Кіріспе

Италиялық дін қызметкері, Англия королі Ричард III патшалық құрған кездегі жазушы Доминик Манчини 1482–83 жылдары Англияға келген итальяндық монах. Ол Ричард III-ге ағылшын тәжін ұсынуға әкелген оқиғаларға куә болды. 1483 жылы ол елден қайтып, көргендерін баяндап жазды. Ол оны: “De Occupatione Regni Anglie per Riccardum Tercium” (“Ричард III Англияның тағын басып алды”) деп атады. Бұл есеп сол кезең туралы маңызды мәліметтердің көзі болып табылады, бірақ ол 1934 жылға дейін Лилльдегі француз кітапханасында жасырын қалды және К. А. Ж. Армстронг жариялады. Манчинидің баяндамасы Франция королі Людовик XI-нің кеңесшісі, сондай-ақ оның дәрігері және жорамалшысы Анжело Катоға арналған еді. Кейбір тарихшылар Манчини 1482 жылдың соңында Англияға келгенін айтса, енді бірі Эдуард IV қайтыс болғанға дейін (1483 жылдың 9 сәуірінде) келгенін санайды. Ол Ричард III-тің 1483 жылдың 6 шілдесінде таққа отыруы мен сол жылдың желтоқсан айында баяндамасын тапсыру аралығында Францияға оралды. Манчини ағылшын тілін қаншалықты түсінгені белгісіз, сондықтан Англияда болған оқиғалардың көп бөлігі оған аударылып берілді. Мүмкін, бұл деректі доктор Джон Аргентин берген, ол Ричардтың қарсыласы, Генри VII сотының мүшесі және итальян тілінде сөйлейтін адам еді. Аргентин – мұнарада болған кезде үлкен принц Эдуард V-ке емдеу жасаған дәрігер және екі принцті соңғы рет тірі көргендердің бірі. Манчинидің баяндамасы ғасырлар бойы жоғалып, 1934 жылы Францияның Лилль қаласындағы қалалық кітапханадан табылды. Соңғы мәліметтерге сәйкес, Манчини Ричард патшамен ешқашан кездеспеген, бірақ ол патша отбасының іс-әрекеттері туралы қауесеттер мен әңгімелерді қайталады; олардың ішінде Ричардтың немере інілерінен құтылу туралы “күдік” те болды. Францияның Лорд-канцлері Гийом де Рошфор 1484 жылдың қаңтар айында Турдағы Генерал штатында бұл қауесетті қайталап, Ричард III ханзадаларды “өлімге жіберген” және содан кейін “халықтың еркімен” тәжді алғанын қосты; ол бұл ақпаратты Манчинидің есебінен алған болуы мүмкін. Француздар осы ақпаратты Генридің жорығына көмектесу үшін сылтау ретінде пайдаланды.

Шығармалары

Манчини, Доминик, Ричард III-нің тақтан ығыстырылуы, (C. A. J. Армстронг, аудармашы), Саттон баспасы (1984)
Манчини, Доминик. Доменико Манчини де оккупация регни Англи, (Кіріспе, тарихи ескертулер және Аннет Карсонның аудармасы), Imprimis Imprimatur (2021)