Кіріспе
Карпобротус, көбінесе шошқа бет, мұз өсімдігі, қышқыл өрік, Хоттентот өрік және клоберри деп аталатын, жер астындағы жыртқыш өсімдіктердің туысы. Атауы ежелгі грек тілінен алынған. Карпос - жеміс, бротос - жеуге жарамды деген мағына береді. Бұл тұқымға 12-20 түр жатады. Олардың көпшілігі Оңтүстік Африкаға тән, бірақ кем дегенде төрт австралиялық және бір Оңтүстік Америка түрі бар.
Carpobrotus, commonly known as pigface, ice plant, sour fig, Hottentot fig, and clawberry is a genus of ground creeping plants with succulent leaves and large daisy like flowers. The name comes from the Ancient Greek karpos "fruit" and brotos "edible", referring to its edible fruits. The genus includes some 12 to 20 accepted species. Most are endemic to South Africa, but there are at least four Australian species and one South American.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Карпобротус негізінен Жерорта теңізі климатының жұмсақ аймақтарында құмды жағалау мекендерін мекендейді, сонымен қатар құмды және батпақты жерлерде де кездеседі. Олар көбінесе құмды жерлерді жақсы көреді, онда олардың ұзын тамыры мен қысқа бұтақтары жер астындағы тығыз желіге айналады, ол жер бетіндегі бұтақтардан әлдеқайда алыс. Өсімдіктер бақшада жақсы өседі, бірақ басқа қолайлы жерлерге тез жетеді. Олар құмды топырақ үстінде кең аумақты жер бетін жауып алады, бұл жергілікті құм құмдары өсімдіктерін жергілікті емес аймаққа енгізген кезде басып тастайды. Карпобротус Оңтүстік Африка, Австралияның оңтүстік жағалауы мен Чилидің жағалауында өседі.
Экология
Карпобротустың түрлі түрлерінің жемісін көптеген жануарлар мен құстар жейді, олар да тұқымын таратады. Түрлі Carpobrotus түрлері бүкіл әлем бойынша қолайлы климаттық жағдайларға енген инвазивті түрлер болып табылады. Олардың зияндылығы әртүрлі, кейде қызу талқыланады, олардың өрт сөндіруші және жабайы жануарлар үшін азық ретінде құндылығымен теңдестірілген кезде. Тұқымдарды жетілген жемісті жейтін бұғы, қоян, кеміргіштер сияқты сүтқоректілер таратады.
Қолданылуы
Carpobrotus acinaciformis және Carpobrotus edulis тез өсіп, тығыз әдеті және отқа төзімділігі үшін көбінесе жер астына қолданылады. Карпобротус сондай-ақ құрғақшылыққа төзімді.
Дәрілік және тағамдық құндылығы
C. glaucescens тұщы жемісімен танымал, бұл жемістерде сирек кездесетін қасиет. Карпобротус жапырағының шырынын жұмсақ сортты қысылмалы зат ретінде қолдануға болады. Теріге жағылғанда, бұл медузалар мен ұқсас тісіктер үшін танымал жедел емдеу әдісі болып табылады. Сумен араластырған кезде оны диарея мен асқазандағы құсуларды емдеу үшін қолдануға болады. Сондай-ақ, оны тамақ ауруы, ларингит және ауыздың жеңіл бактериялық инфекциялары үшін, сондай-ақ жараларды, маса тістеуін, күннің әсерінен күйіп, тері ауруларын емдеу үшін сыртқы жағынан, алоэ вера сияқты қолдануға болады. Бұл бал мен зәйтүн майы қосылған туберкулезге қарсы дәрі. Жемісі слабительное ретінде қолданылады.