гонконг, Окинава) бақылау жасады және қолдау көрсетті. Оның жұмысы "әдеттегідей" файлдарды тексеру болып табылды. Дегенмен ол "әлемді Халықаралық коммунистік қастандықтан құтқаруға жасалған зор және құрметті күш-жігерге" қатысқаны үшін қуанды. Ол әйелі мен қыздарымен бірге Хаямадағы әдемі үйде тұрды. Олардың үйінде қызметші мен бағбан болды, сондай-ақ Фудзи тауының әдемі көрінісі бар еді. Ерлі-зайыптылар "шетелде болудың романтикасына бой алдырды". "Агенттік отбасыларының жақын қарым-қатынасы" болды. Олар ұл тапты. Бірақ оның әйелі компания ісі туралы әңгімелесуге тыйым салатын ЦРУ ережелеріне қатысты шағымдарын қайталай берді; ол "некелік байланыстар мен сенімнің" одан да мықты болуы керек деп талап етті. Екі жарым жылдан кейін Қытай операциялар тобы Филиппиннің Субик шығанағына көшіп кетті. Десмонд Фицджеральд, ЦРУ-ның сол жердегі станция басшысы, Агенттіктің жетекшілерінің бірі болды. Ол Уильям Колбидің (1970 жылдардағы ЦРУ директоры) көп жылдық досы болды. Алайда ЦРУ-ның құпиялылығы мен "білуге құқығы бар" саясатының арқасында МакГи бүкіл әлемдегі оның операциялары туралы салыстырмалы түрде аз білді. Кейіннен ЦРУ-ның Субик шығанағындағы Қытай операциялары тоқтатылды, ал МакГилер үйлеріне қайтып келді.

ЦРУ штаб-пәтері, Вашингтон, 1956-1959

Вашингтон монументіне жақын ЦРУ штаб-пәтерінде МакГи Қытайдағы қарсы барлау жұмысының деректер басшысы болды, бұл оның Жапониядағы жұмысын басқарумен тең болды. Оның кеңсесінде 15 әйел жұмыс істеді; ол кейбіреулері "өзінен де жақсы атқара алатынын" мойындады. Екі түпкілікті сұраныс келіп түсетін: «файл іздеу» (адам туралы деректерді табу, мысалы, Агенттікпен іскерлік жасауға үміткер); және «тексеру» (әдетте, ЦРУ-ға жұмысқа тұруға ниет білдіргендерді тереңірек тексеру). Бірақ, жалпы алғанда, ЦРУ деректерінің жағдайы өте нашар болды. Көптеген өтінімдер тоқтаусыз жиналатын. Сарапшы файлдарды жою үшін критерийлер ұсынды, мысалы, дубликаттар, мағынасыз, пайдасыз ақпараттар. Ақпаратты картотекаға енгізу сияқты басқа да мәселелер де қарастырылды. МакГидің бөліміндегі қытай иероглифтері (қытай тілін білмейтін адамдар үшін көбінесе түсініксіз) әртүрлі латын әріптеріне түрлендіріліп, файлдардың қайталануына және шатасуға себеп болатын. Оның орнына, әр иероглиф 4 таңбалы санға дейін азайтылды. Сайгондан бұрынғы қытай саясаткері Қытайдағы байланыстарының құнды ақпаратқа ие екенін, оны қысқа толқынды радио арқылы жібергенін мәлімдеді. Саясаткер ағымдағы саяси ақпарат үшін «қаржылық қолдау» сұрады. Оның есептері өте құнды көрінді. Бірақ достық барлау қызметі ЦРУ-ға Сайгондағы «газеттен алынған үзінділер қызметінің» ықтимал көзі екенін хабарлады. ЦРУ хабарларды тыңдауға тырысқанда, үнсіздік болды. Оның орнына, оның «ақпараттары» жергілікті қытай баспасөзінен алынған фрагменттерден жасалып, оқиғаларды ЦРУ үшін маңызды ету үшін қайта жазылды. Дегенмен, олардың әрқайсысында «шынның тұқымы» болды, бұл оларға сенімділік сыйлады. Кейіннен ЦРУ бұл операцияны Тайвань барлау қызметі жүргізгенін анықтады. Қайта жазылған материалдар Тайвань таратуға ниеттенген Қытай туралы әңгіме айтты. МакГи көптеген өтініштерден кейін лауазымын өзгертті. 3 айлық оқу курсынан кейін ол ЦРУ жедел офицері болады.

Тайвань, 1959-1961 жылдар

Сот қызметкері ретінде оның жұмысы әртүрлі ұлтшыл барлау қызметтеріндегі қытайлық әріптестерімен байланыс орнатуды қамтиды. Олардың ортақ мақсаты – ҚХР туралы ақпарат жинау. ЦРУ Тайваньпен «қарсылық қозғалыстарды дамыту және барлау үшін қытайлық топтарды материкте оқыту және түсіру» бойынша жұмыс істеді. Материктегі балықшылар Чинмен аралында [Квемой] ұсталғанда, МакГи оларды сұраққа алу үшін шығатын. ҚХР аралды күндізгі уақытта, әдетте екі күнде бір рет, «джентльмендік келісімге» сәйкес, тек шөлейт жерлерге оқ жаудырды. 1958 жылғы Квемой-Мацу дағдарысы әлі естерде болған. ЦРУ-дың материкте тыңшылық әрекеттеріне агенттерді тартуы қиынға соқты. Сондықтан, сол кездегі «Қызыл Қытай» деп аталған аймақ туралы ақпарат өте шашыраңқы болды. ЦРУ Ұлы секіріс кезінде Қытайдағы аштықтың ауқымын байқамағаны анық. Тайвань өзінің ең жақсы агентінің біреуін бөлісуге ұсынды. Америкалық офицерлер оған көптеген тыңшылық тақырыптары бойынша ЦРУ жүйесін үйретті, оның «олардың ең жақсы оқытқан агенты» екеніне таң қалды. Ол материкте болған кезде күн сайын радио байланыста болуға тиіс еді. Төрт айдан кейін ол оралды. Бірақ ол кеткен кезде радио байланысына сирек шықты. Оның келтірген себептері сенімсіз болды. МакГи оның екі жүзді ұлтшыл екенін, «бізбен ойын ойнап отырғанын» немесе коммунистер үшін жұмыс істеп жатқанын анықтай алмады. Рей Клайн, жақын арада американдық барлаудың маңызды тұлғасына айналатын, Тайваньдағы COS болды. COS-тың досы, Генералиссимоның ұлы Чан Цзин Куо, ЦРУ клубына келіп тұратын. Алдағы ЦРУ-дың «қош сауу және қоштасу» кеші үшін, үнді тайпасы тақырыбында, әсіресе сәнді костюмдермен мерекелік кеш жоспарланған. COS және МакГидің сегіз жұптан тұратын «тобы» қатысты. Түнде үйіне келе жатқанда, МакГи «өмір үшін күресіп жатқан», жыртық киім киген тайваньдықтардың «сарайларын» көрді.

