Рудольф Ланге: Нацисттік офицер және Холокостқа қатысушы
Rudolf Lange
Рудольф Ланге: Нацисттік SS офицері, Холокостқа қатысқан, Латвиядағы еврей халқының қырылуына жауапты. Маннзе конференциясының қатысушысы. Тарихы мен өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нацистік Германияның SS офицері (1910–1945)
Nazi German SS officer (1910–1945)
Рудольф Ланге (18 сәуір 1910 – 23 ақпан 1945 ж. шамамен жоғалып кеткен) – нацистік дәуірдегі неміс SS шенеунігі және полиция қызметкері. Кеңес Одағына басып кірген кезде ол Einsatzgruppe A құрамында қызмет етті, кейіннен Рига қаласындағы (Латвия) Sicherheitsdienst (SD) және барлық RSHA қызметкерлерінің командирі болды. Ол 1942 жылғы қаңтарда өткен Ванзее конференциясына қатысты, онда еврейлерге қатысты геноцидтік «Соңғы шешім» жоспарланды және Холокост кезінде Латвия еврей халқының қырғынына басты жауапкер болды.
Rudolf Lange (18 April 1910 – disappeared c. 23 February 1945) was a German SS functionary and police official during the Nazi era. With the invasion of the Soviet Union, he served in Einsatzgruppe A before becoming a commander in the Sicherheitsdienst (SD) and all RSHA personnel in Riga, Latvia. He participated in the January 1942 Wannsee Conference, at which the genocidal Final Solution to the Jewish Question was planned, and was largely responsible for implementing the murder of Latvia's Jewish population during the Holocaust.
Ерте өмір және мансап
Ланге қазіргі Саксониядағы Пруссия Силезиясының Вайсвассер қаласында дүниеге келген. Оның әкесі теміржол құрылысын қадағалаушы болған. 1928 жылы Штатфурт қаласында орта мектепті бітіріп, Йена университетінде заң білімін алды. 1933 жылы заң ғылымдарының докторы дәрежесін алып, Галледегі гестапо кеңсесіне қызметке қабылданды. 1933 жылдың қараша айында Штурмбаттюльге (SA) қосылды, бірақ көп ұзамай бұл қадамның қателік болғанын түсінді. 1936 жылы Штуцштаффельге (СС) (мүшелік нөмірі 290 308) қосылды. Гестапоның орта буын қызметкері ретінде Ланге жылдам дамыды. Ол SS идеологиясын толыққанды қабылдап, 1937 жылы шіркеуден шықты. 1936 жылдан бастап ол Берлиндегі гестапо кеңсесінде жұмыс істеді. 1938 жылдың мамыр айында Ланге Австрия полиция жүйесін аннексиялауды бақылау үшін Венаға ауыстырылды. Сол жерде ол Франц Вальтер Стахлекермен танысып, оныңмен бірге жұмыс істеді, кейін Стахлекер Ригада оның жоғары лауазымды бастығы болды. 1938 жылдың 6 шілдесінде Ланге Untersturmführer атағын алды, ал сол жылы Sturmführer болып тағайындалды. 1939 жылдың маусым айында Ланге Штутгартқа ауыстырылды. 1939 жылдың қыркүйегінде нацистік Германияның қауіпсіздік және полиция органдары (Орпо ерекшеліктерімен) Рейнхард Гейдрих басқаратын СС-тің Рейх қауіпсіздік бас кеңсесіне (РСХА) біріктірілді. Гестапо РСХА-ның IV басқармасына айналды, ал Генрих Мюллер Гестапо бастығы болды, Гейдрих оның тікелей бастығы ретінде тағайындалды. 1940 жылдың мамыр айынан шілде айына дейін Ланге Веймар мен Эрфурттағы гестапо кеңселерiн басқарды, сонымен қатар Кассельдегі Сипо инспекторы кеңсесінің орынбасары болып жұмыс істеді. 1940 жылдың қыркүйегінде Ланге Берлин полициясының орынбасары болып тағайындалды. 1941 жылдың 20 сәуірінде ол СС Штурмбаннфюрері (майор) атағын алды. SS Obersturmbannführer атағын алу үшін ол 1943 жылға дейін күтуге мәжбүр болды.
