Кіріспе

Универсалды қолдану дегеніміз - әрбір азамат пайдалана алатын ақпараттық және коммуникациялық өнімдер мен қызметтерді жобалау. Бұл тұжырымдаманы Мэриленд университетінің Колледж Парктегі Адам-компьютерлік өзара әрекеттесу зертханасының компьютерші ғалымы профессор Бен Шнайдерман ұсынды. Ол сонымен қатар жалпыға бірдей қолдануды "барлық үй шаруашылықтарының 90% -дан астамы ақыл-кеңес және байланыс қызметтерін аптасына кем дегенде бір рет пайдалануда" деп нақты анықтады. Универсалды қолдану ұғымы ("барлығы пайдалана алады") универсалды дизайн және барлық үшін дизайн ұғымдарымен тығыз байланысты. Бұл үш ұғым пайдаланушыдан бастап әзірлеушіге дейін ақпараттық және коммуникациялық технологиялардың (АКТ) үш маңызды зерттеу саласын қамтиды: пайдалану, қол жеткізу және жобалау.

Негізгі қағидалар

Жалпыға бірдей қолданудың кілті пайдаланушылар саны мен қажеттіліктерінің әртүрлілігін тану. Жүйенің негізі болуы тиіс "орташа" пайдаланушы жоқ. Кейбір жағдайларда бір жүйеде технологияның әртүрлілігі мен жеке айырмашылықтарды орналастыруға болады, бірақ көп қабатты жобалау - әмбебап қолдануға қол жеткізудің ең перспективалы тәсілі. Яғни, бір ғана дизайн пайдаланушылар тобының үлкен бөлігін қамтуға мүмкіндік бермейтін жағдайда, пайдаланушыларға бірнеше нұсқалар немесе түзету бақылаулары ұсынылуы тиіс. Мысалы, жаңа пайдаланушыға бірнеше нұсқа ғана ұсынылуы мүмкін; сенімділік пен тәжірибе жинағаннан кейін, пайдаланушы тапсырмалардың жоғары деңгейлеріне және оны қоса жүретін интерфейске көтерілуді таңдай алады. Сара Хортон веб-дизайнға арналған әмбебап пайдалану ережелерін әзірледі. Негізгі қағидалар: Қарапайым жобалау: маңызды элементтерді атап, қарапайым құрылымдар мен таза, стандарттарға негізделген таңбалауды қолдана отырып, қарапайым сайттарды жобалау. Жақсы құру: Жалпыға ортақ веб-сайттарды құру үшін осы қасиеттерді, мысалы, қайталау, икемділік және пайдаланушыны басқару сияқты қасиеттерді толық пайдаланыңыз. HTML-ді басқа форматтарға қарағанда артық көру: HTML - әмбебап қолдану үшін ең жақсы формат. Құжаттарды тек қолжетімді html-ге балама ретінде PDF және Flash сияқты стандартты емес форматта ұсыну. Гарри Хоххайзер мен Бен Шнайдерман сонымен қатар Универсалды Пайдалануға қабілеттілік туралы мәлімдеме үлгісін әзірледі, ол веб-сайттың мазмұнын, браузердің талаптарын, желілік талаптарды және оның пайдалануына әсер етуі мүмкін басқа да сипаттамаларды сипаттайды.

Электрондық бұрыштама

"Барлық жерде қолдануға болатын" деген аналогияны мүгедектерге арналған АКТ өнімдерінің барлық пайдаланушыларға қалай пайдалы болатынын түсіндіру үшін қолданады. Көлік арбасында жүретіндерге ыңғайлы болу үшін тротуарларда жолдың қиылыстары қосылады, бірақ бұл бала арбасын итеріп жүретіндерге, жеткізу қызметі қызметкерлеріне, велосипедшілерге және дөңгелек қалтамен саяхаттауға да тиімді. АТК жобалау мен дамыту аясында жалпыға бірдей қолдану мүмкіндігі көбінесе мүгедектердің қажеттіліктерін қанағаттандырумен байланысты. Физикалық, көру, есту немесе танымдық кемшіліктері бар пайдаланушыларға қажетті бейімделу қабілеті әртүрлі артықшылықтары, міндеттері, жабдықтары және т.б. бар пайдаланушыларға пайдалы болуы мүмкін. Сондықтан, мүгедектерге арналған электрондық бөгеттер жүйелік функциялар әр түрлі пайдалану жағдайларында кез келген адам пайдалана алады. Қолданыстағы жүйені әмбебап пайдалану стандарттарына сәйкес етіп өзгерту қымбатқа түседі, бірақ электрондық кесілген бөліктерді жаңа жүйеге қосудың қосымша шығындарын азайтуға болады.

Мысалдар

Бірнеше енгізу құрылғыларын бір-бірімен алмастыруға мүмкіндік беретін компьютерлік жүйелер, мысалы, трекбол, тышқанның пернетақтасы, лазерлік сілтегіш немесе лазерлік сілтегіш. Компьютерлік пернетақталар, олар пайдаланушылардың физикалық айырмашылықтарын, мысалы, пернетақталар арасындағы қашықтықты, пернетақталардың өлшемін және қажетті қысымды ескереді. IBM-дің Web Adaptation Technology веб-беттерін "ұшып бара жатқанда" жеке қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін өзгертеді. Веб-сайттар мультимедиалық нұсқаны (көбінесе жолақты пайдаланушылар үшін) және тек мәтіндік нұсқаны (кішірейтілген жолақты пайдаланушылар үшін) ұсынады. NIH Senior Health-те "бір шертумен" мәтінді түзету, контрастты басқару және мәтінді сөйлеу технологиясына ауыстыру мүмкіндіктері бар.