Кіріспе
Нектарды тамақтанудың негізгі көзі болып табылатын жануарлар. Зоологияда нектаривор – гүлді өсімдіктер өндіретін қантқа бай нектардан тұратын диета арқылы энергия және қоректік қажеттіліктерін қанағаттандыратын жануар. Нектар азық түрі ретінде бірқатар артықшылықтармен қатар қиындықтар да тудырады. Ол негізінен (80%-ға дейін) сахароза, глюкоза және фруктоза сияқты қарапайым қанттардың ерітіндісі болып табылады, олар оңай сіңіріліп, қорытылады, бұл бай және тиімді тағам көзі. Бұл ерітінді көбінесе оны өндіретін өсімдіктермен немесе гүлге жауған жаңбырмен сұйылтылады, ал көптеген нектариворлар осылайша сіңірілген артық судан тиімді түрде құтылуға бейімделген. Дегенмен, нектар толыққанды тағам көзі емес. Ол ақуыздар мен аминқышқылдарын қамтиды, бірақ олардың мөлшері аз, сондай-ақ минералдар мен дәрумендерге де тапшылығы бар. Өмірлік циклының барлық кезеңінде нектармен ғана қоректенетін организмдер өте сирек, олар оны басқа көздермен, әсіресе жәндіктермен (осылайша жәндіктерге жемшік жануарлармен) толықтырады немесе белгілі бір кезеңде ғана оны тұтынады. Көптеген түрлер нектар ұрылары немесе нектар тонаушылары болып табылады, тозаңдануға қатыспастан нектарды тұтынады. Көптеген түрлер нектар ұрысы және тозаңдаушы болып табылады, бұл олар кездесетін өсімдік түрлеріне байланысты. Нектар гүлді өсімдіктердің гүлдеріне тозаңдаушыларды тарту және олардың арасында тозаңды тасымалдау үшін шығарылады. Гүлдердің көбінесе нектарға тек тиісті морфологиялық құрылымы бар жануарлар ғана қол жеткізе алатын арнайы құрылымдары болады, ал нектариворлар мен олар тозаңдататын гүлдер арасындағы коэволюцияның көптеген мысалдары бар. Мысалы, колибрилер мен сұршабалардың ұзын, тар мүсіктері бар, олар ұзын құбырлы гүлдердің түбіндегі нектарға жете алады. Нектармен қоректенетіндердің көпшілігі жәндіктер немесе құстар, бірақ басқа жануарлар тобында да кездеседі.
In zoology, a nectarivore is an animal which derives its energy and nutrient requirements from a diet consisting mainly or exclusively of the sugar rich nectar produced by flowering plants. Nectar as a food source presents a number of benefits as well as challenges. It is essentially a solution of (as much as 80%) the simple sugars sucrose, glucose and fructose, which are easily ingested and digested, representing a rich and efficient source of nutrition. This solution is often diluted either by the plant that produces it or by rain falling on a flower and many nectarivores possess adaptations to effectively rid themselves of any excess water ingested this way. However, nectar is an incomplete source of nutrition. While it does contain proteins and amino acids, these are found in low quantities, and it is severely deficient in minerals and vitamins. Very few organisms consume nectar exclusively over their whole life cycle, either supplementing it with other sources, particularly insects (thus overlapping with insectivores) or only consuming it exclusively for a set period. Many species are nectar robbers or nectar thieves, performing no pollination while still consuming nectar. Many species are both nectar robbers and pollinators, depending on the plant species they encounter. Nectar is produced by flowering plants to attract pollinators to visit the flowers and transport pollen between them. Flowers often have specialized structures that make the nectar accessible only for animals possessing appropriate morphological structures, and there are numerous examples of coevolution between nectarivores and the flowers they pollinate. For example, hummingbirds and hawkmoths have long narrow beaks that can reach nectar at the bottom of long tubular flowers. The majority of nectar feeders are insects or birds, but instances can also be found in other animal groups.
