Кіріспе

Дистомодағы жаппай қазалар, нацистік Грекия Дистомодағы қазалар (Σφαγή του Διστόμου; Massaker von Distomo немесе Distomo Massacre) - 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Грекияны басып алуы кезінде Грекияның Дистомо ауылында Ваффен СС мүшелері жасаған нацистік соғыс қылмысы.

Өмірбаян

1944 жылы Грецияда қызмет еткен 4-ші Вафен СС Полицея Панцергрендиер дивизиясының 2-ші ротасы негізінен Венгрия мен Румыниядан келген volksdeutsche (этникалық неміс) жасөспірімдерден құралған. Оның басшылары қызу SS офицерлері болды. Шығыс майданда болған ауыр зардаптар СС-тің стандарттарын төмендетуге себеп болды, соғыс жалғасып, компаниядағы жасөспірімдердің көбісі 14 немесе 15 жаста болатын. Британдық тарихшы Марк Мазовер 2-компанияны жалған SS офицерлерімен өздерінің deutschtum (немісдік) сезімін дәлелдеуге бел буған, жақсы даярланбаған volksdeutsche жасөспірімдерінің "өлтірістік комбинациясынан" тұрады деп сипаттады. Бұл әсіресе жағдай болды, өйткені дивизияда қызмет ететін барлық венгр және румын volksdeutsche жасөспірімдерінің таза неміс ұрпағы екендігін дәлелдейтін қажетті отбасылық тарихы жоқ, оның орнына олардың таза неміс ұрпағы екендігін растайтын жергілікті volksdeutsche қауымдастықтарының белгісіз жазбаша мәлімдемелері болды. Бұл мәлімдемелер СС-тің қанағаттанарлық деп санамағанын, СС-те қызмет ететін volksdeutsche тіл мен мәдениет тұрғысынан неміс болғанымен, олардың көпшілігі мажар және / немесе румын қандарына ие деп күдіктенгендерін атап өтті. Дивизияның командалық офицері, СС бригадфюреры Фриц Шмедес 1921 жылы Жоғарғы Силезиядағы "құмар шайқастарға" жас Фрейкорп офицері ретінде қатысып, поляктармен соғысқандай гректермен де соғысты. Полк командирі СС Стандартенфюрер Карл Шумерс, тіпті СС-тің жанашырлықпен бағалаған әдістері бойынша, "өте қатал" әдістерге бейім, өте агрессивті адам болды, оның құлшынысы мен агрессиясы 1942 жылы Шығыс майданда алған ауыр бас жарақатынан кейін де тоқтатылмаған. SS Hauptsturmführer Фриц Лаутенбах өзінің мансабын элиталық 1-ші SS Panzer Division Leibstandarte SS Adolf Hitler-де бастады және боевик нацист ретінде белгілі болды. Алайда, Мазовер дивизияның құрамы мен оның қолбасшыларының құрамы оны зұлымдық жасауға көбірек итермелегенімен, қырғынды контекстке келтіру керектігін, атап айтқанда, ол E армия тобының бөлігі ретінде жұмыс істеді және Грекиядағы Вермахттың тұрақты бұйрықтары гректерді андарттарды (геррильяларды) қолдамауға қорқытудың жолы ретінде террорды пайдалану болды деп жазды. Соғыс кезінде немістермен күрескен негізгі андарте күштері ЕЛАС (Ellinikós Laïkós Apeleftherotikós StratósGreek People's Liberation Army) болды, бұл ЕАМ-нің (Ethnikó Apeleftherotikó Métopo) әскери бөлімі болды. Кеңес Одағына қарсы соғыс кезінде неміс пропагандасы соғысты "Еуропа өркениетін" "большевизмнен" қорғау үшін абыройлы күрес ретінде суреттеді. Сол сияқты, неміс шенеуніктері Рейхті Грецияны коммунистерден қорғау үшін билікпен басып алып, ЕАМ-ды жын-пері күш ретінде көрсетті. Әндерттер, әсіресе ЕЛАС-қа жақын адамдар, Вермахтада да, СС-де де "жабайылар" және "қылмыскерлер" ретінде бейнеленген. Олар барлық қылмыстарды жасады және оларды аяусыз қуып шығу керек болды. Британдықтар немістерді жақын арада одақтастардың Грекияға қонуына сендіру үшін көптеген барлаушылық алдауларға қатысқан, сондықтан Е армия тобы Балқан жағалауында күтілетін одақтастардың қонуын тоқтату үшін күшейтілген. Е-армия тобының қолбасшысы генерал Александр Лёхрдің көзқарасы бойынша, андартистердің шабуылдары, оның адамдарын оларды аңдау үшін таралуға мәжбүр етті, оларды күтілетін одақтастардың қонуына қарсы ашық және таралып, оның күштерін әлсіретті. Алайда, Грекияның таулы жері Германиядан жеткізілімдерді әкелетін жолдар мен темір жолдардың шектеулі болуын қамтамасыз етті, ал андартестің бір көпірді жойғаны неміс күштеріне үлкен жабдықтау мәселелерін тудырды. Соғыстың ең танымал операциясы, атап айтқанда, 1942 жылдың 25 қарашасында түнде Горгопотамос виадугын жарылқауы, Германияға үлкен логистикалық қиындықтар туғызды, өйткені ол Салоникиді Афинаға байланыстыратын негізгі темір жолды кесіп тастады. Өзінің жабдықтау желілерін қамтамасыз ету үшін E армия тобы андарттарды жоюға мәжбүр болды, бірақ сонымен бірге тез қозғалатын және жеңіл қаруланған андарт тобын жоюға арналған жойғыштар E армия тобын күшін жұқа таратуға мәжбүр етті, бұл одақтастар Грекияға қоныс аударса қауіпті болар еді. 1942-1943 жылдар аралығында андарттарды аңшылыққа жіберу үшін жасалған көптеген жорықтар сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1943-1944 жылдар қысында Лор Мазовердің "азаматтарды кемсітпей қырғын" деп атаған әдісті андартпен күресудің ең жақсы тәсілі ретінде қолдана бастады.