ЦРУ штаб-пәтері, Лэнгли, 1961-1962

Шошқалар шығанағындағы апаттың салдарынан ЦРУ штаб-пәтері "көңілсіздік пен қырқылысқа толы болды". Жаңалықтарға сүйенсек, МакГи "Агенттік кубалықтардың көтерілісіне артық сенеді" деп ойлады. 1961 жылдың соңында ЦРУ Вирджиния штатының Лэнгли қаласындағы жаңа 7 қабатты штаб-пәтер ғимаратына көшуді бастады. Ол Вашингтоннан 9 шақырым қашықтықта, 219 акр жерде орналасқан және "колледж кампусына ұқсас" болды. Бірақ, әуесқойлықты қызметкерлердің құртылуымен тоқтатты, бесіншісі жұмыстан босатылды. Сақталғандар қуанды. Қытай ісіне арналған жаңа кеңселер үшінші қабатта орналасқан. 9 айдан кейін оған Таиландта шетелдегі қызметке ұсыныс жасалды.

Тайланд (1), 1962-1964 жылдар

Солтүстік-шығыс шекарасында Таиланд – төбелі аймақ. МакГи онда үй-офис құрған. Ол тай тілін үйренді. Қабырғаға Мао мен Хо Ши Миннің зұлым көрінетін суреті бар плакат ілді. Салқын соғыстың күшеюіне қорқыныш ықпал етті – егер билікке келсе, қан төгіліс болады деген қауіп. ЦРУ жергілікті тайландтық шекаралық полициясымен (BPP) байланыс жұмыстарын жүргізді. Оның аудармашысы, капитан Сонг (МакГи оны осылай атады), сонымен қатар тайландтық қарсы көтеріліс операцияларын басқарды. Сонг жергілікті тұрғындармен және тау тайпаларымен жақсы қарым-қатынаста болды, бірақ "өзінен тікелей билік көргендерді бірден жек көретін". Бұл қиын-қыстау жерде көптеген аз ұлт өкілдері тұрды, олардың кейбіреуі көршілес Бирмадан саяси тәуелсіздік алуды жоспарлады. Шаула таулы тайпалары жерді өңдеу үшін жарып-жабып, жиі көшіп-қонуға мәжбүр болды; олардың "басты ақшалай өнімі – мактан алынатын опий" еді. Осы уақытта шекара тыныш еді. Қытай, әдетте, ЦРУ ұшағының шекараны кездейсоқ кесіп өткенін байқамады. Мүмкін, жақын арада кейбір американдықтар арасында саяси даулар туды. Бірақ COS табиғатынан әлеуметтік, қақтығыстардан қашып жүретін. Ол премьер-министр Сарит Танаратпен жақын қарым-қатынас орнатқан. Алайда, американ елшісі Саритпен жақсы тіл табыспады. Көп адамның қатысқан мемлекеттік салтанатта Сарит елшіні назарға алмай, COS-қа бет бұрды. Бұл жоғары лауазымдағы адамдардың наразылығын күшейтті. МакГи COS-ты "Род Джонсон" деп атады. Содан кейін Бангкоктағы ЦРУ-дың COS орынбасары МакГиді (қазір солтүстікке оралған) станцияға хабарласуға шақырды. Орынбасарға да жалған есім берілді, ол жаман беделге ие болды (зорлық-зомбылық, манипуляция, өшпенділік). COS және оның орынбасары "жақсы және жаман полицей" жұбындай болды. МакГи орынбасардың кеңсесінде тыңдап отырғанда, ол "өз басымдықтарымды менің көз алдымда сынап, оларға тыңдау үшін маған шақырып отыр!" деп жазды. Осының салдарынан МакГидің әдептілігі амбициялы орынбасарды ренжітті. МакГи өзін орынбасардың жау тізіміне енгізілген соңғы адам деп ойлады; ол осы орынбасар COS сияқты, мансабын миссиядан жоғары қоятын адамдар ЦРУ агенттерінің арасында "аномалия" екенін ойлады. Керісінше, МакГи ЦРУ қызметін "Тыныштық корпусы мен миссионерлік жұмыс арасындағы бір нәрсе" деп елестеуді жалғастырды. Солтүстік-шығыс таулы аймақтағы шалғай ауылдарды аралау үшін 3 апталық саяхат кезінде МакГи 20 фунт салмақтан айырылды. Медициналық заттар мен ауыл шаруашылығы құралдарын тайпаларға жеткізу қарсы көтеріліс жұмысының азаматтық даму жағын дамытуға көмектесті. Екі мақсатқа да қол жеткізу үшін "кішкентай таулық ұшу-қону жолақтары" оқшауланған аймақтарға көлік тасымалын жеңілдетуге мүмкіндік берді. Алғашқы Яо ауылында төбеде "тегін шатырлары бар екі ондаған бамбук үйлер" орналасқан. "Жай, ақылды" ауыл басшысы кешкі ас кезінде ұшу-қону жолақтарын салуға келісті. Сол күні таңертең ЦРУ ұшағы тау орманына парашютпен азық-түлік тастады, олар тау беткейіне шашырап кетті. Ұшу-қону жолағына орын табылғаннан кейін, жастар оқытуға таңдалды. Басқа ауылдарда да ұшу-қону алаңдары құрылды. Бірақ бірнеше жылдан кейін "Лаос шекарасындағы коммунистік ықпал" салдарынан ауылдар тайландтық соғыс ұшақтарымен "бомбаланды және напалммен жауып тасталды". Бұл тау тайпалары үшін ащы соң болды.

ЦРУ штаб-пәтері, Лэнгли, 1964-1965 жылдар

Лэнглидегі тай бюросында МакГидің жұмысы Таиландта атқарған жұмысының жалғасын қадағалау болды. Ол оны қағазбасшылық деп атады. Басты кеңес – қатал болмау еді, бұл сөздерді әдемілеп айтуға мүмкіндік бергендей болды. Бангкок стансасынан түскен көптеген хабарламалар Таиланд Коммунистік партиясы туралы болды. Аптасына бір рет Колби, Қиыр Шығыс бөлімінің бастығы (кейіннен DCI), есептерді (Лэнглидің пікірлерімен бірге) қарап, дайындалған "бағалау парақтарын" мақұлдайтын. Бұл парақтар әлемнің түкпір-түкпіріндегі хабарлау стансаларына жіберіліп, бас штабтың көзқарасы ретінде қастерленіп оқылды. Колби Конгресс комитетіне Лаостағы "құпия соғыс" туралы брифинг өткізетіні хабарланды. Ол ЦРУ-ның жаңа жоспарларын мақұлдауды қалады. Бастапқыда МакГи дайындық жұмысына қатысқанына қуанды. Колби дұрыс сөздерді таңдаудың маңыздылығын ерекше атап өтті. Коммунистерге қарсы күрескен хмонг тайпалық топтарына ең лайықты атау табу үшін "Аңшы-жойғыштар тобы" мен "Жергілікті қорғаныс бөлімдері" арасындағы орташа нұсқа ретінде "Мобильді шабуыл тобы" келісімге келді. Дәлелдерді жақсырақ аргумент жасау үшін өзгертуге болады деп есептелді. Қазіргі "тиімсіз" жағдай "болуы мүмкін нәрсеге" айналдырылуы мүмкін еді. МакГи мұны "Конгресті жаңылыстыру" деп ойлады. Колби мақұлдау алды. Президент Джонсон Вьетнамдағы соғысты күшейтуді бастады. Таиландта Қытайда орналасқан бір топ төңкеріс басталғанын жариялады. МакГи кеңсе бастығынан Тайландқа қайтуына көмектесуін сұрады.

