Батырлық үшін марапатталған қазақстандық теңізші Генри Гурке

Кіріспе

Private First Class Henry Gurke (6 қараша 1922 – 9 қараша 1943) – 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың Бугенвилл шайқасында қаза тапқан АҚШ теңіз жаяу әскерінің сарбазы. Батылдығы үшін ол қаза болғаннан кейін АҚШ-тың ең жоғары әскери наградасы – Құрмет медалімен марапатталды.

Өмірбаян

Генри Гурке 1922 жылдың 6 қарашасында Солтүстік Дакота штатының Нече қаласында, Дубно қаласынан келген, неміс тілінде сөйлейтін ағаш шебері Юлиус Гурке (1884–1968) мен оның әйелі Хулда Фишер Гурке (1890–1970) отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы алғаш Украинадан Канадаға, содан кейін 1912 жылдың шілдесінде Виннипегтен (Манитоба штаты) АҚШ-қа көшіп келген. Сегіз баланың бесіншісі болған ол лютеран шіркеуінде крещениеден өтті және Солтүстік Дакотаның солтүстік-шығыс бұрышындағы Нече қаласының жергілікті мектептеріне барды, бұл қала Канаданың Манитоба штатындағы Гретна қаласынан бір шақырым қашықтықта орналасқан. 1940 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін ол шілде айында Азаматтық консервациялық корпусқа (CCC) қабылданды және Солтүстік Дакота штатының Ларимор қаласында орналасты. 1941 жылдың қазанына дейін CCC-де болды және көмекші жетекші лауазымына дейін көтерілді, содан кейін Нечеге оралды, онда ол 1942 жылдың 15 сәуірінде АҚШ Теңіз корпусына қабылданғанға дейін екі тонналық жүк көлігін жүргізді. Қатардағы Гурке жауынгерлік даярлықтан өтті, содан кейін 22-ші теңізшілердің 2-ші жеке пакеттік гаубица батальонына кірді. Ол С батареясында тек бір ай болды, содан кейін Британдық Самоадағы Уполу аралындағы Апияға келді. Екі апта ішінде 3-ші батальон, 22-ші теңізшілер, қатардағы Гурке батареясымен бірге, Уоллис аралдарының Увеа аралына 3-ші батальонды, 7-ші теңізшілерді алмастыру үшін барды, олар 1-ші теңізші дивизиясына қосылды, содан кейін Гуадалканал үшін ауыр шайқасқа қатысты. 1942 жылдың қыркүйегінде Гурке 3-ші рейдерлік батальонның D ротасына ауыстырылды. Уоллисте төрт ай болғаннан кейін Рейдерлер Америка Самоасының Паго-Паго қаласына кетті, онда үш аптадай болды, содан кейін оңтүстікке қарай Нью-Гебридтердегі Эспириту-Сантоға көшіп, 1943 жылдың қаңтарында сонда қоныс аударды. Келесі айда Рейдерлер Гуадалканалға бірнеше күнге барып, Расселл аралдарына жолдама алды. Расселл аралдарындағы Павуву аралын 1943 жылдың 21 ақпанынан 18 наурызына дейін Гурке батальоны қарсылықсыз басып алды. Батальон наурыз айында Эспириту-Сантоға оралды. 1943 жылдың 1 тамызында Гурке қатардағы бірінші сыныпты жауынгер болып тағайындалды. Маусым айында I теңіз амфибиялық корпусының 2-ші рейдерлік полкінің 3-ші рейдерлік батальонының М ротасына ауыстырылған, қатардағы Гурке қазан айында Ноумеяда, Жаңа Каледонияда болды және ақыры қарашада Бугенвиллде жаумен кездесті. Қатардағы Гурке 1943 жылдың 9 қарашасында таңертеңгісін Браунинг автоматты мылтығын (BAR) ұстаған әріптес теңізшісімен бірге екі адамдық жаяу ордада болды, алға жылжыған жапондықтарға қарсы қызыл от кешірді, Императрица Аугуста шығанағы маңындағы маңызды кедергіні қорғады. Жаудың гранаталық шабуылының күшейгеніне қарап, олардың тиімді атысынан оны және оның жолдасын жоюға бел буғандарын сезіп, қатардағы Гурке жапон гранатасы олардың орнына түсіп, өзі өлтіретін зымыранға лақтырылған кезде жолдасын бір жағынан итеріп жіберді. Оның міндетке деген адалдығы мен жау алдындағы ерлігі үшін президент Франклин Рузвельт Гуркеге Құрмет медалін табыс етті. Медаль оның ата-анасына 1944 жылдың 31 мамырында Әскери-теңіз департаментінде өткен салтанатты шарада табыс етілді. Президенттің атынан баяндаманы Әскери-теңіз флотының көмекші хатшысы жасады. 1945 жылы қатардағы Гурке анасы, Джулиус (Хулда) Гурке ханым, ұлының құрметіне Гурке эсминеціне демеушілік етті. Қатардағы Гурке денесі бастапқыда Бугенвиллде жерленген, кейіннен Нью-Джорджия штатының Мунда, содан кейін Финшафен, Жаңа Гвинеяға көшірілді және ақырында Солтүстік Дакота штатының Нече қаласындағы Нече зиратына жерлеу үшін қайтарылды.

