Кіріспе

Американдық сәулетші (1869-1944)

Уадди Батлер Вуд (1869 – 25 қаңтар 1944) – 20 ғасырдың басындағы американдық сәулетші және Вашингтон қаласының тұрғыны. Вуд көптеген жеке тұрғын үйлерді жобалап және қайта жаңғыртса да, оның атағы көбінесе банктер, коммерциялық кеңселер және мемлекеттік ғимараттар сияқты ірі тапсырыстарымен байланысты. Оның ең белгілі жұмыстарының ішінде Вудро Вильсон үйі және Басты Ішкі ғимарат бар.

Ерте өмір және білім

Уэдди Вуд 1869 жылы Сент-Луисте, жақсы мүмкіндіктер іздеп батысқа көшіп келген вирджиниялық капитан Чарльз Вудтың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясының сарбазы болған. Оның атасы Джон Вуд-младшийдің бұрынғы үйі.

Ерте мансап

1892 жылы Вуд Вашингтон қаласында архитектор болып жұмыс істей бастады. Оның алғашқы маңызды тапсырмалары екі трамвай депосы болды. Біріншісі – 1896 жылы инженер А. Н. Коннеттпен бірге жобалаған Метрополитен темір жолының Шығыс Капитолий көшесіндегі трамвай депосы. Келесі жылы ол Capital Traction Company үшін Джорджтаун трамвай депосын, кейін Юнион Станциясы деп аталғанды жобалады. Осы кезеңде Вуд сол кезде Калорама Хайтс (қазір Адамс Морган) деп аталған ауданда бірнеше үйлерді де жобалаған.

Вуд, Донн және Деминг

1902 жылы ол Эдвард Донн-младший және Уильям И. Демингпен бірлесіп, Вуд, Донн және Деминг фирмасын құрды. Фирма Вашингтонда, округте түрлі мемлекеттік мекемелерге қызмет көрсетуде үлкен табысқа жетті. Олардың жобаларын бүкіл АҚШ-та кездестіруге болады, соның ішінде Вирджиния штатының Портсмут қаласындағы Портсмут теңіз ауруханасын кеңейту жобасы да бар. Олар сондай-ақ көрнекті азаматтарға үйлер жобалаған тұрғын үй клиенттеріне де ие болды, мысалы, миссис Фил Шеридан, генерал Чарльз Лэйн Фитцхуг және Томас Хопкинс Галладет; сонымен қатар Ақ үйге жақын орналасқан Бакалаврлар үйі сияқты қоғамдық тұрғын үйлердің де жобаларын жасады. 1906 жылы Вуд, Донн & Деминг өз қалаларында банкке арналған алғашқы биік ғимаратты жобалаған Вашингтон округінің алғашқы архитектура фирмасы болды – қазір Нью Америка қоры мен Джоның мейрамханасы орналасқан Юнион Траст ғимараты. Бұл ғимарат сонымен қатар Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Бұрын қаладағы ірі банктер ұлттық деңгейде танымал сәулетшілерді таңдап алған, ал жергілікті сәулетшілер тек банк филиалдарын жобалауға немесе қолданыстағы ғимараттарды жөндеуге ғана тартылған. Вуд фирмасын таңдау арқылы Юнион Траст қала банктерінің ғимараттарын жобалау үшін жергілікті сәулетшілерді таңдау тенденциясын бастады. Вудтың Донн және Демингпен серіктестігі 1907 жылы фирманың 13-ші көше, H көшесі және Нью-Йорк авенюінің қиылысында орналасқан масондық ғибадатханасындағы жұмысымен ең жақсы танымал. Нео-Ренессанс және Ренессанс қайта жандану стильдерінің көрнекті үлгісі болып табылатын бұл ғимарат 1984 жылы Вашингтонның тарихи ескерткіші деп жарияланды және 1987 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне қосылды. Масондық ложа залынан басқа, ғимаратта бастапқыда кеңселер, Джордж Вашингтон университетінің құқық кітапханасы және кинотеатр орналасқан. Ғимараттың сыртқы пішіні едәуір өзгертілген емес. Ғибадатхана қауымдастығының көзқарасы бойынша, ғимараттың үшбұрышты учаскеде орналасуы эстетикалық буферлік аймақты қамтамасыз етеді, ол "[ғибадатхананың] монументалды әсеріне зиян келтірмейтіндей етіп, жақын жерде жаңа ғимараттар салынуына жол бермейді". Вуд, Донн және Деминг фирмасының табысқа жеткеніне қарамастан, оның эзотерикалық масондық символикасын және элементтерін пайдалануы баршаға ұнамады және фирма 1912 жылы таратылды.