Таиланд (2), 1965-1967 жылдар

Тайландқа оралғанда МакГидің алғашқы тапсырмасы ЦРУ өзі құрған "тайлық шағын қарсы көтеріліс күштерімен" байланыс жұмысына көмектесу болды. Бұл тайлық агенттер коммунистік қызмет туралы ақпарат жинады; сондай-ақ олар құпия полиция қызметін атқарды. МакГи "жетілмейтін тергеушілерден" алынған, нашар тексерілген дереккөздерден жиналған ақпараттың сапасына күмән келтірді, бірақ бастапқыда оны ЦРУ есептеріне жазды. Содан кейін ол осы үлкен қарсы көтеріліс деректерінің шолуын бірлесіп жазды. Ол егжей-тегжейлі өңдеусіз, мысалы, ақпаратты "географиялық және тақырыптық файлдарға" жіктемелемейінше, "жартылай дайын хаос сол күйінде қалады" деген қорытындыға келді. Осылайша, Таиландта немесе Вашингтондағы ЦРУ штаб-пәтерінде оны жинаған сарапшы "оны қалағанындай түсіндіре алады". МакГи амбициялы ЦРУ қызметкерімен кездесті, ол өзінің далалық деректерін құлыпталған бөлмеде сақтап отырды. Ол ЦРУ-ның жалдамалы тыңшысы ретінде коммунистік топтың маңызды басшысын басқарып отырғанын мәлімдеді. Бұл қызметкер Таиландтан кеткеннен кейін, оның жалақысы төленген тыңшысы жалған, пайдасыз "ақпаратты" "жасаған" адам екені анықталды. Осылайша, "тыңшы" бетін ашып, ЦРУ-ға шабуыл жасайтын кітап жазды.

Сауалнама

КОС-тың орынбасары кеткеннен кейін, ЦРУ МакГиге "50 000 адамнан тұратын ұлттық полиция" үшін "ақпарат жинау бағдарламасын құру" жұмысын ұсынды. МакГи критерийлер мен қолдау деңгейі туралы сұрақтар қойғаннан кейін (әсіресе, Американың Халықаралық даму агенттігі (AID) бағдарламасы бойынша мәртебесі), бұл "қиын және күрделі" міндетті қабылдады. Ол оны "өз Mission Impossible-ым: білімсіз патрульдіктерден сарапты барлаушылар жасау және мұны ақшасыз да, онымен бірге келетін биліксіз жасау" деп сипаттады. Оның кейінгі жұмысы, барлауды зерттеу бағдарламасын дамыту, Таиландтағы екінші қызмет мерзімін анықтайтын болады. МакГи полиция барлау басшысы полковник Чат Чаймен кездесті. Оның құрамында коммунистік ұйым туралы білімі аз және барлауда тәжірибесі жоқ адамдар болды. Полковник күдікпен қарағанына қарамастан, олар Бангкоктағы полиция штабын, содан кейін провинцияларды аралады. 1963 жылдан бері Таиландтағы өркендеп келе жатқан көтеріліс жергілікті деңгейде қолдау алып, бірнеше қастандықтар мен шабуылдар жасады. ЦРУ көп нәрсе түсініксіз болғанына қарамастан, бірнеше мың коммунист партизандық топтарының Таиландтың солтүстік-шығысындағы таулы аймақтарда жасырынып, "дәмдік, ақша және жауынгерлер" үшін жазық жердегі ауылдарға шабуыл жасайды деп санды. Барлауға қатысты әдебиеттерге сүйене отырып, МакГи бастапқыда "пошта жәшігі" әдісін қолданды. Бұл азаматтық өмірдегі "ұсыныс жәшігі" сияқты жұмыс істеді. Сауатты ауыл тұрғындары жергілікті көтерілісшілердің қызметі, коммунистік "орман сарбаздары" мен олардың қолдаушыларының кім екені және қайда екені туралы анонимді түрде ақпарат бере алатын, бірақ жазадан қорқпайтын. Бірақ үкімет агенттері осылай алынған деректерді растай алмай, қосымша сұрақтар қоя алмады. "Бұл идеяның тұқымы, кейін толыққанды, тиімді контр-көтеріліс барлау операциясына айналдырдым", - деп жазды МакГи. Кейін жергілікті ауыл тұрғындары мен фермерлермен жеке сұхбаттасу ("халық санағы" деп аталады) жақсы нәтижелер беру үшін маңызды деп танылды. Командаға "барлаудың құпия өнерін ерекше сезіне білетін" университет бітіруші лейтенант Сомбон қосылды. Ол сол кездегі жергілікті Nai Amphur (шериф) орынбасары болды. МакГи "пилоттық жобаны" әзірлеп, алдымен бір ауданға назар аударуды ұсынды. Ауыл тұрғындары мен фермерлердің пікірін жан-жақты зерттеу жүргізілетін болады. Облыс әкімі 25 агенттен тұратын таңдаулы топты таңдауға көмектесті. Полициядан басқа, оған әскери офицерлер, бірнеше әкімшілер және жоғары білікті педагог кірді. Команданың құрамында сонымен қатар төрт аудармашы және коммунистік партизандардан қорғану үшін ПАТ қарулы күштері болды. Сұрақнамалар жасалды және сауалнама жүргізушілер оларды "басқалар естімейтін жерде" пайдалануға дайындалды. Сонымен қатар, қоғамдық қолдау және ақпарат көзі үшін ауылдық желілер құрылды. Нәтижесінде, кейбір ауыл тұрғындары коммунистердің "алдағанын" мойындап, басқа мүшелерін атады, содан кейін "қозғалыстан" шығып, үкімет тарапына қосылды. Лейтенант Сомбон ауылдықтардың басшысы шақырған жиналыста сөйлеген сөзі коммунистік үгіт-насихатқа қарсы тиімді болды. Бірақ ол және басқалары күдікті партизандардан ақпарат алу үшін, немесе "жау қатарында ыдырау тудыру" үшін, өлтіру туралы айқайлау және басқа да қатыгездік әдістерін қолданды. Мұндай әдістер МакГи үшін адам құқықтары мәселесін тудырды. Контр-көтеріліс, егер сақ болмаса, варварлық іске айналуы мүмкін. Бірақ ол тиімді барлау процесі, тіпті кейбір кемшіліктері болса да, партизандардың жасырынып жүрген көлеңкелеріне жарық түсіріп, контр-көтеріліс соғысында адам өмірін сақтайтынына көнді. Шындығында, сауалнама және полицияның болуы көптеген ауыл тұрғындарын қарулы коммунистік көтерілістен бас тартуға итерді. Сауалнамадан алынған ақпарат аударылып, санаттарға бөлініп, жинақталып, талданып, содан соң жазылды. "Бұрыңғыда белгісіз болған толық картинаны" құрады. Оның ішінде Таиландтың солтүстік-шығысындағы коммунистік көтеріліс бастапқыда ойланғаннан әлдеқайда күшті екені анықталды. Бұл соққы болды. Сауалнама үкімет және полиция қызметкерлеріне бүкіл ел бойынша таратылды, олар ЦРУ-ның жауапты қызметкерін мақтады. COS 'Rod Johnson' оны Бангкоктегі ЦРУ-ға шақырды, онда оның жұмысы атап өтілді; ол Таиландта 2 жылдық командалыққа көтерілді. Ральф МакГи өзінің жетістіктерін сезініп, кәсіби шеберлігі мен біліктілігінің жаңа деңгейіне жетті.