Lange was born in Weißwasser, Prussian Silesia, a town in present day Saxony. His father was a railway construction supervisor. Lange finished high school in Staßfurt in 1928 and studied law in the University of Jena. He received a doctorate in law in 1933, and was recruited by the Gestapo office of Halle. He joined the Sturmabteilung (SA) in November 1933, but soon felt that this had been a bad career move. In 1936, he joined the Schutzstaffel (SS) (member number 290,308). As a mid level Gestapo official, Lange rose rapidly. He adopted the SS ideology wholeheartedly, and resigned from the church in 1937. From 1936, he worked in the Gestapo office in Berlin. In May 1938, Lange was transferred to Vienna to supervise the annexation of the Austrian police system. There, he met and worked with Franz Walter Stahlecker, who later became his superior in Riga. Lange became Untersturmführer on 6 July 1938, and later the same year he was promoted to Sturmführer. In June 1939, Lange was transferred to Stuttgart. In September 1939, the security and police agencies of Nazi Germany (with the exception of the Orpo) were consolidated into the Reich Security Main Office (RSHA) of the SS, headed by Reinhard Heydrich. The Gestapo became Amt IV (Department IV) of the RSHA and Heinrich Müller became the Gestapo Chief, with Heydrich as his immediate superior. From May to July 1940, Lange ran the Gestapo offices of Weimar and Erfurt, while working as the deputy head of the office of the Inspector of the SiPo in Kassel. In September 1940, Lange was promoted as the deputy head of police for Berlin. On 20 April 1941, he was promoted to SS Sturmbannführer (major). For the appointment as SS Obersturmbannführer, he had to wait until 1943.
Латвиядағы жаппай қастандық
1941 жылдың 5 маусымында Лангеге Претцшке және Эйнзацгруппа А штабына, оның басшысы СС бригадафюрері және полиция генерал-майоры доктор Франц Вальтер Стахлекерге бағыныстылыққа өтілді. Ланге Эйнзацкоманда 2 немесе EK2 құрамындағы (тейлькоммандо) бөлім командирі болды. Ол Латвиядағы «еврей мәселесіне» қатысты «Фюрербефел» немесе «негізгі бұйрықтар» туралы білетін санаулы адамдардың бірі еді. Ланге өзінің айтуынша: «Бастапқыда-ақ EK2-нің мақсаты – еврей мәселесін барлық еврейлерді өлтіру арқылы түбегейлі шешу болды». 1941 жылдың 3 желтоқсанында Эдуард Штраухты алмастырып, EK2 командирі болып тағайындалды. Ланге сонымен қатар нацистік қауіпсіздік қызметінің (СД) аймақтық басшысы болды, «Коммандент дес Зихерайтсдиенст» атағын алды. Ол Латвиядағы СД-ның IV бөлімін басқарды. Бөлім Латвиядағы СД ұйымының «орталық нүктесі» болды, ал басқа бөлімдер оған қызмет етті. Латвиядағы нацистік оккупациялық режимде формалды шендер мен атақтар мәселесі нақты болған емес, өйткені агенттіктер ішіндегі билік желілері мен бір агенттік пен екіншісі арасындағы қарым-қатынас «дұрыс емес, бір-бірімен келіспейтін және түсініксіз» болды. Дегенмен Ланге Латвиядағы Холокосттың негізгі қылмыскерлерінің бірі ретінде танылды. Оның штаб-пәтері Ригадағы Реймерса көшесінде орналасқан. Латвияға қатысқаннан бастап Ланге немістер ұйымдастырған, кішігірім қалаларда жаппай қырғынды жасаған Арайс коммандосы сияқты латыш отрядтарына бұйрық берді. Бір тарихшының пікірінше, Виктор Арайс Лангемен «қысқа тізгіште» ұсталған. Лангеден бұйрық алған тағы бір жергілікті ұйым – 1941 жылдың шілде және тамыз айларында Йелгавадағы жаппай қырғындарға жауапты болған Вагуланс коммандосы. Ланге сондай-ақ Арайс коммандосының орындаған өлім жазаларын жеке бақылады. Ол барлық СД офицерлерінің өлтіруге жеке қатысуын талап еткен сияқты. Ланге нацистік режимнің Германия, Австрия және Чехословакиядан еврейлерді Ригаға депортациялау туралы шешімінің латвиялық бөлігіне жауапты болды. Осыған байланысты 1941 жылдың 8 қарашасында ол Рейхскомиссар Остланд болған Хинрих Лохсеге 50 