1973 жылғы Ле-Ман 24 сағаты: Матраның жеңісі мен Ferrari-дің күресі

Кіріспе

41-ші 24 сағаттық Ле-Ман шыдамдылық жарысы

1973 жылғы 24 сағаттық Ле-Ман – бұл 41-ші шыдамдылық Гран-приі және ол 1973 жылдың 9 және 10 маусымында өтті. Бұл 1973 жылғы «Конструкторлар» әлем чемпионатының сегізінші кезеңі еді. Жарыс тартысты болуы күтілді, себебі Феррари, Матра және Порше командалары чемпионатта екі рет жеңіске жеткен, ал Спада Мираж командасы күтпеген жеңіс оді. Бұл шынымен де ең шиеленіскен Ле-Ман жарыстарының біріне айналды, жарыстың жеңімпазы пит-стоптарда анықталды, Феррари мен Матра командалары кезегімен көшбасшылыққа шықты, бірақ механикалық бұзылулар олардың жолын кесті. Барлық үш Феррари де бір кезде көшбасшы болды, бірақ механикалық мәселелер оларды қамтығандықтан, Генри Пескароло мен Жерар Ларрустың Матрасы, өзінің қиындықтарына қарамастан, бірінші болып финиш сызығын кесті. Нәтижесінде Мерзарио мен Пейске қарсы алты айналымдық айырмашылық болды, ал Жабуи/Жассо Матрасы үшінші орынға табан тіреді. Француз машинасы мен француз командасының Ле-Манның алғашқы 24 сағатының 50 жылдығында жеңіске ие болуында символизм болды. Феррари Porsche командасымен өткізген шайқастан кейін GT классында жеңіске жетті, ал BMW «Тур автомобильдер» тобының 2-ші классында жалғыз финишер атанды.