Уильям Колбидің сапары және Сауалнаманың аяқталуы

1967 жылы сол кездегі ЦРУ-ның Қиыр Шығыс бөлімшесінің бастығы Уильям Колби провинцияға келді. МакГи оған өз командасының аудандық сараптама жұмысының нәтижелері туралы мақтанышпен айтып берді, оған картотекаланған және жинақталған барлау ақпараты бар файлдық шкафтарды көрсетті. Ол Тайландтағы коммунистердің саны күткеннен әлдеқайда көп екенін түсіндірді. Олар сондай-ақ ауыл тұрғындарының айтарлықтай қолдауын алды. Коммунистік агенттер, белгілі бір ауылды мысалға келтіріп, "шаруалардың ынтымақтастығын жеңіп алуға" баса назар берді. Бірақ сараптама зорлық-зомбылық көтерілісіне жарық салғандықтан, ауыл тұрғындары мәселелерді қайта қарастырып, көптегендері коммунистік идеологиядан бас тартты. МакГи, әрине, Колбиден ризашылық күтті және сараптама жұмысын жалғастыруға қызығушылық танытар деп ойлады. Бірақ Колби үнсіз қалды. МакГи душманның Шаруаларды азат ету қауымдастығын (ФЛА) сипаттады. Ол ауыл тұрғындарын жұмысқа алды, олар Тайландта кең ауқымды қарулы күрес жүргізудің коммунистік жоспарлары туралы құпия түрде идеологиялық тұрғыдан баулудан өтті. Жергілікті партизандар ұсақ-түйек террористік шабуылдарды бастады. Жауап ретінде Тайланд үкіметі бейкүнә шаруаларға бағытталған, қатыгездікпен жасалған шабуылдарға бұйрық берді, бұл коммунистердің саяси тұрғыдан пайдалануға ынтақтаған "нағыз жеккөрушілік" атмосферасын құрды. Керісінше, МакГидің сараптама топтары "біздің барлауымызды коммунистердің құпиялылық қалқанын бұзу үшін пайдаланды" және осылайша ауыл тұрғындарына олардың ықпалын жойды. Шаруалар мойындап, ақпарат берді және ФЛА-дан шықты. Осы сәтте МакГи Колбиге тиімді қарсыкөтеріліс бағдарламасын ұсынып отырғанын сезінді. Әйтпесе, Вьетнамда болғандай, Тайландта коммунистік көтерілісшілердің саны арта түсер еді. Колби оған жауап ретінде ойша шағылысып, шешім қабылдамай, ақырында тек: "Біз әрқашан жеңіліп жатырмыз" деді. Кейін МакГи Колбидің "вероятно, жағдайдың кең ауқымын ойлап отырғанын" түсінді. Содан кейін Колби және оның сүйемелдеушілері джиптер мен жер көлігімен әуежайға асықты. Екі айдан кейін бас штаб (COS) МакГиге Тайваньдағы ЦРУ-да мансаптық жолмен жылдам өрлеуге мүмкіндік беретін жұмыс ұсынды. Бірақ МакГи Таиландтағы жұмысын жалғастыруды қалады. COS оған керісінше айтты. Ол үш апта ішінде Таиландтан кетуге тиіс, ал сараптама жобасы тоқтатылатын еді. Жергілікті Тайланд шенеуніктері мен американ консулы наразылық білдіргеніне қарамастан, жағдай осылай болды.

ЦРУ штаб-пәтері, Лэнгли, 1967-1968 жылдар

МакГи штабқа келгенде, бұл таңқаларлық және түсіндіріле алмайтын шешімге, Колбидің қабылдауы тиіс, зерттеу бағдарламасын тоқтатуға әлі де озасып, қыңырсынып жүрді. Оған ұсынылған Тайваньдағы перспективалы жұмыс, оны жолдан шығару үшін жасалған алдау екені белгілі болды; ол Лэнглиге келген кезде ол бұрыннан-ақ тоқтатылған еді. МакГи «Агенттікке деген бұрынғы идеалистік көзқарасымды қалай дәлелдеу керектігін білмеймін» деп жазады. Қытай ісінің басшысы оған кеңседегі жұмысты ұсынды. Бұрынғы нәтижелерге қарағанда, жұмыстың басты міндеті – «қытайлық шенеунікті біздің тыңшымыз ретінде тарту» – қайта-қайта сәтсіздікке ұшыраудан басқа ештеңе емес еді. Нәтижелердің тарихы жеміссіз әрекеттердің қайталанатын циклін көрсетті: жаңа идея, құлшыныс, далалық шаралар, сәтсіздік; жаңа идея, құлшыныс. Мысалы, соғыстан кейін ЦРУ-дың Вьетнамдағы қытай әскерінің күші туралы бағалауы тым төмен болғаны белгілі болды. Қытай-Кеңес дауына қарамастан, МакГие Қытай бюросының кейбір қызметкерлері Қытайды басты жау ретінде сақтауға «мүдделі» көрінді. ЦРУ Қытайдың ұзақ мерзімді сыртқы саясатын және жақын арадағы қадамдарын егжей-тегжейлі сипаттаған 40 беттік құжатты алды. Дегенмен, Қытай бюросы оны таратпауды шешті, МакГие болжағандай, ҚХР жоспарларының ақылға қонымды, соғысқұмар емес болғандықтан. Ол Тайланд зерттеу бағдарламасын қайта іске қосу туралы ескерту жазды. Бірінші кезекте ол оны Колбидің Қиыр Шығыс бөліміндегі жаңа орынбасарына (жетістіксіз) жіберді, содан кейін ұсыныстар комитетіне. Қытай бюросының басшысы оған жаңа Қиыр Шығыс бөлімінің басшысын ренжіткенін айтты, оның ашуы оның мансабына қауіп төндірді. Кейінірек МакГи ЦРУ-ға деген көзқарасының өзгеруі, «ояну» туралы жазды. Вьетнамның жағдайы Таиландқа ұқсас болды. Ол 1968 жылы мансабына қарайтын ешкімнің істемеген нәрсесін – Вьетнамда ЦРУ-ға қызмет етуге ерікті болып тіл білдірді. Содан кейін, күтпеген жерден, ЦРУ-дың оқу бөлімі Тайланд зерттеу бағдарламасының қаншалықты жақсы екенін айтты. Олар осы «МакГи әдісін» Вирджиниядағы ЦРУ «фермасында» бүлікке қарсы күрес бойынша оқытудың маңызды бөлігі ретінде оқытып жатты. Бірақ Қиыр Шығыс бөлімі бұған қызығушылық танытпады.

Вьетнам, 1968-1970 жылдар

1968 жылы қазан айында МакГи Сайгонның сыртындағы Тан Сон Нхут әуежайына келді. Вьетконгтың Тет шабуылы алдыңғы қаңтарда қалаларға соққы берген еді. Ол соңғы рет 1960 жылы Сайгонға барған болатын, ол кезде қала "ағашпен қапталған бульварлар, дәрі-дәрмен мен гүлдер базарлары бар бейбіт қала" және "ағынды ао дай киген вьетнамдық әйелдер" сияқты көрінген. Енді қала орталығына келгенде, ол Ту-До көшесіндегі жағдайға ұшырады, онда "жек көру атмосферасы ауаға сіңіп кеткен", тіпті "көліктердің түтін бұлттарындай" сезілді. Барлар, массаж орталықтары және рок музыкасы американдық әскерилерге арналған еді. Сайгон әлдеқайда үлкендеп, тығырыққа толып, вьетнамдықтармен қатар қытай саудагерлері мен үнді сикхтері де көшелерді бөлісіп жүрді.