Құрт-құмырсқалар
Нектар жеу жәндіктерде өте кең таралған. Колеоптера, Лепидоптера, Диптера, Гименоптера және Хемиптера отбасылары нектармен қоректенетін жәндіктердің үлкен бөлігін құрайды. Олардың кейбіреуі, бірақ барлығы емес, тозаңдаушылар болып табылады: ал басқалары өсімдіктердің репродуктивті мүшелерін тікелей жалғаспай, нектар ұрлаумен айналысады, әсіресе терең тостаған гүлдерде гүлдің түбін тесіп, нектарийге тікелей жетеді. Мысалы, ағаш аралары және екіншілік бал аралары (басқалары жасаған тесіктерден нектарды тұтынады), сондай-ақ құмырсқалар, гүлге келгенде тозаңның өніп-өсуін белсенді түрде тежесе де, нектар мен тозаңды жиі жейді, бұл өсімдікке зиян келтіреді. Нектармен қоректенетін жәндіктер нектардан жеткілікті су алып, сирек су ішуге қажеттілік сезінеді, бірақ ересек көбелектер мен мотылдар нектарда жеткіліксіз болатын еріген заттарды, әсіресе тұздар мен аминқышқылдарын алу үшін сулы жерлерде жинала алады. Кейбір ұшатын нектар жеушілер, әсіресе ірі аралар, қанаттарымен ұшқанда булану арқылы көп су жоғалтпайды, бұл нектармен қоректенуден және ұшу кезінде метаболизм арқылы өндірілетін судың көп мөлшерін толықтыруға мүмкіндік береді. Олар қанаттарымен ұшқанда судың артық болуын болдырмау үшін зәр шығаруы керек, ал ұшып шығудан бұрын ұя кіреберісінде су жүктемесінің бір бөлігін буландыру үшін күте алады.
Арахидтер
Кейбір өрмекшілер, әдетте тек етқоректілер деп есептелсе де, нектарды жейтін жәндіктерді жеу арқылы нектарды жанама түрде және/немесе гүлдерден тікелей тұтынады. Бұл мінез-құлық көбінесе жапырақ арасында тіршілік ететін өрмекшілерде кездеседі деп саналады. Аз ғанасы, мысалы, секіруші өрмекшілер тобына жататын Багира киплинги, нектарды негізгі тамақ көзі етеді, ал қалғандары, мысалы, бақан тәрізді өрмекшілер, сирек және мүмкіндік туғанда ғана тамақтанады. Нектармен қоректенетін өрмекшілердің ешқайсысы да торы құрмайды, олардың барлығы көшпелі түрлер.
Құстар
Құстар арасында нектармен қоректену кең таралған, бірақ ешбір түр тек нектармен ғана қоректенбейді. Көпшілігі оны жәндіктермен біріктіріп, аралас диета ұстанады. Ерекше қызығушылық тудыратын үш нектар жейтін құс туысы бар: көгершіндер (Trochilidae), күнқұстар (Nectariniidae) және балжегіштер (Meliphagidae). Бұл топтар нектарға негізделген диетаға бейімделген, олардың ас қорыту ферменттерінің қантты ыдырату белсенділігі жоғары, қант сіңіру жылдамдығы артық және бүйрек функциялары өзгерген. Ұшу үшін құс өзі тұтынған нектардың су мөлшерін тез шығарып тастауы керек. Көгершіннің бүйректері қанға қарағанда еріген заттардың концентрациясы төмен гипоосмотикалық несепті жылдам өндіре алады. Кейбір басқа құс топтарында да ұқсас белгілі бір маманданулар бар – мысалы, лорилер, Psittacidae попугайлар отбасының ішіндегі Австралиялық попугайлардың бір тобы, ұқсас ас қорыту өзгерістеріне ие. Бұл параллель эволюцияның мысалдары. Гавай аралдарының балқұйрықтарының бірнеше түрі нектармен қоректенуге бейімделген. Гавай ағашы Metrosideros polymorpha көбінесе нектармен қоректенетін балқұйрықтардың тозаңдануына тәуелді.
Сүтқоректілер
Көптеген жарғақтардың түрлері нектармен қоректенеді, олардың өмір салты нектармен қоректенетін құстарға ұқсас. Америкада жарғақтар мен колибрилер тозаңдаған гүлдердің арасында елеулі үлестіру байқалады – екеуіне де энергияға талапты тіру үшін бірдей құрамдағы нектар қажет. Әлемнің осы бөлігінде кейбір бағана тәрізді кактустар мен жарғақтардың түрлері арасында тығыз байланыс бар, жарғақтар олардың тамақтану қажеттіліктеріне сай келетін құрамдағы нектарға ие болып, тозаңдауды қамтамасыз етеді. Нектармен қоректенетін жарғақтар белгілі бір гүлді өсімдік түрлеріне тәуелді болғандықтан, жойылу қаупіне ұшырауы мүмкін. Жалғыз сүтқоректілер түрі – бал опсумы, тек нектар мен тозаңмен ғана қоректенеді. Ол өзіне жетерлік мөлшерде нектар алу үшін көптеген гүлдерден нектар ішуге көп уақыт жұмсағандықтан, басқа сондайша өлшемдегі сүтқоректілерге қарағанда аз жас өргізеді және олар баяу өседі. Тамаққа деген қажеттілігін азайту үшін ұзақ уақыт терең ұйқыда болуы мүмкін, сондай-ақ артық суды шығаруға бейімделген нектар жеушілерге тән қасиеттерді көрсетеді.