000 еврейді Шығысқа тасымалдау туралы егжей-тегжейлі бұйрық берді, оның 25 000-і Ригаға, ал 25 000-і Беларуське баруы тиіс болды. Сонымен қатар, Ланге бастапқыда осы депортацияланғандарды орналастыруға арналған Саласпилс концлагерінің құрылысын ұйымдастырды. Еврейлер келген кезде Саласпилс лагері дайын болмағандықтан, Ланге оларды Ригаға жақын орналасқан Юнгфернхоф немесе Юмправмуиза деп аталатын тасталған поместьеге жіберуді шешті, ол Юнгфернхоф концлагері ретінде құрылатын еді. 1941 жылдың қарашасында Ланге 1941 жылдың 30 қарашасы мен 8 желтоқсанында Рига геттосындағы 24 000 латвиялық еврейді өлтіруді жоспарлауға және орындауға қатысты. Бұл қылмыс «Румбула қырғыны» деп белгілі болды. Латвиялық еврейлерден басқа, тағы 1000 неміс еврейі де өлтірілді. Олар 1941 жылдың 29 қарашасында Латвияға келген алғашқы пойызбен әкелінді. 29 қарашадағы пойызды ұстанғаннан кейін, 1941 жылдың 3 желтоқсанынан бастап Ригаға Германиядан еврейлердің теміржол тасымалдары келе бастады. Алғашқы бірнеше пойызбен келген еврейлер бірден геттоға орналастырылмады, бірақ Юнгфернхоф концлагеріне қалдырылды. 1942 жылдың мамыр айында Ланге СС оберштурмфюрері Гюнтер Таббертке Даугавпилс геттосындағы тірі қалған еврейлерді өлтіру туралы бұйрық берді. Бұл әрекетке аурулар, балалар, нәрестелер және аурухана қызметкерлерін өлтіру кірді. Таббертпен қатар, латыштардан құралған Арайс коммандосы осы өлтірулердің көп бөлігіне жауапты болды. 1943 жылы Ланге Ригадағы бас кеңседе СС оберштурмбаннфюрері (лейтенант-полковник) болды, 1945 жылға дейін, ол Рейхсгау Вартеландтың СД және СиПо басшысы болды. 1945 жылы СС штандартенфюрері (полковник) шеніне көтерілді.
On 5 June 1941 Lange was ordered to Pretzsch and the command staff of Einsatzgruppe A, headed by SS Brigadeführer und Generalmajor der Polizei Dr. Franz Walter Stahlecker. Lange was a Teilkommando (detachment) leader in Einsatzkommando 2, or EK2. He was one of the few people aware of the Führerbefehl or "fundamental orders" for the so called "Jewish problem" in Latvia. According to Lange himself:From the very beginning, the goal of EK2 was that radical solution of the Jewish problem by killing all Jews. On 3 December 1941, he was promoted as commander of EK2, replacing Eduard Strauch. Lange was also the area chief of the Sicherheitsdienst (SD), the Nazi Security Service, with the title Kommandant des Sicherheitsdienst. He was in charge of Department IV of the SD in Latvia. The department was the "hub of the whole SD organization in Latvia, the other departments served it." Matters of formal rank and titles were never clear in the Nazi occupation regime for Latvia, as the lines of authority within agencies and the relationship between one agency and others were "ambiguous, overlapping, and unclear". Nevertheless, Lange is widely recognized as one of the primary perpetrators of the Holocaust in Latvia. His headquarters were in Riga, on Reimersa Street. From the beginning of his involvement in Latvia, Lange gave orders to squads of Latvians, such as the Arajs Kommando, that the Germans had organised to carry out massacres in the smaller cities. According to one historian, Viktors Arājs was "held on a short leash" by Lange. Another local organisation receiving orders from Lange was the Vagulāns Kommando, which was responsible for the Jelgava massacres in July and August 1941. Lange also personally supervised executions conducted by the Arājs commando. He appears to have ordered that all the SD officers should personally participate in the killings. Lange was responsible for the Latvian part of the decision by the Nazi regime to deport Jews from Germany, Austria and Czechoslovakia to Riga. In this connection, on 8 November 1941, he issued detailed orders to Hinrich Lohse, who was Reichskommissar Ostland, regarding the transport of 