ЦРУ-ға деген наразылық

1983 жылғы кітабында МакГи Вьетнамдағы ЦРУ және контр-инсургенцияның институционалдық тарихын, кейіннен солшыл көзқарасқа бұрылуымен байланысты, өткір сынмен сипаттайды. Дегенмен, 1968 жылы ол әлі де "күшті коммунизмге қарсы" болды. Бірақ Тайландтағы тәжірибесінен кейін МакГи "барлау есептерінің шындықпен еш қатысы жоқ" деген қорытындыға келді. Ол бірден Сайгонның басшысына (COS) Тайландтағы барлау талдауынан алынған сабақтарды енгізуді ұсынатын меморандум жазды. МакГидің алғашқы қызметі Сайгонның жанындағы Гья-Джин провинциясында "аумақтық жауапты офицер" (ROIC) болып табылды. Күткендей, ол барлау және далалық операцияларының күрделі кемшіліктеріне тап болды. Жаңа тағайындалған Азаматтық операциялар және ауылдық дамуды қолдау (CORDS) басшысы Колби басқарған нәтижесіз кездесуден кейін ол Колбимен сөйлесті. МакГи өзінің қатал сыны мен жек көруін жасырды, себебі коктейль кеші дұрыс форум емес деп ойлады және Колби оның айтқысы келгенін біледі деп сенді. Алты аптадан кейін МакГи Оңтүстік Вьетнамның арнайы полициясының бастығымен байланыс жұмысын бастады. Оның ЦРУ-дағы бастығы, Азияға жаңа келген, МакГидің меморандумын алғаннан кейін оны тыңдады. "Ральф, әлемнің қалған бөлігі нәрсені басқаша көреді", - деді ол, "қалайша сен дұрыс боласың?" Бірте-бірте МакГи "вьетнамдықтардың басым көпшілігі АҚШ әскерлеріне қарсы және NLF үшін күресіп жатыр" деген тұжырымға келді. Ол оқшауланып, шиеленісті күйге түсті. Алты айдан кейін үйге демалысқа баруға құқық алғаннан кейін, оның әйелі оның қайта-қайта айтатын сөздерін ұзақ тыңдады. Қызығы, сол кезде Бас директоры Ричард Хелмс оған зерттеу жұмысы үшін сыйлық берді, оны оның жауы, Қиыр Шығыс бөлімінің бастығы табыс етті. МакГи соғысқа қарсы наразылық білдірушілермен бірдейленіп бастады. Бостандық іздеп, жұмысын ауыстыруды ойлады, бірақ оның кәсіби тәжірибесі ЦРУ-ның құпиясы екенін түсінді. Төрт баласы мектепте оқып, ипотекалық қарызымен Оңтүстік Вьетнамға оралды.

Шымкенттік тыңшыларды тергеу

Сайгонға оралғаннан кейін ол Арнайы полицияның "Солтүстік Вьетнамның тыңшылар желісі, ол Оңтүстік Вьетнамның Тьиу үкіметінің ең жоғары деңгейлеріне енген" деген есебін қадағалады. "Опперация Проектил" деп аталған бұл желінің күмәнді көздері мен әлсіз ақпараты кеңінен күдік тудырды. Бірақ одан әрі тергеу оның сенімсіздігін жоққа шығарды. ЦРУ штаб-пәтері тұтқындауға рұқсат беруді кейінге шегерді, өйткені көптеген күдіктілер Оңтүстік Вьетнам үкіметінің жоғары лауазымды шенеуніктері болды. Содан кейін МакГи осы күдікті тыңшылар желісі бойынша кеңседегі файлдарды қайта ұйымдастырып, жаңадан жинақтады. Ол далалық есептерден алынған ақпаратты түсіндіруде шебер еді. Ол ескі, күмәнді құжатты іздеп шығарды және оны жариялады. Ол Дием кезеңінен бастау алған ұқсас тыңшылар желісін көрсетті, қазіргі тыңшылық қызметімен және агенттермен көптеген сәйкестіктер болды. Бұл нақты дәлел болды. Қиындықтарға қарамастан, ЦРУ штаб-пәтері күдіктілерді жаппай тұтқындауға рұқсат берді. Президент Тьиу бұл туралы естігенде "қатты ашуланды" және тыңшыларды үкіметінен босатуға уақыт беруді ұсынды. Ақыры ол келісті. Ақпараттың жария болуын болдырмау үшін ең жоғары сақтық шаралары қабылданды. "Түн ортасында полиция Сайгон қаласының көшелеріне үш адамнан тұратын топтармен тарады". 50 адам тұтқындалды, ал 41 адам кейін сотталып, кінәлі деп танылды. Хуин Ван Тронг үкіметтегі ең жоғары лауазымды тұлға болды, бірақ оның коммунистік жоғары тұрған жетекшісі Ву Нгок Нха Тьиудың жақын досы еді. Тронг жақында Вашингтонға жоғары деңгейдегі сапар жасаған еді. МакГидің айтуынша, біз "бірде-бір анық, жоғары дәрежелі Вьетконг агенін" тартпасақ та, коммунистер "мыңдаған тыңшыларды" енгізген. Сәтімен, тұтқындаулар Солтүстік Вьетнам әскери барлау қызметінің офицері Ван Хиенді де ұстады. Ол "Оңтүстік Вьетнам армиясының (ARVN) басшылық құрамына" ену операциясын жүргізіп жатқан. Одан әрі тергеу тағы он тыңшыны анықтады, және олардың ісінің ашылуы тағы да тұтқындауларға әкелді. МакГидің байланыс кеңсесі жоғары өнімділікке қол жеткізген, сапалы барлау жұмысы мен тұрақты есептер ағынына ие болды. Бірақ МакГи өзінің белсенді талаптарына қарамастан жоғарылатылмады. Бірақ МакГи "компетентсіз" деп есептеген басқа ЦРУ агені станция басшысына адалдығы үшін кейін жоғарылатылды. Оның қызметі аяқталғанда, Арнайы полиция МакГиге медаль табыс етті. Үйге қайтып келе жатқанда МакГи Вьетнамдағы соңғы жылдары туралы ойланды. "Мен көрген, баяндаған және басшыларыма мойындауға шақырған шындық мүлдем қабылданбады". Ол өзінің идеалдарынан айырылды. "Ашу, жек көру және қорқынышқа толы, мен болашақтың қараңғылығын ойладым". Ол өзінің сапарының басында Гиа Дин провинциясында болғанда, соғыстың қорқынышты оқиғаларына: өлім-жітімге, напалмға, босқындар лагеріндегі балалар мен қарттарға деген өшпенділікпен, өзін-өзі өлтіруді ойлағанын еске алды. Оның орнына ол "Агенттіктің Вьетнамдағы рөлін" оның қиялдағы әлемі мен иллюзияларына байланысты ашуға ант берді. МакГи Ги Диньде қайғырып жүрген кезде "оның кітабының тұқымы алғаш рет себілді".

ЦРУ штаб-пәтері, Лэнгли, 1970 жыл

МакГи Таиландқа тағы бір рет қызметке баруға дайындалып жатқан еді. Штаб-пәтерде ол бірнеше брифингтерге қатысты, бірақ ЦРУ-ға институт ретінде көңілі толыққандай болмай бастады. Вашингтонға қайтқанда ол басқа жұмыс іздеді; алайда, оның еңбек тарихының болмауы (ЦРУ-дағы жұмысын көрсетуге мүмкіндігі болмағандықтан) оның әрекеттерін сәтсіздікке ұшыратты. Сонымен қатар, оның санасының өзгеруі оған кез келген адаммен тиімді түрде байланысуды қиындатты. Ол балаларымен ЦРУ және суық соғысқа деген көзқарасының өзгеруі туралы сөйлей алмады. Джорджтаун университетінің кампусында ол жас наразыларға кездесті. Ол да соғысты тоқтатуды қалады, бірақ ішкі қайшылықтар оны қозғалтпады.

