Кіріспе

Семей көпірі – Қазақстан Республикасының Семей қаласында Ертіс өзені арқылы салынған, ауырлықпен бекітілген аспалы көпір. Оның басты құрылымы 750 метрге жетеді, ал жалпы ұзындығы 1086 метрді құрайды. Көпір 1998 және 2001 жылдар аралығында салынды және қазіргі таңда автокөлік қозғалысы үшін қолданылады. Жергілікті тұрғындар бұл көпірді Ертіс өзеніндегі ескі көпірден ерекшелеу үшін "Жаңа көпір" деп атайды.

Өмірбаян

Семей қаласы Қазақстанның солтүстік-шығысында орналасқан, елдің төртінші ірі қаласы және Қазақстанның солтүстік өңіріндегі маңызды өнеркәсіптік қалалардың бірі. Бұл Қазақстанды Орталық Ресеймен байланыстыратын автомобиль және теміржол көлігінің торабы. Қала Қазақстанның ірі өзені – Ертістің екі жағасында дамыған. Қазақстанның маңызды магистральдық жолының бірі Семей қаласында Ертіс өзенін кесіп өтіп, Омск және Новосибирск арқылы Орталық Ресейге, сондай-ақ Қытай шекарасына дейін созылады. Дегенмен, қаладағы жалғыз автомобиль көпірі (бұдан әрі «бар көпір» деп аталады) осы магистральдық желі үшін салынған. Бұл 1960 жылдары қала орталығында салынған бетон көпір болатын; ол қатал климат пен тиісті жұмыс істеу мен күтімнің болмауынан қатты тозуға ұшыраған және құлау қаупі төндіріп тұрды. Бағалау жүргізілген кезде (1996 жыл) бар көпірдегі көлік қозғалысы тәулігіне 33 000 көлік құралын құрады, және бұл көрсеткіштің артатыны күтілуде. Алайда, көпірдің тозуына байланысты 4 жолақтың 2-еуі ғана қолданылды, бұл көлік қозғалысының еркін жүруіне кедергі келтірді. Сонымен қатар, егер бар көпірдің нашарлауы одан әрі жалғасса және көпір жабылуына әкелсе, қалалық көлік толығымен тоқтатылуы мүмкін еді. Көпірдің жабылуы Орталық және Солтүстік-Шығыс Қазақстан, сондай-ақ Орталық Ресейде көлік қозғалысына елеулі кедергі келтіруі мүмкін деген алаңдаушылық болды. Семей бір кезде Шығыс Қазақстан облысының орталығы болған. 1997 жылдың мамыр айынан бастап ол облыс орталығы мәртебесін жоғалтты. Жобаның мақсаты – өзен арқылы жаңа көпір салу және Семей қаласына қосылатын жолдарды салу арқылы маңызды магистральдық жолдағы көлік қозғалысының қауіпсіздігі мен тегіс жүруін қамтамасыз ету, сондай-ақ жергілікті экономиканы дамытуға көмектесу.

Құны

Бағалау кезінде жоспарланған жалпы құн 28,321 миллион иенді құрады, ал жобаның нақты құны 29,964 миллион иенді құрады (Қазақстан толығымен төлеген тұннель құрылысын қоспағанда), бұл жоспардан 6%-ға артық. Жапон үкіметінің ресми даму көмегі (ОДҚ) қарызының (шетел валютасындағы шығындарға балама) бекітілген сомасы 21,530 миллион иен болса, нақты төленген сома 21,236 миллион иенді құрады, яғни жоспарланғаннан кем. Жол құрылысымен байланысты жер астындағы объектілерді (мысалы, су құбырларын) көшіру және қосымша құрылыс жұмыстарына байланысты Қазақстанның жергілікті валютадағы шығындары артты.

Жобаның мерзімі

Жоба 1997 жылдың наурыз айынан 2002 жылдың қазанына дейін жалғасты. Көпір және кірме жол құрамына қатысты айтсақ, жаңа көпірдің ашылуы 2001 жылдың қазанына жоспарланған, бірақ ол 2000 жылдың қазанында өтті. Сонымен қатар, Қазақстан үкіметі қосымша жұмыс және туннель құрылысын қамтитын жобаны 2004 жылдың маусым айына дейін аяқтады, осының нәтижесінде консалтингтік қызметтер толыққанды аяқталды.

Аяқтау нәтижесі

Жаңа көпірдің салынысы аяқталғаннан кейін Иртиш өзенінің екі жағасындағы көлік қозғалысы бағалау кезінде күтілгеннен әлдеқайда артық өсті. Сонымен қатар, көлік ағыны жеңілдеді. Қауіпсіздік тұрғысынан қандай да бір алаңдаушылықтар болғанымен, жобаның мақсаты толыққанды орындалды, демек тиімділігі жоғары деп бағаланады. Бірақ, көпір салынғаннан кейін ұзақ уақыт бойы тексерілмегендіктен, оның жай-күйіне қатысты белгілі бір көңілі толмаушылықтар туды. Жапондық сарапшылар аспалы көпірдің техникалық жағдайын тексеріп, оның жақсы күйде екенін, бірақ қоррозияға ұшырағандықтан бояу жабынына жөндеу жұмыстары қажет екенін анықтады. Алайда, жергілікті бюджетте көпірді қымбат жөндеуге қаражат жеткіліксіз. Жапонияда мұндай бір көпірді күтіп ұстауға үкімет жылына 2,3 миллиард теңге (13-20 миллион доллар) жұмсайды, ал Семейде бюджет жылына бар болғаны 3 миллион теңге (20 мың доллар) бөледі.