Ережелер

Жаңа регламенттің екінші жылында ешқандай өзгеріс болмады. Осы жылы Automobile Club de l'Ouest (ACO) 5-ші және 2-ші топтардағы сыныптар санын әрқайсысына бірден қосып, сегізге дейін кеңейтті. Резервтік командалар жоқ еді, ACO тесттік апта соңындағы төрт сағаттық жарыстың нәтижелерін ескере отырып, келгендердің арасынан 55 қатысушыны таңдады. 1973 жыл – алғашқы жарыстың 50 жылдығы болды, сондықтан зор салтанат пен мереке өтті. Оған соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі автомобильдер үшін жарыстар, сондай-ақ Ле-Манның тарихи қатысушыларының алғашқы шеруі кірді. Франция почтасы арнайы естелік марка шығарды. Ал көлік енді бұрынғы 15 емес, 13 дюймдік шиналарда жүрді. Чемпионаттың негізгі командасына екі көлік қосылып, француз пилоттарынан тұратын 4 көліктен құралған күшті команда құрылды. Жан-Пьер Бельтуаз бен Франсуа Север үнемі ең жылдамдар болды, бірақ көліктерін шегіне дейін сынады, ал Анри Пескароло/Жерар Ларрусс төзімділікке баса назар аударып жүргізді, осыған дейін Matra-ның екі жеңісін де олар жеңіп алған еді. Жан-Пьер Жабуйль/Жан-Пьер Жоссо үшін үшінші 670B дайындалды, ал Патрик Депайе/Боб Волек ескі MS670 көлігіне ие болды. 1972 жылы үлкен жетістікке жеткен Ferrari осы жылы қиындыққа тап болды, Нюрбургрингте өткен соңғы жарыста 1:2 есебімен жеңіске жеткеніне қарамастан. Чемпионат мұқият теңгерілгендіктен, заводтық команда дәлелденген сенімділікпен күшпен келді. 312PB-нің соңғы нұсқасы үлкен дөңгелектерді орнату және басқаруды жақсарту үшін кеңейтілді және ұзартылды. Аэродинамикалық ұзын құйрықты шасси Ле-Манның тік учаскелерінде жылдамдықты арттырды, ал жақсартылған V12 жарыс режимінде 460 а.к. қуатты бере алды. Джеки Икс/Брайан Редман (осы жылы Ferrari-дің екі жеңісін де олар жеңіп алды) және Артуро Мерзарио/Карлос Пасе командалық жүргізушілер жұбына Карлос Рейтеман/Тим Шенкен қосылды. 1971 жылдан кейін Джон Уайер жарыстан шықты. Алайда ол өзінің машинасын жобалау жоспарларын бастады және Gulf Oil компаниясын жобаны қолдауға көндірді. Ford компаниясының бұрынғы инженеры Лен Бейли Cosworth DFV қозғалтқышы негізінде Mirage M6 көлігін жобалады. Алайда қозғалтқыш дірілдеуімен және бөлшектерге көп талап қоюымен танымал болды, сондықтан жаңа купе үшін Weslake-тен V12 қозғалтқышы тапсырылды. Бірақ үнемі сенімсіздік туындағандықтан Weslake жобасы тоқтатылды және команда V8 spyder-ді ZF қоробкасымен жаңартуға көшті, Spa-да 1:2 нәтижеге қол жеткізгеніне қуанды. Олардың пилоттары Дерек Белл/Хоуден Гэнли және Майк Хейлвуд/Джон Уотсон (сынық аяғын емдеп жүрген) болды. Lola өткен жылы үміт беруші, бірақ трагедияға толы жарыстан кейін Ле-Манға оралды. Жо Бонье қаза болғаннан кейін Scuderia Filipinetti оның командасын өз қолына алды. Швейцариялық команданың иесі Жорж Филипинетти мамыр айында жүрек талмасынан қайтыс болғанына қарамастан, Жан-Луи Лафосс пен Хьюз де Фьерландт үшін көлік енгізілді. Бұрынғы Бонье Lola-ны бұрынғы төбеден көтерілу чемпионы Даниэль Рувейран да жүргізді. Ален де Каденет өткен жылы Duckhams Cosworth көлігімен жақсы нәтиже көрсеткеннен кейін Ле-Манға оралды, ол тағы да Крис Крафтпен жұптасты. Корпус аэродинамикалық жағынан жақсарту үшін қайта жобаланды, бірақ жоғары жылдамдықты сынау мүмкін болмады. Ligier соңғы жетілдірілген Citroen Maserati V6 қозғалтқышына ие болды, қазір 330 а.к. қуатты береді және жарысқа үш көлік енгізілді, оның бірін Гай Лижие өзі Жақ Лаффитпен бірге жүргізді. Ең қызықтысы – бұл Ле-Манда жарысқа шыққан алғашқы жапон машинасы және алғашқы жапон пилоттары. Shin Kato-ның Sigma көлігіне Mazda Wankel екі роторлы қозғалтқышы орнатылды. 260 а.к. қуатты беретін көлік 2292 см³ көлеммен теңестірілді. Үш машина жапон сериясы үшін, ал біреуі Ле-Манға жіберілді. Porsche 4-ші топтағы үлкен машиналармен күресу үшін өзінің 911-нің үлкен, күшті нұсқасымен Ле-Манға келді. Гомологациядан өткенге дейін Себрингте 5-ші топты жеңіп, таңғаларлық жеңіске жетті, содан кейін соңғы Тарга Флориода да жеңіске жетті. Carrera RS жеңілдетілді, үлкен артқы спойлер және кеңейтілген дөңгелек аркалары үлкен 11 дюймдік шиналарды орнатуға мүмкіндік берді. Қозғалтқыштың көлемі 2,7 литрге дейін ұлғайтылды және енді ол 240 а.к. қуатты береді. RSR нұсқасында үлкен 2,8 литрлік қозғалтқыш бар, ол 300 а.к. қуатты береді. Мартини Интернешнл командасы Дэвид Йорк (JW Automotive-тің бұрынғы команда менеджері) басшылығымен және заводтық қолдауымен спорттық санатта 320 а.к. қуатты бере алатын екі эксперименталды нұсқаға ие болды. 2-ші топта Еуропалық туристік автомобильдер чемпионаты (ETCC) үздік пилоттар мен тартысты жарыстармен тағы да танымал болды, ал BMW мен Ford командалары арасындағы күшті шайқас Ле-Манға дейін жалғасты. Ford Germany үш 3 литрлік Capri көлігімен Дитер Глемсер/Джон Фицпатрик, Джерри Биррелл/Ханс Хейер және Хельмут Койнигг/Жан Винатье үшін келді. Жауап ретінде BMW Jochen Neerpasch (бұрын Ford-та жұмыс істеген) басшылығымен жаңадан құрылған BMW Motorsport заводтық командасымен 3.0 CSL көлігімен келді. Көліктің қуаты Capri-тің 300 а.к. қуатына қарағанда 360 а.к. құрады.

