Кіріспе
9 ғасырдағы Византия монахы Георгий Хамартолос немесе Хамартолус - Михаил III (842-867) тұсында Константинополде монах және белгілі бір маңызды хрониканың авторы. Хамартолус - оның аты емес, бірақ ол өзінің еңбегінің атауында өзіне берген есім: "Аралық хроникалар мен аудармашылардың жинақталған хроникасы, оны күнәкар Георгий (ὐπὸ Γεωργίου μαρτωλοῦ) жинады және ұйымдастырды". Бұл Византия монахтарының арасында кең тараған форма. XIX ғасырдағы неміс ғалымы Карл Крумбахер (Byz. 358) осы есімнің есім ретінде қолданылуына наразылық білдіріп, Георгий Монахос (Γεώργιος Μοναχός "Джордж Монах") деген атауды ұсынды (және қолданды). Ол туралы ештеңе белгілі емес, оның жұмысы туралы ішкі дәлелдерден басқа, оның кезеңін (алғашқы сөзінде ол Михаил III-ді билік құрған император ретінде айтады) және оның шақыруын (ол өзін бірнеше рет монах деп атайды) белгілейді.
George Hamartolos or Hamartolus was a monk at Constantinople under Michael III (842–867) and the author of a chronicle of some importance. Hamartolus is not his name but the epithet he gives to himself in the title of his work: "A compendious chronicle from various chroniclers and interpreters, gathered together and arranged by George, a sinner (ὐπὸ Γεωργίου ἁμαρτωλοῦ)". It is a common form among Byzantine monks. German 19th century scholar Karl Krumbacher (Byz. Litt., 358) protested against the use of this epithet as a name and proposed (and used) the form Georgios Monachos (Γεώργιος Μοναχός "George the Monk"). Nothing is known about him except from the internal evidence of his work, which establishes his period (in the preface he speaks of Michael III as the reigning emperor) and his calling (he refers to himself several times as a monk).
Жылнама
Шежіре төрт кітаптан тұрады. Біріншісі Адам атадан бастап Ұлы Ескендірге дейінгі дүниелік тарихқа, екіншісі Ескі Келісімнің тарихына, үшіншісі Юлий Цезардан Константинге дейінгі Рим тарихына, ал төртіншісі автордың өз заманына, император Теофилдің өліміне (842 ж.) дейін, оның жесірі Теодора сол жылы бейнелерге табынуды қалпына келтірді. Хроника 813-842 жылдардағы жалғыз түпнұсқалы қазіргі заманғы билік болуы мүмкін, екіншісі (оның датасына байланысты) Scriptor Incertus. Осыған байланысты ол өте қажет. Орта ғасырлардағы осындай хроникалардағыдай, тек қана қазіргі кездегі оқиғаларды ғана ескеру керек. Қалғаны тақырыптар туралы Византиялық идеялардың мысалы ретінде және Византиялық монахтарды көбіне қызықтырған сұрақтар ретінде қызықты. Джордж өзінің идеалдары мен принциптерін сөз басында сипаттайды. Ол ежелгі грек және қазіргі грек тіліндегі дереккөздерді қолданды, әсіресе, рухани нығаюға көмектесетін еңбектерге жүгінді. Бірақ, осыншама көп материалдан ол тек ең пайдалысын және қажеттісін ғана таңдап алды. Шын мәнінде, бұл жерде IX ғасырда Константинополдегі шіркеу басшыларына ең пайдалы және қажетті болып көрінген сұрақтар талқыланады. Бұл жерде көптеген пәктіктен бастау алатын ойлар мен теологиялық экскурсиялар бар. Ол жалған тәңірлердің қалай ойлап табылғаны, монахтардың шығу тегі, сарацендер діні және әсіресе жаңа ғана аяқталған иконоборшылар даулары туралы жазды. Барлық монахтар сияқты ол да иконаға қарсылық білдірушілерді жек көретін. Ол туралы айтқан зорлық-зомбылық дауылдың қаншалықты жақында болғанын және ол жазған кезде иконашыл қуғын-сүргіндер туралы естелік әлі де жас екенін көрсетеді. Ол грек аталарынан ұзақ үзінділер жазады. Бірінші кітапта Адам ата, Нымрод, парсы, халдей, брахман, амазон және т.б. адамдардың таңғаларлықтай алуан түрлілігі баяндалады. Екінші кітабында да ол тек Киелі кітап тарихымен ғана айналысамын десе де, Платон мен жалпы философтар туралы көп нәрсе айтады. Хамартолус өзінің хроникасын 842 жылы аяқтады, бұл туралы көптеген қолжазбалардағы колофон куәлік етеді.
Ұзақтығы
Әр түрлі адамдар, олардың ішінде, әсіресе, "Симеон Логотет", ол, мүмкін, Симеон Метафраст, атақты жазушы қасиеттілердің өмірін (оныншы ғасыр, қараңыз Крумбахер, 358), өзінің тарихын кейінгі мерзімдерге жалғастырды ең ұзақ жалғасы 948 жылға дейін жетеді. Бұл қосымшаларда діни мәселелер екінші планға қойылады, саяси тарихқа көбірек көңіл бөлінеді және тіл көбірек танымал болады. Артық құндылығы жоқ жалғаулар 1143-ке дейін төмендейді. Оның қарапайым идеялары мен иконоборшыларға деген өрескел жеккөрушілігіне қарамастан, оның жұмысы Фотийдің шиеленісіне дейінгі соңғы жылдардың тарихы үшін айтарлықтай құндылыққа ие. Көп ұзамай оны Арсен Икалто шіркеу славян тіліне, сондай-ақ грузин тіліне аударды. Бұл нұсқаларда ол барлық ерте славян тарихшылары үшін, әсіресе Нестор үшін бір түрлі бұлақ басы болды. Ол өте танымал және кең таралған кітап болғандықтан, оны жасырын жазушылар үнемі қайта өңдеп, түзетіп, қайта ұйымдастырып отырды, сондықтан түпнұсқалық жұмысты қайта құру "византиялық филологияның ең қиын мәселелерінің бірі" (Крумбахер, 355).
Басылымдар
Комбефис, Франсуа (ред.). "Биои тон неон Базилеон (βίοι τῶν νέων βασιλέων) ". Максима библиотекасында (Скрипторес пост Теофанем) Париж, 1685; қайта басылған, Венеция, 1729. Хрониканың IV кітабының соңғы бөлігі және жалғасы (813948). Мюральт, Э. де (ред.) Георгий монахтары, Хамартолидің сөздері, Хроника аб орбе кондито ад аннум p. 842 және a diversis scriptoribus usq. А. мен А. 1143 жалғасу. Санкт-Петербург, 1859 жыл. Бүкіл шығарманың бірінші басылымы. Бұл түпнұсқа мәтін емес, көптеген өзгертілген нұсқалардың бірі (Москодағы XII ғасыр қолжазбасынан) және көптеген жағынан кемшіліктері бар және адастырушы (Биздегі Крумбахердің сын-пікірін қараңыз). Кітап, 357 б.). Минье, Жак Пол. Грек патрульдік қызметі 110. Латын тіліндегі аудармасы бар бұрынғы басылымның қайта басылуы.