50,000 Jews to the East, with 25,000 going to Riga and 25,000 to Belarus. At the same time, Lange was organising the construction of the Salaspils concentration camp, originally intended to accommodate these deportees. Because the Salaspils camp would not be ready by the time the Jews would arrive, Lange decided to send the transports to an abandoned estate near Riga called Jungfernhof or Jumpravmuiza, which would be set up as Jungfernhof concentration camp. In November 1941 Lange was involved in the planning and carrying out the murder of 24,000 Latvian Jews from the Riga ghetto which occurred on 30 November and 8 December 1941. This crime has come to be known as the Rumbula massacre. In addition to the Latvian Jews, another 1,000 Jews from Germany were also murdered. They had been brought to Latvia on the first train of deportees, which arrived on 29 November 1941. Following the 29 November train, more rail transports of Jews began arriving in Riga from Germany, starting on 3 December 1941. The Jews on the first few transports were not immediately housed in the ghetto, but were left at Jungfernhof concentration camp. In May 1942, Lange issued orders to SS Obersturmführer Günter Tabbert to kill the surviving Jews in the Daugavpils ghetto. Only about 450 Jews survived in Daugavpils after this action, which involved killing of the sick, children, infants and hospital workers. In addition to Tabbert, the Arajs Kommando of native Latvians was responsible for a major part of these killings. In 1943, Lange became an SS Obersturmbannführer (lieutenant colonel) in the head office in Riga until 1945, when he became Head of Reichsgau Wartheland's SD and SiPo. He was promoted to SS Standartenführer (colonel) in 1945.
Ванзее конференциясы
1942 жылдың қаңтарында Ланге Гейдрихтің шақыруымен Ванзее конференциясына келді. Ланге (ЭсС майоры) қатысушылардың арасындағы ең төмен шенді офицер және 31 жасында ең жасы болды. Гейдрих Латвиядағы депортацияланған еврейлерді жаппай қырғынға салудағы Лангедің тікелей тәжірибесін конференция үшін бағалы деп есептеді. Гейдрих Ланге орнына Литва мен Беларусьтегі СиПо және СД бөлімдерін басқарған Карл Йейгерді немесе Эрих Эрлингерді шақыруға болатын еді, олар да осыған ұқсас қырғындарға жауапты болған. Бірақ ол Лангеді таңдады, себебі Рига – депортацияның басты бағыты еді, сондай-ақ Лангедің ғылым докторы дәрежесі мен құқықтағы білімі оны басқа екі адамнан көбірек зиялы деп көрсетті. Лангедің жоғары офицері Франц Вальтер Стахлекер шақырылмады, өйткені ол еврейлердің депортациясының нақты жағдайымен таныс емес және Ригада болған жоқ. (Ескертпе: Ланге шенінің төмендігін көрсететін бір мүмкін белгі, Иан Кершоудың «Гитлер 1936–1945. Немезис» атты кітабында СС майоры екі рет қатемен доктор «Отто» Ланге деп аталғаны болуы мүмкін.)
Lange was called to the Wannsee Conference by Heydrich in January 1942. Lange (an SS major) was the lowest ranking officer present and, at 31, the youngest attendee. Heydrich viewed Lange's first hand experience in conducting the mass murder of deported Jews, in Latvia, as valuable for the conference. Instead of Lange, Heydrich could have invited either Karl Jäger or Erich Ehrlinger, who commanded the SiPo and SD in Lithuania and Belarus respectively, and were responsible for similar massacres. He chose Lange because Riga was the main deportation destination, and because Lange's doctorate and legal acumen made him seem more intellectual than the other two men. Lange's superior, Franz Walter Stahlecker, was not invited, as he was not familiar with the realities of the Jewish deportations and was not located in Riga. (Note: One possible indication of Lange's low rank may perhaps be evident in Ian Kershaw's Hitler 1936 1945 Nemesis, where the SS major twice is mistakenly referred to as Dr. "Otto" Lange.)