Жеке тәжірибе

Уэдди Вудтың ең танымал ғимараттары ол Вуд, Донн және Демингтен кеткеннен кейін салынды. 1915 жылы ол Генри Паркер Фэрбенкс үшін үй салды, оны 1920 жылы Вудроу Уилсон сатып алып, Вудроу Уилсон үйіне (немесе Фэрбенкс-Уилсон үйіне) айналдырды. Оның атағы артқан сайын, клиенттер тізімі де едәуір кеңейді. Президент Уилсоннан басқа, ол Хоу П. Коркоран үшін үй жобалады және сенатор Оскар Андервудтың үйінің ішкі бөлігін жаңартты. Вуд 1910 жылдардың соңында Вашингтон сәулетшілерінің архитектуралық суреттерінен тұратын әйгілі «Октагон» көрмесіне қатысты. 1920 жылы «Октагон» көрмесінен кейін Вуд Коркоран галереясындағы Ұлттық архитектуралық көрмеге суреттер ұсынуға таңдалды. Таңдалған суреттер 1914-1920 жылдар аралығындағы жұмыстардың қосындысы болды. Көбінесе Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жұмысшыларды орналастыру үшін жобаланған АҚШ Тұрғын үй корпорациясының ғимараттарының суреттері болды. Ол сондай-ақ «Шорхэм» қонақ үйі және «Коммерциялық Ұлттық банк» сияқты коммерциялық ғимараттарды көрсетті. Көрмедегі тұрғын үй жұмыстарының ішінде Лоуренс Ли резиденциясы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде Вуд Вашингтонда көптеген уақытша соғыс ғимараттарын жобалады. Ол ғимараттарды жобалау үшін ешқандай төлем алмады, нәтижесінде Нью-Йорктегі Рузвельт және О'Коннор заң фирмасының серіктесі Франклин Д. Рузвельт оны жоғары бағалады. Рузвельт пен Вуд алғаш рет Рузвельттің ағасы Фредерик Деланоға үй жобалаған кезде танысты. Вуд Демократиялық партияда белсенді болды және олардың қарым-қатынасы Рузвельт президент болғаннан кейін де жалғасты. Вудқа Рузвельт президенті үшін, оның ізашары Вудроу Уилсон үшін жасағандай, инаугурациялық құрмет алаңын жобалау тапсырылды. Вуд колониалды стильді жаңартуды қолдады. 1922 жылы Вудтың «Кантри Лайф» журналында жарияланған мақаласында ол архитектураның «қатып қалған тарих» және біздің өткеніміздің куәсі екенін айтты. Оның ғимараттар мен архитектураға деген романтикалық көзқарасы отаршылдық кезеңде пайда болды, сол кезде шеберлер өз ғимараттарын өнер нысаны деп есептеді. Оның колониалды стильді жаңартуын насихаттауы өткеніміз бен қазіргі арадағы байланысқа деген романтикалық көзқарастан 20 ғасырдың басындағы экономикалық сезімге дейін созылды. Ол «Крафтсмен» стилінің ауыр безендірілуі колониалды стильге қарағанда әлдеқайда қымбат екенін, ол нәзік және қарапайым екенін атап өтті. 20 ғасырдың басындағы көптеген қалалық сәулетшілер классикалық дизайн принциптерін аз өзгерістермен қолданған кезде, Вуд классикалық дизайнды заманауи дизайнды шабыттандырып, толықтыратын жаңа мектептің өкілі болды. Оның ең танымал ғимараттары мемлекеттік ғимараттар болғанымен, Вуд тұрғын үй дизайнымен де танымал болды. Оның бұрынғы серіктесі Уильям И. Деминг ескі үйлерді қалпына келтіруде шебер болды, ал Вуд Демингпен бірлесіп жұмыс істеген кезде Вирджиниядағы тарихи үйлердің көптеген жөндеу жұмыстарын көрді. Ол негізінен Вашингтон округінде, сондай-ақ Вирджинияда жеке және мемлекеттік клиенттер үшін тұрғын үйлер жобалады. Ол сонымен қатар Вашингтон округі мектеп жүйесі үшін мектеп ғимараттарын жобалады. Оның ең маңызды жұмысы – Вашингтондағы Ішкі істер департаментінің бас ғимараты. Сол кездегі Ішкі істер министрі Харольд Икс жеке өзі Уэдди Вудты сәулетші етіп таңдады және инновациялық жаңа ғимараттың жайлылығы мен тиімділігін қамтамасыз ету үшін онымен тығыз жұмыс істеді. Ол Ішкі істер ғимаратының жобалау және құрылысына соншалықты белсенді қатысты, ғимарат ашылған кезде оны «Икске арналған жаңа үй» деп атады. Ішкі істер ғимараты жеті қабаттан және жертөледен тұрады (бесінші және алтыншы қабаттар арасындағы қосымша қабат толығымен механикалық жабдықтарға арналған). Орталық осьтің үстінде сегізінші қабат орналасқан. Ғимарат алты шығыс-батыс қанатқа бөлініп, солтүстік-оңтүстік тіреу арқылы байланысқан. Бұл құрылым он U пішіндес алаңды құрайды, олардың әрқайсысы 2200 бөлмеден сыртқы жарық алады. Ішкі істер ғимараты федералды ғимараттар үшін бірнеше «алғашқы» мүмкіндіктерге ие болды: орталық вакуумдық тазалау жүйесі, алғашқы кондиционерленген ғимараттардың бірі және ғимарат ішінде автотұрақ бар алғашқы ғимараттардың бірі. «Модерн» стиліндегі сыртқы көрінісі ішкі кеңістіктегі көптеген өнер туындылары мен әшекейлерді жасырады. Ғимараттың 5 шақырымдық дәліздері көптеген қабырғалық суреттермен және мүсіндермен әшекейленген. Алты түпкілді америкалық суретші 5 шақырымнан астам қабырға суреттерін салды. Орталық дәліз әсем сатыбалды жолға және шахматтық мрамор еденге, қола қоршауларға және оюлы плафонға ие. Борис Гилбертсонның мрамордан жасалған екі барельефі қабырғаларды безендіреді: біреуі мулдарды, екіншісі бизонды бейнелейді. Бизон мотиві ғимараттың барлық жерінде кездеседі, соның ішінде Ішкі істер департаментінің мөрінде және Ішкі істер министрінің кеңсесіндегі есік тұтқаларында. Министрдің кеңсесінде мрамор камині бар еменнен жасалған панельдер орналасқан. Офистерден басқа, ғимаратта аудитория, мұражай, индейка өнері мен қолөнер дүкені, кітапхана, почта бөлімі және спортзал бар, бәрі де бастапқы жобаның бөлігі болды. Өзінің жұмысынан басқа, Уэдди Вуд Американдық архитекторлар институтының Вашингтон бөлімшесінің президенті болды. Осы қызметінде ол 1928 жылғы сөйлесінде: «Біз эволюцияға негізделген, революцияға емес, заманауи архитектура стилін жасайтын боламыз, ол барлық өркениеттер сияқты, прецеденттерге негізделген болуы керек» деді. Ол 1944 жылдың 25 қаңтарында Вирджиния штатындағы Уоррентон қаласының жанындағы үйінде қайтыс болды.