Қазалау

1944 жылдың 10 маусымында екі сағаттан астам уақыт бойы, 26-жастағы СС гауптштурмфюрер Фриц Лаутенбахтың қолбасшылығындағы 2-ші ротаның, I/7 батальонының, 4-ші СС Полицея Панцергренадерлік Дивизиясының Ваффен СС әскерлері есікке барып, грек азаматтарын "жабайы жазалау" ретінде жасақталған конвойға партизандық шабуыл үшін өлтірді. Дистомода тұратын грек үй шаруасындағы әйелдің соғыстан кейінгі куәлігі бойынша, ол 10 маусым күні түстен кейін Waffen SS-тің ауылға кіргенін көрді және олар көшеде көргендердің бәрін дереу атып тастады. Ол СС-тің бір қызметкерінің үйінің есігін сындырып, күйеуі мен балаларын ашканада атып тастағанын айтады. Басқа деректерде 2-ші рота зорлау, тонау және мүжілеумен айналысқаны айтылған. София Д. есімді грек оқушысы, әкесі мен ағасымен бірге ауылдың сыртында егіндікте жұмыс істеп жатқанда, көкке түтін шығып, көк түске айналғандығын байқаған. София Д. әкесі балаларына аналарын іздеп қайтып бара жатқанда, далада қалуға бұйырғанын айтады. Дистомодан кетіп бара жатқанда София мен оның ағасы ауылға қарай бара жатқан жүк көлігінде Вафен СС-нің адамдарына кездеседі және екеуі де қашып кетуге тырысқан кезде атып түсіріледі. Делфидің маңындағы шағын ауыл Дистомода барлығы 228 ер адам, әйелдер мен балалар қаза тапты. Тірі қалғандардың айтуынша, СС әскері "балаларды шұңқырмен ұрып-соқты, жүкті әйелдерді пышақпен ұрып-соқты, ауылдың діни қызметкерінің басын шауып тастады".

Сот іс жүргізуі

Құрбан болғандардың төрт туысы Германия үкіметін сотқа шағымданып, Грекияның Ливадея қаласында өтемақы талап етті. 1997 жылдың 30 қазанында сот талапкерлердің пайдасына шешім шығарып, 28 миллион евро көлемінде зиянды өтеуді тағайындады. Ақырында 2000 жылдың мамыр айында Грекияның Жоғарғы азаматтық және қылмыстық соты бұл шешімді бекітті. Алайда, бұл шешім Грекияда орындала алмады, өйткені Грекия заңына сәйкес, егемен мемлекетке қатысты шешімді орындау әділет министрінің алдын ала келісіміне байланысты, ол берілмеген. Арыз берушілер жоғарыда аталған зиянды өтеуді талап етіп, Германиядағы сотқа жүгінді. Германия мен Грекия арасындағы 1961 жылғы екіжақты келісімнің орындалуы мен сот шешімдерін тану туралы және Германияның Азаматтық іс жүргізу кодексінің 328-бабы бойынша бұл талап Германияның барлық соттарының деңгейлерінде қабылданбады. Екеуі де Грекияның құзыреттілігін талап етті, бірақ бұл әрекет жасамайды, өйткені бұл іс-әрекеттер мемлекеттің егемендік актілері болды. Халықаралық құқықтың негізгі қағидаларына сәйкес, әрбір ел басқа мемлекеттің юрисдикциясынан қорғалған. Арыз берушілерге реституция шеңберінде Комо көлінің маңында, Менаджо қаласында Германияның мемлекеттік коммерциялық емес ұйымына тиесілі вилла берілді. 2008 жылдың желтоқсан айында Германия үкіметі Гаагадағы Халықаралық сотқа шағым түсірді. Германияның айтуынша, итальяндық соттар халықаралық құқық бойынша иммунитетті алып тастауы керек еді. 2011 жылдың қаңтар айында Грекияның премьер-министрі Георгий Папандреу Грекия үкіметі құрбандардың туыстарының өтемақы талап етуі бойынша Халықаралық Сотта өкілдік ететінін мәлімдеді. 2014 жылы Италияның Конституциялық соты Distomo сияқты қылмыстар үшін егемендік иммунитет Италия конституциясы кепілдік берген негізгі құқықтарды бұзды деп шешті. Сондықтан, Италиядағы соғыс қылмыстары туралы істерде егемендік иммунитеті қолданылмайтын заң болып табылмайды. Осылайша Дистомодағы қырғын үшін итальяндық соттарда жаңа талап қоюлар басталды.

Фильмде

"Аргирис үшін ән" - 2006 жылы жарық көрген, қазадан аман қалған Аргирис Сфонтуристің өмірін баяндаған деректі фильм. Бұл қырғын Питер Нестлердің эксперименталды деректі фильмінде "Фон Грихенланд" (1966) сипатталған.