In the second year of the new regulations, there were no changes. This year the Automobile Club de l'Ouest (ACO) extended the eligible classes to eight with an extra one each in Group 5 and 2. Reserves were not kept, rather the ACO selected the 55 starters from those who arrived taking into account the results of the Four Hour race at the Test Weekend. 1973 was the 50th anniversary of the first race and there was much pomp and celebration. Included in this were races for pre war and post war cars and the first parade of historic Le Mans competitors. The French Post Office issued a special commemorative stamp. and the car now ran on 13” tyres instead of the former 15”. Adding two cars to their regular Championship team made a strong 4 car challenge in an all French driver line up. Jean Pierre Beltoise and François Cevert were constantly quickest but pushed their car hard, whereas Henri Pescarolo/Gérard Larrousse drove with endurance in mind, having got both of Matras victories to date. A third 670B was prepared for Jean Pierre Jabouille/Jean Pierre Jaussaud while Patrick Depailler/Bob Wollek had an older MS670. After a dominant 1972 season, Ferrari was having a much tougher time this year, despite having come from the latest round with a 1–2 victory at the Nürburgring. With the championship carefully balanced, the works team arrived in force with proven reliability. The latest iteration of the 312PB was wider and longer to take bigger tyres and improve handling. The aerodynamic longtail chassis increased speed on Le Mans’ big straights while the improved V12 was now capable of 460 bhp in race trim. The regular team driver pairings of Jacky Ickx/Brian Redman (who had both Ferrari victories this year) and Arturo Merzario/Carlos Pace were augmented by Carlos Reutemann/Tim Schenken. After 1971 John Wyer had retired from racing. However, he had started plans for his own car design and convinced Gulf Oil to back the project. Former Ford engineer Len Bailey designed the Mirage M6 based around the Cosworth DFV engine. However, the engine was renowned for vibration and being hard on components so a V12 engine was commissioned from Weslake for a new coupé. But continual unreliability meant the Weslake project was shelved and the team focused on improving the V8 spyder refitted with ZF gearboxes, buoyed by a 1 2 result at Spa. Their drivers were Derek Bell/Howden Ganley and Mike Hailwood/John Watson (nursing a broken leg