Henry Gurke was born in Neche, North Dakota on November 6, 1922, to immigrant parents, Julius Gurke (1884–1968), a German speaking carpenter from Dubno, a city on the Ikva River in the Rivne Oblast (province) of western Ukraine and his wife, Hulda Fischer Gurke (1890–1970). His parents had first immigrated to Canada from Ukraine and then to the United States from Winnipeg, Manitoba in July 1912. The fifth of eight children, he was baptized in the Lutheran Church, and attended the local schools around Neche, a small town in the northeast corner of North Dakota, one mile from the Canadian bordertown of Gretna, Manitoba. After graduation from high school in 1940, he entered the Civilian Conservation Corps (CCC) in July and was stationed in Larimore, North Dakota. He stayed in the CCC until October 1941 and rose to the position of Assistant Leader, then returned to Neche where he drove a two–ton truck until his enlistment in the United States Marine Corps on April 15, 1942. Private Gurke went through recruit training at the Marine Corps Recruit Depot San Diego, then went into the 2d Separate Pack Howitzer Battalion of the 22nd Marines and was in C Battery only one month before shipping overseas on the SS Lurline on July 30, 1942 — three and a half months after his enlistment in the Marines. He landed at Apia, Upolu, British Samoa, one month later. Within two weeks the 3rd Battalion, 22nd Marines, with Pvt Gurke's battery attached, went to Uvea Island of the Wallis Islands to relieve the 3rd Battalion, 7th Marines, which left to rejoin the 1st Marine Division then engaged in the grueling fight for Guadalcanal. In September 1942, Pvt Gurke was transferred to Company D, 3rd Raider Battalion. After four months at Wallis, the Raiders left for Pago Pago, American Samoa, stayed there about three weeks, then moved south to Espiritu Santo in the New Hebrides, landing there in January 1943. The following month the Raiders went over to Guadalcanal for a few days en route to the Russell Islands. Pavuvu Island in the Russells was occupied without opposition by Pvt Gurke's battalion from February 21, to March 18, 1943. The battalion returned to Espiritu Santo in March. On August 1, 1943, Gurke was promoted to private first class. Transferred to Company M, 3rd Raider Battalion, 2nd Raider Regiment of the I Marine Amphibious Corps in June, PFC Gurke was at Nouméa, New Caledonia, in October and finally met the enemy at Bougainville in November. Private First Class Gurke was in a shallow two–man foxhole with a fellow Marine, a Browning Automatic Rifle–man (BAR–man), around dawn of November 9, 1943, delivering a fierce stream of fire against the advancing Japanese in defense of a vital road block in the area near Empress Augusta Bay. Judging from the increased ferocity of the enemy grenade attack, that the enemy was determined to annihilate him and his buddy because of the fierce effective fire they were rendering, PFC Gurke roughly thrust his companion aside when a Japanese grenade landed in their foxhole and threw himself on the deadly missile. For his unswerving devotion to duty and uncommon valor in the face of the enemy, President Franklin D. Roosevelt posthumously awarded the Medal of Honor to PFC Gurke. The medal was presented to his parents at ceremonies in the Navy Department on May 31, 1944. The Assistant Secretary of the Navy made the presentation in the name of the President. In 1945, PFC Gurke's mother, Mrs. Julius (Hulda) Gurke, sponsored the destroyer Gurke that was named in honor of her son. The body of PFC Gurke was originally buried at Bougainville, later moved to Munda, New Georgia, and then to Finschhafen, New Guinea, and was finally returned for burial in Neche Union Cemetery in Neche, North Dakota.