Жеке өмір

Оның қарындасы Вирджиния Харгрейвс Вуд (1872–1941) Нью-Йорк қаласында танымал суретші және иллюстратор болған. Вуд Лансфорд Л. Ломакстың қызы Элизабет Линдсей Ломаксқа үйленді. Олардың екі баласы болды.

Шығармалары

Көптеген ескертулер Ұлттық тарихи орындар тізіліміне (NRHP) енгізілген және осы тізімде белгіленген.

Уодди Вуд, ертедегі еңбектер

2121 Банкрофт Плейс, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1895; Бес қабатты кірпіш қала үйі, Вудтың бұрынғы тұрғын үйі.
Шығыс Капитолий көшесіндегі Автобаза, 1400 E. Капитолий көшесі, Солтүстік-Шығыс, Вашингтон, Д.К.; 1896, Романдық стиль, сондай-ақ 1974 жылы Metropolitan Car Barn деп аталды; NRHP тізімінде.
Джорджтаун Автобазасы, 3600 M көшесі, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1897.
1790–1796 Колумбия жолы, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1897–1898, Вуд 1899 жылдан 1900 жылға дейін 1796 Колумбия жолындағы үйде, ал 1900 жылдан 1902 жылға дейін 1794 Колумбия жолындағы үйде тұрды, 1790 жылы бұзылды.
3100 Ньюарк көшесі, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1897; Кливленд паркіне Шингл стилін енгізді.
3432 Ньюарк көшесі, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1897; Кливленд паркіне Миссиялық жаңғыру стилін енгізді.
2437–2445 18-ші көше, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1897, 2455 жылы бұзылды.
2481–2483 18-ші көше, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1899.
1743 N көшесі, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1896; Итальяндық Ренессанс стилі; 1745n.com резиденциялар жобасының аясында қалпына келтірілді (2016–2018).
1745 N көшесі, Солтүстік-Батыс, Вашингтон, Д.К.; 1902; Грузиндық жаңғыру стилі; 1745n.com резиденциялар жобасының аясында қалпына келтірілді (2016–2018).