Lola did return to Le Mans after a promising, but tragic, race the previous year. The Scuderia Filipinetti had taken over Jo Bonnier’s team after his death. Despite the Swiss team’s owner Georges Filipinetti dying in May from a heart attack, a car was entered for Jean Louis Lafosse and Hughes de Fierlandt. An ex Bonnier Lola was also run by former hill climb champion Daniel Rouveyran. Alain de Cadenet also returned to Le Mans after a strong run the previous year in his Duckhams Cosworth, paired again with Chris Craft. The body was redesigned to be more aerodynamic although no high speed testing had been able to be done. Ligier finally had the improved Citroen Maserati V6 engine, now capable of 330 bhp and three cars were entered for the race, including one for Guy Ligier himself, with Jacques Laffite. Perhaps the most interesting entry was the first Japanese car to race at Le Mans, and with the first Japanese drivers. Shin Kato’s Sigma was powered by a Mazda Wankel twin rotary engine. With a claimed performance of 260 bhp it was calculated as a 2292cc equivalent. Three were built for the Japanese series and one came to Le Mans. Porsche came to Le Mans with its bigger, burlier version of the 911 to take on the big cars in Group 4. Before homologation was granted it had a surprise win at Sebring beating the Group 5, and followed it up in what was to be the final Targa Florio. The Carrera RS was lightened, with a big rear spoiler and flared wheel arches to take wider 11” tyres. The engine had been bored out to 2.7 litres, and now produced 240 bhp. The RSR variant had a bigger 2.8 litre engine good for 300 bhp. The Martini International team returned, led by David Yorke (former team manager at JW Automotive) and with works support, had two experimental versions capable of 320 bhp in the Sports category. In Group 2, the European Touring Car Championship (ETCC) was again very popular with top drivers and close racing, and the mighty battle between the works teams of BMW and Ford spilled over into Le Mans. Ford Germany arrived with three 3 litre Capris for drivers Dieter Glemser/John Fitzpatrick, Gerry Birrell/Hans Heyer and Helmuth Koinigg/Jean Vinatier. In response, BMW turned up with the 3.0 CSL run by its newly set up BMW Motorsport works team under Jochen Neerpasch (formerly at Ford). The car had a more powerful 360 bhp over the Capri's 300 bhp.

Практика

Наурыз айындағы сынақ аптасында Бельтоаз Матра үшін уақытты Феррариден 12 ай бұрынғыдан төрт секундқа жылдам тіркеді. Феррари Италиядағы еңбекшілер ереуілін себепке келтіре отырып, қатысудан бас тартты. Бірақ Мерзарио мен Иккс ресми жаттығулар шаршембі күні кешке басталғанда бірден қарқынды жүрісті көрсетті. Кіші командаларға бұл әлдеқайда қиын болды. Duckhams та, Ligiers та тұрақсыз аэродинамикадан зардап шекті. Duckhams өткен жылғы көрсеткішінде 10 секундтан астам баяу болды. Кіші қозғалтқыштар класында испандық Chevron 13-ші орынды (4:11.0) иеленді, Sigma роторлы машинасынан (4:11.1) сәл алда. Porsche RSR прототиптері сынақ аптасының уақытынан баяу болды, бірақ ван Леннеп артқы шиналарды тарылту арқылы өнімділіктің жақсарғанын анықтады. Мюллер 4:14.9 көрсеткішімен стартқа 18-ші орыннан шықты. Биылғы жылғы құрметті старт беруші Matra президенті Сильвен Флойрат болды. Бірінші айналымнан бастап Мерзарио қарқынды жылдамдыққа ие болды, ол Matra командасын жарысқа бастап шығу үшін «қоян» рөлінде жіберілді – бұл рөл оған өте ұнады. Matra енді 1-2-3 орында, Северт Ларрусс пен Воллектен алда, ал Ферраридегі Рютеман оларды қуумен болды. Matra машиналарының барлығы бірдей жылдамдықпен жүрсе, Ферраридің стратегиялары әртүрлі болды. Карлос Рютеман мен Тим Шенкен Matra машиналарының арасында жүріп жатты. Жаки Иккс пен Брайан Редман ең баяу 3 литрлік Lola және Alfa Romeo машиналарымен жарысты. Төрт сағаттан кейін Жассо Мюльсан түзуімен төмен қарай басып келе жатқанда алдыңғы дөңгелегі жарылып кетті. Аспапты жөндеуге 10 айналым жұмсалды. Бір сағаттан соң Бельтоаз да осындай жағдайға тап болды, оның Matra машинасы 8 айналымға қалып қойды. Осылайша, жартылай уақыт өткенде Иккс Пескаролодан екі айналымға алда болды, ал 8 айналым артта Фацетти таңғажайып Alfa Romeo машинасымен Мерзарио мен Martini Porsche-ден озып кетті.