Таиланд (3), 1970-1972 жылдар

Таиландтағы станция үлкен нысан болды. МакГи «Коммунистік партияға қарсы операциялар бөлімінің бастығының орынбасары» лауазымын атқарды. Ол көптеген жедел қызметкерлердің жұмысын бақылады. Бірақ ол ЦРУ-да ештеңе өзгермегенін, тек оның көзқарасы ғана өзгергенін түсінді. АҚШ саясаты қандай ақпарат жиналатынын анықтады. Әскери диктатураны қолдау үшін ЦРУ «ешқашан жағымсыз ақпаратты жариялаған емес». Американдық барлау көбінесе тайлық көшбасшылардан немесе байланыс серіктерінен келіп түсетін. Агенттік қызметкерлеріне «қалың халықпен тікелей байланыс жасауға» тыйым салынды. Тайландтың 80 пайызы шаруалар болғанмен, олардың мәселелері сирек қарастырылды. Жедел қызметкер жұмысшы табынан ақпарат алса, «жергілікті болып кетті» деген таңбаны алып, үйіне қайтарылуы мүмкін еді. МакГи Лаостағы құпия соғысқа қатысқан жоқ, бірақ оны айтты. «Таиланд Коммунистік партиясының таралуын тоқтатуға» деген ниетіне қарамастан, ол ЦРУ-ның жалған куәліктері мен нәтижесіз операцияларына қарсы болды. Солтүстік Таиландтағы Удорнда МакГи зерттеу бағдарламасында бірге жұмыс істеген полиция полковнигі Чат Чаймен кездесті. МакГи оның бұрынғыдай еңбекқор, принципиалды басшы емес, керісінше, бейжай циникке айналғанын байқады. Олар қонақүйдің шатырындағы мейрамханада сағаттап сөйлесті. МакГи Бангкоктағы Survey бөлімінің орынбасары, лейтенант Сомбунды тапты. Оңтүстік Таиландта орналасқан ол енді бүлікшілермен күресіп жатқан еді және Survey жобасының қаншалықты тиімді болғаны туралы айтты. Оның неге тоқтатылғанына қызыққан МакГи жоғары жақтағылардың шешімімен тоқтатылғанын айтды. Кейін бір кофеханада МакГи шамамен 20 жыл бұрын Вирджиниядағы ЦРУ-ның жарымәскери курсында оқыған сыныптасы Джимми Моеге кездесті. Ол Лаостағы құпия соғыста соғысқан, онда ЦРУ Хмонг тайпасын жеңіске жеткізген. «Біз бір-бірімізге ойша қарадық, арамызда көп ойлар айтылмады». Күтілген лауазымға ие бола алмаған МакГи «ұзақ, ашулы хат» жазып, оны бас директорға жіберді. МакГи атын атамаған бас директор «өзінің хатшысына станцияны басқаруға рұқсат бергенін» айтты. ЦРУ бас инспекторы МакГиге «арнайы тәртіптік жаза» берді. Бірақ көп ұзамай МакГиге арқа операциясы қажет болды. Ол Вашингтондағы Джорджтаун ауруханасына жеткізілді.

ЦРУ штаб-пәтері, Лэнгли, 1972-1977 жылдар

МакГи Шығыс Азия бөлімшесіне келді, онда кадрлар менеджері оған кеңес алуға ұсынылғанын айтты. МакГи Шеклиге соңғы меморандумынан кейін "наразы" деген атау алды. Шекли Шығыс Азия бөлімінің басшысы болды. Содан кейін МакГиге Шығыс Азияның барлық филиалдары бас тартыс етті. ЦРУ операциялық бөлімінен барлау басқармасына талдаушы ретінде ауысу туралы өтініші қабылданбады. Белгісіз кеңседе уақытша жұмыс істеп жүргенде, ол Колбиге Вьетнамдағы ЦРУ-ның барлаудағы кемшіліктерін баяндаған меморандум жазды. Күтпеген жерден оны бірнеше айға Таиландқа жіберді. Осы уақытта жаңа бас директор Джеймс Шлезингер (1973 жылдың 2 ақпанынан 2 шілдесіне дейін) Уотергейт ашылуларынан ойсырап қалды. ЦРУ-ның беделі төмендеді. Шлезингер Агенттіктің басқа да заңсыз немесе жағымсыз әрекеттері туралы ақпарат іздеді. Нәтижесінде ЦРУ ішінде "Скелеттер" деп белгіленген, ал сырттан "Отбасылық зергерлік бұйымдар" деп аталған тізім пайда болды. Тайландтағы МакГиге бұл туралы соңғы мерзімнен кейін хабар жетті. Ақырында МакГи Қиыр Шығыс бөлімінің "халықаралық коммунизм бөліміне" (ICB) Директораттың жаман атпен белгілі "контрбарлау бөлімінің" "байланыс адамы" (өкілі) ретінде тағайындалды. Ол қалған төрт жылында оқшауланды. "Менің ашуым күшейді. Агенттік басшыларының маңызды мәлімдемелеріне ашық күліп, олардың сөздерінің артындағы бұрыштықтарды көрсеттім". Ол Директорат басшылығының "жайсыз үнсіздігіне" төтеп берді. "Бұрынғы достарым менінен қашып, мен де олардан қаштым", - деп жазады МакГи. Дегенмен, оның міндеттері "күнде шамамен бір сағатты" ғана алды. Ол келіп түскен құжаттарды қарау керек болды: ЦРУ, Мемлекеттік хат тамыз және Қорғаныс министрлігінің телеграммалары, коммунистік басылымдар және коммунистік радио хабарларының транскрипттері, бірнеше газеттер. Күн сайын таңдалған материалдар "құжаттама тақтасына" орналастырылды. Бұдан басқа, ол өзінің жолын өзі таңдады. Ақырында ол таңдаған зерттеуіне рұқсат алды.

