Кіріспе
Банжица () – Сербияның астанасы Белград қаласының қалалық ауданы. Ол Белградтың Савский Венац (батыс бөлігі) және Вождовац (шығыс бөлігі) муниципалитеттерінің арасында бөлінген.
Орналасқан жері
Банжика Белград қаласының ортасынан (Теразие) 5-6 шақырым оңтүстікте, Банжика төбесінде орналасқан. Батыс жағында төбе Лисичжи Поток аңғары мен ауданына қарай төмендейді, содан әрі Топчидер төбесі мен ормандарына дейін жалғасады, ал оңтүстік жағында Калгави поток аңғарына қарай төмендеп, Канарево Брдо (оңтүстік-батыс) және Яжинци (оңтүстік-шығыс) аудандарымен шектеседі. Солтүстікке қарай Банжика элиталық Дединье ауданына дейін созылады, ал шығыс жағы Банжика орманмен жабылған, Бостандық бульвары бойындағы жапырақты орманның ұзын, тар жолағы Банжиканы Вождовац және Трошарина аудандарынан бөліп тұрады.
География
Көршілес аймақта екі орман бар: Бањички вис (Banjički vis, Savski Venac) және Бањичка шума (Banjička šuma, Voždovac). Банжица спорт кешенінің жанында шағын саябақ орналасқан, оның ауданы ). 2011 жылы Калжави потокын жаңғырту жобасы жарияланды. Ағын қазірдің өзінде арналанған және бетон төсегі бар, бірақ ол сонымен қатар көптеген жергілікті шұңқырлардан да су алады. Ол Банжицадағы троллейбус аялдамасы мен Канарево Брдодағы "Техногаз" зауыты арасындағы жасыл оазис ретінде көрінеді, бұл орыннан Белград қаласының орталығына шамалы ғана қашықтықта. Ағынның бір бөлігі тарих және табиғат қорығы ретінде жобаланды, себебі ол палеолиттік ескерткіштердің қалдықтарын, жаяу және велосипед жолдары, серуендеуге арналған жолдар, ағын арқылы өтетін шағын көпірлер, үш табиғи бұлақ, жер бетіндегі әктас формациялары және қалалық жерлерде сирек кездесетін 20 түрлі сирек құстардың мекені болуы тиіс еді. Жанғыртылған аумақтың барлығы қоршаған орманды, қайта жабдықталған орман жолдары, ашық ауадағы спорт залы, балалар ойын алаңдары және беседкаларды қамтуы жоспарланған. Ағын бойындағы заңсыз салынған үйлер, қоршаулар, бақшалар және кәріз жүйелері бұзылуға тиіс еді. Бұл "жасыл-көк дәліздер" желісін құрудың бастапқы кезеңі болуы керек еді, бұл қаланың барлық аймағында орналасқан орман және су учаскелерінің желісі, ал келесі жоба Калжави потокының саласы – Железовац потокы болуы тиіс еді. 2017 жылға қарай жобаның ешқайсысы іске аспады.
Тарихқа дейінгі дәуір
Баяғы Винча мәдениетінің табылған мүсіндері немесе сопақша терракота мен ескі еуропалық жазулар Банжикада өркениетті адам қызметінің 7000 жыл бұрын болғандығын көрсетеді. Усек ауданы 1955 1957, 1978 және 1998 жылдары зерттелді. 5200 - 4600 жылдар аралығында тұрақты тұрғындар мекендеген бұл қала қазіргі кездегі ең ұзақ уақыт бойы қаланған Винчан қоныстарының бірі болып табылады. Бұл жерде сол кездегі сәулет және қала құрылысы туралы түсінік беретін жақсы сақталған үйлер бар. Бұл жерде қазба жұмыстары жүргізілген. Елді мекенде мегарон, арнайы экономикалық құрылымдар, сонымен қатар сансыз кішігірім құрылымдар, мысалы, асханалар мен силос болды. 1964 жылы бұл жер мәдени ескерткіш ретінде қорғауға алынды. 1990 жылдары аудандағы құрылыспен жергілікті жер жойылып кету қаупі төнді, бірақ сақталды. 2004 жылы оны қауіпке ұшыратып отырған заңсыз құрылыс тоқтатылды. 2022 жылдың шілдесінде "белгісіз инвестор" ешқандай рұқсатсыз, құрылыс машиналарымен елді мекенді жойды, сондықтан қоршаған қорғаныс жасыл белдеуінің бөлігі ретінде. Азаматтар хабарлағаннан кейін инспекция аумақты жапты, бірақ инвестор қорғанысты алып тастады және жұмысты жалғастырды. Оны тоқтатудың алдында ол археологиялық қатпарларды немесе 15 жыл бойы жүргізілген зерттеулерді алып тастады. Керамика, жануарлардың сүйектері, сүйек, тас және мүйізді құралдар, үйлердің қалдықтары, пештер мен от шатырлар жергілікті жерге шашырап кетті. Бұған арматуралы бетоннан жасалған, ұзын және биік қабырғаның құрылысы себеп болды, ал археологтар оны қалпына келтіруге болмайды деп санайды. Қазіргі заманғы ВМА орналасқан жерде 1912 жылдың басында бірінші ағаш ұшақ ангары салынды. Екі жылдан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Банжика әуе ұшақтары эскадрильясы мен Сербия әуе күштерінің шамды компаниясы орналасқан база болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Банжика тыныш ауыл болып қала берді, оның тұрғындарының көпшілігі Белградтың өсіп келе жатқан ауыл шаруашылығы сұранысын қамтамасыз ету үшін егін шаруашылығында жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Банжика сонымен қатар неміс күштерінің серб әріптестерімен бірге Банжика концентрациялық лагерін жүргізген жер болды. 1945 жылдың маусымынан 1946 жылдың желтоқсанына дейін Банжика Белградтың VI ауданындағы 5 әкімшілік ауданның бірі болды. Соғыстан кейін ауыл қарқынды урбанизацияланды, ескі отбасылық үйлердің орнына жаңа үлкен пәтерлер салынды. 2002 жылы Банжика қаласында 17 711 адам тұратын.
