Кіріспе

Ағылшын ортағасырлық тарихының бастапқы көзі – Кроуленд хроникасы, сондай-ақ Кроуленд жылнамасы деп аталады, бұл ағылшын ортағасырлық тарихының маңызды бастапқы көзі, әсіресе 15 ғасырдың соңы. Ол өзінің туған жері – Англияның Линкольншир округындағы Кроуленд немесе Кроуленд Бенедикт монастырымен байланыстырылған. Бұрын бұл жылнама Ингульф немесе Ингульфустың жылнамасы деп белгілі болған. Мәтіннің бұл бөлігі кейіннен жасалған жалған екені анықталғандықтан, оның авторы Псевдо-Ингульф деп аталады. Дереккөздің сенімділігі күмәнді, себебі түпнұсқа авторы кім екені белгісіз және мәтіннің барлық жалғасылымдарында үзілістер бар. Түпнұсқа қолжазбаны табу және аудару үшін де жеткілікті күш-жігер жұмсалмаған.

Мазмұны

Орта ғасырлардағы Англияның шығысындағы ең бай діни орталық болған Кройленд аббаттығында бірнеше тарихи жылнамалар жазылған. Элисон Вейр 1117 жылға дейінгі жылнамаларды «жалған» деп, ал 1144–1469, 1459–1486 және 1485–1486 жылдарды қамтитын үш анонимді «жалғастыруды» шынайы деп жазады. Жылнаманың ең алғашқы жазбасы 655 жылға қатысты. Ингульф абаттың жазған мәтіні король Этельбальдтың Сент-Гутлакқа арналған Кройленд аббаттығының негізін қалау, сондай-ақ 9-ғасырдың соңында даниялықтардың оны қиратуы және монастырды қайта жаңарту туралы айтады. Мәтіннің жалған бөлігі бұрын Нормандық жаулап алудан бұрын Англо-саксон Англиясында епископтарды тағайындау құқығы – congé d'élire – патшаның билігінің бір түрін қолдау үшін пайдаланылған. 1459–1486 жылдарды қамтитын «Екінші жалғастыру» деп аталатын бөлім 1486 жылдың сәуірінде Генрих Тюдор Англияның Генрих VII патшасы болғаннан кейін жазылған. Мәтін негізінен Розалар соғысының басталуына және Ричард III мен Генрих VII арасындағы шайқастардың баяндалуына арналған. Оны Ричард III сотының ақпаратына қол жеткізген адам жазған, ол канондық құқық докторы және Эдуард IV кеңесінің мүшесі болған. Кейбір тарихшылар автордың Линкольн епискобы Джон Рассел болғанын айтады, ол Ричардтың билігінің көп бөлігінде (Ричард оны 1485 жылдың 24 шілдесінде қызметтен босатқанға дейін) лорд-канцлер болған, бірақ енді жаңа король Генрихтің құрметіне ие болғысы келген. Басқалары бұл еңбекті Кроуленд монахтарының дүниелік дереккөзді өңдеу арқылы жазғанын болжайды. Ұзақ жылдар бойы екінші және үшінші жалғастырушылар шатасқан, ал төртінші жалғастырушы үшіншісінің кім екенін білмейді. Шындығында, екінші жалғастырушы (1459–1486 жылдарды қамтиды) 1486 жылдың сәуірінде жазғанын мәлімдейді және бұл бөлім Англияның Генрих VII мен Йорк Елизаветасының некесімен және одан кейінгі көтеріліспен аяқталады. Бұл дата мәтіндегі Titulus Regius көшірмесінің сақталуымен сәйкес келеді және Расселдің 1486 жылдың сәуірінде Кроулендте болғаны белгілі.