Жоғалу
1945 жылдың басында Ланге Вартагаудағы Познаньдегі СД және СС басшысы болып тағайындалды. Ол қалаға келгеннен кейін көп ұзамай Позенді Кеңес Қызыл Армиясы қоршап алды және оны бекініс қаласы (Фестунг) деп жариялады. Тұтқынға түсетініне күмәнданбаған Ланге өзінің бағынындағы полицияны фанатизммен басқарды. Ол Познань шайқасы мен Кеңес әскерлерінің қоршауы кезінде жараланды және 1945 жылдың 30 қаңтарында СС штандартенфюрері шеніне көтерілді. Гитлердің бұйрығымен 1945 жылдың 6 ақпанында ол алтынмен әшекейленген неміс орденімен марапатталды. Ланге 1945 жылдың 23 ақпанында Қызыл Армия Познаньді басып алған кезде, неміс гарнизонының қалдықтары қаланы соңғы күшпен қорғағаннан кейін қаза тапқан немесе өз-өзіне қол салған болуы мүмкін.
Early in 1945, Lange was appointed head of the SD and the SS in Poznań, Warthegau. Soon after he reached the city, Posen was surrounded by the Soviet Red Army and was declared a fortified city (Festung). Lange, who could not have any doubts about his destiny as a prisoner, directed the police under his command with fanaticism. He was wounded during the Battle of Poznań and the siege by Soviet forces and was promoted SS Standartenführer on 30 January 1945. At Hitler's behest, on 6 February 1945 he received the German Cross in gold. Lange may have died or committed suicide when the Red Army seized Poznań on 23 February 1945 after a last ditch defence of the city by the remnants of the German garrison.
Кейіпкер
Ланге Рейнхард Гейдрих пен Генрих Гиммлердің сүйікті шәкірті болған. Ол өзінің бағыныштыларынан толыққанды бағынуды талап етті. Ланге басқарған концлагерьлердің бірінен аман қалған Джозеф Берман оны былай сипаттады: Лангеге келсек, ол мен білген ең ірі кісі өлтіруші еді. Ол туралы кітап жазу әрине жеткіліксіз болар еді. Ол қайтыс болғандықтан, оның жайлы әңгімелеудің қажеті жоқ. Дегенмен, оның 20 ғасырдағы ең танымал антисемиттердің бірі болғанын айтқым келеді. Ол еврейлерді соншалықты жек көретін, оларға қарауға шыдамады; онымен көлікте де, қай жерде болса да кездесуге ешкімнің құлқы болмады. Ланге Рига геттосының жауапты тұлғалары арасында ең қорқыныштыларының біріне айналды. Ол СС Obersturmbannführer Герхард Майвальдтың көмегімен пойыздың келуін қадағалады. Ланге Вернер Коппель есімді жас жігітті, теміржол вагонының есігін жеткілікті жылдам ашпады деп ойлап, өзі атып өлтірді. Шнайдер Лангедің сыртқы түрін былай сипаттады: Ол сары, көк көзді Майвальдтан сәл кішкентай және қараңғырақ болғанымен, тері жағалы пальтосында өте сәнді көрінді және әрбір қадамымен офицер мен джентльменге ұқсады. Жаңа келгендер мұндай адамның кісі өлтіруші екеніне күдік түгіл, ойламаған.
Lange was said to have been a favourite student of Reinhard Heydrich and Heinrich Himmler. He demanded unconditional obedience from his subordinates. Joseph Berman, a survivor of one of the concentration camps administered by Lange, described him as follows:As far as Lange is concerned, he was the biggest murderer I have ever known. To write a book about him would definitely not be enough. As he is dead, it is no use talking about him. I would, however, mention that he was one of the most notorious anti Semites in the 20th century. He hated Jews so much that he could not look at them; one never wanted to pass him either in the motor pool or anywhere else. Lange made himself one of the most feared officials among those responsible for the Riga ghetto. He supervised the arrival of the transports, aided by SS Obersturmbannführer Gerhard Maywald, whom historian Gertrude Schneider, a survivor of the Riga ghetto, describes as Lange's "sidekick". Lange personally shot a young man, Werner Koppel, who he felt was not opening a railway car door fast enough. Schneider described Lange's appearance:Even though he was somewhat smaller and darker than the blond, blue eyed Maywald, he looked very handsome in his fur collared uniform coat and seemed every inch an officer and a gentleman. It never occurred to the newcomers to suspect such a man of being a murderer.