Сипаттамалары
Бүгінде Банжица негізінен тұрғын үй ауданы, бірақ әкімшілік және спорт ғимараттарының көптеген түрлері бар. Ең танымалдары: VMA (Vojno medicinska akademija), әйгілі әскери госпиталі. 1980 жылы Банжица төбесінде салынған, ірі, заманауи ғимарат, қаланың көптеген төменгі бөліктерінен көрінеді. Бұл Сербиядағы ең ірі жеке госпиталь. ВМА-ның солтүстік-батысында орналасқан ортопедиялық госпиталь. Полиция академиясы. Банжица спорт орталығы, онда ашық бассейндер бар, олар жаз айларында Белградта ең танымал орындардың бірі болып табылады. ФК Рад стадионы, спорт орталығының жанында орналасқан. Әйя Василий Острожский шіркеуі. Крнотравская және Генерал Павла Юришич Штурма көшелерінің қиылысында орналасқан Банжица концлагерінің мұражайы. Банжица орманындағы Best Western қонақ үйі (бұрынғы "Младост"). Қоғамдық көлік құралдарына автобус, троллейбус және трамвай желілері жатады. Қалаға қарайтын автобустар: 42, 47, 48, 50, 59, 78, 94, троллейбус желілері: 40 және 41, трамвай желілері: 9, 10 және 14. Мектеп маңындағы қоғамдық көлік аялдамасы – жақын ауылдарда тұратын адамдардың жергілікті автобустардан (400 (маусымдық), 401, 402, 403, 405, 406, 407 және 408) қалаға бағытталған жоғарыда аталған желілерге ауысатын орны.
VMA (Vojno medicinska akademija), a famous military hospital. A massive, modern building constructed in 1980 on top of the Banjica hill, thus visible from many lower parts of the city. It is the largest single hospital in Serbia. Orthopedic hospital, just north west of the VMA. Police academy. Banjica sports centre, which includes the open pools, one of the most popular in Belgrade during summer. FK Rad stadium, right next to the sports centre. Church of the Saint Vasilije Ostroški. Museum of the Banjica concentration camp, on the corner of the Crnotravska and Generala Pavla Jurišića Šturma streets. Hotel Best Western (former "Mladost") in the Banjica forest. Public transport includes bus, trolleybus and tram lines. Bus lines toward the city are 42, 47, 48, 50, 59, 78, 94, trolleybus lines are 40 and 41, tram lines are 9, 10 and 14. The public transport station near the school is also the place where people living in nearby villages switch from their local buses (400(seasonal), 401, 402, 403, 405, 406, 407 and 408) to the above mentioned lines toward the city.
Жеңіл атлетика залы
2011 жылы Сербияда бірінші жеңіл атлетика залын салу бастамасы көтерілді, ол жарыстар ұйымдастырудан бөлек, ұлттық спортшыларды жаттықтыруға да арналуы тиіс еді. Алғашқы орналасқан жері Жаңа Белградта (Блокови шағын ауданының соңында) болды, кейін Кошутнякте, Спорт институтының құрамында қарастырылды. Екі орын үшін де жобалар жасалды, Ұлттық инвестициялық жоспар (ҰИЖ) арқылы қаржыландырылды, бірақ ешбір жоба іске аспағандықтан қаражат ҰИЖ-ға қайтарылды. 2012 жылы Қорғаныс министрлігі "Генерал Йован Мишкович" әскери академиясының казармасындағы жер учаскесін сыйға берді. Бұл учаске Байфорд орманының (бұрынғы Банджица орманы) солтүстік бөлігінде орналасқан. 2012 жылдың сәуір айында зал 2013 жылдың соңына дейін аяқталады деп хабарланды. Әскерилер де залды академия кадеттері мен студенттері үшін оқу орталығы ретінде пайдаланатын болды. "Центропроект" компаниясының жобасы IAAF стандарттарына сай келді. Жобаға 4 жүгіру жолы және 8 спринт жолы, ұзындыққа секіру, биіктікке секіру, тығыла секіру, үш қадамға секіру және доп лақтыру секциялары кірді. 1000 орындық трибунаның астында допингке қарсы орталық, шұғыл жәрдем, спорт залы сияқты көптеген үй-жайлар жоспарланған. Ғимараттың әкімшілік бөлімі Сербияның Жеңіл атлетика федерациясының кеңсесі болады. Объектінің жалпы ауданы Қорғаныс министрі Драган Шутановац залды Сербиядағы қазіргі заманғы Олимпизмнің негізін қалаушы Светмир Джукичтің құрметіне "Генерал Джукич залы" деп атауға шешім қабылданды. Жұмыс 2012 жылдың маусым айында басталды.
Банджика II
Мектептің жанында батыс стандарттарымен салыстырғанда шағын сауда орталығы және төбеде жақсы жабдықталған жасыл базар бар, онда адамдар алыстан таза азық-түлік әкеледі. Мектептің атауы "Бора Станкович", ол 1-8 сыныптарға арналған (7-15 жас аралығындағы балалар оқиды). Ауданның ішінде жоғары мектеп жоқ, бірақ қоғамдық көлік жақсы болғандықтан студенттер Белградтағы көптеген жоғары мектептерге оңай жете алады (ең танымал таңдау – төртінші және он екінші колледжге дайындық жасайтын мектептер, олар ең жақын жерде орналасқан).