Франтишек Тума – чешский композитор эпохи барокко, органист и виртуоз. Жил и работал в Вене, служил при дворе аристократии и императрицы. Музыкальное наследие.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех композиторы Франтишек Игнац Антонин Тума (2 қазан 1704, Костелец-над-Орличи, Богемия – 3 ақпан 1774, Вена) – барокко дәуірінің чех композиторы. Ол өмірінің көп бөлігін Венада өткізді, бастапқыда Франц Иосиф, Кинский графының музыка директоры қызметін атқарды, кейіннен император Карл VI-ның жесірі үшін де осындай лауазымды иеленді. Ол барокко дәуірінің соңғы кезеңіндегі маңызды композитор, органшы, гамбашы және теорашы болды.
Czech composer
František Ignác Antonín Tůma (2 October 1704, in Kostelec nad Orlicí, Bohemia – 3 February 1774, in Vienna) was a Czech composer of the Baroque era. He lived the greater part of his life in Vienna, first as director of music for Franz Joseph, Count Kinsky, later filling a similar office for the widow of Emperor Charles VI. He was an important late baroque composer, organist, gambist and theorbist.
Өмір
Тома музыкалық білімін алғаш рет Костелецдегі шіркеу органшысы болған әкесінен алды, және Прагадағы маңызды иезуит семинариясы – Клементинумда оқыған болуы мүмкін. Ол Б. М. Черногорскийдің (танымал композитор және органшы) жетекшілігімен Minorite Church of St. James the Great шіркеуінде тенор хористі ретінде ән салған, және музыкалық білімді одан алған деп саналады. Содан кейін Тома Венаға барып, онда шіркеу музыканты ретінде жұмыс істеді; Марпургтың мәліметінше, 1722 жылы Венада вице-капельмейстер болды. Томаның есімі алғаш рет 1727 жылғы сәуірде, үйленген кезде Вена тізімдерінде кездеседі. 1731 жылы ол Бөгемияның жоғары канцлері граф Франц Фердинанд Кинскийдің композиторы және капеллен шебері болды. Кинскийдің демеуі оған Венада Иоганн Фукспен контрапунктты оқып үйренуге мүмкіндік берді. Ол Фукс операсының – Constanza e Fortezza премьерасына Георг Бенда және Сильвиус Леопольд Вайспен бірге қатысты. 1734 жылы Кинский Томаны Прага соборының капельмейстері лауазымына ұсынды, бірақ ұсыныс кешігіп келді және Тома 1741 жылы Кинский қайтыс болғанға дейін оның қызметінде болған болуы мүмкін. Сол жылы ол император Карл VI-ның жесірі, императрицаның жесір әйелінің капельмейстері болып тағайындалды. Ол 1750 жылы қайтыс болғаннан кейін Тома зейнетақы алды. Келесі 18 жыл бойы ол Венада композитор ретінде және бас виола мен теорбода ойнаушы ретінде жұмыс істеді; ол сарайдың және аристократияның құрметіне ие болды, және кем дегенде бір шығарма императрица Мария Терезаның тапсырысымен жазылған болуы мүмкін. 1768 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін Тома Герас (Төменгі Австрия) Премонстраттар монастырында тұрды, бірақ соңғы ауруында Венаға оралып, Леопольдштадттағы Мейірімді Бауырлар ауруханасында қайтыс болды.
Tůma received his early musical training from his father, parish organist at Kostelec, and probably studied at the Clementinum, an important Jesuit seminary in Prague. He likely sang as a tenor chorister under B. M. Černohorský (an important composer and organist) at the Minorite Church of St. James the Great, and he is believed to have received musical instruction from him. Tůma then went to Vienna, where he was active as a church musician; according to Marpurg he became a vice Kapellmeister at Vienna in 1722. Tůma's name first appears in Viennese records in April 1727, when he got married. In 1731 he became Compositor und Capellen Meister to Count Franz Ferdinand Kinsky, who was the High Chancellor of Bohemia. Kinsky's patronage made it possible for him to study counterpoint with Johann Fux in Vienna. He participated in the premiere of Fux's opera Constanza e Fortezza along with Georg Benda and Sylvius Leopold Weiss. In 1734, Kinsky recommended Tůma for the post of the Kapellmeister to Prague Cathedral, but his recommendation arrived too late and Tůma may have remained in Kinsky's service until the latter's death in 1741. In that year he was appointed Kapellmeister to the dowager empress, the widow of Emperor Charles VI. On her death in 1750, Tůma received a pension. For the next 18 years he remained in Vienna and was active as a composer and as a player on the bass viol and the theorbo; he was esteemed by the court and the nobility, and at least one work may have been commissioned from him by the Empress Maria Theresa. After the death of his wife in about 1768, Tůma lived at the Premonstratensian monastery of Geras (Lower Austria), but in his last illness he returned to Vienna and died in the hospital of the Merciful Brethren in the Leopoldstadt.
Стиль
Томаның музыкасы стилі жағынан кешкі барокко дәуіріне жатады. Оның Хайдн мен Моцартқа таныс қасиетті туындылары, замандастарының пікірінше, құрылымының мықтылығымен, мәтінді нәзік түсінуімен, сондай-ақ хроматизмімен ерекшеленген. Оның аспаптық музыкасына трио мен квартет сонаталары, симфониялар мен партиталар кіреді, көбінесе скрипкалар тобы мен континуоға арналған; олардың кейбіреулері оркестрде орындау үшін жазылған. Оның қасиетті шығармаларының арасында шамамен 65 месса, 29 псалм және 5 "Стабат Матер" туындысы бар.
Tůma's music belongs stylistically to the late Baroque. His sacred works, which were known to Haydn and Mozart, were noted by his contemporaries for their solidity of texture and their sensitive treatment of the text as well as for their chromaticism. His instrumental music includes trio and quartet sonatas, sinfonias and partitas, mostly for strings and continuo; some of them were clearly intended for orchestral use. Among his sacred works we find some 65 masses, 29 psalms and 5 settings of the Stabat Mater.
Таңдалған дискографиясы
Дрезден альбомы. Иоганнес Прамсолер. «Дидро» ансамблі. (Audax Records ADX 13701)
The Dresden Album. Johannes Pramsohler. Ensemble Diderot. (Audax Records ADX 13701)