Пропаганда: жалған ақпарат

Сол кезде ЦРУ-ның қалыпты тәжірибесі – анонимді түрде жаңалықтарды тарату болды, олар ЦРУ-ның мақсаттарына ыңғайлы идеяларды таратуға арналған еді. Осыған сәйкес, кейбір оқырмандарды жаңылыстыруға мүмкіндік беретіндей мақалалар өңделді. ЦРУ таратып отырған оқиғаларды үшінші тараптар сәл өзгертілген түрінде тарататын, тіпті жаңалық ретінде алып, журналистер қайта жазатын жағдайлар да болды. МакГи өзі де тағайындалған міндетін орындап, халықаралық баспасөздегі жаңалықтарды, әсіресе коммунистік мәселелерді қадағалап отырды. Сондай-ақ ол осындай тақырыптар бойынша келіп түскен барлау мәліметтерін де бақылап отырды. Біраз уақыттан соң МакГи жасырын таратылған оқиғалар мен келіп түскен ақпараттың мазмұнындағы ұқсастықты байқады. ЦРУ-ның әлемдік пікірді қалыптастыру үшін жасаған үгіт-насихаты, оның болжауы бойынша немесе түсінуінше, керісінше ЦРУ-ның өзінің ақпараттық файлдарын бұзуы мүмкін еді. МакГи мысал келтіреді. 1965 жылы ЦРУ Вьетконгке теңіз арқылы қару-жарақ жеткізілгені туралы әңгіме жасады (сыртқы қолдау көрсету мақсатында). ЦРУ тіпті осы оқиғаны баспасөзге көрсетіп те қойды. Бұл оқиға кеңінен таралды. Кейіннен теңіз жаяу әскері жағалауды патрульдеуге кірісіп, хабарланған контрабандалық жүкті ұстауға тырысты. Оқиғаның шындығына ЦРУ-ның немқұрайлылығын көрсету үшін МакГи Оруэллдің "1984" романындағы екіжүзді "Ақиқат министрлігіне" сілтеме жасайды. Иронияға орай, Оруэллге Испания азамат соғысы кезіндегі коммунистердің екіжүзділігі шабыт берді. Кеңес Одағы дезинформация жасауда алғашқылардың бірі болды. Мұндай алдаулар пайда табу үшін заңсыз әрекеттерге баруға дайын агенттер тарапынан да қолданылды. Ақпараттық сала деректерді манипуляциялаудың кең ауқымын анықтау үшін терминдерді әзірледі, олар қара пропагандадан бастап, сұр және ақ түстерге дейін жетеді.

Фактілер: Таиланд және Вьетнам

1975 жылы МакГи үшін шешуші нүктеге жеткен кез – ол ЦРУ талдаушысы Сэм Адамстың бұрынғы жұмысы туралы білгенде болды. 1966–1967 жылдары Адамс сол кездегі Оңтүстік Вьетнамдағы коммунистік жауынгерлердің санына қатысты бағалау есептерін сәтті сынға алып, олардың тым төмен екенін айтқан. Адамстың ЦРУ-да жақтастары болғанымен, Армияның MACV-і төмен көрсеткіштерде әрі қарай талап етті. Осы дау кеңінен танымал болды. MACV сол кезде Вьетнамдағы американдық әскери күштерін басқарды және бұл мәселені өзінің құзыретіне жатқызды. Нәтижесінде, 1967 жылғы SNIE бойынша, ЦРУ саяси жағынан мойынсұнды. Адамс үшін ЦРУ өзінің миссиясын сатқандай болды, өйткені ол бұрмаланған ақпаратқа келісім берді. МакГи Адамстың жағдайы мен 1960 жылдардың ортасындағы Таиланд сарқылуы арасындағы параллельдіктерді байқады. Сондай-ақ, МакГи 1975–1976 жылдардағы ЦРУ-ға қатысты Конгресс жүргізген тергеулерде, Пайк басқарған Өкілдер палатасы комитетінде және Черч басқарған Сенат комитетіндегі зерттеулер арқылы өзінің сынды пікірлерінің дұрыстығына көз жеткізді. Екі комитет те ЦРУ-ны нақты жасырын операцияларды жүргізудегі және бірнеше барлаудағы сәтсіздіктер үшін кінәлады.

Азиялық коммунистерді оқу

МакГи өзінің саяси стратегиялық жаулары туралы ЦРУ-ның ақпараты туралы былай деп жазды: "Агенттік Азия коммунизміне қатысты төрт дереккөзді мүлдем назарға алмады: француздық жазбалар; Мемлекеттік департаменттің "қытайтанушылары"; американдық ғалымдар мен журналистер; [сондай-ақ] азиялық коммунистер жазған революция туралы еңбектер".

Карьералық барлау медалі

1977 жылдың басында МакГи ЦРУ саясатының жақындағы өзгерісіне байланысты ерте зейнетке шығуға құқылы болды. Ол осы мүмкіндікті пайдаланды. Содан кейін МакГиге ЦРУ-ның Карьерлік барлау медалі табысталды. "Жұбайым, төрт балам, бір күйеу баласы және бір немерем марапаттау рәсіміне жиналды", – деді ол. Уильям Уэллс оған медаль тапсырды. МакГидің Агенттікке деген көзқарасы, салқын соғыс шиеленісінің биік болған кезінде, оның принциптерін идеалисттік тұрғыдан бағалаудан басталып, 25 жылдық қызметінің екінші жартысында күрт төмендеді, тіпті ащылыққа ұласты. Ол медальді қабылдауының себептерін түсіндірді. Мен оны үш себеппен қабылдауға келістім: балаларыма әкелерімен мақтанатын мүмкіндік беру, Джейкті [медальге ұсынған ЦРУ-дағы жетекшісі] ұялтудан сақтау және болашақта Агенттікке қатысты айтатын сынға сенімділік қосу. Әйтпесе, "Медаліңді алып, кете бер" дейтін едім. Карьерлік барлау медалі Орталық барлау агенттігінің миссиясына маңызды үлес қосып, ерекше жетістіктер көрсеткен қызметкерлеріне беріледі.

Өлімге әкелетін алдамшы амалдар

1983 жылы жарық көрген "Қайғылы алданулар: ЦРУ-дағы 25 жылым" атты кітабында МакГи барлаушы агент ретіндегі қызметтік міндеттерін еске алады. Ол ондаған жылдар бойы Шығыс Азияда қызмет етті, сондай-ақ Жапония, Филиппин, Тайвань, Таиланд және Вьетнамдағы ЦРУ станцияларында жұмыс істеді. Кітапта ЦРУ қызметкерінің қызметтік іс-әрекеттері мен тәсілдері туралы толық мәлімет берілген. Ол Агенттікке деген көзқарасын қалай өзгерткенін көрсетеді. МакГи ЦРУ операцияларының көп жағдайда зардап шеккен адамдарға зиян келтіретініне және жалпы нәтижелердің Америка, оның одақтастары немесе әлем үшін көбінесе жағымсыз болатынына келді. ЦРУ ақпараты өзгертіліп немесе бұрмаланып, саяси мақсаттар ақпараттың дұрыс берілуінен жиі жоғары қойылуы мүмкін. Александр Кокберн мен Джеффри Сент-Клэр оны "бұрынғы ЦРУ агенттері жазған ең көрнекті кітаптардың бірі" деп бағалады. Кітап 1999 жылы жаңартылып қайта басылды және 2015 жылы бұрынғы ЦРУ сарапшысы Дэвид МакМайклдың алғы сөзімен қайта жарық көрді. 1983 жылғы кітап хронологиялық тәртіппен жазылған. Онда оның өмірлік тәжірибесі мен сол кездегі ой-пікірлері баяндалған. Дегенмен, бірнеше ерекшеліктер бар, ұзақ аралықтағы ойлар баяндамаға енгізілген. Бұл кітаптар оқырманға МакГидің кейінгі зерттеулері туралы ақпарат береді, зерттеулер көбінесе жылдар өткен соң жасалған. Кітапты жай ғана ақтарып қарағанда, қосымша мәтінді баяндалған мәтіннен ажырату қиын. Олардың арасында: 1950 жылдардағы ЦРУ қызметі, 22–31 беттер; 1960 жылдардағы ЦРУ қызметі, 56–63 беттер; Американың Вьетнам соғысындағы қатысуы (француздардан 1968 жылға дейін), 128–141 беттер. Тағы үш ұзын қосымша біршама ерекшеленеді: Таиландтағы американдық бүлікшілдікке қарсы іс-қимыл, 165–172 беттер; жаңалықтарды тарату, саясатталған барлау, Азиялық коммунизм және Конгрестің ЦРУ-ды тергеуі, 185–190 беттер; және ЦРУ-ға қатысты сынды қорытындысы, 192–195 беттер. Оның соңғы тарауы "Қорытынды" – ЦРУ-ға қатысты көзқарастарының қысқаша мазмұны. Ол Агенттікке 25 жыл бойы жұмыс істеген және кейінгі зерттеулерінен білген нәрселерге негізделіп, өткір сынмен басталады. МакГидің пікірінше, ЦРУ-ның басты мақсаты "қазір де, бұрын да" барлау мәліметтерін жинау емес, құпия жолмен нәтижелерге қол жеткізу. "Бұл Президенттің сыртқы саясат кеңесшілерінің жасырын операциялар жүргізетін құралы". Осыған байланысты, ол ұсынған ақпараттың барлығы саяси мақсаттарын қолдауға бағытталған. Қысқасы, суық соғыс және антикоммунистік идеология оның барлау функциясын қайта бағыттап тастады. Егер оның мазмұны осылай саясиланбаған болса, ЦРУ үшінші әлемді басқаша қарар еді, онда ашулы халықтар коммунистік бүлдірушілердің марионеткалары емес, теңдікке қарсы тұрып, өз күресін жеңіске жеткізуге ұмтылған халықтар болар еді. Мұндай нақтылықтың орнына ЦРУ-ның барлау қызметі дұрыс емес ақпарат береді. Осыған байланысты ЦРУ АҚШ-ты қолдайды, ол көбінесе жергілікті элиталарды қолдайды, олардың билігі көпшілікті қорлап, кедейлендіреді. Ол ЦРУ-ның Вьетнам, Сальвадор, Иран, Никарагуа, Лаос, Индонезия, Ливиядағы операциялық бұзушылықтарын баяндайды. МакГи ЦРУ-ны таратуды және құпия операциялармен байланысы жоқ жаңа барлау агенттігін құруды ұсынады. Жасырын әрекет ететін жеке агенттік қажет болуы мүмкін, бірақ ол жағымсыз. Кітабында айтылған себептерге байланысты МакГи өзінің бастапқы "әзірге дайын" көзқарастарын өзгертті. "Қайғылы алданулардың" ерекшеліктері бар. ЦРУ саясаты бойынша олардың қызметкерлері Агенттік туралы жазбаларын жариялау алдында ЦРУ-ның мақұлдауын алуға міндетті келісімшартқа қол қоюға тиіс. МакГи ЦРУ-ның тексеруі құпияларды қорғау үшін емес, баспаға шығаруды кейінге қалдыру немесе тоқтату үшін жасалғанын мәлімдейді. Ол табандылық танытып, ақырында ЦРУ-ның қарсылықтарын жеңіп өтті, бірақ: өшірілген үзінділер кітаптың барлық жерінде белгіленген; көптеген адамдар үшін псевдонимдер қолданылады (индексте цитата белгілерімен тізімделген); және МакГи ЦРУ-ның осындай мәліметтер әлі де құпия деп мәлімдегендіктен, өзінің тәжірибесіне негізделген белгілі бір фактілерді атап көрсетуге мүмкіндік алмағандықтан, жарияланған кітаптардан цитаталар келтіріп, сол сияқты материалды жеткізеді. ЦРУ-ның тактикасы жариялауды кешіктірді. Бұрынғы ЦРУ қызметкерлері жазған кітаптардың арасында бұл "сол дәуірдегі ең маңызды ашық әшкерелеулердің соңғысы" болды.

Мақалалар мен баяндамалар

ЦРУ-дан кеткен соң МакГи өзінің тәжірибесіне негізделген, өте сыншыл көзқарастарын көпшілікке жеткізді. Ол ЦРУ-ның жасырын операциялары мен араласушылық саясатының жағымсыз салдарларға алып келу мүмкіндігін талқылады және мысалдар келтірді. Оның ЦРУ қызметі туралы мақалалары The Washington Post, The Nation, The Progressive, Harper's Magazine және Gannet News Service сияқты басылымдарда жарияланды. Ол сондай-ақ CIABASE веб-сайтын жасады, онда ЦРУ немесе американдық барлау қызметіне қатысты оқиғалар, адамдар және бағдарламалар туралы ақпарат, сондай-ақ көпшілікке қолжетімді басқа да мәтіндерге сілтемелер бар. МакГи реформа жақтаушысы болғандықтан, саяси шараларға, митингтерге, колледждер мен университеттерге сөз сөйлеуге шақырылды. Ол баспасөз, теледидар және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарына сұхбат берді.

Даулар

Ол Оңтүстік Вьетнамда өткізген уақыты туралы әңгімеледі және ЦРУ Филиппинде коммунистерге қарсы көтерілісшілдерді қолдағанын мәлімдеді. Оның "Қатігез алданулар" кітабының бір кемшілігі – МакГидің танымал дәрігер Томас Энтони Дули III-нің Индоқытайдағы ЦРУ соғысына қатысу деңгейі туралы жеке білімі болды. Бұл 1956 жылғы ең көп сатылған "Бізді жамандықтан құтқарыңыз" кітабында айтылған қатыгездіктердің психологиялық соғыс науқанының басталуы үшін жасалғанын түсінуді қамтиды (кейіннен 1975 жылы Шіркеу комиссиясы анықтағандай). 1981 жылы МакГидің 1965-1966 жылдардағы Индонезиядағы қырғынға ЦРУ-ның қатысы бар деген айыптамасы ЦРУ-мен цензураланды, бұл Американдық азаматтық бостандықтар одағының оның атынан сотқа жүгінуіне әкелді. ЦРУ жеңіске жетті. МакГи 1965-1966 жылдардағы Сухартоның билікті басып алуын АҚШ қолдаған төңкеріс үшін "үлгілі операция" деп сипаттады, ол жеті жылдан кейін Чилиде Сальвадор Альендені құлатты: "ЦРУ чилилік әскери жетекшілерді өлтіру жоспары туралы құжатты жасады, дәл 1965 жылы Индонезияда болғандай". 1999 жылы ол ақпарат алу құқығы туралы өтініш берді, 1993 жылдан бері қудаланып жатқанын мәлімдеді, бұл оның сындық пікірлеріне байланысты болуы мүмкін деп күдіктенді. Оқиғаларды тоқтатуды сұрап, ол АҚШ президентіне, ЦРУ директорына және қалалық кеңеске хат жолдады, онда көптеген оқиғалар сипатталған. Бұрынғы хаттарына жауап алмағандықтан, ол мәселені FOIA процедурасы арқылы қарауға ниетті екенін мәлімдеді.

Өлім

МакГи 2020 жылғы 2 мамырда Мэн штатының Фалмут қаласында COVID-19 салдарынан қайтыс болды. Ол 92 жасқа толыпты.

Цитата

ЦРУ қазіргі таңда орталық барлау агенттігі емес, және ешқашан болған емес. Ол – Президенттің шетелдік саясат кеңесшілерінің жасырын операциялар бөлімі. Осы бағытта ол шетелдік үкіметтерді құлатып немесе қолдап, сондай-ақ осы іс-әрекеттерін негіздеу үшін "барлау" туралы есеп береді. Ол президенттік саясатты қолдау үшін, тіпті советтік ядролық қарулар сияқты өте маңызды мәселелерде де, өз барлау ақпаратын өзгертеді. Дезинформация – оның жасырын операцияларындағы маңызды бөлік, ал америкалық халық – оның жалған ақпараттарының басты аудиториясы.